Produkty na bazie oleju konopnego zdobywają coraz większą popularność — nie tylko w kuchni, ale i w kosmetyce. Szczególne zainteresowanie budzi olej z nasion konopi, który wyróżnia się bogactwem cennych składników odżywczych, a przy tym nie zawiera substancji psychoaktywnych, kojarzonych z marihuaną. Dzięki swoim właściwościom może z powodzeniem wzbogacić codzienną dietę i rutynę pielęgnacyjną.
Olej konopny jest olejem pozyskiwanym z konopi siewnej Cannabis sativa. Kontrowersje dotyczące użytkowania oleju konopnego często wynikają z tego, że innym gatunkiem konopi jest Cannabis indica nazywana też marihuaną, znaną z działania psychotropowego. Właściwości marihuany w dużej mierze są związane z wysoką zawartością tetrahydrokanabinolu (THC).
Liście konopi siewnej mają niską zawartość THC, dlatego konopie od dawna były uprawiane w innych celach niż marihuana, np. do produkcji odzieży, papieru i żywności. Liście konopi siewnej są przede wszystkim źródłem kannabidiolu (CBD). Z kolei w nasionach konopi ilości fitokannabinoidów (THC i CBD) jest śladowa lub nie ma ich wcale, za to są bogate w zdrowe tłuszcze i przeciwutleniacze. To z nasion konopi siewnej tłoczone są oleje konopne, które są dostępne w sprzedaży w postaci olejów spożywczych oraz suplementów i mogą być cennym uzupełnieniem diety.
CBD (czyli kannabidiol) to związek występujący w liściach oraz kwiatach konopi. Olej CBD i inne oleje ekstrahowane z liści i kwiatów konopi posiadają wysoką zawartość tego składnika. Dodatkowo, mogą zawierać również THC, ale w niedużej ilości, co podlega restrykcjom na terenie Europy i USA oraz nie powoduje efektu odurzającego. Oleje CBD stają się coraz bardziej popularne w medycynie w leczeniu przewlekłego bólu, padaczki i uzależnienia od opioidów. Oleje CBD stanowią bezpieczniejszą alternatywę dla marihuany medycznej, gdyż nie mają działania psychoaktywnego.
Z kolei oleje konopne z nasion konopi siewnej, w odróżnieniu od oleju CBD i oleju konopnego z liści, nie zawierają kannabidiolu (CBD) lub zawierają go w niewielkiej ilości oraz nie posiadają THC, więc można je bezpiecznie spożywać.
Właściwości kannabidiolu (CBD):
Dodatkowo, olej CBD może mieć działanie nasenne i redukujące stres. Większość powyższych właściwości CBD wymaga jednak dalszego potwierdzenia i badań, gdyż dotychczasowe dowody naukowe nie są jeszcze wystarczająco rzetelne. Za to, potwierdzone zostało korzystne działanie oczyszczonego roztworu CBD w zmniejszeniu częstotliwości napadów w zespole Draveta i zespole Lennoxa-Gastauta, które należą do ciężkich i rzadkich form padaczki.
Olej konopny jest pozyskiwany z rośliny C. sativa i w zależności od części rośliny różni się zawartością głównych składników, w tym poziomami CBD i THC. Podsumowując:
Na rynku możemy również znaleźć olejki konopne, ale nie należy ich mylić z olejem z nasion czy liści konopi. Olejki konopne nie są ekstrahowane z konopi, ale z kwiatów i liści C. indica (marihuany). Mogą więc zawierać bardzo wysokie ilości THC (nawet do ok. 80%) i w mniejszej ilości CBD (10-15%). Olejki konopne mają na celu lecznicze wykorzystanie THC.
Istnieje znacząca różnica z jakiej części rośliny wyekstrahowany został olej. Olej z nasion konopi to cenny i bezpieczny produkt, który możemy wykorzystywać w warunkach domowych w celach spożywczych i pielęgnacyjnych. Powstaje w wyniku tłoczenia nasion na zimno. Najlepszej jakości olej konopny jest nierafinowany i niefiltrowany – powinien mieć zielony kolor i delikatnie orzechowy posmak.
Olej konopny jest dostępny w sprzedaży nie tylko w postaci samego oleju spożywczego, ale również suplementów diety i kosmetyków.
Olej konopny to przede wszystkim źródło niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT) omega-3 i omega-6, które występują w nim w bardzo korzystnej proporcji (2/3:1) i mają działanie kardioprotekcyjne. Przy wyborze oleju konopnego warto zwrócić uwagę na zawartość kwasów tłuszczowych omega-3, ponieważ w olejach dostępnych na rynku ich zawartość może być obniżona dla poprawy stabilności oleju i jego dłuższej trwałości. Z tego powodu warto zastanowić się nad zakupem oleju, który jest tłoczony na świeżo w zastępstwie oleju, który długo stoi na sklepowej półce.
Poza zdrowymi tłuszczami olej konopny jest źródłem witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, a zwłaszcza dużych ilości witaminy E (głównie γ-tokoferole, α-tokoferole i δ-tokoferole) – nawet 60-110 mg/100 ml oleju konopnego. Poza witaminą E w oleju konopnym znajdziemy witaminę A i D. Olej konopny ma wysoką zdolność antyoksydacyjną, co wynika z dodatkowej zawartości fenoli i flawonoidów, jak kwercetyna i kwas galusowy. Olej zawiera karotenoidy (luteina, β-karoten i mniejsze ilości zeaksantyny) i sterole roślinne (β-sitosterol).
To właśnie powyższe składniki oleju konopnego, czyli zdrowe tłuszcze, witaminy i bioaktywne związki, odpowiadają za jego prozdrowotne właściwości. Dzięki nim olej konopny wspiera pracę układu sercowo-naczyniowego i może być stosowany m.in. w profilaktyce i dietoterapii chorób układu krążenia, chorób o podłożu zapalnym i w chorobach nowotworowych.
Czasami w źródłach internetowych możemy znaleźć mylne informacje, że olej konopny zawiera białko o korzystnym składzie aminokwasowym oraz znaczące ilości składników mineralnych, jak wapń, żelazo, magnez, miedź i cynk, a także witamin z grupy B. Tego typu składniki możemy znaleźć głównie w samych nasionach konopi lub mące z konopi, ale olej konopny powstaje podczas tłoczenia nasion, kiedy to oddzielany jest tłuszcz od frakcji białkowej. A więc w oleju konopnym nie znajdziemy białka i składników mineralnych (ewentualnie śladowe ilości).
Olej konopny ma korzystne właściwości dla skóry, zarówno przy spożywaniu doustnym, jak i miejscowo na skórę. Dzięki zawartości wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, olej konopny może wspomagać leczenie stanów zapalnych skóry oraz zmian związanych z atopowym zapaleniem skóry, egzemą, łuszczycą i łojotokiem, przy bezpośrednim podawaniu na skórę. Zarówno spożywanie nasion konopi, jak i oleju konopnego, może zmniejszać podrażnienia i uczucie swędzenia w chorobach skóry. Reguluje wydzielanie sebum i nawilża skórę. Wcieranie go w paznokcie sprzyja regeneracji płytki paznokciowej.
Olej konopny można stosować też dla zdrowia włosów. Zarówno jego spożywanie, jak i wykorzystywanie w formie maski czy podczas olejowania włosów, ma cenne działanie, nawilża i regeneruje włosy, chroni przed czynnikami zewnętrznymi. Według doniesień naukowych olej konopny sprzyja wzrostowi włosów, a także zapobiega ich łamaniu się, przesuszeniu i rozdwajaniu końcówek.
Zaleca się spożywać olej konopny na surowo, może być stosowany przy przyrządzaniu posiłków zamiennie/w zastępstwie innych olejów roślinnych czy oliwy z oliwek. Olejem konopnym można skropić kanapkę, sałatkę, zupę i wykorzystywać do robienia różnego typu past na pieczywo. Olej konopny nie nadaje się do gotowania, smażenia i pieczenia – ma niską temperaturę dymienia i pod wpływem temperatury traci swoje prozdrowotne właściwości.
Olej konopny, przez działanie regulujące i nawilżające, nadaje się do codziennej pielęgnacji skóry suchej, tłustej i mieszanej. Ma działanie przeciwzapalne i może być stosowany w różnego typu problemach skórnych o podłożu zapalnym. Z tego względu jest wykorzystywany do produkcji wielu kosmetyków i preparatów pielęgnacyjnych, np. balsamów, mydeł, żelów pod prysznic, szamponów, olejków eterycznych, a nawet szminek. Można go wykorzystywać do demakijażu, bo pomaga usuwać resztki stosowanych w ciągu dnia kosmetyków. Przy użytkowaniu na skórze jest zwykle dobrze tolerowany i nie pozostawia tłustej warstwy.
Zgodnie z literaturą, olej konopny jest też wykorzystywany w przemyśle kosmetycznym do produkcji kremów przeciwsłonecznych, gdyż wykazuje zdolność do pochłaniania promieni UV oraz posiada wysoką zawartość witaminy E.
Olej konopny w postaci płynnej może być dodawany do posiłków lub spożywany bez dodatków. Jego korzystna dawka zależy od indywidualnych potrzeb organizmu, można go spożywać w ilości 1-2 łyżki dziennie i najlepiej w zastępstwie nasyconych kwasów tłuszczowych (np. masła na pieczywie).
Według doniesień naukowych, codzienne spożywanie 30 ml oleju konopnego może poprawiać stosunek stężenia cholesterolu całkowitego do stężenia cholesterolu HDL we krwi w porównaniu do spożycia oleju lnianego, jednakże badanie zostało przeprowadzone na małej liczbie osób. W innym badaniu porównano efekty spożywania 30 ml dziennie oleju konopnego i oliwy z oliwek przez 20 tygodni u osób z atopowym zapaleniem skóry (AZS). Po tym okresie, badani spożywający olej konopny zgłaszali mniejszą suchość skóry, mniejsze uczucie swędzenia i rzadsze stosowanie leków miejscowych, podczas gdy nie zaobserwowano takich zmian u osób spożywających oliwę z oliwek.
O wielu lat wiadome jest, że nie tylko całkowita zawartość tłuszczu w diecie, ale również skład spożywanych kwasów tłuszczowych może zmieniać różnorodność i liczebność mikrobioty jelitowej. Choć brakuje badań z bezpośrednim użyciem oleju konopnego to dostępne są publikacje informujące o tym, że kwasy omega-3 mogą zmniejszać stan dysbiozy jelitowej (czyli zaburzenia równowagi mikrobioty jelitowej), zmniejszać przepuszczalność jelitową, zwiększać liczebność prozdrowotnych bakterii jelitowych oraz zwiększać produkcję maślanu (tj. krótkołańcuchowego kwasu tłuszczowego (SCFA) o działaniu przeciwzapalnym).
Korzystny skład oleju konopnego może być ważnym wsparciem dla jelit, szczególnie w połączeniu z indywidualnie dopasowaną terapią probiotyczną. Odpowiednio dobrane probiotyki mogą łagodzić problemy żołądkowo-jelitowe oraz objawy alergii i wielu chorób. Celowaną probiotykoterapię można uzyskać wykonując badanie Mikrobiota jelit, które ocenia stan wskaźnikowych bakterii jelitowych, a także grzybów drożdżopodobnych i pleśniowych.
Olej konopny może być spożywany przez wszystkich – zarówno w celach profilaktycznych, jak i w dietoterapii wielu chorób. Ma przeciwzapalne i antyoksydacyjne działanie, dlatego warto jest spożywać olej konopny w chorobach układu krążenia, chorobach skóry, reumatoidalnym zapaleniu stawów i innych chorobach o podłożu zapalnym oraz w chorobach nowotworowych. Jego spożycie zaleca się zwłaszcza w zastępstwie nasyconych kwasów tłuszczowych, które znajdują się przede wszystkim w produktach pochodzenia zwierzęcego (masło, smalec, słonina, boczek, tłuste mięsa i wędliny).
Zgodnie z aktualną wiedzą, nie ma żadnych przeciwwskazań do stosowania oleju z nasion konopi. Większą ostrożność należy zachować w przypadków olejów CBD/olejów z liści konopi, które potencjalnie mogą wchodzić w interakcje z niektórymi lekami (warfaryna, leki na padaczkę) ze względu na wysoką zawartość kannabidiolu. Jednakże w przypadku olejów z nasion konopi zawartość CBD jest wręcz znikoma.
Oleje z liści i nasion konopi są legalne ze względu na znikomą ilość THC (w Polsce zawartość THC nie może przekraczać w produkcie 0,2%). Przy czym nasiona konopi nie posiadają THC w ogóle, a oleje z nich nie zawierają żadnych fitokannabinoidów ani terpenoidów – są głownie źródłem kwasów omega-3 i omega-6. Zawsze warto zwrócić uwagę na oznakowanie zawartości CBD i THC oraz jakość produktu. Produkty wytwarzane na terenie Europy podlegają większym restrykcjom i są lepiej kontrolowane pod tym kątem od olejów konopnych z USA.
Olej z nasion konopi nie ma właściwości psychoaktywnych, gdyż nasiona konopi nie zawierają THC odpowiedzialnego za takie działanie.
Olej konopny należy przechowywać w chłodnym miejscu (np. w lodówce) i z dala od światła, w ciemnej butelce.
Wśród wielu dostępnych na rynku olejów roślinnych o właściwościach wspierających zdrowie, olej konopny wyróżnia się szczególnie. Wysokiej jakości produkt może nie tylko wspomagać funkcjonowanie organizmu od wewnątrz, ale także pozytywnie wpływać na wygląd i kondycję skóry oraz włosów.
