Zaburzenia równowagi a problem z błędnikiem; przyczyny zawrotów głowy

Powrót

Błędnik to niewielki element zbudowany ze struktury kostnej i błoniastej znajdujący się w uchu wewnętrznym. Odpowiada przede wszystkim za właściwe działanie narządu słuchu, ale odgrywa również inną ważną rolę – wpływa na utrzymanie równowagi. Jakie są najczęstsze przyczyny i objawy chorób błędnika? Na czym polega leczenie tego typu schorzeń? Odpowiadamy!

Spis treści:

  1. Błędnik — budowa
  2. Zaburzenia równowagi – przyczyny
  3. Zaburzenia błędnika — objawy
  4. Choroby błędnika
  5. Rozpoznanie zaburzeń błędnika
  6. Leczenie zaburzeń błędnika
  7. Nieleczone schorzenia błędnika — powikłania i konsekwencje

Błędnik — budowa

Ucho człowieka składa się z trzech części: ucha zewnętrznego, ucha środkowego oraz ucha wewnętrznego.

Pełni ono funkcję odbierania dźwięków z otoczenia, przetwarzania ich i przesyłania do centralnego układu nerwowego. Ucho wewnętrzne, znane również jako błędnik, jest odpowiedzialne za zmysł słuchu i równowagi.

Błędnik zlokalizowany w uchu wewnętrznym składa się z:

  • błędnika kostnego,
  • błędnika błoniastego.

Jedna z jego części, tak zwany narząd Cortiego, odpowiada za zmysł słuchu, natomiast pozostałe – woreczek, łagiewka i kanały półkoliste, za zmysł równowagi.

Zaburzenia równowagi – przyczyny

Wiele osób zastanawia się, jakie są przyczyny zaburzeń błędnika. By odpowiedzieć na to pytanie, warto najpierw przyjrzeć się temu, w jaki sposób dochodzi do zachowania równowagi u zdrowej osoby. Każdy ruch, który wykonujemy, powoduje przemieszczanie się płynu wypełniającego strukturę ucha. Płyn ten stymuluje komórki znajdujące się wewnątrz błędnika, a błędnik przekazuje impuls nerwowy do mózgu. Jeśli wszystko działa prawidłowo, impulsy idące z prawego i lewego błędnika są zrównoważone. Gdy zaś dochodzi do uszkodzenia błędników, odczuwamy m.in. zaburzenia równowagi nazywane zawrotami głowy, nudności i wymioty.

Zaburzenia błędnika — objawy

Nieprawidłowe funkcjonowanie błędnika objawia się wspomnianymi zawrotami głowy opisywanymi jako wirowanie wszystkiego, co znajduje się w zasięgu wzroku. Zazwyczaj zawroty są szybkie i przemijające. Co ważne, mogą występować zarówno przy otwartych, jak i zamkniętych oczach, nie tylko podczas zmiany pozycji, lecz także w trakcie siedzenia, stania lub leżenia. Zawroty głowy prowadzą do zachwiania równowagi – chory odczuwający zawroty zaczyna się kołysać, aby dopasować się do widzianych przez siebie ruchów przestrzeni.

Często problemom z błędnikiem towarzyszy również oczopląs, czyli niezależne ruchy gałek ocznych pojawiające się w trakcie nagłego ruchu, np. wstania z łóżka. Czasami zdarzają się także szumy uszne, które mogą być bardzo uciążliwe.

Najczęstsze objawy zaburzeń błędnika:

  • trudności z zachowaniem właściwej postawy ciała (upośledzona sprawność układu równowagi),
  • pogorszenie słuchu,
  • problemy z subiektywnym postrzeganiem ruchu,
  • zawroty głowy,
  • oczopląs.

Choroby błędnika

Najczęstszymi chorobami błędnika są:

  • zapalenie błędnika,
  • kinetoza,
  • choroba Meniere’a,
  • choroba lokomocyjna.

Kinetoza

Kinetozę potocznie nazywaną chorobą lokomocyjną można zaliczyć do niegroźnych, ale bardzo nieprzyjemnych schorzeń błędnika. W przypadku kinetozy mówi się dosłownie o fizjologicznej reakcji organizmu na podróż samochodem, samolotem lub statkiem. Dlaczego niektórzy odczuwają jej objawy? Ponieważ zmysły takie jak wzrok i słuch odbierają, że ciało się porusza, natomiast błędnik nie rejestruje żadnych konkretnych ruchów – sygnały wysyłane przez różne elementy organizmu są sprzeczne. To wpływa na pobudzenie nerwu błędnego oraz ośrodka w mózgu nazywanego ośrodkiem wymiotnym. W efekcie odczuwa się zawroty głowy, senność, nudności, a czasami zaczyna się wymiotować.

Zapalenie błędnika

Chorobą, która wymaga leczenia, jest ostre zapalenie ucha wewnętrznego, czyli zapalenie błędnika. Objawia się zaburzeniami równowagi, zawrotami głowy, oczopląsem, nudnościami i znacznie podwyższoną temperaturą. U większości chorych pojawia się ostry ból ucha, ale ten symptom może w ogóle nie występować. Najczęściej zapalenie błędnika spowodowane jest przedostaniem się wirusów, grzybów, pierwotniaków lub bakterii wywołujących ospę wietrzną, odrę, różyczkę, grypę, świnkę albo toksoplazmozę do części ucha wewnętrznego.

Choroba Meniere’a

Problemy z równowagą obserwuje się m.in. w przebiegu choroby Meniere’a. Schorzenie powoduje gromadzenie się nadmiernej ilości płynu w błędniku, co prowadzi do wzrostu ciśnienia w uchu. Chory odczuwa nagłe szumienie w uszach, zawroty głowy, ma problem z dokładnym słyszeniem, może wymiotować, czasem da się u niego zaobserwować oczopląs. Objawy ustępują równie szybko, jak się pojawiły, zazwyczaj pozostaje tylko poczucie zaburzenia równowagi. To ostatnie utrzymuje się nawet przez kilka dni. Ważne, aby po wystąpieniu takich symptomów skonsultować się ze specjalistą, ponieważ choroba Meniere’a może prowadzić do stałego pogorszenia słuchu.

Rozpoznanie zaburzeń błędnika

Rozpoznanie zaburzeń błędnika jest kluczowym krokiem w dobraniu odpowiedniej terapii. Istnieje kilka badań, które mogą pomóc w diagnozowaniu zaburzeń błędnika.

  • Wywiad medyczny — lekarz przeprowadza szczegółowy wywiad, w którym zbiera informacje na temat objawów pacjenta, takich jak zawroty głowy, utrata równowagi, nudności czy problemy ze słuchem i wzrokiem. Wywiad może pomóc w wykluczeniu innych przyczyn objawów oraz w określeniu, które testy diagnostyczne będą niezbędne.
  • Badanie audiometryczne — badanie słuchu jest wykonywane w celu oceny funkcji słuchowej pacjenta. Zaburzenia błędnika mogą mieć wpływ na słuch, dlatego badania audiometryczne są istotnym elementem diagnostycznym.
  • Badania układu równowagi — w ocenie narządu równowagi wykorzystuje się kilka testów, takich jak test Romberga, testy oceny postawy czy platforma stabilometryczna. Te testy pomagają ocenić funkcję równowagi pacjenta i wykryć ewentualne nieprawidłowości związane z błędnikiem.
  • ENG (elektronystagmografia) oraz VNG (videonystagmografia) – badanie potencjałów elektrycznych, czyli test, w którym rejestruje się ruchy gałek ocznych pacjenta podczas różnych manewrów i pozycji ciała.
  • Badania obrazowerezonans magnetyczny (MRI) lub tomografia komputerowa (CT) mogą być stosowane w celu uzyskania bardziej szczegółowego obrazu struktury błędnika. Tego typu badania pozwalają wykluczyć inne przyczyny objawów oraz zlokalizować ewentualne zmiany patologiczne.

Leczenie zaburzeń błędnika

Jeśli przyczyna choroby jest znana, wdraża się leczenie przyczynowe. Jeżeli zaś nie wiadomo, z czego wynika problem z błędnikiem, stosuje się leczenie objawowe. W przypadku starczych zanikowych zmian skuteczna okazuje się rehabilitacja wspomagana leczeniem farmakologicznym.

Leczenie farmakologiczne

Leczenie farmakologiczne zaburzeń błędnika może być skuteczną opcją terapeutyczną. Niektórymi preparatami stosowanymi w leczeniu tego typu schorzeń są:

  • leki przeciwhistaminowe,
  • antybiotyki aminoglikozydowe, np. gentamycyna,
  • kortykosteroidy,
  • leki przeciwwymiotne,
  • leki przeciwobrzękowe,
  • leki przeciwwirusowe,

Oczywiście wybór konkretnego leku zależy od postawionej diagnozy, charakteru objawów i indywidualnych potrzeb pacjenta.

Leczenie chirurgiczne — kiedy konieczne?

Chirurgiczne leczenie zaburzeń błędnika jest zazwyczaj rozważane w przypadkach, w których długotrwałe i uporczywe objawy znacząco wpływają na jakość życia pacjenta i nie dają się kontrolować za pomocą innych metod terapii. Decyzja o przeprowadzeniu operacji zależy od indywidualnych czynników i powinna być podejmowana we współpracy z lekarzem specjalistą laryngologiem.

Leczenie chirurgiczne, takie jak drenaż, jest często konieczne w przypadku:

  • ropnego zapalenia,
  • zapalenia tympanogennego,
  • zapalenia martwiczego.

Oprócz tego, w niektórych przypadkach zastosowana może być labiryntektomia.

Nieleczone schorzenia błędnika — powikłania i konsekwencje

Nieleczenie jakiegokolwiek zaburzenia pracy błędnika może prowadzić do różnorodnych powikłań i konsekwencji dla pacjenta, np.:

  • zwiększonego ryzyka upadków,
  • trudności w chodzeniu, wstawaniu i prowadzeniu samochodu,
  • pogorszenia zdrowia psychicznego,
  • zmniejszenia wydajności w pracy,
  • trudności w podróżowaniu,
  • całkowitej utraty słuchu,
  • zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych.

Ważne jest, aby jak najszybciej skonsultować się z lekarzem w przypadku podejrzenia zaburzeń błędnika, aby zapobiec powikłaniom i skutecznie zarządzać tymi schorzeniami.



Dodano: 17/02/2021
Autor
POLMED Zdrowie
POLMED Zdrowie
Najpopularniejsze artykuły w kategorii Choroby
15/02/2021
Choroby, Profilaktyka
Mroczki przed oczami – czym są i o czym świadczą?

Plamki, błyski, paproszki czy muszki pojawiające się przed oczami przeważnie są zupełnie niegroźne, ale czasami mogą świadczyć o poważnej chorobie. Jakie są przyczyny występowania zmian w polu widzenia i czy da się je wyleczyć? Kiedy warto te objawy skonsultować z lekarzem?


16/05/2022
Choroby, Profilaktyka
Krwotok z nosa – przyczyny, co może oznaczać? Jak zatamować krwawienie?

Krwotoki z nosa są powszechne – bez względu na wiek i płeć. Mogą być wynikiem urazu, lub stanu chorobowego. Jakie są inne przyczyny? Co zrobić w razie krwawienia? Kiedy krwotoki powinno się skonsultować z lekarzem?


31/05/2023
Choroby
Nadciśnienie oczne – przyczyny, objawy, leczenie

Ciśnienie ​ oczne​, określane też jako ciśnienie wewnątrzgałkowe albo śródgałkowe, jest to ciśnienie wywierane przez płyn śródoczny na rogówkę i twardówkę.


Zapoznaj się z nasza ofertą:
badania na choroby weneryczne polmed
Nowość! Kup online!
Pakiet badań
Pakiet intymny – diagnostyka chorób wenerycznych
Zadbaj o swoje zdrowie intymne! Kup nasz pakiet diagnostyki chorób wenerycznych.

od 450 zł
diagnostyka prostaty polmed
Kup online!
Pakiet badań
Diagnostyka chorób prostaty
Wykonując badania zawarte w tym pakiecie sprawdzisz funkcjonowanie swoich nerek, wchodzących w skład układu moczowo-płciowego oraz prostaty. Umów wizytę w POLMED!

od 95 zł
test na endometriozę polmed
Nowość! Kup online!
Badania
Test EndoRNA na endometriozę
Test umożliwiający szybką diagnostykę endometriozy. Umów badanie w POLMED!

2400 zł
Więcej usług
Potrzebujesz pomocy?
Skontaktuj się z naszymi konsultantami.
Zapytaj o ofertę
Newsletter
Kup wizytę
Portal Pacjenta Portal Pracodawcy Platforma Medycyny Pracy Panel Agentów Ubezpieczeniowych Partner medyczny
Mam konto
Zaloguj się
Nie mam konta
Zarejestruj się