Infolinia 24/7: 58 775 95 99 / 801 033 200
Kofeina jest jedną z najczęściej spożywanych substancji psychoaktywnych na świecie i stanowi stały element codziennej diety milionów ludzi. Znajduje się przede wszystkim w kawie, herbacie, kakao, napojach energetycznych czy yerba mate. Ceniona jest głównie za swoje właściwości pobudzające – pomaga zwiększyć poziom energii, poprawia koncentrację oraz zmniejsza uczucie zmęczenia.
Kofeina to alkaloid i jedna z najczęściej spożywanych substancji psychoaktywnych na świecie. Naturalnie występuje m.in. w kawie, herbacie, kakao czy yerba mate. Ceniona jest przede wszystkim za działanie pobudzające, poprawę koncentracji oraz zwiększenie poziomu energii.
Kofeina działa głównie poprzez blokowanie receptorów adenozyny w mózgu. Adenozyna to związek, który gromadzi się w ciągu dnia i odpowiada za narastające uczucie zmęczenia. Gdy kofeina zajmuje jej miejsce w receptorach, mózg nie odbiera sygnału zmęczenia. W efekcie zwiększa się czujność, koncentracja i zdolność do pracy umysłowej.
Związek ten z łatwością pokonuje bariery organizmu (dzięki rozpuszczalności w lipidach bez problemu przechodzi przez barierę krew-mózg), dzięki czemu jest łatwo transportowana do wszystkich narządów.
Kofeina może wpływać na wykorzystanie i utylizację substratów w trakcie wysiłku fizycznego. Dotyczy to zwłaszcza zmniejszenia zależności od wykorzystania glikogenu jako źródła energii i zwiększenia udziału wolnych kwasów tłuszczowych. Wykazano znaczące zwiększenie wewnątrzmięśniowej utylizacji kwasów tłuszczowych oraz zmniejszenie glikogenolizy (rozkładu glikogenu) w przypadku suplementacji kofeiny, co wpłynęło korzystnie na poprawę wydolności.
Kofeina może również zwiększać sekrecję beta-endorfin, których stężenie jest zwiększone w trakcie wysiłku, co może prowadzić do zmniejszenia odczuwania bólu. Co więcej, spożycie kofeiny około treningowo wyzwala odpowiedź termogeniczną. Dawka 100 mg kofeiny skutkuje znaczącym efektem termogenicznym. Dane literaturowe pokazują, że umiarkowane dawki kofeiny mogą poprawić wyniki zarówno w sportach wytrzymałościowych, jak i siłowych.
Kofeina w umiarkowanych ilościach jest bezpieczna dla układu krążenia, niektóre dane sugerują, że picie kawy może być związane z niższym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych. Kofeina może chwilowo podnieść ciśnienie tętnicze krwi, szczególnie u osób, które spożywają ją rzadko. U osób regularnie pijących kawę efekt ten zwykle jest mniejszy. U większości zdrowych osób umiarkowane spożycie kofeiny nie zwiększa ryzyka zaburzeń rytmu serca. Jednak osoby z istniejącymi problemami kardiologicznymi powinny skonsultować jej spożycie z lekarzem.
Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) uznaje, że bezpieczna dzienna dawka kofeiny dla zdrowej osoby dorosłej wynosi do 400 mg dziennie. Jest to zazwyczaj około 4-5 filiżanek kawy dziennie. Niektóre dane literaturowe podają, że dawką toksyczną jest 20-40mg kofeiny/kg masy ciała. Dawka 250 mg kofeiny lub większa może wpłynąć na zwiększenie ciśnienia tętniczego krwi, jednak codzienne spożywanie kawy nie wydaje się zwiększać ryzyka rozwoju nadciśnienia. Co może sugerować wpływ innych związków obecnych w kawie.
Kofeina charakteryzuje się bardzo dobrą wchłanialnością w jelitach (99–100%), a jej absorpcja następuje prawie natychmiastowo, bo już 15–45 minut po spożyciu, osiągając wartości szczytowe we krwi po 15–120 minutach. Czas półtrwania kofeiny wynosi średnio 4-6 godzin. Oznacza to, że połowa przyjętej dawki wciąż krąży w organizmie po kilku godzinach. Dlatego kawa wypita późnym popołudniem może pogorszyć jakość snu.
Zbyt duże dawki mogą powodować objawy, takie jak:
Regularne spożywanie kofeiny prowadzi także do tolerancji, czyli stopniowego zmniejszania jej działania. Organizm przyzwyczaja się do substancji i potrzebuje większych dawek, aby uzyskać ten sam efekt.
Jednym z częstych mitów jest to, że kawa „wypłukuje” duże ilości magnezu i wapnia. W rzeczywistości efekt ten jest niewielki i przy zbilansowanej diecie nie stanowi istotnego problemu.
Kofeina w okresie ciąży i karmienia piersią nie jest przeciwwskazana, ale warto pamiętać o kilku kwestiach. Przede wszystkim, nadmiar kofeiny może być szkodliwy dla niedojrzałego organizmu dziecka. W związku z powyższym, lepiej nie przekraczać bezpiecznej, dziennej dawki kofeiny, która wynosi 200 mg. Oznacza to, że dziennie można wypić 1-2 filiżanki kawy.
U dziecka karmionego piersią nadmiar kofeiny może wpływać pobudzająco, powodując nadpobudliwość, nerwowość i problemy ze snem. Najbardziej wrażliwą grupą są noworodki, ponieważ w ich organizmie kofeina bardzo długo może się utrzymywać.
Kofeina nie jest bez znaczenia również u osób przyjmujących leki. Może wchodzić w interakcje m.in. z lekami stosowanymi przy nadciśnieniu tętniczym, chorobach tarczycy czy preparatami zawierającymi efedrynę. Konsumpcja kawy wraz z lekami stosowanymi na nadciśnienie może osłabiać ich działanie. W przypadku leków na tarczycę (lewotyroksyny) nie zaleca się popijania leku kawą, może to w około 55% ograniczyć wchłanianie leku. W celu lepszego wchłaniania i efektywniejszego leczenia zaleca się około 30-60 minutowy odstęp od przyjęcia leku i spożycia kofeiny.
W stosowaniu leków z efedryną czy pseudoefedryną (leki na przeziębienie) zaleca się bezwzględne unikanie kofeiny. Oba związki są silnymi stymulantami OUN (ośrodkowego układu nerwowego) i mogą nasilać swoje działanie powodując arytmię, drżenie, niepokój i bezsenność. Należy pamiętać, że u osób z zaburzeniami lękowymi kofeina może nasilać objawy niepokoju, a u osób z chorobą wrzodową podrażniać błonę śluzową żołądka.
Jak mądrze korzystać z właściwości kofeiny? Kofeina może poprawiać koncentrację, zwiększać wydolność fizyczną i dodawać energii. Kluczowe jest jednak umiarkowane spożycie. Dla większości dorosłych bezpieczna dawka wynosi do 400 mg dziennie. Świadome korzystanie z kofeiny – zwłaszcza unikanie jej w późnych godzinach dnia – pozwala czerpać z jej właściwości bez negatywnych skutków zdrowotnych.
Informacja:
Artykuły opublikowane na stronie POLMED Zdrowie, nie pełnią funkcji konsultacji medycznej ani nie wyrażają opinii specjalistów i lekarzy. Prezentowane treści stanowią ogólne wskazówki i nie mogą być traktowane jako wyznacznik przy podejmowaniu decyzji dotyczących modyfikacji diety lub terapii, nawyków lub określaniu zmiany dawkowania leków oraz innych substancji leczniczych. Przed podjęciem działań, które mogą wpłynąć na Twoje życie, zdrowie lub samopoczucie, skonsultuj się z lekarzem lub specjalistą.
Wydawca nie ponosi odpowiedzialności za ewentualne konsekwencje, wynikające z wykorzystania porad i informacji zawartych na stronie, bez wcześniejszej konsultacji z profesjonalistą.
Wszystko zaczyna się od małego, niepozornego guzka – niewielkiej, perłowej kropki z charakterystycznym wgłębieniem w środku. Po kilku dniach pojawiają się kolejne. W głowie rodzi się niepokój: „Czy to coś poważnego? Czy mogę kogoś zarazić?”. Jedną z częstszych przyczyn takich zmian jest mięczak zakaźny. To łagodna infekcja wirusowa skóry, ale wymaga czujności – łatwo się przenosi i może powodować uciążliwy świąd. Sprawdź, skąd się bierze mięczak zakaźny, jak wyglądają zmiany skórne i jakie są najskuteczniejsze metody leczenia.
Kamienie żółciowe to złogi powstające w pęcherzyku oraz przewodach żółciowych. Prowadzą one do kamicy pęcherzyka żółciowego, jednej z najczęstszych chorób przewodu pokarmowego w Europie, objawiającej się silnym, napadowym bólem określanym mianem kolki żółciowej. Kamienie które powstają w drogach żółciowych i nie przedostają się do pęcherzyka żółciowego mogą powodować rzadszą postać kamicy żółciowej – kamicę przewodową. Jak postępować w przypadku kamieni w pęcherzyku żółciowym? Czy można ich uniknąć i czy zawsze konieczna jest operacja?
Salmonelle to jedne z najbardziej znanych chorobotwórczych bakterii, głównie za sprawą wywoływanych przez nie dolegliwości żołądkowo-jelitowych. Zwłaszcza w okresie letnim często słyszymy o zatruciach pokarmowych wywołanych przez te szczepy. W Polsce świadomość społeczna w tym zakresie z roku na rok jest coraz większa.
Skład flory bakteryjnej jelit ma bardzo duże znaczenie dla ogólnego stanu organizmu. Mikrobiota — ekosystem tworzony przez bakterie w przewodzie pokarmowym ma bardzo duże znaczenie dla zdrowia człowieka. M.in. wpływa na wchłanianie witamin i minerałów, usprawnia proces trawienia, wzmacnia układ immunologiczny i polepsza nastrój. Żeby poprawić stan mikrobioty, warto sięgać po probiotyki i prebiotyki w odpowiedniej ilości. Czym różni się probiotyk od prebiotyku? Jakie są najbardziej znane szczepy probiotyczne? Odpowiadamy!
