Choroba zwyrodnieniowa stawów – przyczyny, objawy, czy zwyrodnienie stawów można wyleczyć?

Powrót

Choroba zwyrodnieniowa stawów jest przewlekłą niezapalną chorobą stawów o etiologii wieloczynnikowej. Powstaje w wyniku zaburzeń równowagi pomiędzy procesami regeneracji oraz degradacji chrząstki stawowej i kości podchrzęstnej. Wyróżniamy pierwotną – idiopatyczną chorobę zwyrodnieniową stawów (artrhrosis idiopathica) i wtórną chorobę zwyrodnieniową stawów (artrhrosis secundaria), gdy znana jest choroba leżąca u podłoża zmian zwyrodnieniowych.

Epidemiologia choroby

Choroba zwyrodnieniowa stawów jest najpowszechniejszą patologią dotyczącą stawów. Jest główną przyczyną bólu i niepełnosprawności osób starszych. Ogólna częstość występowania wynosi 2-3% populacji i wzrasta, szczególnie w krajach wysokorozwiniętych, co związane jest ze starzeniem się społeczeństw oraz z siedzącym trybem życia i zaburzeniami odżywiania – otyłością. Szacuje się, że w społeczeństwie polskim, choroba zwyrodnieniowa stawów występuje u ok. 8 mln ludzi.

Obraz kliniczny

Przebieg choroby jest zazwyczaj wieloletni. Charakterystyczny jest ból okolicy stawów, początkowo tylko po większym wysiłku, następnie ciągły, nie ustępujący po odpoczynku i pojawiający się także w nocy. Ciągły ból utrudnia w stopniu znacznym poruszanie się i czynności dnia codziennego. Wraz z postępem choroby dochodzi do ograniczenia ruchu w stawie, stopniowo prowadząc do utrwalonego przykurczu. Pojawia się utykanie i trudności w chodzeniu. Chory wymaga stałej opieki osób trzecich.

Zwyrodnienie stawów – diagnostyka

Zdjęcie radiologiczne jest metodą z wyboru w diagnostyce choroby zwyrodnieniowej stawów. Obserwuje się 4 podstawowe radiologiczne wykładniki choroby zwyrodnieniowej:

  • zwężenie szpary stawowej, głównie w miejscu największego obciążenia – jest efektem destrukcji chrząstki stawowej;
  • podchrzęstna sklerotyzacja kości w miejscu największego obciążania oraz torbiele podchrzęstne;
  • wyrośla na granicy chrzęstno-kostnej (osteofity);
  • deformacja nasad kości.

Inne badania, takie jak scyntygrafia, rezonans magnetyczny i tomografia komputerowa są badaniami dodatkowymi i nie znalazły powszechnego zastosowania w diagnostyce choroby zwyrodnieniowej.

Klinicznie najważniejszymi lokalizacjami są:

  • staw biodrowy (koksartroza),
  • staw kolanowy (gonartroza),
  • kręgosłup (spondyloartroza).

Choroba zwyrodnieniowa stawu biodrowego

Choroba zwyrodnieniowa stawu biodrowego to najczęstsza, po stawie kolanowym, lokalizacja choroby zwyrodnieniowej. Jeśli chodzi o zwyrodnienie stawu biodrowego objawy charakterystyczne to: ból pochodzący ze stawu podczas ruchu. Ból odczuwalny jest w pachwinie lub w okolicy krętarza większego promieniujący do stawu kolanowego. W badaniu przedmiotowym – ograniczenie ruchomości w stawie i ból przy skrajnych ruchach. Najwcześniej – rotacji wewnętrznej, odwiedzenia i wyprostu. Pojawia się utykanie.

Choroba zwyrodnieniowa stawu kolanowego

Jest to najczęstsza lokalizacja choroby zwyrodnieniowej. Głównie osoby po 50 r.ż., zazwyczaj rozwija się obustronnie. Częściej występuje u kobiet, a nadwaga jest istotnym czynnikiem ryzyka. Ból zlokalizowany jest zazwyczaj w przedniej lub przyśrodkowej części stawu i promieniuje na przyśrodkową powierzchnię goleni. Występują okresy zaostrzenia z pojawieniem się wysięku w stawie i remisji objawów. Przy nasilonych zmianach dochodzi do zagięcia osi kończyny (zazwyczaj szpotawe zagięcie osi) oraz niestabilności stawu.

Choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa

Pojęcie spondyloartrozy, choć używane często i w różnych konstrukcjach nazewniczych (spondyloza, spondylosis deformans, spondyloarthritis) pozostaje niejednoznaczne. Neurochirurdzy pod pojęciem spondylozy rozumieją zwykle wielopoziomową dyskopatię, lekarz ogólnie praktykujący – obecność osteofitów na krawędziach trzonów kręgowych. Zmiany zwyrodnieniowo-wytwórcze kręgów są jednym z najczęstszych zjawisk w patologii ludzkiej, ale ich znaczenie w patomechanizmie bólu i dysfunkcji kręgosłupa jest kontrowersyjne.

Bóle spondylogenne mają zwykle mechanizm złożony, najczęściej są związane z patologią krążków międzykręgowych, powstałą w wyniku niefizjologicznych naprężeń tkanek, ale ten proces patologiczny prowadzi zwykle do zmniejszenia przestrzeni międzytrzonowej i wtórnie do zmian zwyrodnieniowo-wytwórczych wokół trzonów kręgowych i w stawach właściwych (międzywyrostkowych) kręgosłupa. Starcze zmiany w krążkach międzykręgowych są również wyrazem zmian zwyrodnieniowych w składzie i strukturze molekularnej kolagenu i glikozaminoglikanów.

Leczenie nieoperacyjne choroby zwyrodnieniowej stawów

Brak jest leczenia przyczynowego. Konieczna jest profilaktyka i działania w zakresie promocji zdrowia:

  • Edukacja chorego i jego najbliższego otoczenia o istocie choroby i znaczeniu przestrzegania programu profilaktyki i leczenia.
  • Zmniejszenie przyparcia powierzchni stawowych poprzez:
    • redukcję masy ciała (u otyłych);
    • używanie do przemieszczania się roweru (szczególnie w koksartrozie);
    • używanie kuli łokciowej;
    • wkładki do obuwia zmniejszające wadliwe ustawienie osi kończyny;
  • Ćwiczenia zwiększające masę mięśniową.
  • Ćwiczenia w podwieszeniu lub wyciąg, poprawiające ruchomość w stawie.
  • Tutor (w gonartrozie z niestabilnością stawu).
  • Fizykoterapia.
  • Balneoterapia.
  • Stosowanie środków wpływających korzystnie na strukturę chrząstki stawowej. Nie istnieją preparaty farmakologiczne, których stosowanie może szybko i skutecznie poprawić strukturę i zwiększyć masę chrząstki stawowej. W użyciu jest jednak kilka preparatów, których korzystny wpływ na spowolnienie procesu destrukcji stawu został wykazany przynajmniej w części z przeprowadzonych dotychczas badań eksperymentalnych i klinicznych:
    • Siarczan glukozaminy w saszetkach do stosowania doustnego.
    • Kwas hialuronowy do podawania dostawowego (głównie do kolan), w seriach od 3 do 5 iniekcji w odstępach tygodniowych, podawanych co roku.
    • Wyciągi z owoców awokado i soi, zawierające nieulegające zmydleniom kwasy, które mają stymulować syntezę macierzy chrząstki.
    • Wyciągi z chrząstek rekina.

Wartości lecznicze środków tej grupy są wysoce prawdopodobne, ale niepewne, dlatego leczenia nimi nie można uważać za obowiązujący standard postępowania.

Postępowanie farmakologiczne

Należy stosować leki z grupy niesterydowych przeciwzapalnych, jeśli przyjmowane są przewlekle, osłonowo należy stosować inhibitor pompy protonowej. Należy rozpocząć leczenie od małych dawek leku zwiększając je systematycznie zależnie od progresu choroby.

Szczególnie w przypadku występowania wysiękowych odczynów można podać odstawowo steryd, pamiętając, że cykl 5 iniekcji można powtórzyć po roku a 3 iniekcji po 6 miesiącach.

Zmiany zwyrodnieniowe stawu kolanowego znacznie lepiej poddają się leczeniu zachowawczemu niż zmiany zwyrodnieniowe stawów biodrowych lub w stawach kręgosłupa.

Leczenie operacyjne choroby zwyrodnieniowej stawów

Choroba zwyrodnieniowa stawu kolanowego:

Wskazaniami do leczenia operacyjnego są:

  • trwały ból nie reagujący na leczenie zachowawcze;
  • postępująca deformacja kości;
  • niestabilność stawu.

W niezbyt zaawansowanych zmianach dobre efekty zapewnia wysoka osteotomia podkolanowa z korekcją osi. Plastyka wymienna wskazana jest u chorych ze znaczną postępującą destrukcją stawu. Przy zmianach organicznych do pierwszego przedziału alternatywą dla osteotomii jest zastosowanie endoprotezy jednoprzedziałowej.

Choroba zwyrodnieniowa stawu biodrowego:

Wskazaniami do leczenia operacyjnego są:

  • trwały ból niereagujący na leczenie zachowawcze;
  • postępująca deformacja w sposób znaczny ograniczająca ruchomość.

Metodą z wyboru u pacjentów starszych, szczególnie po 60 r.ż., a także młodszych przy zaawansowanych zmianach zwyrodnieniowych jest całkowita endoprotezoplastyka stawu.


Dodano: 30/10/2018
Autor
Agnieszka Jackiewicz
Najpopularniejsze artykuły w kategorii Choroby
15/02/2021
Choroby, Profilaktyka
Mroczki przed oczami – czym są i o czym świadczą?

Plamki, błyski, paproszki czy muszki pojawiające się przed oczami przeważnie są zupełnie niegroźne, ale czasami mogą świadczyć o poważnej chorobie. Jakie są przyczyny występowania zmian w polu widzenia i czy da się je wyleczyć? Kiedy warto te objawy skonsultować z lekarzem?


16/05/2022
Choroby, Profilaktyka
Krwotok z nosa – przyczyny, co może oznaczać? Jak zatamować krwawienie?

Krwotoki z nosa są powszechne – bez względu na wiek i płeć. Mogą być wynikiem urazu, lub stanu chorobowego. Jakie są inne przyczyny? Co zrobić w razie krwawienia? Kiedy krwotoki powinno się skonsultować z lekarzem?


31/05/2023
Choroby
Nadciśnienie oczne – przyczyny, objawy, leczenie

Ciśnienie ​ oczne​, określane też jako ciśnienie wewnątrzgałkowe albo śródgałkowe, jest to ciśnienie wywierane przez płyn śródoczny na rogówkę i twardówkę.


Zapoznaj się z nasza ofertą:
badania na choroby weneryczne polmed
Nowość! Kup online!
Pakiet badań
Pakiet intymny – diagnostyka chorób wenerycznych
Zadbaj o swoje zdrowie intymne! Kup nasz pakiet diagnostyki chorób wenerycznych.

od 450 zł
diagnostyka prostaty polmed
Kup online!
Pakiet badań
Diagnostyka chorób prostaty
Wykonując badania zawarte w tym pakiecie sprawdzisz funkcjonowanie swoich nerek, wchodzących w skład układu moczowo-płciowego oraz prostaty. Umów wizytę w POLMED!

od 95 zł
test na endometriozę polmed
Nowość! Kup online!
Badania
Test EndoRNA na endometriozę
Test umożliwiający szybką diagnostykę endometriozy. Umów badanie w POLMED!

2400 zł
Więcej usług
Potrzebujesz pomocy?
Skontaktuj się z naszymi konsultantami.
Zapytaj o ofertę
Newsletter
Kup wizytę
Portal Pacjenta Portal Pracodawcy Platforma Medycyny Pracy Panel Agentów Ubezpieczeniowych Partner medyczny
Mam konto
Zaloguj się
Nie mam konta
Zarejestruj się