Wysoki cholesterol – objawy, co jeść, kiedy się martwić?

Powrót

Szacuje się, że ponad połowa Polaków ma zbyt wysoki poziom cholesterolu, a zaledwie kilka procent z 18 milionów jest świadomych problemu i stosuje się do zaleceń lekarzy. Pozostali są narażeni na poważne skutki hipercholesterolemii. O jakich skutkach mowa? Co można zrobić, żeby im zapobiec? Jak obniżyć cholesterol?

Z tego artykułu dowiesz się:

Czym jest cholesterol?

Cholesterol to lipid zaliczany do grupy steroidów niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Częściowo jego synteza ma miejsce w wątrobie i jelitach, pozostała ilość jest dostarczana do organizmu wraz z pożywieniem. W organizmie człowieka cholesterol występuje w osoczu i tkankach zarówno w postaci wolnej, jak i zestryfikowanej. Zarówno cholesterol, jak i inne lipidy transportowane są po organizmie w połączeniu z białkami, jako tzw. lipoproteiny i w tej postaci docierają do komórek docelowych. Wyróżniamy dwa rodzaje lipoprotein:

  • LDL (low density lipoprotein) – transportujące cholesterol do komórek,
  • HDL (high density lipoprotein) – odpowiedzialne za transport cholesterolu do wątroby.

Jaką rolę odgrywa cholesterol w naszym organizmie? Między innymi:

  • wchodzi w skład błon komórkowych,
  • bierze udział w produkcji niektórych hormonów, w tym hormonów płciowych,
  • jest elementem niezbędnym do syntezy witaminy D3,
  • jest składnikiem żółci,
  • jest elementem budulcowym osłonek mielinowych neuronów.

Jakie sprawdzić poziom cholesterolu?

Skąd wiadomo, że ma się zbyt wysoki cholesterol? Najczęściej pacjenci dowiadują się o tym przypadkiem podczas wykonywania rutynowych, kontrolnych badań krwi. Lekarz zleca pełny lipidogram (tzw. profil lipidowy), w trakcie którego sprawdza się poziom:

  • cholesterolu całkowitego,
  • cholesterolu frakcji LDL – czyli tak zwanego „złego cholesterolu”, odkładającego się w ściankach żył i tętnic,
  • cholesterolu frakcji HDL – czyli „dobrego cholesterolu” odpowiadającego za transport cząsteczek cholesterolu do wątroby,
  • trójglicerydów.

Ze względu na skutki, jakie niesie ze sobą wysoki cholesterol, lipidogram powinien być wykonywany u każdego z nas regularnie. W przypadku osób zdrowych zaleca się kontrolę poziomu cholesterolu we krwi co najmniej raz na 5 lat po ukończeniu 20. roku życia, a u osób w wieku dojrzałym co dwa lata. Natomiast u pacjentów z grup ryzyka (m.in. cukrzyca, otyłość, rodzinna hipercholesterolemia w wywiadzie) lub ze stwierdzonymi chorobami układu sercowo-naczyniowego, co najmniej raz w roku.

Pierwszy raz lipidogram powinno wykonać się po 20. roku życia i powtarzać co 5 lat.

Jakie są normy cholesterolu?

Jeżeli stężenie cholesterolu całkowitego – LDL i HDL sumarycznie – jest większe niż 190 mg/dl (5,0 mmol/l) albo stężenie LDL przekracza 115 mg/dl (3,0 mmol/l) mówimy o hipercholesterolemii.

Prawidłowy poziom cholesterolu całkowitego u zdrowej osoby powinien wynosić mniej niż 190 mg/dl (5 mmol/l), a frakcji LDL poniżej 115 mg/dl (3 mmol/l).

Co ciekawe są to wartości przyjmowane w Europie. Dla porównania w Stanach Zjednoczonych stężenie LDL, powyżej którego diagnozuje się chorobę wynosi 130 mg/dl (3,4 mmol/l). Pamiętajmy jednak, że są to normy dla osób zdrowych. Zgodnie z wytycznymi u pacjentów z grupy podwyższonego ryzyka wystąpienia incydentów sercowo-naczyniowych lub ze stwierdzonymi chorobami współistniejącymi (m.in. choroba wieńcowa lub cukrzyca) zalecane wartości cholesterolu całkowitego i LDL są niższe.

  • cholesterol całkowity:
    • u osób zdrowych lub z małym ryzykiem incydentów sercowo-naczyniowych – <190 mg/dl;
    • u osób z umiarkowanym lub dużym ryzykiem incydentów sercowo naczyniowych lub chorobami współistniejącymi – <175 mg/dl.
  • cholesterol LDL:
    • u osób zdrowych lub z małym ryzykiem incydentów sercowo-naczyniowych – <115 mg/dl;
    • u osób z umiarkowanym ryzykiem incydentów sercowo-naczyniowych – <100 mg/dl;
    • u osób z dużym ryzykiem incydentów sercowo-naczyniowych i chorobami współistniejącymi – <70 mg/dl,
    • u osób z bardzo wysokim ryzykiem incydentów sercowo-naczyniowych – <55 mg/dl,
    • u osób w grupie ekstremalnego ryzyka (minimum dwa incydenty sercowo-naczyniowe w ciągu ostatnich dwóch lat) – <40 mg/dl.

Postacie hipercholesterolemii

Wyróżnia się hipercholesterolemię pierwotną i wtórną. Pierwotny nadmiar cholesterolu w osoczu krwi wynika z defektu jednego lub wielu genów. Jednogenowa hipercholesterolemia nazywana bywa rodzinną, ponieważ dziedziczy się ją z pokolenia na pokolenie. W przypadku hipercholesterolemii wielogenowej nie zawsze dochodzi do ujawnienia choroby, a jeżeli to następuje, zazwyczaj przyczyną jest nieprawidłowa dieta.

Hipercholesterolemia wtórna bywa objawem innych chorób przewlekłych takich jak:

Podwyższony poziom cholesterolu może być również efektem przyjmowania leków m.in.:

  • progestagenów,
  • preparatów moczopędnych,
  • glikokortykosteroidów,
  • inhibitorów proteaz wykorzystywanych w leczeniu HIV.

Oprócz tego ryzyko podwyższonego poziomu cholesterolu niosą:

  • prowadzenie niezdrowego trybu życia,
  • kaloryczna, bogata w tłuszcze nasycone i produkty przetworzone dieta,
  • alkohol,
  • palenie papierosów,
  • brak aktywności fizycznej.

Wysoki cholesterolu – objawy

Czy podwyższony cholesterol daje jakieś widoczne objawy? Sam w sobie raczej nie. Wyłącznie rodzinna hipercholesterolemia może powodować występowanie:

  • żółtaków płaskich powiek,
  • żółtaków ścięgna Achillesa,
  • żółtaków wyniosłych skórnych lub guzowatych,
  • rąbka starczego rogówki,
  • ból i stany zapalne ścięgien.

W większości przypadków wyraźne symptomy wywołują dopiero choroby będące powikłaniem hipercholesterolemii. Z tego względu tak istotne jest regularne badanie poziomu cholesterolu we krwi.

Jakie skutki powoduje wysoki cholesterol?

Jakie skutki niesie za sobą nieleczona hipercholesterolemia? Długotrwałe utrzymywanie się podwyższonego stężenia cholesterolu we krwi prowadzić może do poważnych problemów zdrowotnych. Przede wszystkim wysoki cholesterol jest jednym z podstawowych czynników rozwoju miażdżycy i zwiększa ryzyko wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych. Z podwyższonym cholesterolem wiąże się także ryzyko występowania kamieni żółciowych, których to składnik może stanowić.

Miażdżyca to choroba prowadząca do zwężenia światła tętnic w wyniku tworzenia się blaszek miażdżycowych zbudowanych głównie z cholesterolu. Wiąże się ona z nieprawidłowym przepływem krwi wywołanym zwężeniem światła naczyń krwionośnych a co za tym idzie niedokrwieniem i niedotlenieniem poszczególnych narządów. W poważnych przypadkach może ono doprowadzić do takich powikłań jak choroba wieńcowa a nawet do udaru mózgu.

Niebezpieczne jest również pęknięcie samej blaszki miażdżycowej. Jeżeli będzie duże, dojdzie do powstania skrzepu zamykającego tętnice i nagłego niedotlenienia wybranego obszaru – np. zawału serca. Dlatego właśnie nie należy lekceważyć hipercholesterolemii.

Jak zapobiec nadmiernemu wzrostowi cholesterolu?

Co można zrobić, żeby zapobiec nadmiernemu wzrostowi stężenia cholesterolu w osoczu lub obniżyć jego poziom? Przede wszystkim stosować się do zasad zdrowej diety, zadbać o codzienną aktywność fizyczną i w miarę możliwości wyeliminować czynniki ryzyka takie jak palenie papierosów.

Wysoki cholesterol – co jeść? Pacjentom mającym za cel obniżenie poziomu cholesterolu zaleca się ograniczenie spożycia:

  • smażonych, tłustych potraw,
  • słodyczy,
  • fast foodów,
  • serów żółtych i pleśniowych,
  • czerwonego mięsa,
  • masła,
  • majonezu,
  • śmietany.

Codzienne menu warto wzbogacić o tzw. zdrowe tłuszcze czyli jednonienasycone i wielonienasycone kwasy tłuszczowe obecne m.in. w orzechach, olejach roślinnych oraz w rybach.

W niektórych przypadkach u pacjentów z objawami wysokiego cholesterolu konieczne jest przyjmowanie leków – głównie statyn, ewentualnie żywic jonowymiennych lub ezetymibu. Wykazują one właściwości obniżające poziom cholesterolu.



Dodano: 20/04/2022
Autor
POLMED Zdrowie
POLMED Zdrowie
Najpopularniejsze artykuły w kategorii Profilaktyka
15/02/2021
Choroby, Profilaktyka
Mroczki przed oczami – czym są i o czym świadczą?

Plamki, błyski, paproszki czy muszki pojawiające się przed oczami przeważnie są zupełnie niegroźne, ale czasami mogą świadczyć o poważnej chorobie. Jakie są przyczyny występowania zmian w polu widzenia i czy da się je wyleczyć? Kiedy warto te objawy skonsultować z lekarzem?


16/05/2022
Choroby, Profilaktyka
Krwotok z nosa – przyczyny, co może oznaczać? Jak zatamować krwawienie?

Krwotoki z nosa są powszechne – bez względu na wiek i płeć. Mogą być wynikiem urazu, lub stanu chorobowego. Jakie są inne przyczyny? Co zrobić w razie krwawienia? Kiedy krwotoki powinno się skonsultować z lekarzem?


27/06/2022
Profilaktyka
Pierwsza pomoc w przypadku zasłabnięcia lub omdlenia – czy wiesz jak należy postąpić w takiej sytuacji?

Zasłabnięcie to zaburzenie funkcji życiowych – krótkotrwałe osłabienie organizmu, które samo w sobie zazwyczaj nie jest groźne, ale może być efektem poważnych problemów zdrowotnych. Jakie są przyczyny zasłabnięć? Czym różni się zasłabnięcie od omdlenia? Jak postępować w obu przypadkach?


Zapoznaj się z nasza ofertą:
badania na kleszcze polmed
Kup online!
Szczepienie
Szczepienie przeciw KZM
Szczepienie jest obecnie jedynym skutecznym sposobem uchronienia się przed odkleszczowym zapaleniem mózgu oraz powikłaniami towarzyszącymi tej chorobie.

od 190 zł
szczepienie polmed
Nowość! Kup online!
Szczepienie
Szczepionka przeciw półpaścowi
Osoby zakażone w przeszłości wirusem ospy wietrznej są obarczone wysokim ryzykiem zachorowania na bolesną chorobę zwaną półpaścem. Można zminimalizować to ryzyko przyjmując szczepienie ochronne.

od 830 zł
szczepienia zalecane polmed
Nowość! Kup online!
Szczepienie
Szczepienie MMR przeciwko odrze, różyczce i śwince
Szczepienie MMR zalecane jest szczególnie personelowi medycznemu, osobom mającym na co dzień kontakt z dziećmi oraz podróżującym do regionów endemicznych odry, różyczki i świnki.

od 220 zł
Więcej usług
Potrzebujesz pomocy?
Skontaktuj się z naszymi konsultantami.
Zapytaj o ofertę
Newsletter
Kup wizytę
Portal Pacjenta Portal Pracodawcy Platforma Medycyny Pracy Panel Agentów Ubezpieczeniowych Partner medyczny
Mam konto
Zaloguj się
Nie mam konta
Zarejestruj się