Infolinia 24/7: 58 775 95 99 / 801 033 200
Morfologia krwi obwodowej jest często wykonywanym badaniem. Wśród ocenianych parametrów znajdują się eozynofile (granulocyty kwasochłonne). Choć interpretacja wyników morfologii nie zawsze jest jednoznaczna, zwiększona ilość eozynofilii może wskazywać m.in. na choroby alergiczne lub zakażenia pasożytnicze. Sprawdź, jaką funkcję pełnią w organizmie, jakie są ich prawidłowe wartości oraz kiedy wynik morfologii może być sygnałem alarmowym.
Eozynofile są jednym z rodzajów białych krwinek (leukocytów). Uczestniczą w obronie przed infekcjami oraz w procesach alergicznych. W ich cytoplazmie znajdują się ziarnistości, które zawierają białka zasadowe o właściwościach toksycznych – mogą uszkadzać błony komórkowe patogenów.
Powstają w szpiku kostnym z komórek macierzystych. Ich rozwój i dojrzewanie regulują specyficzne przekaźniki informacji – cytokiny, które pobudzają również ich migrację do miejsc, w których toczy się proces zapalny.
Dojrzała komórka przebywa we krwi obwodowej około 6-18 godzin, po czym przechodzi przez ściany naczyń krwionośnych i przedostaje się do tkanek. Może tam przebywać 8-12 dni, a w stanach patologicznych nawet przez wiele tygodni.
Główne funkcje eozynofilów:
W czasie ciąży i porodu eozynofile migrują z krwi do macicy oraz gruczołów mlekowych. Biorą tam udział w procesach przygotowujących do porodu, a następnie w regeneracji i ich przebudowie po porodzie.
W stanie równowagi organizmu eozynofile stanowią 1-5% całkowitej liczby leukocytów. W interpretacji wyników najważniejsze są wartości bezwzględne – odsetek procentowy może ulegać zmianie wraz ze zmianami liczby innych krwinek białych.
Ten sam odsetek 5% może oznaczać różną liczbę komórek. Przy liczbie leukocytów 5000 daje wynik prawidłowy (250/µl), natomiast przy 15 000 oznacza już zbyt wysoki poziom (750/µl).
Prawidłowy wynik u zdrowego dorosłego mieści się w przedziale 35-500/µl. Ilość eozynofili powyżej normy określa się jako eozynofilię, a poniżej jako eozynopenię.
W zależności od liczby tych komórek krwi wyróżnia się 3 stopnie eozynofilii:
Hipereozynofilię rozpoznaje się, gdy wynik we krwi obwodowej przekracza 1500/µl, lub gdy występują nacieki eozynofilowe.
Normy dla starszych dzieci i nastolatków pokrywają się z normami dla osób dorosłych. Inaczej jest w przypadku noworodków i niemowląt, u których fizjologicznie liczba tych elementów morfologii krwi jest wyższa niż u dorosłych. W pierwszej dobie życia wyższa jest także ogólna liczba krwinek białych.
U noworodków obserwuje się przejściowo zwiększoną ilość eozynofili, co wiąże się z niedojrzałością i intensywną aktywacją układu immunologicznego po urodzeniu. Jeśli w środowisku dziecka nie dochodzi do zarażeń, z czasem poziom się normalizuje.
U osób w podeszłym wieku poziom eozynofili na ogół nie ulega istotnemu zmniejszeniu. Obserwuje się jednak zjawisko starzenia ich funkcji – znacznie słabiej uwalniają toksyczne białka. Wskutek tego zaburzeniu ulega lokalna homeostaza, rozwija się przewlekły stan zapalny, obniża odporność – następuje ogólne osłabienie organizmu.
Niezależnie od wieku, jeśli podstawowe badanie z rozmazem wskazuje na podwyższony poziom, konieczne może być wykluczenie wielu schorzeń.
Eozynofilia jako taka nie powoduje żadnych objawów; występowanie objawów jest wtórne do schorzenia, w którego przebiegu ilość eozynofilii jest zwiększona.
Diagnostyka eozynofilii bywa trudna z powodu kilku problemów, m.in.:
Opóźnione rozpoznanie może mieć poważne konsekwencje – uwalniane przez lata toksyczne białka mogą niszczyć tkanki.
Zwiększona ilość eozynofili > 1500 komórek/µl, wykazany dwukrotnie w odstępie co najmniej 2-4 tygodni, określa się jako hipereozynofilię (odstęp czasowy pozwala odróżnić przejściowy wzrost np. po ostrej infekcji od poważnych zaburzeń). Jeśli współistnieją uszkodzenia organów wewnętrznych, diagnozuje się zespół hipereozynofilowy (HES).
W przypadku zespołu hipereozynofilowego objawy początkowe są nieswoiste:
Niestety, brak wczesnej diagnozy i leczenia, skutkuje śmiertelnością rzędu 80% w ciągu niespełna dwóch lat. Z drugiej strony właściwe rozpoznanie i rozpoczęcie leczenia może poprawić stan pacjenta.
Większość przypadków HES z idiopatycznym podłożem reaguje na leczenie (np. glikokortykosteroidami), a u pacjentów ze specyficznymi mutacjami prowadzone są terapie lekiem biologicznym (np. imatynib).
Współwystępowanie eozynofilii z monocytozą i neutrofilią (zwiększoną liczbą monocytów i neutrofili) w rozmazie krwi jest charakterystyczne dla niektórych chorób szpiku.
Najczęstsze przyczyny eozynofilii mają charakter wtórny (reaktywny) – namnażają się w odpowiedzi na konkretny czynnik.
W krajach rozwiniętych alergie stały się problemami cywilizacyjnymi – według statystyk epidemiologicznych dotyczą blisko połowy Polaków.
U podłoża leży m.in. tzw. hipoteza higieniczna: z powodu życia w coraz bardziej sterylnych warunkach i braku naturalnego kontaktu z dawnymi zagrożeniami, układ immunologiczny traci zdolność regulacji i zaczyna nadmiernie reagować na substancje pozornie niegroźne.
Alergie takie jak atopowe zapalenie skóry (AZS), alergiczny nieżyt nosa czy astma oskrzelowa zaliczane są do tzw. nadwrażliwości typu I – kontakt z alergenami środowiskowymi (np. pyłkami czy roztoczami) uruchamia natychmiastową kaskadę reakcji.
Faza wczesna alergii (zależna od immunoglobuliny E) pojawia się w ciągu kilkunastu minut. Następuje wyrzut histaminy, która odpowiada za pierwsze objawy: wodnisty katar, kichanie, świąd, pokrzywkę czy łzawienie oczu.
Faza późna (eozynofilowa) rozwija się po około 4-12 godzin, w niej główną rolę odgrywają eozynofile, które w przypadku alergii uszkadzają komórki nabłonka pacjenta, powodując stan zapalny.
Zapalenie eozynofilowe może powodować (m.in.):
Warto wiedzieć, że przewlekłe alergiczne choroby zapalne napędzane przez eozynofile mają tendencję do rozwoju, jest to tzw. marsz alergiczny. Rozpoczyna się najczęściej w okresie niemowlęcym od objawów skórnych. Wraz z wiekiem, jeśli proces nie jest kontrolowany, może prowadzić nawet do astmy oskrzelowej.
Eozynofile wyspecjalizowały się przede wszystkim w zwalczaniu pasożytów wielokomórkowych. Ze względu na ich duże rozmiary, nie mogą zostać w całości pochłonięte, dlatego zawartość ziarnistości jest uwalniana w miejscach ich bytowania.
Infekcje pasożytnicze wywołują wysoki poziom eozynofilii, szczególnie w fazie migracji larw.
Najczęstsze objawy:
Przy podejrzeniu parazytozy istotne jest wykonanie:
Zwiększona ilość eozynofili może być również opóźnioną reakcją nadwrażliwości na leki. Najczęściej należą do nich: niektóre antybiotyki, preparaty przeciwpadaczkowe oraz niesteroidowe leki przeciwzapalne.
DRESS (ang. Drug Reaction with Eosinophilia and Systemic Symptoms) jest najpoważniejszą postacią tej nadwrażliwości. Rozwija się w ciągu 2-8 tygodni od rozpoczęcia przyjmowania preparatu.
Objawy zazwyczaj są wielonarządowe (m.in.):
W przypadku podejrzenia zespołu DRESS konieczna jest pilna pomoc medyczna oraz odstawienie leku.
Zmniejszona ilość eozynofili (lub ich brak) w rozmazie krwi u zdrowego pacjenta rzadko budzi niepokój. Jednak w medycynie ratunkowej i na oddziałach intensywnej terapii taki wynik ma znaczenie prognostyczne.
Spadek może towarzyszyć (m.in.):
Zjawisko to określa się niekiedy jako „ucieczkę eozynofili”. Jest to naturalna reakcja obronna organizmu na skrajny stres biologiczny (np. rozwijającą się sepsę czy zawał serca) – przebiega w trzech krokach:
Nagły brak eozynofilów we krwi obwodowej nie jest błędem laboratoryjnym, lecz ważnym sygnałem, że organizm uruchamia mechanizmy walki o przetrwanie. Gwałtowny i celowy spadek liczby eozynofilów obserwuje się również u pacjentów leczonych glikokortykosteroidami.
Jeśli morfologia wykaże podwyższoną liczbę eozynofili, należy ją powtórzyć wraz z wykonaniem rozmazu ręcznego, który umożliwia ocenę budowy krwinek i wykluczenie obecności komórek nowotworowych.
Dalsza diagnostyka obejmuje (m.in.):
Lekarz może zlecić wykonanie echo serca, aby ocenić zmiany w strukturze. Jeśli przyczyna eozynofilii jest niejasna, wskazane są dalsze badania przed wdrożeniem odpowiedniego leczenia. Pozwolą wykluczyć choroby nowotworowe układu krwiotwórczego (np. białaczka eozynofilowa, chłoniak Hodgkina). Są to (m.in.):
Interpretacja wyników morfologii u dzieci wymaga uwzględnienia dojrzewania układu odpornościowego oraz częstszego kontaktu z patogenami.
Najczęstsze przyczyny eozynofilii u dzieci:
Zwiększona ilość eozynofilii u małego dziecka z uczuleniem mogą stanowić wczesny sygnał tzw. marszu alergicznego.
W przypadku EoE, w odpowiedzi na alergeny pokarmowe, powstają nacieki w błonie śluzowej przełyku. Dzieci mogą ulewać, mieć trudności w połykaniu, zgłaszać utknięcie kęsa lub bóle brzucha.
W tej chorobie nie ma korelacji między testami uczuleniowymi (z krwi czy skórnymi) a stanem zapalnym przełyku. Jedynym wiarygodnym sposobem diagnozy oraz oceny skuteczności leczenia jest gastroskopia z pobraniem wycinków.
W leczeniu EoE podstawową terapią pierwszego rzutu jest dieta eliminacyjna (często wykluczająca 6 głównych alergenów, w tym mleko, pszenicę i jaja). Niesie ona ryzyko niedoborów i wymaga nadzoru dietetyka. W przypadku niepowodzenia diet klasycznych stosuje się tzw. dietę elementarną (opartą na mieszankach aminokwasowych).
Przełomem dla najmłodszych pacjentów jest celowane leczenie biologiczne (dupilumab), które niedawno zostało dopuszczone do stosowania u dzieci z EoE już od 1. roku życia.
Nie. Choć pasożytów w organizmie szukamy w pierwszej kolejności, podwyższone wyniki mogą być sygnałem nowotworów krwi, niektórych chorób układowych (np. reumatoidalne zapalenie stawów) oraz przewlekłych stanów zapalnych organów wewnętrznych (np. eozynofilowe zapalenie płuc).
Objawy są zależne od zajętych narządów i tkanek. Może to być suchy kaszel, duszność wysiłkowa, uporczywy świąd skóry,wysypki, pokrzywki i obrzęki lub zaburzenia rytmu serca. Ciężka postać może prowadzić do zmian zakrzepowych i zwłóknień.
W większości przypadków nie. Jednak w specyficznych jednostkach chorobowych takich jak eozynofilowe zapalenie przełyku lub alergia pokarmowa, dieta eliminacyjna jest ważną metodą terapeutyczną.
Pozostają zbliżone do ogólnych, choć w III trymestrze i podczas porodu może wystąpić fizjologiczny spadek wywołany stresem i wyrzutem endogennych sterydów. Każdy wynik wymaga weryfikacji przez lekarza prowadzącego.
Eozynofile są komórkami układu odpornościowego. Odgrywają istotną rolę w zwalczaniu pasożytów oraz w reakcjach alergicznych. Ich podwyższony poziom ma najczęściej charakter wtórny. Towarzyszy alergiom i zakażeniom pasożytniczym. W niektórych przypadkach może być również sygnałem poważniejszych zaburzeń – w tym chorób autoimmunologicznych i nowotworów układu krwiotwórczego.
Wynik morfologii krwi powinien być interpretowany przez lekarza w kontekście objawów klinicznych i historii choroby pacjenta.
Kiedy zwiększona ilość eozynofili wymaga konsultacji lekarskiej?
Regularne wykonywanie badań morfologii krwi z rozmazem pozwala wykryć nieprawidłowości i wdrożyć leczenie, zanim dojdzie do powikłań narządowych.
Konsultacja merytoryczna: lek. Ireneusz Markowski
Dyrektor Medyczny POLMED
Informacja:
Artykuły opublikowane na stronie POLMED Zdrowie, nie pełnią funkcji konsultacji medycznej ani nie wyrażają opinii specjalistów i lekarzy. Prezentowane treści stanowią ogólne wskazówki i nie mogą być traktowane jako wyznacznik przy podejmowaniu decyzji dotyczących modyfikacji diety lub terapii, nawyków lub określaniu zmiany dawkowania leków oraz innych substancji leczniczych. Przed podjęciem działań, które mogą wpłynąć na Twoje życie, zdrowie lub samopoczucie, skonsultuj się z lekarzem lub specjalistą.
Wydawca nie ponosi odpowiedzialności za ewentualne konsekwencje, wynikające z wykorzystania porad i informacji zawartych na stronie, bez wcześniejszej konsultacji z profesjonalistą.
Szacuje się, że lipedema dotyczy blisko 11% kobiet na całym świecie – choć wiele przypadków pozostaje niezdiagnozowanych, dlatego ogólne statystyki mogą być zaniżone. Choroba bywa mylona z nadmierną masą ciała lub nasilonym cellulitem.
Mocz u zdrowej osoby powinien mieć jasnożółty, słomkowy kolor. Czasami ta barwa może się zmieniać w zależności od spożytych pokarmów, przyjmowanych leków albo ilości wypitych płynów, a czasami ze względu na toczące się procesy chorobowe w organizmie. Jaki kolor moczu powinien być powodem do niepokoju? Kiedy należy udać się do lekarza?
Ustalanie, czy też raczej obliczanie dni płodnych sprawia, że kobieta może w sposób świadomy planować swoje macierzyństwo. Jak można obliczyć dzień owulacji oraz dni płodne? Istnieje kilka metod, np. kalkulator dni płodnych, test owulacyjny albo codzienne mierzenie temperatury ciała. Tym, co je od siebie odróżnia, jest przede wszystkim dokładność uzyskiwanych informacji.
Pacjenci zgłaszają się do lekarza rodzinnego z poczuciem permanentnego wyczerpania, nieustępliwego zmęczenia, problemami z koncentracją i wówczas wielokrotnie kierowani są do specjalisty, którym jest endokrynolog. Często przyczyny utrzymującego się znużenia leżą nie tylko w podejmowaniu codziennych aktywności, lecz posiadają problemy zakorzenione znacznie głębiej – mają podłoże hormonalne. To właśnie tymi schorzeniami zajmuje się endokrynolog.
