Łatwy dostęp do leków, a także nieustannie rosnąca popularność suplementów diety i wyrobów leczniczych sprawia, że przyjmujemy każdego dnia coraz więcej preparatów. Spory odsetek społeczeństwa nie bierze jednak pod uwagę faktu, iż mogą one wchodzić ze sobą w interakcje, uniemożliwiając uzyskanie oczekiwanych efektów. Osłabienie lub wzmocnienie działania leku czy preparatu to tylko jeden z możliwych rezultatów, gdyż w wyniku interakcji między lekami mogą pojawić się u nas różnego rodzaju nieprzyjemne dolegliwości. Co więcej, mogą one stanowić bezpośrednie zagrożenie dla naszego zdrowia. Czym są interakcje leków i jakich preparatów nie powinno się ze sobą łączyć?
Interakcje leków to nic innego, jak wzajemne oddziaływanie na siebie różnych substancji czynnych (minimum dwóch), które przekłada się na zmianę ich właściwości, a w konsekwencji na oddziaływanie na organizm człowieka i ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. Do interakcji może dochodzić zarówno pomiędzy lekami, jak również pomiędzy lekami i suplementami diety, lekami i ziołami, lekami i różnego rodzaju używkami, a nawet między lekami i żywnością.
Ze względu na mechanizm powstawania, interakcje leków dzielimy na:
Interakcje leków to wszystkie zmiany w działaniu substancji aktywnych, które związane są z równoczesnym przyjęciem innego preparatu farmaceutycznego, suplementów diety czy składników pokarmowych. Ryzyko wystąpienia interakcji rośnie raz z ilością przyjmowanych leków. W przypadku jednoczesnego stosowania 2-3 leków interakcja jest prawdopodobna, jednak już przyjmowanie leków w ilości 4 lub więcej, praktycznie zawsze wiąże się z jej wystąpieniem. Należy pamiętać, że nie zawsze występowanie interakcji będzie miało niekorzystny wpływ na stan zdrowia pacjenta. Istnieją bowiem przypadki, kiedy interakcje leków zwiększają skuteczność ich stosowania i umożliwiają szybszą eliminację objawów (np. połączenie leków przeciwbólowych i kofeiny). Wszystko zależy więc tak naprawdę od tego, jakie leki są zażywane jednocześnie.
Przyjmując leki, zwłaszcza w sposób ciągły, pacjenci często nie zastanawiają się nad tym, których leków w tej sytuacji nie powinni łączyć. Nie informują oni także o ich stosowaniu lekarza (na wizycie należy podawać informacje zarówno o lekach przyjmowanych na stałe, jak i w formie doraźnej), co często przekłada się na niepowodzenie wdrożonej terapii. Doskonałym przykładem może być tu chociażby stosowanie preparatów, powodujących łagodzenie objawów przeziębienia, które choć powszechnie dostępne, często wywołują interakcje z substancjami czynnymi, zawartymi w innych lekach.
Szczególną ostrożność należy zachować także podczas stosowania węgla aktywowanego. Utrudnia on bowiem wchłanianie większości leków, osłabiając tym samym ich działanie lecznicze.
Gdy borykamy się z silnymi dolegliwościami bólowymi, często sięgamy po duże dawki leków przeciwbólowych. Spora część z nas ma też tendencję do mieszania różnych leków ze sobą w nadziei, że szybciej przyniosą one oczekiwanie ukojenie. Zanim podejmiemy takie działania, warto dokładnie zapoznać się z ulotką, dołączoną do leku lub skonsultować je z lekarzem lub farmaceutą. W wielu przypadkach połączenia leków mogą wywoływać groźne dla naszego zdrowia interakcje i silniejsze niż w innych przypadkach działania niepożądane. Jedną z podstawowych zasad, pozwalających zminimalizować możliwe interakcje, jest niemieszanie preparatów, należących do tej samej grupy.
Najbardziej popularne, dostępne bez recepty leki przeciwbólowe, to pochodne aniliny, do których zalicza się paracetamol oraz całą grupę niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), do których należy kwas acetylosalicylowy czy ibuprofen. Lekarz będzie natomiast doskonale wiedział o tym, jakich leków przeciwbólowych nie można ze sobą łączyć, a także jakie są ich bezpieczne maksymalne dawki dobowe.
Ibuprofen to jeden z najpopularniejszych przedstawicieli grupy leków przeciwbólowych, określanych mianem niesteroidowych leków przeciwzapalnych, który możemy zakupić bez recepty w wielu różnych formach i dawkach. Stosowanie ibuprofenu, oprócz efektu przeciwbólowego, wywołuje także działanie przeciwgorączkowe i przeciwzapalne. Z czym nie wolno łączyć ibuprofenu? Przede wszystkim z:
Ostrożność należy zachować również wtedy, gdy łączymy ibuprofen z preparatami na przeziębienie – wiele z nich zawiera bowiem ibuprofen jako jedną z substancji aktywnych, co zwiększa ryzyko przekroczenia jego maksymalnej, bezpiecznej dawki dobowej.
Paracetamol to lek, który praktycznie bez obaw można stosować u wszystkich pacjentów, bez względu na wiek. Podobnie jak ibuprofen, dostępny jest bez recepty w wielu różnych dawkach i pod różnymi postaciami. Uznawany jest za wyjątkowo bezpieczny, chociażby ze względu na fakt, że jako jeden z niewielu leków o działaniu przeciwbólowym, stosowany doraźnie, nie wpływa na ciśnienie, krzepliwość krwi czy błonę śluzową żołądka. Stanowi jedną z substancji czynnych, często łączonych z innymi w ramach jednego preparatu, np. kofeiną, fenylefryną, kodeiną czy chlorfenaminą w lekach zalecanych przy przeziębieniu czy tych, o działaniu przeciwalergicznym.
Nie oznacza to jednak, że w jego przypadku nie występują żadne interakcje spowodowane równoczesnym stosowaniem go z innymi substancjami aktywnymi. Do poważnych powikłań dochodzi chociażby przy jego nierozważnym łączeniu z niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi. Jak to możliwe, skoro na rynku są preparaty, łączące oba rodzaje substancji czynnych? Takie połączenie jest bowiem dopuszczalne, ale wyłącznie w ściśle określonych stężeniach.
Z czym jeszcze nie należy łączyć paracetamolu? Są to między innymi:
W razie wątpliwości, dotyczących stosowania konkretnych połączeń leków, najlepiej skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Znając możliwe interakcje pomiędzy poszczególnymi grupami leków i konsekwencje zmiany oddziaływania leku na nasz organizm, są oni w stanie nie tylko określić, które połączenia są bezpieczne, lecz także dobrać odpowiednie dawki leków.
Konsultacja merytoryczna lek. Ireneusz Markowski
Dyrektor Medyczny POLMED
Informacja:
Artykuły opublikowane na stronie POLMED Zdrowie, nie pełnią funkcji konsultacji medycznej ani nie wyrażają opinii specjalistów i lekarzy. Prezentowane treści stanowią ogólne wskazówki i nie mogą być traktowane jako wyznacznik przy podejmowaniu decyzji dotyczących modyfikacji diety lub terapii, nawyków lub określaniu zmiany dawkowania leków oraz innych substancji leczniczych. Przed podjęciem działań, które mogą wpłynąć na Twoje życie, zdrowie lub samopoczucie, skonsultuj się z lekarzem lub specjalistą.
Wydawca nie ponosi odpowiedzialności za ewentualne konsekwencje, wynikające z wykorzystania porad i informacji zawartych na stronie, bez wcześniejszej konsultacji z profesjonalistą.
Plamki, błyski, paproszki czy muszki pojawiające się przed oczami przeważnie są zupełnie niegroźne, ale czasami mogą świadczyć o poważnej chorobie. Jakie są przyczyny występowania zmian w polu widzenia i czy da się je wyleczyć? Kiedy warto te objawy skonsultować z lekarzem?
Krwotoki z nosa są powszechne – bez względu na wiek i płeć. Mogą być wynikiem urazu, lub stanu chorobowego. Jakie są inne przyczyny? Co zrobić w razie krwawienia? Kiedy krwotoki powinno się skonsultować z lekarzem?
Zasłabnięcie to zaburzenie funkcji życiowych – krótkotrwałe osłabienie organizmu, które samo w sobie zazwyczaj nie jest groźne, ale może być efektem poważnych problemów zdrowotnych. Jakie są przyczyny zasłabnięć? Czym różni się zasłabnięcie od omdlenia? Jak postępować w obu przypadkach?