Rokitnik zwyczajny – właściwości, źródło kwasu omega-7 i zastosowanie oleju

Rokitnik zwyczajny (łac. Hippophae rhamnoides L.) jest rośliną znaną w medycynie ludowej Europy i Azji od setek lat. Współcześnie stanowi przedmiot licznych badań naukowych ze względu na dużą zawartość składników bioaktywnych i szerokie spektrum działania prozdrowotnego. Owoce rokitnika zawierają liczne witaminy, składniki mineralne, karotenoidy, flawonoidy oraz nienasycone kwasy tłuszczowe. Na szczególną uwagę zasługuje olej z rokitnika, który wykazuje działanie regenerujące, przeciwzapalne i immunomodulujące.

Rokitnik zwyczajny należy do roślin z rodziny oliwnikowatych (Elaeagnaceae). Występuje naturalnie głównie w Europie, na Kaukazie, w Azji Środkowej, Chinach, Mongolii, na Syberii oraz na wybrzeżu Morza Bałtyckiego szczególnie na terenach o trudnych warunkach klimatycznych. Charakterystyczną cechą tej rośliny są intensywnie pomarańczowe owoce o wysokiej zawartości związków bioaktywnych. Roślinę wykorzystywano w medycynie naturalnej, ale także jako pożywienie dla zwierząt oraz drewno na opał. Unikatowy skład oleju, owoców i liści rokitnika stał się podstawą badań dotyczących wpływu tej rośliny na zdrowie.

Unikalność rokitnika wynika przede wszystkim z dużej koncentracji witamin (zwłaszcza witaminy A, C, E oraz witamin z grupy B), karotenoidów, polifenoli oraz nienasyconych kwasów tłuszczowych. Wśród tych ostatnich szczególnie istotny jest kwas palmitooleinowy (omega-7), rzadko spotykany w świecie roślin, który odgrywa ważną rolę w regeneracji skóry i błon śluzowych

Owoce rokitnika uznawane są za jedne z najbardziej wartościowych pod względem składu chemicznego wśród roślin jagodowych. Zawierają wysokie stężenia witaminy C (od 200 do nawet 600 mg/100 g świeżych owoców), co wielokrotnie przewyższa zawartość tej witaminy w cytrusach. Jego owoce zawierają także duże ilości białek, aminokwasów, składników mineralnych (wapnia, żelaza, fosforu, potasu).

Oprócz witaminy C rokitnik dostarcza również witamin A, E, K oraz witamin z grupy B. Znaczącą rolę odgrywają karotenoidy, takie jak beta-karoten i likopen, które wykazują silne właściwości antyoksydacyjne. W owocach obecne są także flawonoidy i kwasy fenolowe wspierające ochronę komórek przed stresem oksydacyjnym.

Olej z rokitnika zwyczajnego może być pozyskiwany z drobnych nasion lub pulpy owocowej. Olej z nasion bogaty jest przede wszystkim w kwas linolowy i kwas α-linolenowy, natomiast w oleju z pulpy dominuje kwas palmitooleinowy. Oleje te różnią się zawartością kwasu omega-7, którego jest zdecydowanie więcej w oleju z pulpy owocowej. W oleju z rokitnika występują też kwasy tłuszczowe omega-3, omega-6, omega-9 Współdziałanie tych składników powoduje efekt przeciwzapalny.

Olej z rokitnika jest szeroko stosowany w dermatologii oraz kosmetologii. Dzięki wysokiej zawartości karotenoidów, tokoferoli i kwasu palmitooleinowego wykazuje właściwości regenerujące, przeciwzapalne i nawilżające.

Badania wskazują, że olej z rokitnika może wspierać leczenie oparzeń, ran, atopowego zapalenia skóry oraz łuszczycy. Wykazuje również zdolność przyspieszania procesów gojenia i odbudowy naskórka. Ponadto stosowany miejscowo poprawia elastyczność skóry i może ograniczać utratę wody przez naskórek.

W kosmetologii olej z rokitnika znajduje zastosowanie w pielęgnacji skóry suchej, wrażliwej oraz dojrzałej. Badania pokazują, że poprzez działanie przeciwzapalne i redukujące objawy stresu oksydacyjnego może korzystnie wpływać na procesy starzenia skóry, zapobiegając im. Ponadto, w badaniach na gryzoniach ukazano, że flawony wyizolowane z owoców wykazują aktywność w leczeniu ran skórnych.

Jednym z najlepiej udokumentowanych zastosowań rokitnika jest jego wpływ na błony śluzowe przewodu pokarmowego. Olej z rokitnika wykazuje działanie ochronne i regenerujące w przypadku uszkodzeń błony śluzowej żołądka oraz jelit. Badania eksperymentalne wykazały, że ekstrakty z rokitnika mogą wspierać leczenie choroby wrzodowej. Ponadto rokitnik może wspomagać regenerację błon śluzowych w jamie ustnej oraz przełyku.

Dzięki obecności kwasów tłuszczowych omega-7 rokitnik wpływa również korzystnie na nawilżenie i odbudowę nabłonków w całym organizmie. W jednym z badań autorzy wykazali, że oleje na bazie rokitnika normalizują produkcję kwasu żołądkowego oraz zmniejszają stany zapalne.

Wysoka zawartość witaminy C oraz polifenoli sprawia, że rokitnik wykazuje właściwości immunostymulujące. Związki te wspierają aktywność komórek układu odpornościowego oraz pomagają ograniczać rozwój stanów zapalnych.

Badania wskazują, że regularne spożywanie produktów z rokitnika może wspierać naturalne mechanizmy obronne organizmu, szczególnie w okresach zwiększonego ryzyka infekcji, takich jak jesień i zima. Dodatkowo, antyoksydanty obecne w rokitniku pomagają neutralizować wolne rodniki powstające w trakcie reakcji zapalnych, co może wspierać regenerację organizmu po chorobach.

Związki bioaktywne zawarte w rokitniku mogą korzystnie wpływać na funkcjonowanie układu sercowo-naczyniowego. Flawonoidy i fitosterole pomagają regulować poziom cholesterolu we krwi, a kwasy tłuszczowe wspierają prawidłową funkcję naczyń krwionośnych.

Badania kliniczne sugerują, że suplementacja olejem z rokitnika może przyczyniać się do obniżenia poziomu cholesterolu LDL oraz zmniejszenia stresu oksydacyjnego w organizmie. Dzięki temu rokitnik może stanowić element profilaktyki chorób serca i miażdżycy.

Olej z nasion rokitnika i olej z miąższu różnią się między sobą składem i profilem działania. Olej z nasion charakteryzuje się wysoką zawartością kwasów omega-3 i omega-6, witaminy K i E, także które wspierają funkcjonowanie układu krążenia oraz działają przeciwzapalnie. Z kolei olej z miąższu owoców zawiera większe ilości karotenoidów oraz kwasu palmitooleinowego (omega-7). Dzięki temu wykazuje silniejsze działanie regenerujące na skórę i błony śluzowe.

Na rynku dostępne są różne produkty z rokitnika, takie jak soki, dżemy, suszone owoce czy suplementy diety. Najbardziej wartościowe pod względem zdrowotnym są produkty minimalnie przetworzone, zwłaszcza naturalny sok oraz olej tłoczony na zimno. Suplementy w kapsułkach mogą być wygodną formą stosowania oleju z rokitnika, szczególnie w przypadku osób, które nie tolerują jego charakterystycznego smaku.