Choroby autoimmunologiczne – objawy, rodzaje, jak je rozpoznać?

Powrót

Choroby autoimmunologiczne to duża grupa chorób, w przebiegu których układ odpornościowy organizmu niszczy własne zdrowe komórki i tkanki – reaguje nieprawidłowo. W ostatnich latach rozpoznaje się je u coraz większej liczby osób. Szacuje się, że od 3 do 8 procent światowej populacji cierpi na schorzenia autoimmunologiczne, z czego większość to kobiety. Jak można rozpoznać te choroby?

Czym są choroby autoimmunologiczne?

Choroby autoimmunologiczne, nazywane inaczej chorobami autoimmunizacyjnymi to grupa chorób,  które powodują, że układ immunologiczny pacjenta przestaje działać prawidłowo. U zdrowej osoby układ odpornościowy reaguje wyłącznie na obce komórki, np. na drobnoustroje wnikające do organizmu. U osoby chorej na chorobę autoimmunologiczną w wyniku zaburzeń elementy tego układu identyfikują własne zdrowe komórki jako obce i atakują je, wykorzystując mechanizmy immunologiczne, żeby doprowadzić do ich zniszczenia. Mówiąc prosto, organizm niszczy np. komórki tarczycy, chociaż nie powinien tego robić.

Główny problem z chorobami tego typu polega na tym, że ich przyczyny nadal nie są do końca poznane. Wiadomo, że na ich rozwój mogą wpływać czynniki środowiskowe, infekcyjne oraz genetyczne, ale na ten moment nie jesteśmy w stanie wskazać konkretnego podłoża.

Dysbioza a choroby autoimmunologiczne

Zaburzenia w składzie mikrobioty, np. niedobór bakterii prozdrowotnych, czyli tak zwana dysbioza, wpływają na rozwój różnych jednostek chorobowych i występowanie nieprzyjemnych objawów. Przede wszystkim powodują zespół jelita nadwrażliwego, przewlekłe biegunki, wzdęcia lub zaparcia, ale także wywoływać alergie, nietolerancje pokarmowe i problemy skórne. Zaburzenia mikrobioty mogą być związane również z chorobą Parkinsona, chorobami neurorozwojowymi, metabolicznymi, w tym cukrzycą typu 2 oraz autoimmunologicznymi.

Jak to możliwe? Mikrobiota ściśle łączy się z układem odpornościowym. Tkanka limfatyczna związana ze śluzówkami przewodu pokarmowego, czyli GALT zawiera około 75 procent wszystkich limfocytów (komórek odpornościowych) z organizmu człowieka. Mikroorganizmy z mikrobioty przez cały czas współpracują z GALT, wpływając na odpowiedź odpornościową. Dlatego mówiąc wprost, jeżeli system immunologiczny jelit nie działa prawidłowo, w całym organizmie dochodzi do zaburzenia odporności.

Oprócz tego należy pamiętać, że jelita odpowiadają za filtrowanie cząstek – umożliwiają wchłanianie substancji odżywczych, wody, witamin, mikroelementów itp., a hamują przenikanie np. toksyn. Gdy tak zwana bariera jelitowa jest uszkodzona, do organizmu przedostają się niepożądane elementy, co wpływa na ciągłe pobudzanie układu immunologicznego. Mówi się, że jego nadmierna aktywacja może ostatecznie skutkować odpowiedzią odpornościową wobec zdrowych komórek organizmu i tym samym powodować choroby autoimmunologiczne.

Rodzaje chorób autoimmunologicznych

Do tej pory opisano ponad 80 rodzajów chorób autoimmunologicznych. Dzieli się je na dwie grupy:

  • choroby autoimmunologiczne narządowo swoiste, w których atakowany jest jeden narząd
  • choroby autoimmunologiczne układowe lub inaczej nieswoiste narządowo, w których atakowanych jest jeden lub więcej układów.

Przykładem choroby narządowo swoistej będzie cukrzyca typu pierwszego – układ odpornościowy niszczy wyłącznie komórki trzustki lub choroba Hashimoto – niszczone są komórki tarczycy. Zaś przykładem choroby nieswoistej narządowo może być stwardnienie rozsiane (SM) – zmiany obserwowane są w różnych częściach układu nerwowego, m.in. w mózgu, móżdżku, rdzeniu i nerwach lub toczeń rumieniowaty układowy – zmiany obejmują tkankę łączną, najczęściej dotyczą skóry, stawów i nerek.

Przykłady chorób autoimmunologicznych

Jakie jeszcze choroby są zaliczane do autoimmunologicznych? M.in. choroby tkanki łącznej (reumatoidalne zapalenie stawów, twardzina, łuszczycowe zapalenie stawów, układowe zapalenia naczyń), nieswoiste zapalenia jelit (choroba Crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego), tarczycy (choroba Gravesa-Basedowa), neurologiczne (miastenia, ostre rozsiane zapalenie mózgu), nadnerczy (choroba Addisona), skóry (bielactwo nabyte, łysienie plackowate, łuszczyca) oraz sarkoidoza.

Choroby autoimmunologiczne – objawy

W związku z tym, że choroby autoimmunologiczne dotyczą każdego rodzaju komórek, tkanek i układów, są bardzo zróżnicowane pod kątem objawów. Można jednak wyróżnić kilka wspólnych symptomów, które powinny być niepokojące. Są to m.in. przewlekłe uczucie zmęczenia, utrzymujące się stany podgorączkowe niezwiązane z infekcjami, bóle mięśni i stawów niewynikające np. z przetrenowania lub urazu, a także wysypki i wykwity skórne.

Dodatkowo, np. w przebiegu choroby Crohna, pacjenci odczuwają nieprzyjemne objawy ze strony jelit, w przebiegu stwardnienia rozsianego mają zaburzenia funkcji neurologicznych, w tym zaburzenia mowy, zawroty głowy i/lub zaburzenia widzenia, zaś w przebiegu reumatoidalnego zapalenia stawów mogą mieć problemy ze zwiększoną sztywnością stawów.

Jak rozpoznać choroby autoimmunologiczne?

Zawsze oznacza się miano przeciwciał przeciwjądrowych (ANA) oraz przeciwciał charakterystycznych dla konkretnej choroby. Czasami widoczne są zmiany w morfologii, a także w poziomie CRP.

Oprócz tego w zależności od potrzeb wykonuje się badania obrazowe – USG, tomografię komputerową i/lub rezonans magnetyczny, biopsje oraz inne badania krwi. Zawsze leczenie wymaga stałego kontaktu ze specjalistą z danej dziedziny, np. w chorobie Hashimoto należy przebywać pod kontrolą endokrynologa zaś przy stwardnieniu rozsianym – neurologa.


Dodano: 05/08/2022
Autor
POLMED Zdrowie
POLMED Zdrowie
Najpopularniejsze artykuły w kategorii Choroby
15/02/2021
Choroby, Profilaktyka
Mroczki przed oczami – czym są i o czym świadczą?

Plamki, błyski, paproszki czy muszki pojawiające się przed oczami przeważnie są zupełnie niegroźne, ale czasami mogą świadczyć o poważnej chorobie. Jakie są przyczyny występowania zmian w polu widzenia i czy da się je wyleczyć? Kiedy warto te objawy skonsultować z lekarzem?


16/05/2022
Choroby, Profilaktyka
Krwotok z nosa – przyczyny, co może oznaczać? Jak zatamować krwawienie?

Krwotoki z nosa są powszechne – bez względu na wiek i płeć. Mogą być wynikiem urazu, lub stanu chorobowego. Jakie są inne przyczyny? Co zrobić w razie krwawienia? Kiedy krwotoki powinno się skonsultować z lekarzem?


31/05/2023
Choroby
Nadciśnienie oczne – przyczyny, objawy, leczenie

Ciśnienie ​ oczne​, określane też jako ciśnienie wewnątrzgałkowe albo śródgałkowe, jest to ciśnienie wywierane przez płyn śródoczny na rogówkę i twardówkę.


Zapoznaj się z nasza ofertą:
badania na choroby weneryczne polmed
Nowość! Kup online!
Pakiet badań
Pakiet intymny – diagnostyka chorób wenerycznych
Zadbaj o swoje zdrowie intymne! Kup nasz pakiet diagnostyki chorób wenerycznych.

od 450 zł
diagnostyka prostaty polmed
Kup online!
Pakiet badań
Diagnostyka chorób prostaty
Wykonując badania zawarte w tym pakiecie sprawdzisz funkcjonowanie swoich nerek, wchodzących w skład układu moczowo-płciowego oraz prostaty. Umów wizytę w POLMED!

od 95 zł
test na endometriozę polmed
Nowość! Kup online!
Badania
Test EndoRNA na endometriozę
Test umożliwiający szybką diagnostykę endometriozy. Umów badanie w POLMED!

2400 zł
Więcej usług
Potrzebujesz pomocy?
Skontaktuj się z naszymi konsultantami.
Zapytaj o ofertę
Newsletter
Kup wizytę
Portal Pacjenta Portal Pracodawcy Platforma Medycyny Pracy Panel Agentów Ubezpieczeniowych Partner medyczny
Mam konto
Zaloguj się
Nie mam konta
Zarejestruj się