Bóle głowy zdarzają się niemal każdemu, ale nie każdy doświadcza migren. Ten rodzaj pierwotnego bólu głowy – niezwiązanego z żadną chorobą towarzyszącą – jest wyjątkowo silny i uciążliwy, a przy tym trwa zazwyczaj od 4 do nawet 72 godzin bez przerwy. Jakie są dodatkowe objawy migreny? Co może ją wywoływać? W jaki sposób poradzić sobie w trakcie napadu?
Migrena to jedna z powszechniej występujących chorób neurologicznych, zaliczana do pierwotnych bólów głowy (niewywołanych innymi chorobami).
Co ją charakteryzuje? Migrena to powtarzający się, zazwyczaj jednostronny ból głowy o charakterze pulsującym, który zwiększa się przy każdym ruchu lub w wyniku silnych emocji. Chorzy często określają ten ból jako rozpierający. Zarówno stopień nasilenia bólu, jak i częstotliwość występowania może być różna u różnych pacjentów. Są osoby, które mają napad średnio raz w na dwa miesiące, ale zdarzają się i takie, u których migrena pojawia się nawet raz w tygodniu, co czyni ją chorobą przewlekłą. Pojedynczy napad rozwija się stosunkowo szybko – przeważnie w ciągu kilkunastu minut – i trwa od 4 do 72 godzin, chociaż w niektórych przypadkach ten czas może się wydłużyć. Poza objawami bólowymi migrenom towarzyszą często:
Co ważne, po ustąpieniu bólu głowy chorzy nie doświadczają żadnych dodatkowych objawów.
Migrena - napadowy, zazwyczaj jednostronny ból głowy o pulsującym charakterze, trwający od kilku do kilkudziesięciu godzin. Charakteryzuje się zróżnicowaną częstotliwością występowania i stopniem nasilenia od umiarkowanego do silnego, przy czym dolegliwości bólowe nasilają się pod wpływem wysiłku fizycznego i emocji.
Jak powszechnym schorzeniem są migrenowe bóle głowy? Szacuje się, że występują u około 8% Polaków, z czego 75% stanowią kobiety, a pozostały odsetek mężczyźni. Pierwsze napady pojawiają się najczęściej u osób przed 40. rokiem życia, jednak nie jest to regułą. W niewielkim stopniu migreny diagnozowane są również u dzieci poniżej 12. roku życia.
Istnieją dwa podstawowe typy migrenowych bólów głowy:
Oprócz tego przez niektórych specjalistów wyróżnia się dodatkowe typy, takie jak:
O migrenie z aurą mówi się, gdy atak bólu poprzedzony jest krótkotrwałymi zaburzeniami widzenia lub zaburzeniami czucia i mowy. Jeżeli chodzi o zaburzenia widzenia, najczęściej są to: rozmycie konturów, świetliste plamki, jaskrawe zygzaki albo aureole otaczające ludzi i przedmioty. Wśród zaburzeń czucia wymienia się odrętwienia lub przejściowe niedowłady kończyn.
Patogeneza migreny nie jest znana. Mówi się, że występowanie migreny zależy jednocześnie od kwestii genetycznych i czynników środowiskowych. Wiadomo natomiast, co może wywoływać napady.
Przyczyny migreny nie są dokładnie znane. Przypuszcza się, że migrena wynika z predyspozycji genetycznych do nadwrażliwych reakcji neuronaczyniowych, wyzwalanych pod wpływem różnorodnych czynników środowiskowych.
Wśród czynników ryzyka mogących prowokować migrenowy ból głowy są:
U osób doświadczających migrenowych bólów głowy każdy atak może przebiegać inaczej i różnić się stopniem nasilenia bólu, a także występowaniem objawów towarzyszących. W wielu przypadkach przebiega on jednak według podobnego schematu, dlatego wymienia się następujące fazy ataku migrenowego:
Rozpoznania migreny dokonuje się zazwyczaj w oparciu o wnikliwy wywiad lekarski przeprowadzony z pacjentem, a także badanie przedmiotowe. Ból migrenowy powinien spełniać określone kryteria:
W niektórych przypadkach lekarz może zlecić inne badania diagnostyczne (by wykluczyć inne przyczyny bólu głowy), takie jak badania obrazowe czy EEG (elektroencefalografię).
Co zrobić w przypadku napadu migreny? Leczenie migreny przede wszystkim ma na celu zniesienie bólu i objawów współwystępujących, takich jak nudności i wymioty, a także minimalizowanie ryzyka nawrotów choroby.
Doraźnie w celu zmniejszenia dolegliwości bólowych stosuje się:
Ważne jest by przyjęcie leku nastąpiło jak najszybciej po wystąpieniu napadu migrenowego. Pozwala to na skrócenie czasu jego trwania, a także ograniczenie do minimum nasilenia niepożądanych objawów dodatkowych. W przypadku silnych wymiotów często konieczne jest podanie środków przeciwwymiotnych (np. metoklopramid) lub leków uspokajających, które wyciszają organizm. Pomocne mogą być także metody niefarmakologiczne. Przykładowo, jeżeli u chorego dodatkowo występuje światłowstręt i dźwiękowstręt, najlepiej w miarę możliwości położyć się w zaciemnionym, wyciszonym pomieszczeniu do czasu ustąpienia objawów. Ulgę przynoszą także zimne okłady. Ważne jest także, by unikać czynników mogących skutkować napadem bólu głowy.
U części pacjentów stosuje się profilaktyczne leczenie mające na celu redukcję liczby ataków. Jakie są kryteria jego wdrożenia? To przede wszystkim:
Wówczas przepisuje się:
U pacjentów, u których stosowane jest leczenie profilaktyczne wskazane jest także wdrożenie psychoterapii. W leczeniu migreny wykorzystywane są także inne metody, jak chociażby leczenie toksyną botulinową.
