Udar mózgu: niedokrwienny, krwotoczny, żylny – objawy i profilaktyka przeciwudarowa

Powrót

Udar może wystąpić w wyniku zatkania tętnicy mózgowej przez skrzep krwi (udar niedokrwienny) lub pęknięcia naczynia krwionośnego, powodując wyciek krwi do mózgu (udar krwotoczny). W obu przypadkach dochodzi do niedotlenienia i uszkodzenia komórek mózgowych, co może prowadzić do trwałej utraty funkcji, takich jak utrata mowy, niedowład kończyn lub zaburzeń poznawczych. Z tego względu tak ważna będzie umiejętność rozpoznania ich zwiastunów.

Czym tak naprawdę jest udar mózgu? Z jakich powodów dochodzi do udarów? Jakie leczenie stosuje się po udarze? Odpowiadamy!

Spis treści:

  1. Co to jest udar mózgu?
  2. Udar niedokrwienny mózgu
  3. Udar krwotoczny mózgu
  4. Udar żylny mózgu — przyczyny
  5. Objawy udaru mózgu
  6. Co robić podejrzewając udar mózgu?
  7. Przyczyny udaru mózgu
  8. Udar mózgu – leczenie
  9. Jak postępować po udarze mózgu?
  10. Profilaktyka udaru mózgu

Co to jest udar mózgu?

Udar mózgu to nagłe zaburzenie krążenia krwi w mózgu o charakterze miejscowym. Wyróżnia się następujące rodzaje udaru mózgu:

  • niedokrwienne (zawał mózgu),
  • krwotoczne (wylew krwi do mózgu),
  • żylne,
  • mikroudary.

Udar niedokrwienny mózgu, tzw. zawał mózgu

Co to jest udar mózgu niedokrwienny lub inaczej zawał mózgu? Do niedokrwiennego udaru dochodzi wtedy, gdy ma miejsce zatkanie tętnicy doprowadzającej krew do mózgu – przepływ krwi jest albo całkowicie uniemożliwiony, albo znacznie ograniczony. Mózg tym samym staje się niedotleniony. Udary tego typu diagnozuje się w większości przypadków, około 70% wszystkich udarów to udary niedokrwienne.

Udar krwotoczny mózgu, tzw. wylew

Udar krwotoczny, inaczej wylew krwi do mózgu, następuje w wyniku pęknięcia tętnicy mózgowej. Krew z tętnicy rozlewa się po tkance nerwowej, niszcząc ją. Udary krwotoczne rozpoznaje się u około 15% pacjentów. W zależności od tego, która tętnica pęka, dzieli się je na krwotoki śródmózgowe (pęknięcie tętniczki mózgowej) oraz krwotoki podpajęczynówkowe (rozlanie krwi do przestrzeni otaczającej mózg).

Udar żylny mózgu

Dużo rzadziej dochodzi do udarów żylnych będących efektem zakrzepicy zatok żylnych albo żył mózgowych, a także do mikroudarów nazywanych przemijającymi niedokrwieniami mózgu. Te ostatnie dają krótkotrwałe objawy, ale mogą być zwiastunem dużego udaru.

Przyczyny udaru mózgu

Dlaczego u niektórych dochodzi do udaru mózgu? Przyczyny są różne. Najczęściej jest to wynik zatoru mózgowego. Skrzeplina, która powstaje w sercu w wyniku np. migotania przedsionków, wraz z krwią trafia do naczyń krwionośnych w mózgu i blokuje ich światło. Wówczas mówimy o udarze niedokrwiennym.

Udary krwotoczne są spowodowane nieleczonym lub nieprawidłowo leczonym nadciśnieniem tętniczym.

Czynniki ryzyka udaru mózgu

Wśród czynników ryzyka wystąpienia udaru wymienia się m.in.:

  • wiek powyżej 55. roku życia,
  • płeć – udary częściej diagnozuje się u kobiet niż u mężczyzn,
  • czynniki genetyczne,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • choroby serca i naczyń krwionośnych,
  • cukrzycę, otyłość,
  • palenie papierosów,
  • nadużywanie alkoholu,
  • zespół bezdechu sennego.

Nadciśnienie tętnicze jako jeden z głównych czynników ryzyka udaru mózgu

Nadciśnienie tętnicze stanowi główny modyfikowalny czynnik ryzyka udaru mózgu, ponieważ wpływa na rozwój miażdżycy. Nadciśnienie sprzyja powstawaniu zmian miażdżycowych w dużych naczyniach dostarczających krew do mózgu oraz w samych naczyniach mózgowych. To z kolei prowadzi do wystąpienia udarów spowodowanych zakrzepowymi zatorami tętniczo-tętniczymi.

Objawy udaru mózgu

Jeżeli o zwiastunach mowa, istnieje akronim opisujący zwiastuny udaru.

  • U – usta wykrzywione (opadający kącik ust z jednej strony),
  • D – dłoń opadnięta (niedowład kończyny górnej),
  • A – artykulacja utrudniona (osłabienie mięśni gardła i języka wpływające na niewyraźną mowę),
  • R – rozmazane widzenie (lub inne zaburzenia np. podwójne widzenie, ograniczenie pola widzenia).

Objawy udaru są zależne od tego, jaki obszar jest niedotleniony. Zazwyczaj obserwuje się te cztery wymienione w akronimie, a czasami do nich dołączają również: osłabienie lub niedowłady kończyn dolnych, drętwienie połowy ciała, zaburzenia równowagi i koordynacji ruchowej, nagły bardzo silny ból głowy oraz zaburzenia przytomności lub jej całkowita utrata.

Czasami występują tak zwane nietypowe objawy udaru:

  • ruchy mimowolne,
  • czkawka,
  • problemy z koncentracją,
  • trudności z oddychaniem,
  • nagłe uczucie zmęczenia.

Najczęstsze objawy udaru to:

  • Osłabienie mięśni twarzy, które manifestuje się na przykład opadnięciem kącika ust po jednej stronie.
  • Nagły, bardzo silny ból oraz zawroty głowy, szczególnie w przypadku krwotoku podpajęczynówkowego.
  • Osłabienie (niedowład) kończyny górnej lub dolnej albo nawet obu, po tej samej stronie ciała (ale po przeciwnej stronie niż ognisko udaru).
  • Zaburzenia równowagi i koordynacji ruchów — nagłe niezgrabne ruchy, potknięcia, trudności w ubieraniu się.
  • Senność, trudności w rozbudzeniu, brak orientacji co do miejsca i sytuacji, a nawet całkowita utrata przytomności.
  • Zaburzenia widzenia, takie jak podwójne widzenie, ograniczenie pola widzenia, a nawet całkowita utrata widzenia (najczęściej w jednym oku).
  • Osłabienie mięśni języka i gardła, co może powodować zaburzenia mowy oraz trudności w połykaniu.

Co robić podejrzewając udar mózgu?

Podejrzewając udar mózgu, trzeba jak najszybciej zadzwonić po pogotowie ratunkowe. Warto zatem pamiętać, jakie są objawy ostrzegawcze — komórki mózgu obumierają już po 4 minutach od wystąpienia niedokrwienia, dlatego czas jest tu kluczowy. Część pacjentów kwalifikuje się do leczenia mogącego ograniczyć skutki udaru, ale trzeba je wdrożyć maksymalnie do 3 godzin od pojawienia się objawów.

Rozpoznanie udaru mózgu

Lekarz diagnozuje udar mózgu na podstawie obserwowanych objawów oraz wyników badań obrazowych, takich jak:

Natychmiastowe wykonanie TK pozwala na rozróżnienie udaru niedokrwiennego i krwotocznego (co ma znaczenie dla wyboru odpowiedniego leczenia). Ponadto badanie obrazowe umożliwia identyfikację ewentualnego obrzęku mózgu lub innych zmian wymagających specjalistycznego postępowania. W początkowej fazie udaru często nie jest jeszcze widoczny rozmiar uszkodzonego obszaru mózgu. Dopiero powtórna tomografia komputerowa po kilku dniach lub tygodniach pozwala na dokładniejszą ocenę (dlatego często wykonuje się powtórne badania).

Dodatkowo wykonuje się inne badania mające na celu ustalenie przyczyn udaru mózgu:

  • ultrasonografia tętnic szyjnych,
  • echokardiografia,
  • arteriografia tętnic mózgowych,
  • badania krwi – mają one na celu ustalenie przyczyny udaru mózgu.

Leczenie udaru mózgu

Jak leczy się udar mózgu? Leczenie dopasowuje się od rodzaju udaru. Udary niedokrwienne wymagają zastosowania leków trombolitycznych rozpuszczających skrzepliny. Najważniejsze, aby podać je jak najszybciej od wystąpienia objawów, bo może to w znaczącym stopniu zapobiec dalszemu uszkodzeniu mózgu i daje szanse na całkowity lub częściowy powrót do zdrowia.

Jeżeli u pacjenta z udarem krwotocznym zdiagnozowano nadciśnienie tętnicze, wprowadza się preparaty obniżające ciśnienie. W praktyce udary krwotoczne są dużo trudniejsze do wyleczenia, ale tu także najistotniejszy jest czas, w którym otrzyma się profesjonalną pomoc. W niektórych przypadkach stosuje się zabieg embolizacji, czyli zamknięcia uszkodzonego naczynia.

Jak postępować po udarze mózgu?

Po ustabilizowaniu stanu pacjenta po udarze mózgu, konieczna jest odpowiednia opieka i pielęgnacja, dostosowane do występujących zaburzeń neurologicznych. Należy zwrócić uwagę na właściwe żywienie i zapobieganie odleżynom. Ponadto istotna jest rehabilitacja po udarze — ma ona kluczowe znaczenie w ograniczaniu niepełnosprawności. W początkowym okresie, gdy pacjent może być nieprzytomny lub ma porażone kończyny, rehabilitacja polega na odpowiednim ułożeniu ciała i zmianie pozycji w celu zapobieżenia odleżynom i przykurczom. W miarę poprawy stanu pacjenta, program rehabilitacyjny stopniowo rozszerza się o ćwiczenia fizyczne i terapię fizjoterapeutyczną, które poprawiają sprawność ruchową i ogólne samopoczucie pacjenta.

Profilaktyka przeciwudarowa

Wiele osób zastanawia się, czy można zapobiec udarowi mózgu. Oczywiście, że można zminimalizować ryzyko jego wystąpienia — należy pamiętać o kilku ważnych kwestiach. Profilaktyka udaru mózgu może obejmować następujące działania:

  • Kontrola czynników ryzyka — regularne monitorowanie ciśnienia krwi i leczenie nadciśnienia tętniczego, a także sprawdzanie poziomu cukru we krwi, poziomu cholesterolu.
  • Unikanie palenia tytoniu i ograniczenie spożycia alkoholu.
  • Zdrowy styl życia — prowadzenie aktywnego trybu życia, regularne wykonywanie ćwiczeń fizycznych, a także zdrowa i zrównoważona dieta, bogata w warzywa, owoce, pełne ziarna i niskotłuszczowe produkty.
  • Edukacja pacjentów — informowanie pacjentów o wczesnych objawach udaru i znaczeniu natychmiastowego kontaktu ze służbą medyczną.
  • Stosowanie leków przeciwpłytkowych — osoby ze znacznym ryzykiem udaru mogą otrzymać zalecenie lekarza dotyczące przyjmowania leków przeciwpłytkowych, które zmniejszają ryzyko powstawania zakrzepów.


Dodano: 11/12/2020
Autor
POLMED Zdrowie
POLMED Zdrowie
Najpopularniejsze artykuły w kategorii Choroby
15/02/2021
Choroby, Profilaktyka
Mroczki przed oczami – czym są i o czym świadczą?

Plamki, błyski, paproszki czy muszki pojawiające się przed oczami przeważnie są zupełnie niegroźne, ale czasami mogą świadczyć o poważnej chorobie. Jakie są przyczyny występowania zmian w polu widzenia i czy da się je wyleczyć? Kiedy warto te objawy skonsultować z lekarzem?


16/05/2022
Choroby, Profilaktyka
Krwotok z nosa – przyczyny, co może oznaczać? Jak zatamować krwawienie?

Krwotoki z nosa są powszechne – bez względu na wiek i płeć. Mogą być wynikiem urazu, lub stanu chorobowego. Jakie są inne przyczyny? Co zrobić w razie krwawienia? Kiedy krwotoki powinno się skonsultować z lekarzem?


31/05/2023
Choroby
Nadciśnienie oczne – przyczyny, objawy, leczenie

Ciśnienie ​ oczne​, określane też jako ciśnienie wewnątrzgałkowe albo śródgałkowe, jest to ciśnienie wywierane przez płyn śródoczny na rogówkę i twardówkę.


Zapoznaj się z nasza ofertą:
badania na choroby weneryczne polmed
Nowość! Kup online!
Pakiet badań
Pakiet intymny – diagnostyka chorób wenerycznych
Zadbaj o swoje zdrowie intymne! Kup nasz pakiet diagnostyki chorób wenerycznych.

od 450 zł
diagnostyka prostaty polmed
Kup online!
Pakiet badań
Diagnostyka chorób prostaty
Wykonując badania zawarte w tym pakiecie sprawdzisz funkcjonowanie swoich nerek, wchodzących w skład układu moczowo-płciowego oraz prostaty. Umów wizytę w POLMED!

od 95 zł
test na endometriozę polmed
Nowość! Kup online!
Badania
Test EndoRNA na endometriozę
Test umożliwiający szybką diagnostykę endometriozy. Umów badanie w POLMED!

2400 zł
Więcej usług
Potrzebujesz pomocy?
Skontaktuj się z naszymi konsultantami.
Zapytaj o ofertę
Newsletter
Kup wizytę
Portal Pacjenta Portal Pracodawcy Platforma Medycyny Pracy Panel Agentów Ubezpieczeniowych Partner medyczny
Mam konto
Zaloguj się
Nie mam konta
Zarejestruj się