Choroby układu krążenia – jak rozpoznać ich pierwsze symptomy?

Do chorób układu krążenia zalicza się wszystkie schorzenia związane z uszkodzeniem serca i naczyń krwionośnych – naczyń włosowatych, żył oraz tętnic. Tego typu choroby są główną przyczyną zgonów na świecie, w tym także w Polsce. Szacuje się, że rocznie w naszym kraju z powodu problemów z układem sercowo-naczyniowym umiera około 200 tys. osób. Kluczem do zmniejszenia ryzyka, które niosą za sobą miażdżyca, niewydolność serca, choroba niedokrwienna serca czy choroby naczyń mózgowych, jest wczesna diagnostyka.

Choroby układu krążenia nazywane inaczej sercowo-naczyniowymi (CVD, od angielskiego cardiovascular diseases) to grupa schorzeń powodujących uszkodzenie narządów i tkanek tworzących układ krwionośny. Dotyczą one zarówno naczyń krwionośnych jak i mięśnia sercowego. Mogą wynikać z zaburzeń ich funkcjonowania jak i określonych wad w budowie tych narządów. Wraz z chorobami układu oddechowego, cukrzycą, otyłością, nowotworami i depresją zaliczane są do chorób cywilizacyjnych – spowodowanych rozwojem cywilizacji. Stanowią główną przyczynę zgonów na świecie, wyprzedzając nawet nowotwory. Według szacunkowych danych tylko w 2019 roku zmarło na nie 17,9 milionów ludzi.

Wiele z chorób układu krążenia w początkowym etapie nie wykazuje żadnych widocznych objawów. Taki bezobjawowy lub skąpoobjawowy przebieg może trwać nawet wiele lat. Z tego powodu czasem jedynym sposobem na wykrycie takich chorób jak np. niewydolność krążenia jest regularne wykonywanie badań kontrolnych. Dzięki temu możliwe jest nie tylko jak najszybsze rozpoczęcie leczenia i poprawa zdrowia pacjenta, ale przede wszystkim zminimalizowanie ryzyka poważnych powikłań.

Co jeszcze oprócz nieprawidłowych wyników badań może nas skłonić do wizyty u specjalisty? Warto mieć świadomość, jakie są początkowe objawy większości chorób układu sercowo-naczyniowego. Wymienia się wśród nich:

Symptomy te uznaje się za niespecyficzne – mogą wskazywać również na inne problemy zdrowotne. Dokładny obraz kliniczny dla poszczególnych chorób układu krążenia zależny jest od jednostki chorobowej, a także stopnia zaawansowania zmian. Jeżeli jednak pacjent męczy się nawet po przejściu niewielkiego odcinka albo regularnie odczuwa artymię, powinien skonsultować się z lekarzem.

W przypadku chorób sercowo-naczyniowych o przewlekłym przebiegu, takich jak przewlekła niewydolność serca czy nadciśnienie tętnicze mogą pojawić się również takie objawy jak:

Do najczęściej występujących chorób układu krążenia zaliczane są:

Oprócz tego do tej grupy zaliczane są również:

Lista jest naprawdę długa. W wielu przypadkach poszczególne schorzenia występują jednocześnie, co utrudnia skuteczną diagnozę. W przypadku chorób układu krążenia kluczowe jest więc kompleksowe podejście do diagnostyki i leczenia.

Większość z wymienionych schorzeń wymaga bycia pod stałą kontrolą specjalisty (kardiologa, angiologa, chirurga naczyniowego albo kardiochirurga), przyjmowania leków, a także dbania o odpowiednio zbilansowaną dietę i unikania stresu. Nieleczone choroby układu krążenia mogą prowadzić do udaru mózgu, zawału serca, pęknięcia tętniaków lub amputacji kończyn.

Co wpływa na występowanie i przebieg chorób układu sercowo-naczyniowego? Wiele różnych czynników, wśród których bardzo duże znaczenie mają:

Warto również pamiętać, że niektórzy mają predyspozycje genetyczne. Jeżeli w rodzinie zdiagnozowano chorobę niedokrwienną serca albo inne choroby tętnic związane z miażdżycą, istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia tych schorzeń u pacjenta.

Główne czynniki ryzyka chorób układu krążenia:

Co można zrobić, żeby zapobiec rozwojowi chorób układu krążenia? Zadbać o profilaktykę, czyli: