Infolinia 24/7: 58 775 95 99 / 801 033 200
Czy zdarzyło Ci się kiedyś usłyszeć o „przewianiu pleców”? W mowie potocznej pacjenci najczęściej używają tego terminu wtedy, gdy ból w dolnej części kręgosłupa pojawia się nagle i dosłownie z minuty na minutę narasta. Jeden ruch, schylenie się, wstanie z krzesła – i nagle ciężko jest wytrzymać. Ból potrafi być tak intensywny, że trudno się wyprostować, zmienić pozycję albo normalnie chodzić. Pacjenci porównują go do „postrzału”. Takie określenie wyraźnie naprowadza na jedno podejrzenie. Jakie? Właśnie o tym przeczytasz poniżej.
Lumbago to określenie na ostry ból dolnego odcinka kręgosłupa – najczęściej w obrębie odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa, który w największym stopniu odpowiada za przenoszenie znacznych obciążeń mechanicznych. Utrzymuje ciężar górnej części ciała, stabilizuje sylwetkę oraz umożliwia wykonywanie ruchów zgięcia, wyprostu i rotacji tułowia.
Najczęstsze przyczyny lumbago są związane z nadmiernym obciążeniem układu ruchuo charakterze ostrym (np. dźwignięcie zbyt dużego ciężaru przy zgiętych plecach, potknięcie) lub przewlekłym (praca w pozycji obciążającej kręgosłup, nadwaga lub otyłość, brak regularnej aktywności fizycznej, nieprawidłowe nawyki przy dźwiganiu nawet niewielkich ciężarów).
W takich sytuacjach dochodzi do zaburzenia równowagi napięcia mięśni w obrębie kręgosłupa. Mięśnie przykręgosłupowe reagują odruchem obronnym, który prowadzi do ich silnego, bolesnego skurczu. Taki skurcz ogranicza ruchomość kręgosłupa i powoduje silny dyskomfort.
Pisząc o przyczynach lumbago, warto od razu odróżnić ten obraz od innych problemów, które mogą w początkowych stadiach go przypominać.
Pojawienie się bólu w okolicy lędźwiowej może być wynikiem stopniowo rozwijających się zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa. W ich wyniku struktury układu kostno-stawowego odpowiadające za stabilność odcinka lędźwiowego kręgosłupa mogą tracić swoje właściwości.
Krążki międzykręgowe (dyski) stają się mniej elastyczne, a ich zdolność do równomiernego rozkładania bodźców działających na kręgosłup ulega osłabieniu.
Odcinek dolnej części pleców nie jest w stanie odpowiednio amortyzować i rozkładać sił wynikających z codziennych czynności. Gdy tak się dzieje, nawet niewielkie obciążenie albo pozornie niegroźny ruch może powodować nagły atak.
Kiedy dochodzi do uszkodzenia pierścienia włóknistego i przemieszczenia jądra miażdżystego, zmieniają się warunki anatomiczne w sąsiedztwie korzeni nerwowych. Powstający ucisk prowadzi do ich podrażnienia. Ból przestaje mieć wyłącznie charakter miejscowy i może promieniować wzdłuż przebiegu nerwu.
Podobnie – objawy przypominające postrzał mogą wiązać się z obecnością procesu zapalnego kręgosłupa lub w obrębie tkanek, które go otaczają. To rzadsze przypadki, które mogą mieć wiele przyczyn.
Ból na tym podłożu może rozwinąć się na skutek:
Stan zapalny zmienia sposób odbierania bodźców bólowych i może prowadzić do utrzymywania się silnych dolegliwości niezależnie od obciążenia.
W tych przypadkach odpoczynek nie zawsze przynosi ulgę. Odczuwany dyskomfort jest wtedy głęboki, rozlany i trudniejszy do jednoznacznego umiejscowienia. Taki przebieg różni się od bólu przeciążeniowego i sugeruje konieczność pogłębienia diagnostyki w innym kierunku.
Nie bez powodu lumbago to inaczej postrzał. Najbardziej charakterystyczny objaw można porównać właśnie do nagłego i bardzo silnego bólu w dolnej części kręgosłupa. Dokładny charakter bólu jest różny. Może być bardzo ostry i przeszywający albo bardziej tępy, nasilający się przy ruchu.
Typowo obserwuje się ograniczenie ruchomości. Próby schylania się, prostowania tułowia albo zmiany pozycji z siedzącej na stojącą stają się bardzo trudne i prowadzą wręcz do unieruchomienia pacjenta. Jakakolwiek aktywność wywołuje gwałtowne pogorszenie objawów. W wyniku tego pacjent zwykle przyjmuje pozycję ochronną, w której tułów pozostaje lekko pochylony lub skręcony. Nierzadko pojawia się boczne skrzywienie sylwetki.
U części osób ból krzyża promieniuje poza kręgosłup. Może obejmować pośladek, udo albo całą nogę. Promieniowanie wskazuje na stany patologiczne, które są związane z uciskiem korzeni nerwowych.
Dokładny stan pacjenta (symptomatologia) może wiele powiedzieć o przyczynie lumbago:
Rozpoznanie lumbago zwykle nie wymaga skomplikowanych badań. Lekarz najczęściej stawia diagnozę na podstawie rozmowy z pacjentem i badania fizykalnego. Już te dwie proste procedury pozwalają ocenić, czy mamy do czynienia z typowym epizodem bólu przeciążeniowego, czy też pojawiają się sygnały, że przyczyna może być inna.
Na początku lekarz dopytuje o okoliczności pojawienia się bólu. Znaczenie ma to, czy dolegliwości zaczęły się nagle (na przykład podczas schylania się, dźwignięcia, gwałtownego skrętu tułowia), czy narastały stopniowo w ciągu kilku dni.
Istotne jest też, gdzie ból jest najsilniejszy (centralnie czy bardziej po jednej stronie), jaki ma charakter (kłujący, „ściskający”, ciągnący) oraz co go wyraźnie nasila albo zmniejsza.
Lekarz zwykle pyta również o:
W badaniu przedmiotowym specjalista ocenia przede wszystkim, jak zachowuje się kręgosłup w ruchu i w spoczynku. Często w postrzale widać, że pacjent porusza się ostrożnie, unika schylania albo ma trudność z wyprostowaniem się. Dlatego sprawdzany jest:
Przy pierwszym, typowym epizodzie postrzału badania obrazowe często nie są konieczne. Wynika to z prostej rzeczy – w wielu przypadkach objawy ustępują stopniowo przy leczeniu zachowawczym, a wynik badania obrazowego nie zmieniłby początkowego postępowania.
Lekarz może rozważać skierowanie pacjenta na obrazowanie. Celem rozszerzonej diagnostyki jest przede wszystkim odróżnienie typowego postrzału od sytuacji, w których potrzebne jest wdrożenie innego leczenia. Jeśli w obrazie pojawiają się narastające zaburzenia neurologiczne (zaburzenia czucia albo osłabienie siły mięśniowej) lub silny ból, który nie wykazuje żadnej tendencji do poprawy, lekarz zwykle zleca dodatkowe badania i rozszerza ocenę. Dzięki temu nie przeoczy się przypadków, które wymagają odmiennego działania.
Postępowanie w lumbago najczęściej rozpoczyna się od leczenia zachowawczego. Pacjent otrzymuje zestaw zaleceń, których celem jest zmniejszenie dolegliwości bólowych, stopniowe przywracanie ruchomości oraz ograniczenie ryzyka utrwalenia się bólu. U większości pacjentów taka forma leczenia okazuje się wystarczająca, o ile jest prowadzona w sposób uporządkowany i dostosowany do aktualnego stanu chorego.
Leczenie lumbago nie powinno polegać na „przeleżeniu” kilku dni w bezruchu. Krótkotrwałe ograniczenie aktywności bywa potrzebne w fazie największego nasilenia bólu, jednak dłuższe unieruchomienie pacjenta sprzyja osłabieniu mięśni, utrwaleniu nieprawidłowych wzorców ruchowych oraz przejściu dolegliwości w formę przewlekłą.
Farmakoterapia w lumbago ma charakter objawowy. Jej zadaniem jest złagodzenie bólu oraz zmniejszenie napięcia mięśniowego.
Najczęściej stosuje się leki przeciwbólowe. W zależności od obrazu klinicznego lekarz może włączyć także preparaty o działaniu przeciwzapalnym i zmniejszającym wzmożone napięcie mięśniowe.
U części pacjentów rozważa się zastosowanie leków oddziałujących na przewodzenie bodźców nerwowych. W tej grupie znajdują się leki przeciwpadaczkowe (m.in. pregabalina czy karbamazepina), a także wybrane leki przeciwdepresyjne. Takie postępowanie wdraża się bardzo rzadko i z dużą ostrożnością.
Równolegle pacjent powinien uczęszczać na fizjoterapię. W pierwszych etapach leczenia wykonywanie ćwiczeń pod okiem specjalisty jest ukierunkowane na zmniejszenie napięcia w obrębie kręgosłupa oraz poprawie komfortu ruchu. W miarę ustępowania objawów fizjoterapeuta może rozszerzyć zakres działań.
W trakcie rehabilitacji pacjent uczy się:
W pierwszych godzinach po wystąpieniu lumbago pacjenci szukają domowych sposobów, które pomogą im poczuć nawet niewielką ulgę w bólu ostrym. Najważniejsze jest wtedy znalezienie pozycji, w której dolegliwości ulegają zmniejszeniu.
Dla wielu osób jest to pozycja leżąca na plecach z lekko ugiętymi nogami lub leżenie na boku z poduszką pomiędzy kolanami.
W początkowej fazie warto ograniczyć czynności, które potęgują ból. Jednocześnie nie zaleca się całkowitego leżenia przez wiele dni. Krótkie spacery po mieszkaniu, zmiany pozycji oraz ostrożne poruszanie się sprzyjają stopniowemu rozluźnianiu mięśni.
Część pacjentów odczuwa ulgę po ogrzaniu bolesnego miejsca (np. z pomocą termoforu). Ciepło sprzyja rozluźnieniu spiętych mięśni i zmniejszeniu odczucia sztywności. U innych lepszy efekt może przynieść krótkotrwałe zastosowanie zimna (np. schłodzonego kompresu). Reakcja bywa indywidualna, dlatego warto obserwować, która forma przynosi większą ulgę.
U części pacjentów leczenie zachowawcze nie przynosi oczekiwanej poprawy. Dotyczy to sytuacji, w których ból utrzymuje się mimo leków i rehabilitacji albo wyraźnie utrudnia codzienne funkcjonowanie. W takich przypadkach lekarz może rozważyć procedury małoinwazyjne.
Najczęściej stosowaną metodą są iniekcje, potocznie nazywane blokadami. Procedura polega na podaniu leku w okolice struktur odpowiedzialnych za ból. Iniekcje nie leczą przyczyny, ale mogą uśmierzyć objawy i pomóc wdrożyć inne metody postępowania.
Profilaktyka nawrotów lumbago to przede wszystkim zmiana codziennych nawyków.
Jeśli doświadczamy bólu w okolicy kręgosłupa (nawet lekkiego), warto umówić na konsultację z fizjoterapeutą. Specjalista oceni ryzyko rozwoju poważniejszych dolegliwości i w zależności od przyczyny oraz prowadzonego trybu życia zaproponuje ćwiczenia.
Czasami wystarczy tylko jedna wizyta, podczas której fizjoterapeuta zaplanuje z nami indywidualnie dobrany zestaw ćwiczeń, które można samodzielnie wykonywać w domu.
Czym różni się rwa kulszowa od lumbago?
Większość epizodów lumbago ma charakter łagodny i ustępuje stopniowo przy leczeniu zachowawczym. Mimo tego pacjenci powinni być uważni na objawy alarmowe. Należą do nich narastające dolegliwości bólowe, brak poprawy mimo kilku dni postępowania, wyraźne osłabienie siły mięśni oraz zaburzenia czucia. Wystąpienie podobnych dolegliwości może świadczyć o poważniejszej przyczynie blokady kręgosłupa i wymagać wdrożenia innych działań.
Konsultacja merytoryczna: lek. Ireneusz Markowski
Dyrektor Medyczny POLMED
Informacja:
Artykuły opublikowane na stronie POLMED Zdrowie, nie pełnią funkcji konsultacji medycznej ani nie wyrażają opinii specjalistów i lekarzy. Prezentowane treści stanowią ogólne wskazówki i nie mogą być traktowane jako wyznacznik przy podejmowaniu decyzji dotyczących modyfikacji diety lub terapii, nawyków lub określaniu zmiany dawkowania leków oraz innych substancji leczniczych. Przed podjęciem działań, które mogą wpłynąć na Twoje życie, zdrowie lub samopoczucie, skonsultuj się z lekarzem lub specjalistą.
Wydawca nie ponosi odpowiedzialności za ewentualne konsekwencje, wynikające z wykorzystania porad i informacji zawartych na stronie, bez wcześniejszej konsultacji z profesjonalistą.
Jelito grube to nie tylko końcowy odcinek przewodu pokarmowego, ale dynamiczny ekosystem biologiczny. To miejsce intensywnego metabolizmu, komunikacji z układem odpornościowym, jak również aktywności bilionów mikroorganizmów. To właśnie tu, styl odżywiania typowy dla współczesnych, uprzemysłowionych społeczeństw, tzw. dieta zachodnia, może stopniowo tworzyć środowisko sprzyjające rozwojowi raka jelita grubego.
Plamki, błyski, paproszki czy muszki pojawiające się przed oczami przeważnie są zupełnie niegroźne, ale czasami mogą świadczyć o poważnej chorobie. Jakie są przyczyny występowania zmian w polu widzenia i czy da się je wyleczyć? Kiedy warto te objawy skonsultować z lekarzem?
Krztusiec to ostra, bakteryjna choroba zakaźna układu oddechowego, która charakteryzuje się między innymi napadami silnego kaszlu. Choć chorobie można zapobiegać dzięki szczepieniom, w ostatnich latach dochodzi do wyraźnego wzrostu zachorowalności, zwłaszcza wśród osób dorosłych. Wyjaśniamy. jak można zarazić się krztuścem i kto powinien poddać się szczepieniom ochronnym.
Krwotoki z nosa są powszechne – bez względu na wiek i płeć. Mogą być wynikiem urazu, lub stanu chorobowego. Jakie są inne przyczyny? Co zrobić w razie krwawienia? Kiedy krwotoki powinno się skonsultować z lekarzem?
