Infolinia 24/7: 58 775 95 99 / 801 033 200
Dna moczanowa (inaczej podagra) to choroba metaboliczna, w której kluczową rolę w terapii odgrywa nie tylko farmakoterapia, ale często również – a nawet przede wszystkim – dieta niskopurynowa. Właściwe żywienie może łagodzić objawy, zapobiegać nawrotom i ograniczać powikłania. W niniejszym artykule dowiesz się, dlaczego dieta jest tak istotnym elementem leczenia, jakie zasady powinna spełniać oraz jakie produkty warto wybierać lub wykluczać.
Dna moczanowa to stan zapalny stawów wywołany odkładaniem się kryształów moczanu sodu (urynianu) w tkankach stawowych. Prowadzi to do ostrych napadów bólu, obrzęku i zaczerwienienia. Kluczowym elementem odpowiedzialnym za rozwój dny moczanowej jest nadmiar kwasu moczowego (hiperurykemia), a dieta wpływa na jego produkcję i wydalanie.
Zmiany w diecie, mające na celu ograniczenie podaży związków purynowych (prekursorów kwasu moczowego) oraz wspieranie jego usuwania przez nerki, są fundamentem leczenia wspomagającego. Jednak trzeba wziąć pod uwagę, że w aktualnych zaleceniach dietetycznych i reumatologicznych dieta niskopurynowa bywa rekomendowana jako strategia pomocnicza i nie zastępuje leczenia farmakologicznego u chorych ze wskazaniami.
Kwas moczowy to produkt końcowy rozkładu puryn – związków występujących naturalnie w komórkach organizmu, jak i w pożywieniu. W warunkach równowagi organizm wytwarza pewną ilość kwasu moczowego, ale też usuwa go głównie przez nerki. Jeśli produkcja przewyższa wydalanie, następuje podwyższenie stężenia kwasu moczowego w surowicy krwi (> 6,8 mg/dl u niektórych osób), co określa się mianem hiperurykemii. Jednak nie każdy pacjent z hiperurykemią ma objawy dny. Dopiero przy pewnych „sprzyjających” temu warunkach dochodzi do krystalizacji i klinicznych objawów dny moczanowej.
Powody, dla których rozwija się dna, są złożone i wieloczynnikowe:
Warto zaznaczyć, że u niektórych pacjentów dominującym mechanizmem jest nadprodukcja kwasu moczowego, a u innych – upośledzone wydalanie. Dieta niskopurynowa wydaje się działać w obydwu przypadkach, choć efekty mogą być różne.
Typowy przebieg napadu dny związany jest z nagłym wystąpieniem silnego bólu stawu, często nocą. Najczęściej dotyczy palucha stopy, ale może obejmować staw skokowy, kolano, nadgarstek. Często temu towarzyszy obrzęk, zaczerwienienie, gorąco w obrębie stawu i ograniczenie ruchomości. Objawy te mogą ustępować w ciągu kilku dni do kilku tygodni nawet bez leczenia, ale często pojawiają się nawroty. Co ważne, między atakami, choroba może przebiegać bezobjawowo, ale w organizmie nadal dochodzi do gromadzenia kryształów i procesów zapalnych.
Jeśli choroba nie jest dobrze kontrolowana, mogą pojawić się:
Głównym celem jest ograniczenie podaży puryn oraz ułatwienie ich wydalania przez nerki. Co wiąże się ze zmniejszeniem „obciążenia metabolicznego”. Dieta niskopurynowa może obniżać stężenie kwasu moczowego, co potwierdzają badania kliniczne. Dodatkowo celem interwencji dietetycznej jest ograniczenie innych czynników ryzyka – nadwagi, insulinooporności, przyjmowania żywności wysoko przetworzonej. To dlatego, że zmiany metaboliczne nasilają hiperurykemię i stany zapalne.
Ogólne zalecenia dietetyczne:
Nadwaga i otyłość to silne czynniki ryzyka hiperurykemii i napadów dny. W badaniach wykazano, że na każde 5 kg/m² wzrostu wskaźnika masy ciała do wzrostu (BMI) ryzyko rozwoju dny moczanowej wzrasta już o 55%. W związku z tym redukcja masy ciała, nawet umiarkowana, może obniżyć stężenie kwasu moczowego i zmniejszyć częstotliwość napadów.
Oto przykładowe grupy i produkty, które są uznawane za bezpieczne lub korzystne:
Uważa się, że w przypadku dny moczanowej dobre zastosowanie mają diety pokrewne do wzorców śródziemnomorskich czy DASH, które mogą wspomagać obniżenie stężenia kwasu moczowego.
Poniżej produkty, których spożycie należy ograniczyć do minimum lub eliminować, szczególnie w okresach aktywnej choroby:
| Kategoria | Produkty o wysokiej zawartości puryn (unikaj) |
| Podroby | Wątroba, nerki, móżdżek, serce |
| Mięso | Wołowina, wieprzowina, baranina, dziczyzna |
| Owoce morza | Sardynki, anchois, małże, skorupiaki, śledź |
| Alkohol | Piwo (szczególnie), mocne alkohole |
| Słodycze | Napoje słodzone fruktozą, produkty wysokoprzetworzone |
| Baza zup | Buliony mięsne, wywary, ciężkie sosy mięsne |
Warto zwrócić uwagę, że niektóre produkty roślinne (w tym strączkowe), choć zawierają puryny, wpływają mniej drastycznie na kwas moczowy niż mięso. Dieta oparta na roślinach wiąże się z niższym ryzykiem hiperurykemii.
Poniżej przykładowy jednodniowy plan żywieniowy. Należy go dostosować do indywidualnych potrzeb kalorycznych i zaleceń lekarza.
Leki przeciwzapalne (np. NLPZ, kolchicyna) stosuje się w ostrym napadzie. W leczeniu przewlekłym stosuje się leki obniżające stężenie kwasu moczowego (tzw. ULT). Celem terapii jest utrzymanie stężenia kwasu poniżej poziomu krytycznego (zwykle < 6 mg/dl).
W wielu przypadkach sama dieta nie jest wystarczająca, szczególnie gdy pacjent ma nawracające napady, występują guzy dnawicze, uszkodzenie stawów lub nerek, bądź stężenie kwasu moczowego jest bardzo wysokie mimo rygorystycznego żywienia. Wtedy wskazane jest leczenie ULT równolegle z dietą. Dieta pomaga zmniejszyć dawki leków, ale nie zastępuje ich przy wskazaniach klinicznych.
Zaburzenia mikrobioty jelitowej (dysbioza) mogą prowadzić do zwiększenia produkcji puryn. Pacjenci z dną mają mniej szczepów korzystnych, jak Faecalibacterium prausnitzii. Warto zwrócić uwagę na odbudowę równowagi jelit i celowaną probiotykoterapię (np. po badaniu Mikrobiota jelit Pro). Takie podejście wspiera metabolizm puryn i ogólną równowagę organizmu.
Dieta niskopurynowa w dnie moczanowej nie jest jedynie dodatkiem, stanowi fundament leczenia wspomagającego. Poprzez ograniczenie podaży puryn, nawodnienie i kontrolę masy ciała, można znacząco wpływać na stężenie kwasu moczowego. Tylko podejście zintegrowane – dieta, leki i stały monitoring – daje najlepsze efekty długoterminowe.
Informacja:
Artykuły opublikowane na stronie POLMED Zdrowie, nie pełnią funkcji konsultacji medycznej ani nie wyrażają opinii specjalistów i lekarzy. Prezentowane treści stanowią ogólne wskazówki i nie mogą być traktowane jako wyznacznik przy podejmowaniu decyzji dotyczących modyfikacji diety lub terapii, nawyków lub określaniu zmiany dawkowania leków oraz innych substancji leczniczych. Przed podjęciem działań, które mogą wpłynąć na Twoje życie, zdrowie lub samopoczucie, skonsultuj się z lekarzem lub specjalistą.
Wydawca nie ponosi odpowiedzialności za ewentualne konsekwencje, wynikające z wykorzystania porad i informacji zawartych na stronie, bez wcześniejszej konsultacji z profesjonalistą.
Skręcenie stawu skokowego to najczęstszy uraz w obrębie układu ruchu, stanowiący według statystyk medycznych nawet 25% wszystkich kontuzji sportowych. Choć potocznie nazywane „skręceniem kostki”, z klinicznego punktu widzenia jest to złożone uszkodzenie torebki stawowej i aparatu więzadłowego. Do kontuzji dochodzi w ułamku sekundy – najczęściej w mechanizmie inwersji (wywinięcia stopy do wewnątrz), co prowadzi do naciągnięcia lub zerwania więzadła skokowo-strzałkowego przedniego (ATFL).
Kamienie żółciowe to złogi powstające w pęcherzyku oraz przewodach żółciowych. Prowadzą one do kamicy pęcherzyka żółciowego, jednej z najczęstszych chorób przewodu pokarmowego w Europie, objawiającej się silnym, napadowym bólem określanym mianem kolki żółciowej. Kamienie które powstają w drogach żółciowych i nie przedostają się do pęcherzyka żółciowego mogą powodować rzadszą postać kamicy żółciowej – kamicę przewodową. Jak postępować w przypadku kamieni w pęcherzyku żółciowym? Czy można ich uniknąć i czy zawsze konieczna jest operacja?
Salmonelle to jedne z najbardziej znanych chorobotwórczych bakterii, głównie za sprawą wywoływanych przez nie dolegliwości żołądkowo-jelitowych. Zwłaszcza w okresie letnim często słyszymy o zatruciach pokarmowych wywołanych przez te szczepy. W Polsce świadomość społeczna w tym zakresie z roku na rok jest coraz większa.
Skład flory bakteryjnej jelit ma bardzo duże znaczenie dla ogólnego stanu organizmu. Mikrobiota — ekosystem tworzony przez bakterie w przewodzie pokarmowym ma bardzo duże znaczenie dla zdrowia człowieka. M.in. wpływa na wchłanianie witamin i minerałów, usprawnia proces trawienia, wzmacnia układ immunologiczny i polepsza nastrój. Żeby poprawić stan mikrobioty, warto sięgać po probiotyki i prebiotyki w odpowiedniej ilości. Czym różni się probiotyk od prebiotyku? Jakie są najbardziej znane szczepy probiotyczne? Odpowiadamy!
