Infolinia 24/7: 58 775 95 99 / 801 033 200
Kurkuma, nazywana złotym korzeniem lub szafranem indyjskim, to popularna, intensywnie żółta przyprawa pochodząca z Azji. Najczęściej ma postać proszku, który silnie zabarwia wszystko, z czym ma kontakt, dlatego była i jest wykorzystywana również jako barwnik. Warto poznać jej liczne właściwości przeciwzapalne i prozdrowotne. Z tego artykułu dowiesz się, dlaczego kurkuma jest tak popularna i jakie prozdrowotne składniki zawiera. Ponadto, poznasz przykładowe przepisy oraz przeciwwskazania do stosowania kurkumy.
Kurkuma to nie tylko popularna przyprawa, ale też potężny sojusznik w walce ze stanami zapalnymi. Dowiedz się, jakie właściwości ma jej aktywny składnik – kurkumina.
Kurkuma jest produkowana z wysuszonego kłącza ostryżu długiego (Curcuma longa L.), rośliny z rodziny imbirowatych. Ostryż długi rośnie dziko oraz jest uprawiany w Indiach i południowo-wschodniej Azji. Obecnie jest też hodowany w celach ozdobnych i można go kupić w kwiaciarniach.
Kurkuma produkowana w celach spożywczych ma najczęściej postać proszku, można ją kupić jako samodzielną przyprawę, ale też wchodzi w skład popularnych orientalnych mieszanek, np. curry czy garam masala. Ze względu na swój intensywny kolor jest też stosowana jako barwiący i poprawiający smak dodatek do żywności.
W dobie wzrostu zainteresowania naturalnymi metodami wspomagania zdrowia i leczenia przewlekłych chorób zapalnych, takich jak reumatoidalne zapalenie stawów czy nieswoiste choroby zapalne jelit, kurkuma zaczęła być postrzegana jako skuteczna i bezpieczna alternatywa lub uzupełnienie terapii konwencjonalnych. Od wieków była stosowana w medycynie ajurwedyjskiej i chińskiej, jako lek wspomagający terapię stanów zapalnych i trawienie, dziś zyskuje uznanie również w środowisku naukowym. Coraz więcej badań potwierdza, że zawarta w niej kurkumina wykazuje silne właściwości przeciwzapalne i przeciwutleniające.
Dodatkowo, rosnące zainteresowanie naturalnymi metodami dbania o zdrowie oraz trend na tzw. „superfoods” sprawiły, że kurkuma trafiła do codziennej diety wielu osób – od entuzjastów zdrowego stylu życia, po lekarzy i dietetyków. Kurkumę stosuje się we wsparciu leczenia alergii, gojenia się ran i poprawie kondycji stawów. Ponadto, może ona pomóc zmniejszyć wydzielanie soków żołądkowych, wspomóc procesy trawienia, usuwania resztek pokarmowych oraz poprawić pracę wątroby. Coraz częściej sugeruje się, że kurkumina zawarta w kurkumie wykazuje korzystny wpływ na odporność (działa przeciwbakteryjnie i przeciwgrzybiczo), działa neuroprotekcyjnie, przeciwdepresyjnie i może zapobiegać chorobie Alzheimera, chorobie Parkinsona oraz demencji.
Jak już wspomniano, głównymi substancjami bioaktywnymi w kurkumie jest kurkumina należąca do kurkuminoidów. Wyróżnia się ich trzy rodzaje: blisko 77% wszystkich stanowi kurkumina, 17% demetoksykurkumina i około 3% to bisdemetoksykurkumina. Badania nad właściwościami kurkuminoidów, głównie kurkuminy potwierdziły jej właściwości przeciwzapalne, przeciwutleniające oraz przeciwnowotworowe.
Kurkuminoidy hamują inwazje pasożytnicze, wzrost patogennych bakterii i grzybów, dlatego często poleca się ją we wspieraniu odporności. Innym korzystnym działaniem kurkuminy jest hamowanie utleniania tłuszczy, co jest niekorzystne i prowadzi do powstania nadtlenków lipidów. W badaniach Ramírez-Boscá i wsp. osobom dorosłym (27–67 lat) przez 45 dni podawano ekstrakt zawierający kurkuminę (w dawce 200 mg). Suplementacja obniżyła stężenie nadtlenków lipidów i poziom utlenionej frakcji cholesterolu LDL o 25–50%.
W metaanalizie badań potwierdzono, że suplementacja istotnie zwiększała całkowitą pojemność zdolność organizmu do neutralizacji wolnych rodników i zmniejszyła stężenie dialdehydu malonowego, który jest markerem stresu oksydacyjnego. W ten sposób mierzy się właściwości przeciwutleniające, które są związane ze starzeniem się organizmu.
Kurkumina ma też duży potencjał chemoprewencyjny, czyli spowalnia lub wręcz odwraca procesy nowotworowe. Hamuje zarówno powstawanie komórek nowotworowych, jak i zatrzymuje ich dalsze patologiczne przekształcanie się. Ponadto z pośród przeciwrakowych substancji kurkuminę wyróżnia brak działań ubocznych i mała toksyczność. Mnogość korzystnych właściwości kurkuminy jest związana z jej szerokim działaniem na enzymy, białka, cytokiny i czynniki wzrostu w komórkach organizmu ludzkiego.
Nieprzypadkowo tradycyjnie kurkumę stosuje się w sosach i ciepłych daniach z udziałem tłuszczu. Kurkumina z kurkumy najlepiej przyswaja się właśnie po podgrzaniu i w towarzystwie tłuszczu, ponieważ w nim się rozpuszcza. Jednak sama kurkuma nie zawiera istotnych klinicznie dawek kurkuminy, dlatego często się przyjmuje ją w postaci suplementów.
Wchłanianie kurkuminy poprawia obecność innych składników bioaktywnych, np. piperyny z pieprzu czarnego. W suplementach często stosuje się dodatki poprawiające wchłanialność oraz kapsułkowanie, które pozwala na uwolnienie substancji dopiero w jelitach. Najlepiej przyjmować ją w trakcie lub po posiłku z tłuszczem.
Składniki:
Sposób przygotowania:
Wlej mleko do rondelka, dodaj kurkumę, cynamon i pieprz. Podgrzewaj na małym ogniu przez 5 minut, często mieszając, aż napój będzie gorący (ale nie zagotowany). Na końcu możesz dodać miód. Przecedź przez sitko i pij ciepłe.
Składniki:
Sposób przygotowania:
Na oliwie podsmaż pokrojoną cebulę i czosnek. Dodaj pokrojone warzywa i smaż przez kilka minut. Wsyp kurkumę, wymieszaj, a następnie zalej wszystko bulionem. Gotuj przez około 20–25 minut, aż warzywa będą miękkie. Zblenduj na krem lub zostaw w kawałkach – wedle uznania. W przepisie można też uwzględnić inne lubiane warzywa dynie, batata, pietruszkę lub seler.
Składniki:
Sposób przygotowania:
Na patelni rozgrzej oliwę lub masło, dodaj kurkumę i krótko podsmaż, by uwolniła aromat. Wsyp ryż i wymieszaj, aż cały się pokryje przyprawą. Zalej wodą, dodaj sól i gotuj pod przykryciem, aż ryż wchłonie całą wodę (ok. 15 minut). Podawaj jako dodatek do dań głównych. Można dodać do ryżu ulubione warzywo, np. groszek czy marchewkę pokrojoną w kostkę.
Doniesienia naukowe dotyczące wpływu kurkumy i kurkuminy sugerują jej pozytywny wpływ na jelita. Najczęściej analizowanymi działaniami była aktywność przeciwnowotworowa (rak jelita grubego) i przeciwzapalna, np. w chorobach zapalnych jelit (wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego lub chorobie Leśniowskiego-Crohna) oraz poprawie symptomów zespołu jelita drażliwego. Jest mało jednoznacznych badań nad wpływem kurkuminy na objawy IBS, jednak jej działanie przeciwzapalne (obniżające poziom CRP i hamowanie mediatory stanu zapalnego), a także właściwości przeciwbólowe, przeciwdepresyjne i przeciwlękowe, mogą być bardzo przydatne w łagodzeniu objawów zespołu jelita nadwrażliwego.
W różnych schorzeniach jelit często obserwuje się zaburzenia mikrobioty jelitowej, co ma wpływ na pogorszenie działania bariery jelitowej i nasilanie stanu zapalnego o niskim nasileniu w jelitach. Związki polifenolowe, jak kurkumina mają korzystny wpływ na mikrobiotę jelitową, która wpływa nie tylko na działanie jelit, ale też układu immunologicznego, hormonalnego i nerwowego. Poza polifenolami, prebiotykami i różnorodną dietą najlepszy wpływ na mikrobiotę jelit mają probiotyki. Dlatego w przypadku podejrzenia dysbiozy i niepokojących objawów ze strony układu pokarmowego warto wykonać badanie mikrobioty jelit i otrzymać celowaną probiotykoterapię.
Sama przyprawa nie zawiera nadmiernych ilości kurkuminy i stosowanie jej jest bezpieczne, ale niektóre koncentraty czy suplementy mogą zawierać jej dużo. Podobnie jak w przypadku wszystkich substancji roślinnych i produktów z nich produkowanych, np. ekstraktów, ziołowych tabletek, suplementów lub naparów, warto zachować ostrożność i umiar w stosowaniu kurkuminy z kurkumy. Kurkumina może nasilać działanie leków przeciwzakrzepowych, takich jak warfaryna czy aspiryna, co zwiększa ryzyko krwawień. Może również wpływać na poziom glukozy we krwi, co jest istotne dla osób przyjmujących leki przeciwcukrzycowe.
W dużych dawkach kurkumina może działać drażniąco na przewód pokarmowy. U niektórych wrażliwych osób suplementacja kurkumą może wywołać bóle brzucha, nudności, biegunkę lub zgagę, zwłaszcza przy nadmiernych dawkach. Ponadto, pacjenci z chorobami dróg żółciowych – w szczególności cierpiące na kamicę żółciową lub niedrożność dróg żółciowych – powinny unikać kurkumy, ponieważ zwiększa ona wydzielanie żółci i może nasilać objawy.
Kurkuma nie jest również zalecana w czasie ciąży, szczególnie w postaci skoncentrowanych suplementów. Kurkumina może stymulować skurcze macicy, co potencjalnie zwiększa ryzyko poronienia. Z ostrożnością należy też podchodzić do jej stosowania w przypadku zaburzeń krzepnięcia krwi oraz w okresie przedoperacyjnym – zaleca się zaprzestanie przyjmowania kurkumy co najmniej dwa tygodnie przed planowanym zabiegiem chirurgicznym.
Informacja:
Artykuły opublikowane na stronie POLMED Zdrowie, nie pełnią funkcji konsultacji medycznej ani nie wyrażają opinii specjalistów i lekarzy. Prezentowane treści stanowią ogólne wskazówki i nie mogą być traktowane jako wyznacznik przy podejmowaniu decyzji dotyczących modyfikacji diety lub terapii, nawyków lub określaniu zmiany dawkowania leków oraz innych substancji leczniczych. Przed podjęciem działań, które mogą wpłynąć na Twoje życie, zdrowie lub samopoczucie, skonsultuj się z lekarzem lub specjalistą.
Wydawca nie ponosi odpowiedzialności za ewentualne konsekwencje, wynikające z wykorzystania porad i informacji zawartych na stronie, bez wcześniejszej konsultacji z profesjonalistą.
Lęk, problemy ze snem czy uciążliwe alergie to dolegliwości, które występują coraz częściej. Skłaniają nas do poszukiwania skutecznej pomocy farmakologicznej. Jednym z rozwiązań, które od lat zajmuje ważne miejsce w medycynie i jest dobrze znany wielu pacjentom, jest hydroksyzyna.
Kamienie żółciowe to złogi powstające w pęcherzyku oraz przewodach żółciowych. Prowadzą one do kamicy pęcherzyka żółciowego, jednej z najczęstszych chorób przewodu pokarmowego w Europie, objawiającej się silnym, napadowym bólem określanym mianem kolki żółciowej. Kamienie które powstają w drogach żółciowych i nie przedostają się do pęcherzyka żółciowego mogą powodować rzadszą postać kamicy żółciowej – kamicę przewodową. Jak postępować w przypadku kamieni w pęcherzyku żółciowym? Czy można ich uniknąć i czy zawsze konieczna jest operacja?
Salmonelle to jedne z najbardziej znanych chorobotwórczych bakterii, głównie za sprawą wywoływanych przez nie dolegliwości żołądkowo-jelitowych. Zwłaszcza w okresie letnim często słyszymy o zatruciach pokarmowych wywołanych przez te szczepy. W Polsce świadomość społeczna w tym zakresie z roku na rok jest coraz większa.
Skład flory bakteryjnej jelit ma bardzo duże znaczenie dla ogólnego stanu organizmu. Mikrobiota — ekosystem tworzony przez bakterie w przewodzie pokarmowym ma bardzo duże znaczenie dla zdrowia człowieka. M.in. wpływa na wchłanianie witamin i minerałów, usprawnia proces trawienia, wzmacnia układ immunologiczny i polepsza nastrój. Żeby poprawić stan mikrobioty, warto sięgać po probiotyki i prebiotyki w odpowiedniej ilości. Czym różni się probiotyk od prebiotyku? Jakie są najbardziej znane szczepy probiotyczne? Odpowiadamy!
