Z tego artyku\u0142u dowiesz si\u0119:<\/h3>\n\n\n\n\n- Czym jest autyzm?<\/a> <\/li>\n\n\n\n
- Przyczyny autyzmu<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Autyzm – objawy<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Diagnoza autyzmu<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Typy autyzmu<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Leczenie autyzmu<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Rokowania i powik\u0142ania autyzmu<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Autyzm u doros\u0142ych<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Autyzm \u2013 podsumowanie<\/a>
<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\nCzym jest autyzm? <\/h2>\n\n\n\n
S\u0142owem \u201eautyzm\u201d mo\u017cna okre\u015bli\u0107 zar\u00f3wno pojedyncz\u0105 jednostk\u0119 diagnostyczn\u0105, jak i ca\u0142\u0105 grup\u0119 zaburze\u0144 z tego spektrum. Wynika to z niedawnych zmian w klasyfikacjach zdrowia psychicznego, w kt\u00f3rych zrezygnowano z rozr\u00f3\u017cniania podtyp\u00f3w autyzmu. Obecnie rozpoznaje si\u0119 tzw. zaburzenia ze spektrum autyzmu<\/strong>.<\/p>\n\n\n\nNajpro\u015bciej ujmuj\u0105c, autyzm jest zaburzeniem rozwoju, kt\u00f3re charakteryzuje si\u0119 prze\u017cywaniem trudno\u015bci w tworzeniu relacji spo\u0142ecznych i komunikowaniu si\u0119 oraz wyst\u0119powaniem schematycznych, powtarzalnych zachowa\u0144 i zainteresowa\u0144. Objawy autyzmu r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 intensywno\u015bci\u0105 \u2014 u ka\u017cdej osoby wygl\u0105da on nieco inaczej.<\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n \n ![\"konsultacja](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/psycholog.webp\")
Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Wizyta<\/div>\n Konsultacja psychologa<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Czujesz przyt\u0142oczenie codziennymi obowi\u0105zkami lub mierzysz si\u0119 z trudnymi emocjami, kt\u00f3re utrudniaj\u0105 funkcjonowanie? Skorzystaj z porady psychologa, aby poszuka\u0107 sposob\u00f3w na popraw\u0119 komfortu psychicznego.<\/div>\n
\n od 150 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nJak cz\u0119sto wyst\u0119puje autyzm?<\/h3>\n\n\n\n\n\n \n \n\nSzacuje si\u0119, \u017ce oko\u0142o 1% \u015bwiatowej populacji<\/strong> to osoby w spektrum autyzmu. W ostatnich latach liczba ta wydaje si\u0119 wzrasta\u0107 \u2014 niedawne statystyki ze Stan\u00f3w Zjednoczonych m\u00f3wi\u0105 o rozpoznaniu objaw\u00f3w autyzmu u 2,3% dzieci w wieku 8 lat.<\/p>\n\n\n\nPrzyjmuje si\u0119, \u017ce autyzm dotyczy znacznie cz\u0119\u015bciej ch\u0142opc\u00f3w ni\u017c dziewcz\u0105t \u2014 u ch\u0142opc\u00f3w jest diagnozowany a\u017c 4 razy cz\u0119\u015bciej<\/strong>. Statystyka ta bywa jednak krytykowana przez niekt\u00f3rych specjalist\u00f3w, kt\u00f3rzy wskazuj\u0105 na r\u00f3\u017cnice w objawach zwi\u0105zane z p\u0142ci\u0105 i niewystarczaj\u0105ce dopasowanie klasyfikacji do objaw\u00f3w dziewcz\u0119cych oraz wi\u0119ksz\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 dziewczynek do dopasowywania si\u0119 do norm spo\u0142ecznych<\/strong> i wynikaj\u0105ce z tego maskowanie trudno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n![\"kup](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/baner-epolmed-promo.webp\")
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nPrzyczyny autyzmu<\/h2>\n\n\n\n
Wielop\u0142aszczyznowe badania nad tym, sk\u0105d bierze si\u0119 autyzm, nie przynios\u0142y do tej pory jednoznacznych wniosk\u00f3w. Uznaje si\u0119, \u017ce przyczyny powstawania autyzmu s\u0105 z\u0142o\u017cone i wieloczynnikowe<\/strong>. Naukowcy szukaj\u0105 odpowiedzi przede wszystkim w badaniach genetycznych i czynnikach \u015brodowiskowych.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nWczesne rozpoznanie i interwencja<\/h3>\n\n\n\n
Wczesne rozpoznanie autyzmu jest kluczowe, poniewa\u017c umo\u017cliwia wcze\u015bniejsze rozpocz\u0119cie terapii, co mo\u017ce znacz\u0105co poprawi\u0107 rozw\u00f3j dziecka. Objawy autyzmu mog\u0105 by\u0107 zauwa\u017cone ju\u017c w pierwszych latach \u017cycia. Diagnoza najcz\u0119\u015bciej opiera si\u0119 na obserwacji zachowa\u0144 i umiej\u0119tno\u015bci spo\u0142ecznych dziecka.<\/p>\n\n\n\n
Wczesna interwencja, kt\u00f3ra mo\u017ce obejmowa\u0107 terapie behawioralne, logopedyczne i zaj\u0119ciowe, pomaga w rozwijaniu umiej\u0119tno\u015bci komunikacyjnych, spo\u0142ecznych i adaptacyjnych.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCzynniki genetyczne<\/h3>\n\n\n\n
Obecnie wiele bada\u0144 nad powstawaniem autyzmu koncentruje si\u0119 wok\u00f3\u0142 czynnik\u00f3w genetycznych. Naukowcy pr\u00f3buj\u0105 odnale\u017a\u0107 konkretne<\/strong> biomarkery<\/strong>, przyczyniaj\u0105ce si\u0119 do rozwoju autyzmu u dzieci. Badania wykazuj\u0105, \u017ce u bli\u017ani\u0105t jednojajowych ryzyko wyst\u0105pienia autyzmu jest znacznie wy\u017csze ni\u017c u bli\u017ani\u0105t dwujajowych, co wskazuje na silny komponent dziedziczny. Przyjmuje si\u0119, \u017ce posiadanie przynajmniej jednego rodzica w spektrum autyzmu znacznie zwi\u0119ksza ryzyko<\/strong> wyst\u0105pienia autyzmu u dziecka.<\/p>\n\n\n\nBadacze zidentyfikowali kilkadziesi\u0105t gen\u00f3w skojarzonych z pojawieniem si\u0119 autyzmu<\/strong>, ale w dalszym ci\u0105gu w \u015brodowisku naukowym nie ma pe\u0142nej zgody co do tego, w jakim stopniu warunkuj\u0105 one wyst\u0105pienie tego zaburzenia. W literaturze naukowej cz\u0119sto wi\u0105\u017ce si\u0119 powstawanie autyzmu z zespo\u0142em \u0142amliwego chromosomu X<\/strong>. <\/p>\n\n\n\nOsoby z autyzmem maj\u0105 wi\u0119cej mutacji w genomie ni\u017c ich zdrowi krewni, w tym mutacje de novo, czyli takie, kt\u00f3re nie s\u0105 dziedziczone po rodzicach.<\/strong><\/p>\n\n\n\nWa\u017cn\u0105 rol\u0119 w badaniach nad autyzmem odgrywa tak\u017ce epigenetyka<\/strong>, czyli nauka o wp\u0142ywie czynnik\u00f3w \u015brodowiskowych na ekspresj\u0119 gen\u00f3w. Chocia\u017c nasze zrozumienie genetycznych podstaw autyzmu znacznie si\u0119 poszerzy\u0142o, wiele aspekt\u00f3w tej z\u0142o\u017conej kwestii wci\u0105\u017c pozostaje nieodkrytych.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCzynniki \u015brodowiskowe<\/h3>\n\n\n\n
W\u015br\u00f3d najcz\u0119\u015bciej wymienianych czynnik\u00f3w \u015brodowiskowych zwi\u0105zanych z wyst\u0105pieniem symptom\u00f3w autyzmu znajduj\u0105 si\u0119:<\/p>\n\n\n\n
\n- wiek matki <\/strong>(niekt\u00f3re badania uznaj\u0105 tak\u017ce wiek ojca \u2014 im wy\u017cszy, tym wi\u0119ksze prawdopodobie\u0144stwo wyst\u0105pienia autyzmu u dziecka);<\/li>\n\n\n\n
- czynniki zwi\u0105zane z ci\u0105\u017c\u0105 i porodem<\/strong> (komplikacje w trakcie ci\u0105\u017cy, infekcje wirusowe w jej trakcie, przyjmowanie lek\u00f3w przez matk\u0119, kolejno\u015b\u0107 urodze\u0144, por\u00f3d z wykorzystaniem narz\u0119dzi, niska waga urodzeniowa, cukrzyca<\/a> matki, farmakologiczne wywo\u0142ywanie porodu, wyd\u0142u\u017cony czas trwania porodu);<\/li>\n\n\n\n
- ekspozycja na toksyny<\/strong> (zanieczyszczenia powietrza, substancje toksyczne np. pestycydy, metale ci\u0119\u017ckie).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Mity dotycz\u0105ce przyczyn powstawania autyzmu<\/h3>\n\n\n\n
Najpopularniejszym mitem dotycz\u0105cym powstawania autyzmu jest ten o negatywnym wp\u0142ywie szczepionek. Dzi\u015b wiemy ju\u017c, \u017ce szczepienia<\/a> s\u0105 najskuteczniejszym i najbezpieczniejszym sposobem na zapobieganie pojawieniu si\u0119 wielu chor\u00f3b, z\u0142agodzeniu ich przebiegu i skr\u00f3ceniu czasu trwania. Nie udowodniono istotnego zwi\u0105zku mi\u0119dzy przyj\u0119ciem szczepionki na jak\u0105\u015b chorob\u0119 a pojawieniem si\u0119 objaw\u00f3w autyzmu<\/strong>.<\/p>\n\n\n\nInnym szkodliwym mitem na temat przyczyn autyzmu jest powi\u0105zanie go z nieprawid\u0142owo\u015bciami w relacji matka-dziecko. Kiedy\u015b zak\u0142adano, \u017ce kontakt z niedost\u0119pn\u0105 emocjonalnie, zimn\u0105 matk\u0105, traumatyzuje i wywo\u0142uje autyzm u dziecka. Dzi\u015b wiadomo ju\u017c, \u017ce takie podej\u015bcie do etiologii niepotrzebnie stygmatyzuje i obarcza win\u0105 opiekun\u00f3w, ponadto w ci\u0105gu wieloletnich bada\u0144 nie potwierdzono<\/strong> jednoznacznie wp\u0142ywu stylu rodzicielskiego ani jako\u015bci relacji z opiekunem na wykszta\u0142canie si\u0119 objaw\u00f3w autyzmu.<\/p>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n ![\"\"](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/widget-dziecko-700x600.webp\")
ju\u017c od 1800 z\u0142 rocznie!<\/div>\n \n Abonament medyczny<\/div>\n Dziecko<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n – pediatra nawet w 24h;
\r\n– specjalista do 5 dni roboczych;
\r\n– wizyty stacjonarne i online;<\/div>\n
\n od 150 z\u0142\/miesi\u0105c<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nObjawy autyzmu<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nPodstawowe objawy<\/strong> autyzmu to:<\/p>\n\n\n\n\n- trudno\u015bci w komunikacji werbalnej i niewerbalnej;<\/li>\n\n\n\n
- problemy z nawi\u0105zywaniem i utrzymywaniem relacji spo\u0142ecznych;<\/li>\n\n\n\n
- powtarzaj\u0105ce si\u0119 zachowania i rutyny;<\/li>\n\n\n\n
- w\u0105skie, intensywne zainteresowania;<\/li>\n\n\n\n
- nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 lub podwra\u017cliwo\u015b\u0107 na bod\u017ace sensoryczne;<\/li>\n\n\n\n
- trudno\u015bci w rozumieniu perspektyw innych ludzi.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce cho\u0107 objawy te maj\u0105 charakter sta\u0142y, mog\u0105 r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 stopniem nat\u0119\u017cenia w r\u00f3\u017cnych sytuacjach.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nPierwsze objawy autyzmu<\/h3>\n\n\n\n
Pierwsze objawy charakterystyczne dla autyzmu u dzieci mog\u0105 by\u0107 zauwa\u017cone ju\u017c w pierwszych miesi\u0105cach i latach \u017cycia<\/strong>. Nie u wszystkich dzieci ze spektrum wyst\u0119puj\u0105 wszystkie i te same symptomy, co nie wyklucza diagnozy autyzmu. Najcz\u0119\u015bciej zauwa\u017cane objawy to:<\/p>\n\n\n\n\n- brak lub unikanie kontaktu wzrokowego;<\/li>\n\n\n\n
- brak reakcji na imi\u0119 do 9. miesi\u0105ca \u017cycia;<\/li>\n\n\n\n
- brak u\u015bmiechu lub innych wyraz\u00f3w twarzy do 9. miesi\u0105ca \u017cycia;<\/li>\n\n\n\n
- brak u\u017cywania gest\u00f3w, takich jak machanie, do 12. miesi\u0105ca \u017cycia;<\/li>\n\n\n\n
- brak lub ograniczone zainteresowanie kontaktem z innymi lud\u017ami, brak zainteresowania emocjami i stanami innych, niech\u0119\u0107 do zabawy z r\u00f3wie\u015bnikami;<\/li>\n\n\n\n
- powtarzanie s\u0142\u00f3w lub d\u017awi\u0119k\u00f3w z otoczenia (echolalia);<\/li>\n\n\n\n
- stereotypowe zabawy (dziecko bawi si\u0119 zawsze w ten sam spos\u00f3b);<\/li>\n\n\n\n
- silna koncentracja na szczeg\u00f3\u0142ach obiekt\u00f3w (np. tylko k\u00f3\u0142ka w samochodziku);<\/li>\n\n\n\n
- obsesyjne, szczeg\u00f3\u0142owe zainteresowania;<\/li>\n\n\n\n
- bardzo niska tolerancja na zmiany (w rytmie dnia, posi\u0142kach, osobach, miejscach itp.);<\/li>\n\n\n\n
- bardzo wysoka lub niska wra\u017cliwo\u015b\u0107 na bod\u017ace takie jak \u015bwiat\u0142o, ciep\u0142o, d\u017awi\u0119ki, zapachy itd.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Jak rozpozna\u0107 autyzm u dziecka?<\/h3>\n\n\n\n
Je\u017celi cokolwiek w zachowaniu dziecka nas niepokoi, nie warto zwleka\u0107, tylko uda\u0107 si\u0119 do specjalisty. Obecno\u015b\u0107 jednego lub kilku z wy\u017cej wymienionych objaw\u00f3w nie oznacza jeszcze, \u017ce problemem na pewno jest autyzm. Nie diagnozujmy naszych pociech na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119<\/strong> \u2014 popro\u015bmy o pomoc pracownik\u00f3w poradni psychologiczno-pedagogicznej lub lekarza psychiatr\u0119<\/a>.<\/p>\n\n\n\n![\"diagnoza](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/terapia-autyzmu-1024x576.webp\")
<\/figure>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nDiagnoza autyzmu<\/h2>\n\n\n\n
W Polsce diagnoz\u0119<\/strong> spektrum<\/strong> autyzmu<\/strong> prowadz\u0105 poradnie psychologiczno-pedagogiczne, specjalistyczne prywatne o\u015brodki psychologiczne oraz niekt\u00f3re fundacje..<\/p>\n\n\n\nDiagnoza opiera si\u0119 na szczeg\u00f3\u0142owym wywiadzie<\/strong> z rodzicami dotycz\u0105cym rozwoju dziecka i jego zachowa\u0144, a tak\u017ce na obserwacji<\/strong> dziecka<\/strong> przez specjalist\u0119. Dodatkowo stosuje si\u0119 standaryzowane testy i kwestionariusze<\/strong>, kt\u00f3re pomagaj\u0105 oceni\u0107 obecno\u015b\u0107 i nasilenie objaw\u00f3w autyzmu. Niekiedy konieczne jest przeprowadzenie dodatkowych bada\u0144 medycznych (np. wzroku, s\u0142uchu) w celu wykluczenia innych przyczyn danych trudno\u015bci czy zachowania.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nKryteria diagnostyczne<\/h3>\n\n\n\n
Kryteria diagnostyczne dla dzieci z autyzmem obejmuj\u0105 trzy obszary<\/strong>: spo\u0142eczny, komunikacyjny i zachowaniowy. Dziecko autystyczne ma specyficzny styl wchodzenia w interakcje spo\u0142eczne (brak lub niskie zainteresowanie kontaktem), komunikuje si\u0119 w spos\u00f3b ograniczony lub nie komunikuje si\u0119 w og\u00f3le oraz przejawia sztywne, powtarzaj\u0105ce si\u0119 zainteresowania i czynno\u015bci.<\/p>\n\n\n\nNale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce autyzm to spektrum zaburze\u0144 \u2014 co oznacza, \u017ce poszczeg\u00f3lne osoby z t\u0105 diagnoz\u0105 r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 g\u0142\u0119boko\u015bci\u0105 objaw\u00f3w. U niekt\u00f3rych os\u00f3b cechy autystyczne <\/strong>jedynie w niewielkim stopniu wp\u0142ywaj\u0105 na pewne aspekty \u017cycia, a u innych, ze znacznie nasilonymi trudno\u015bciami<\/strong>, mog\u0105 powodowa\u0107 potrzeb\u0119 sta\u0142ego wsparcia w codziennym funkcjonowaniu.<\/p>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Wizyta<\/div>\n Konsultacja psychologa<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Czujesz przyt\u0142oczenie codziennymi obowi\u0105zkami lub mierzysz si\u0119 z trudnymi emocjami, kt\u00f3re utrudniaj\u0105 funkcjonowanie? Skorzystaj z porady psychologa, aby poszuka\u0107 sposob\u00f3w na popraw\u0119 komfortu psychicznego.<\/div>\n
\n od 150 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nTypy autyzmu<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nW najnowszej wersji Mi\u0119dzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chor\u00f3b i Problem\u00f3w Zdrowotnych ICD-11, nie rozr\u00f3\u017cnia si\u0119 ju\u017c, jak w poprzednich, typ\u00f3w autyzmu. W zamian zaprezentowano jedn\u0105 kategori\u0119: zaburzenia ze spektrum autyzmu, z podzia\u0142em ze wzgl\u0119du na obecno\u015b\u0107 lub brak zaburzenia rozwoju intelektualnego i upo\u015bledzenia j\u0119zyka funkcjonalnego<\/strong>.<\/p>\n\n\n\nJednak w\u015br\u00f3d specjalist\u00f3w dalej funkcjonuj\u0105 okre\u015blenia takie jak autyzm dzieci\u0119cy, atypowy lub zesp\u00f3\u0142 Aspergera \u2014 rozr\u00f3\u017cnienie to wci\u0105\u017c bywa przydatne dla skonkretyzowania, z jakimi objawami mamy do czynienia.<\/p>\n\n\n
\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nAutyzm dzieci\u0119cy<\/h3>\n\n\n\n
Autyzm dzieci\u0119cy (in. wczesnodzieci\u0119cy) pojawia si\u0119 przed 3. rokiem \u017cycia<\/strong> i charakteryzuje si\u0119 wyst\u0119powaniem trudno\u015bci we wszystkich z nast\u0119puj\u0105cych trzech obszar\u00f3w<\/strong>: interakcje spo\u0142eczne, komunikacja i ograniczony, powtarzaj\u0105cy si\u0119 repertuar zachowa\u0144. Wyst\u0119puje tu brak emocjonalnej reakcji na uczucia i dzia\u0142ania innych ludzi, cz\u0119ste s\u0105 jako\u015bciowe zaburzenia komunikacji, np. brak wykorzystania nabytych umiej\u0119tno\u015bci j\u0119zykowych, trudno\u015bci w utrzymaniu dialogu i adekwatnym reagowaniu na sygna\u0142y komunikacyjne. Cz\u0119sto widoczna jest nieumiej\u0119tno\u015b\u0107 zabaw wykorzystuj\u0105cych wyobra\u017ani\u0119 (udawanie, odgrywanie r\u00f3l itp.) i szeroko ujmowana niech\u0119\u0107 do zmian (os\u00f3b, miejsc, codziennych rytua\u0142\u00f3w).<\/p>\n\n\n\nDo rozpoznania autyzmu dzieci\u0119cego potrzebne jest stwierdzenie wyst\u0119powania objaw\u00f3w w okresie pierwszych trzech lat \u017cycia, ale na podstawie informacji o wczesnym funkcjonowaniu mo\u017cna go diagnozowa\u0107 w ka\u017cdej grupie wiekowej.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nAutyzm atypowy<\/h3>\n\n\n\n
Autyzm atypowy wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 z grupy ca\u0142o\u015bciowych zaburze\u0144 rozwoju tym, \u017ce przypada na inny wiek dziecka (objawy zaczynaj\u0105 si\u0119 pojawia\u0107 i rozwija\u0107 po 3. roku \u017cycia<\/strong>). Symptomy nie musz\u0105 obejmowa\u0107 wszystkich trzech obszar\u00f3w (interakcje spo\u0142eczne, komunikacja, specyficzne sztywne zainteresowania).<\/p>\n\n\n\nTen podtyp autyzmu rozwija si\u0119 najcz\u0119\u015bciej u os\u00f3b z g\u0142\u0119bok\u0105 niepe\u0142nosprawno\u015bci\u0105 intelektualn\u0105 i u tych z ci\u0119\u017ckimi zaburzeniami rozwoju rozumienia j\u0119zyka.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nZesp\u00f3\u0142 Aspergera<\/h3>\n\n\n\n
Zesp\u00f3\u0142 Aspergera<\/a> wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 spo\u015br\u00f3d innych zaburze\u0144 ze spektrum autyzmu<\/strong> przede wszystkim utrzymaniem normalnego lub wy\u017cszego ni\u017c przeci\u0119tny poziom umiej\u0119tno\u015bci j\u0119zykowych oraz intelektualnych. Mimo zachowania typowych umiej\u0119tno\u015bci intelektualnych<\/strong> i wi\u0119kszego ni\u017c w przypadku autyzmu prawdopodobie\u0144stwa dobrego funkcjonowania w szkole i pracy, osoby z zespo\u0142em Aspergera<\/strong> cz\u0119sto maj\u0105 trudno\u015bci w nawi\u0105zywaniu i utrzymywaniu relacji spo\u0142ecznych, rozumieniu niepisanych zasad spo\u0142ecznych oraz interpretacji gest\u00f3w i mowy cia\u0142a. Mog\u0105 przejawia\u0107 specyficzne zainteresowania i wyj\u0105tkowe uzdolnienia <\/strong>w niekt\u00f3rych dziedzinach, np. w matematyce lub innych naukach \u015bcis\u0142ych, muzyce, sztuce itp.<\/p>\n\n\n <\/div>\n \n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nLeczenie autyzmu<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nAutyzm nie jest chorob\u0105, lecz rodzajem neurologicznej r\u00f3\u017cnorodno\u015bci<\/strong>, co oznacza, \u017ce nie mo\u017cna go wyleczy\u0107, ale mo\u017cna wspiera\u0107 osoby z autyzmem w pe\u0142niejszym rozwijaniu ich potencja\u0142u. Obecnie wiele m\u00f3wi si\u0119 o neuror\u00f3\u017cnorodno\u015bci. Jest to koncepcja, kt\u00f3ra uznaje i akceptuje r\u00f3\u017cnice w funkcjonowaniu m\u00f3zgu za naturalne warianty<\/strong> ludzkiego do\u015bwiadczenia. Takie podej\u015bcie w rozumieniu os\u00f3b z autyzmem pozwala unikn\u0105\u0107 niepotrzebnego stygmatyzowania.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCzy autyzm da si\u0119 wyleczy\u0107?<\/h3>\n\n\n\n
Jak wspomniano wy\u017cej, autyzmu nie da si\u0119 wyleczy\u0107, poniewa\u017c nie jest on chorob\u0105. Wiele os\u00f3b, zar\u00f3wno naukowc\u00f3w, jak i samorzecznik\u00f3w, czyli os\u00f3b z autyzmem wypowiadaj\u0105cych si\u0119 we w\u0142asnym imieniu, postuluje nawet o nienazywanie autyzmu zaburzeniem<\/strong> ze wzgl\u0119du na stygmatyzuj\u0105cy i krzywdz\u0105cy aspekt tego okre\u015blenia.<\/p>\n\n\n\nTo, co mo\u017cna zrobi\u0107, to stara\u0107 si\u0119 jak najlepiej zrozumie\u0107<\/strong>, z jakimi trudno\u015bciami zmagaj\u0105 si\u0119 dzieci, m\u0142odzie\u017c i doro\u015bli z autyzmem, aby jak najlepiej wspiera\u0107 ich w codziennym \u017cyciu, relacjach i integracji ze \u015brodowiskiem spo\u0142ecznym.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nTerapia autyzmu<\/h3>\n\n\n\n
Ka\u017cda osoba ze spektrum autyzmu b\u0119dzie potrzebowa\u0142a innej pomocy, w zale\u017cno\u015bci od rodzaju i nasilenia trudno\u015bci oraz aktualnej sytuacji \u017cyciowej.<\/p>\n\n\n\n
U dzieci popularn\u0105 metod\u0105 wspomagania rozwoju jest integracja<\/strong> sensoryczna<\/strong>, czyli terapia skoncentrowana na \u0107wiczeniu lepszego przetwarzania bod\u017ac\u00f3w sensorycznych, takich jak dotyk, d\u017awi\u0119k i ruch.<\/p>\n\n\n\nCz\u0119sto stosowane s\u0105 r\u00f3\u017cne rodzaje terapii<\/strong> behawioralnej<\/strong>, kt\u00f3ra ma na celu nauczanie bardziej akceptowalnych spo\u0142ecznie zachowa\u0144 poprzez techniki oparte na ich obserwacji i analizie. Skupia si\u0119 na eliminacji niepo\u017c\u0105danych dzia\u0142a\u0144 oraz uczeniu umiej\u0119tno\u015bci spo\u0142ecznych, komunikacyjnych i samodzielno\u015bci.<\/p>\n\n\n\nInn\u0105 metod\u0105 wspierania os\u00f3b autystycznych jest arteterapia<\/strong>. Wykorzystuje ona sztuk\u0119 jako narz\u0119dzie do wyra\u017cania emocji, rozwijania komunikacji i wspierania rozwoju sensorycznego, co mo\u017ce przyczyni\u0107 si\u0119 do poprawy zdolno\u015bci interpersonalnych i samoregulacji u os\u00f3b z tym zaburzeniem.<\/p>\n\n\n\nBardzo cz\u0119sto stosowanym narz\u0119dziem s\u0105 te\u017c treningi<\/strong> relaksacyjne<\/strong>, kt\u00f3re przede wszystkim pomagaj\u0105 w redukcji stresu i napi\u0119\u0107, wspomagaj\u0105 regulacj\u0119 emocji i poprawiaj\u0105 og\u00f3lny komfort psychiczny i fizyczny.<\/p>\n\n\n\nW kontek\u015bcie terapii os\u00f3b ze spektrum z mniej nasilonymi objawami najcz\u0119\u015bciej wspomina si\u0119 o treningach<\/strong> umiej\u0119tno\u015bci<\/strong> spo\u0142ecznych<\/strong>, kt\u00f3re maj\u0105 na celu nauk\u0119 rozpoznawania i reagowania na emocje w\u0142asne i innych ludzi w taki spos\u00f3b, aby by\u0142o to jak najbardziej adekwatne do norm obowi\u0105zuj\u0105cych w danej grupie spo\u0142ecznej.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nAutyzm – choroby towarzysz\u0105ce<\/h3>\n\n\n\n
Szacuje si\u0119, \u017ce a\u017c do 72% os\u00f3b z rozpoznaniem autyzmu mo\u017ce mie\u0107 r\u00f3\u017cnorodne choroby towarzysz\u0105ce. <\/strong><\/p>\n\n\n\nAutyzmowi mog\u0105 towarzyszy\u0107 r\u00f3\u017cne zaburzenia zwi\u0105zane z funkcjonowaniem psychologicznym. Najcz\u0119\u015bciej wymienia si\u0119:<\/p>\n\n\n\n
\n- ADHD (zesp\u00f3\u0142 nadpobudliwo\u015bci psychoruchowej),<\/li>\n\n\n\n
- zesp\u00f3\u0142 Tourette\u2019a,<\/li>\n\n\n\n
- rozwojowe zaburzenie koordynacji,<\/li>\n\n\n\n
- dysleksj\u0119,<\/li>\n\n\n\n
- zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne,<\/li>\n\n\n\n
- zaburzenia l\u0119kowe,<\/li>\n\n\n\n
- depresj\u0119<\/a> i inne zaburzenia nastroju,<\/li>\n\n\n\n
- zaburzenia snu,<\/li>\n\n\n\n
- zaburzenia od\u017cywiania<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Z autyzmem, zw\u0142aszcza u dzieci, cz\u0119sto wi\u0105\u017ce si\u0119 wyst\u0119powanie nietolerancji pokarmowych<\/a>, alergii i problem\u00f3w trawiennych. Zdarza si\u0119 tak\u017ce wsp\u00f3\u0142wyst\u0119powanie autyzmu z epilepsj\u0105.<\/p>\n\n\n\nInne choroby, kt\u00f3re mog\u0105 wsp\u00f3\u0142wyst\u0119powa\u0107 z autyzmem, to m.in. zesp\u00f3\u0142 \u0142amliwego chromosomu X, stwardnienie guzowate, nerwiakow\u0142\u00f3kniakowato\u015b\u0107, fenyloketonuria, dystrofia mi\u0119\u015bniowa Duchenne’a i r\u00f3\u017cyczka<\/a> wrodzona.<\/p>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Wizyta<\/div>\n Konsultacja psychologa<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Czujesz przyt\u0142oczenie codziennymi obowi\u0105zkami lub mierzysz si\u0119 z trudnymi emocjami, kt\u00f3re utrudniaj\u0105 funkcjonowanie? Skorzystaj z porady psychologa, aby poszuka\u0107 sposob\u00f3w na popraw\u0119 komfortu psychicznego.<\/div>\n
\n od 150 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nKiedy uda\u0107 si\u0119 do specjalisty?<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nJe\u017celi niepokoi nas cokolwiek w zachowaniu dziecka, innej osoby bliskiej lub naszym w\u0142asnym, zawsze warto si\u0119gn\u0105\u0107 po opini\u0119 specjalisty. Je\u015bli zauwa\u017camy<\/strong> trudno\u015bci<\/strong> w komunikacji, tendencj\u0119 do wycofywania si\u0119 z interakcji, specyficzne zainteresowania lub inne z wy\u017cej wymienianych objaw\u00f3w, pami\u0119tajmy, \u017ce nie zawsze musi to oznacza\u0107 obecno\u015b\u0107 autyzmu.<\/p>\n\n\n\nKonsultacja z lekarzem pediatr\u0105<\/a>, psychiatr\u0105 lub psychologiem pomo\u017ce rozwia\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci. Mo\u017ce skutkowa\u0107 wczesn\u0105 diagnoz\u0105, co z kolei przyspieszy rozpocz\u0119cie<\/strong> odpowiedniej<\/strong> terapii<\/strong> i mo\u017ce znacznie poprawi\u0107 jako\u015b\u0107 funkcjonowania dziecka w przysz\u0142o\u015bci. Z tego powodu nie warto zwleka\u0107 z udaniem si\u0119 do specjalisty.<\/p>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nRokowania i powik\u0142ania autyzmu<\/h2>\n\n\n\n
Z autyzmem mog\u0105 wi\u0105za\u0107 si\u0119 r\u00f3\u017cne powik\u0142ania zdrowotne i spo\u0142eczne. Przykr\u0105 konsekwencj\u0105 bywa do\u015bwiadczanie przez osoby ze spektrum niezrozumienia<\/strong> ze strony neurotypowego otoczenia i izolacji spo\u0142ecznej z powodu \u201einno\u015bci”. Mo\u017ce to prowadzi\u0107 do wt\u00f3rnego rozwijania si\u0119 zaburze\u0144 nastroju takich jak depresja.<\/p>\n\n\n\nRokowania zale\u017c\u0105 od stopnia wsparcia, jakie dzieci i doro\u015bli otrzymaj\u0105 od rodziny, terapeut\u00f3w i specjalist\u00f3w, a wczesna diagnoza i interwencja mog\u0105 znacz\u0105co poprawi\u0107 prognoz\u0119 rozwoju i funkcjonowania. Niestety, niekt\u00f3re osoby z autyzmem mog\u0105 mie\u0107 trudno\u015bci w samodzielnym funkcjonowaniu i wymaga\u0107 d\u0142ugotrwa\u0142ego wsparcia i opieki. Jednak zale\u017cy to od g\u0142\u0119boko\u015bci objaw\u00f3w \u2014 z odpowiednim wsparciem i terapi\u0105, wielu osobom udaje si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 znacz\u0105ce post\u0119py w integracji spo\u0142ecznej i prowadzi\u0107 satysfakcjonuj\u0105ce \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2024\/07\/dziecko-ojciec-1024x576.webp\")
<\/figure>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nZapobieganie autyzmowi<\/h3>\n\n\n\n
Cho\u0107 nie jeste\u015bmy w stanie zidentyfikowa\u0107 jednoznacznych, konkretnych metod zapobiegania autyzmowi, warto pami\u0119ta\u0107 o og\u00f3lnych korzy\u015bciach, jakie p\u0142yn\u0105 z zachowania przez matk\u0119 zdrowego stylu \u017cycia <\/strong>przed zaj\u015bciem w ci\u0105\u017c\u0119 i w jej trakcie. Regularna aktywno\u015b\u0107 fizyczna<\/strong> i prawid\u0142owa dieta bogata w witaminy i minera\u0142y maj\u0105 ogromne znaczenie, podobnie jak unikanie<\/strong> substancji<\/strong> toksycznych<\/strong>, takich jak alkohol<\/a> i tyto\u0144, kt\u00f3re mog\u0105 negatywnie wp\u0142ywa\u0107 na rozw\u00f3j p\u0142odu.<\/p>\n\n\n\nPami\u0119tajmy jednak, \u017ce autyzm nie jest chorob\u0105, lecz stanowi cz\u0119\u015b\u0107 naturalnej ludzkiej r\u00f3\u017cnorodno\u015bci.<\/strong> Zamiast zapobiega\u0107 autyzmowi, warto zrozumie\u0107 i doceni\u0107 p\u0142yn\u0105ce z niego r\u00f3\u017cnice, kt\u00f3re wzbogacaj\u0105 nasze spo\u0142eczno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nAutyzm u doros\u0142ych<\/h2>\n\n\n\n
W ostatnich latach coraz cz\u0119\u015bciej s\u0142yszy si\u0119 o diagnostyce zaburze\u0144 ze spektrum autyzmu u doros\u0142ych. Z powodu niskiej wiedzy medycznej i zaniedba\u0144 \u015brodowiskowych w przesz\u0142o\u015bci, wielu doros\u0142ym osobom nie udzielono diagnozy w dzieci\u0144stwie. Dzisiaj, wraz z rozwojem bada\u0144 dotycz\u0105cych neuror\u00f3\u017cnorodno\u015bci<\/strong> i rosn\u0105cej popularno\u015bci tego tematu, coraz cz\u0119\u015bciej rozpoznaje si\u0119 objawy autyzmu tak\u017ce w wieku doros\u0142ym.<\/p>\n\n\n\nW gruncie rzeczy objawy autyzmu u doros\u0142ych obejmuj\u0105 te same trzy obszary<\/strong>, kt\u00f3re wspominane by\u0142y wcze\u015bniej, tj. trudno\u015bci w interakcjach spo\u0142ecznych, trudno\u015bci w komunikacji oraz wyst\u0119powanie specyficznych, zaw\u0119\u017conych zainteresowa\u0144. Diagnoza autyzmu u doros\u0142ych wymaga szczeg\u00f3\u0142owego wywiadu oraz oceny specjalisty, uwzgl\u0119dniaj\u0105cych obserwacj\u0119 zachowa\u0144 oraz informacje na temat funkcjonowania w dzieci\u0144stwie.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nAutyzm \u2013 podsumowanie<\/h2>\n\n\n\n\n- Autyzm nie jest chorob\u0105, lecz rodzajem zaburzenia neurorozwojowego, kt\u00f3re wp\u0142ywa na spos\u00f3b, w jaki osoby nim dotkni\u0119te postrzegaj\u0105 \u015bwiat i komunikuj\u0105 si\u0119 z innymi.<\/li>\n\n\n\n
- Obecnie u\u017cywa si\u0119 okre\u015blenia spektrum autyzmu<\/strong>, co oznacza, \u017ce objawy mog\u0105 mie\u0107 r\u00f3\u017cnorodne nasilenie i przejawia\u0107 si\u0119 w bardzo indywidualny spos\u00f3b u r\u00f3\u017cnych os\u00f3b.<\/li>\n\n\n\n
- Osiowe objawy autyzmu obejmuj\u0105 trudno\u015bci w funkcjonowaniu spo\u0142ecznym, komunikacji i powtarzalne wzorce zachowa\u0144 i zainteresowa\u0144.<\/li>\n\n\n\n
- Spektrum autyzmu najcz\u0119\u015bciej rozpoznaje si\u0119 w dzieci\u0144stwie, zazwyczaj przed uko\u0144czeniem trzeciego roku \u017cycia, chocia\u017c niekt\u00f3re osoby mog\u0105 otrzyma\u0107 diagnoz\u0119 p\u00f3\u017aniej. Szacuje si\u0119, \u017ce oko\u0142o 1% spo\u0142ecze\u0144stwa ma objawy ze spektrum.<\/li>\n\n\n\n
- Uwarunkowania autyzmu s\u0105 z\u0142o\u017cone i obejmuj\u0105 zar\u00f3wno czynniki genetyczne, jak i \u015brodowiskowe. Pomimo post\u0119p\u00f3w w badaniach, wci\u0105\u017c istnieje wiele niewiadomych dotycz\u0105cych przyczyn autyzmu, jego zr\u00f3\u017cnicowanych przejaw\u00f3w i czynnik\u00f3w ryzyka.<\/li>\n\n\n\n
- Osoby z autyzmem mog\u0105 korzysta\u0107 z r\u00f3\u017cnorodnych metod terapeutycznych. Wsparcie rodziny i spo\u0142eczno\u015bci odgrywa kluczow\u0105 rol\u0119 w procesie terapii i integracji os\u00f3b z autyzmem, pomagaj\u0105c im w mo\u017cliwie jak najpe\u0142niejszym i najbardziej satysfakcjonuj\u0105cym uczestnictwie w \u017cyciu spo\u0142ecznym.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n
<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Czym jest autyzm? <\/h2>\n\n\n\n
S\u0142owem \u201eautyzm\u201d mo\u017cna okre\u015bli\u0107 zar\u00f3wno pojedyncz\u0105 jednostk\u0119 diagnostyczn\u0105, jak i ca\u0142\u0105 grup\u0119 zaburze\u0144 z tego spektrum. Wynika to z niedawnych zmian w klasyfikacjach zdrowia psychicznego, w kt\u00f3rych zrezygnowano z rozr\u00f3\u017cniania podtyp\u00f3w autyzmu. Obecnie rozpoznaje si\u0119 tzw. zaburzenia ze spektrum autyzmu<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Najpro\u015bciej ujmuj\u0105c, autyzm jest zaburzeniem rozwoju, kt\u00f3re charakteryzuje si\u0119 prze\u017cywaniem trudno\u015bci w tworzeniu relacji spo\u0142ecznych i komunikowaniu si\u0119 oraz wyst\u0119powaniem schematycznych, powtarzalnych zachowa\u0144 i zainteresowa\u0144. Objawy autyzmu r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 intensywno\u015bci\u0105 \u2014 u ka\u017cdej osoby wygl\u0105da on nieco inaczej.<\/p>\n\n\n <\/div>\n Szacuje si\u0119, \u017ce oko\u0142o 1% \u015bwiatowej populacji<\/strong> to osoby w spektrum autyzmu. W ostatnich latach liczba ta wydaje si\u0119 wzrasta\u0107 \u2014 niedawne statystyki ze Stan\u00f3w Zjednoczonych m\u00f3wi\u0105 o rozpoznaniu objaw\u00f3w autyzmu u 2,3% dzieci w wieku 8 lat.<\/p>\n\n\n\n Przyjmuje si\u0119, \u017ce autyzm dotyczy znacznie cz\u0119\u015bciej ch\u0142opc\u00f3w ni\u017c dziewcz\u0105t \u2014 u ch\u0142opc\u00f3w jest diagnozowany a\u017c 4 razy cz\u0119\u015bciej<\/strong>. Statystyka ta bywa jednak krytykowana przez niekt\u00f3rych specjalist\u00f3w, kt\u00f3rzy wskazuj\u0105 na r\u00f3\u017cnice w objawach zwi\u0105zane z p\u0142ci\u0105 i niewystarczaj\u0105ce dopasowanie klasyfikacji do objaw\u00f3w dziewcz\u0119cych oraz wi\u0119ksz\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 dziewczynek do dopasowywania si\u0119 do norm spo\u0142ecznych<\/strong> i wynikaj\u0105ce z tego maskowanie trudno\u015bci.<\/p>\n\n\n Wielop\u0142aszczyznowe badania nad tym, sk\u0105d bierze si\u0119 autyzm, nie przynios\u0142y do tej pory jednoznacznych wniosk\u00f3w. Uznaje si\u0119, \u017ce przyczyny powstawania autyzmu s\u0105 z\u0142o\u017cone i wieloczynnikowe<\/strong>. Naukowcy szukaj\u0105 odpowiedzi przede wszystkim w badaniach genetycznych i czynnikach \u015brodowiskowych.<\/p>\n\n\n\n Wczesne rozpoznanie autyzmu jest kluczowe, poniewa\u017c umo\u017cliwia wcze\u015bniejsze rozpocz\u0119cie terapii, co mo\u017ce znacz\u0105co poprawi\u0107 rozw\u00f3j dziecka. Objawy autyzmu mog\u0105 by\u0107 zauwa\u017cone ju\u017c w pierwszych latach \u017cycia. Diagnoza najcz\u0119\u015bciej opiera si\u0119 na obserwacji zachowa\u0144 i umiej\u0119tno\u015bci spo\u0142ecznych dziecka.<\/p>\n\n\n\n Wczesna interwencja, kt\u00f3ra mo\u017ce obejmowa\u0107 terapie behawioralne, logopedyczne i zaj\u0119ciowe, pomaga w rozwijaniu umiej\u0119tno\u015bci komunikacyjnych, spo\u0142ecznych i adaptacyjnych.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Obecnie wiele bada\u0144 nad powstawaniem autyzmu koncentruje si\u0119 wok\u00f3\u0142 czynnik\u00f3w genetycznych. Naukowcy pr\u00f3buj\u0105 odnale\u017a\u0107 konkretne<\/strong> biomarkery<\/strong>, przyczyniaj\u0105ce si\u0119 do rozwoju autyzmu u dzieci. Badania wykazuj\u0105, \u017ce u bli\u017ani\u0105t jednojajowych ryzyko wyst\u0105pienia autyzmu jest znacznie wy\u017csze ni\u017c u bli\u017ani\u0105t dwujajowych, co wskazuje na silny komponent dziedziczny. Przyjmuje si\u0119, \u017ce posiadanie przynajmniej jednego rodzica w spektrum autyzmu znacznie zwi\u0119ksza ryzyko<\/strong> wyst\u0105pienia autyzmu u dziecka.<\/p>\n\n\n\n Badacze zidentyfikowali kilkadziesi\u0105t gen\u00f3w skojarzonych z pojawieniem si\u0119 autyzmu<\/strong>, ale w dalszym ci\u0105gu w \u015brodowisku naukowym nie ma pe\u0142nej zgody co do tego, w jakim stopniu warunkuj\u0105 one wyst\u0105pienie tego zaburzenia. W literaturze naukowej cz\u0119sto wi\u0105\u017ce si\u0119 powstawanie autyzmu z zespo\u0142em \u0142amliwego chromosomu X<\/strong>. <\/p>\n\n\n\n Osoby z autyzmem maj\u0105 wi\u0119cej mutacji w genomie ni\u017c ich zdrowi krewni, w tym mutacje de novo, czyli takie, kt\u00f3re nie s\u0105 dziedziczone po rodzicach.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w badaniach nad autyzmem odgrywa tak\u017ce epigenetyka<\/strong>, czyli nauka o wp\u0142ywie czynnik\u00f3w \u015brodowiskowych na ekspresj\u0119 gen\u00f3w. Chocia\u017c nasze zrozumienie genetycznych podstaw autyzmu znacznie si\u0119 poszerzy\u0142o, wiele aspekt\u00f3w tej z\u0142o\u017conej kwestii wci\u0105\u017c pozostaje nieodkrytych.<\/p>\n\n\n\n W\u015br\u00f3d najcz\u0119\u015bciej wymienianych czynnik\u00f3w \u015brodowiskowych zwi\u0105zanych z wyst\u0105pieniem symptom\u00f3w autyzmu znajduj\u0105 si\u0119:<\/p>\n\n\n\n Najpopularniejszym mitem dotycz\u0105cym powstawania autyzmu jest ten o negatywnym wp\u0142ywie szczepionek. Dzi\u015b wiemy ju\u017c, \u017ce szczepienia<\/a> s\u0105 najskuteczniejszym i najbezpieczniejszym sposobem na zapobieganie pojawieniu si\u0119 wielu chor\u00f3b, z\u0142agodzeniu ich przebiegu i skr\u00f3ceniu czasu trwania. Nie udowodniono istotnego zwi\u0105zku mi\u0119dzy przyj\u0119ciem szczepionki na jak\u0105\u015b chorob\u0119 a pojawieniem si\u0119 objaw\u00f3w autyzmu<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Innym szkodliwym mitem na temat przyczyn autyzmu jest powi\u0105zanie go z nieprawid\u0142owo\u015bciami w relacji matka-dziecko. Kiedy\u015b zak\u0142adano, \u017ce kontakt z niedost\u0119pn\u0105 emocjonalnie, zimn\u0105 matk\u0105, traumatyzuje i wywo\u0142uje autyzm u dziecka. Dzi\u015b wiadomo ju\u017c, \u017ce takie podej\u015bcie do etiologii niepotrzebnie stygmatyzuje i obarcza win\u0105 opiekun\u00f3w, ponadto w ci\u0105gu wieloletnich bada\u0144 nie potwierdzono<\/strong> jednoznacznie wp\u0142ywu stylu rodzicielskiego ani jako\u015bci relacji z opiekunem na wykszta\u0142canie si\u0119 objaw\u00f3w autyzmu.<\/p>\n\n\n <\/div>\n Podstawowe objawy<\/strong> autyzmu to:<\/p>\n\n\n\n Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce cho\u0107 objawy te maj\u0105 charakter sta\u0142y, mog\u0105 r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 stopniem nat\u0119\u017cenia w r\u00f3\u017cnych sytuacjach.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Pierwsze objawy charakterystyczne dla autyzmu u dzieci mog\u0105 by\u0107 zauwa\u017cone ju\u017c w pierwszych miesi\u0105cach i latach \u017cycia<\/strong>. Nie u wszystkich dzieci ze spektrum wyst\u0119puj\u0105 wszystkie i te same symptomy, co nie wyklucza diagnozy autyzmu. Najcz\u0119\u015bciej zauwa\u017cane objawy to:<\/p>\n\n\n\n Je\u017celi cokolwiek w zachowaniu dziecka nas niepokoi, nie warto zwleka\u0107, tylko uda\u0107 si\u0119 do specjalisty. Obecno\u015b\u0107 jednego lub kilku z wy\u017cej wymienionych objaw\u00f3w nie oznacza jeszcze, \u017ce problemem na pewno jest autyzm. Nie diagnozujmy naszych pociech na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119<\/strong> \u2014 popro\u015bmy o pomoc pracownik\u00f3w poradni psychologiczno-pedagogicznej lub lekarza psychiatr\u0119<\/a>.<\/p>\n\n\n\n W Polsce diagnoz\u0119<\/strong> spektrum<\/strong> autyzmu<\/strong> prowadz\u0105 poradnie psychologiczno-pedagogiczne, specjalistyczne prywatne o\u015brodki psychologiczne oraz niekt\u00f3re fundacje..<\/p>\n\n\n\n Diagnoza opiera si\u0119 na szczeg\u00f3\u0142owym wywiadzie<\/strong> z rodzicami dotycz\u0105cym rozwoju dziecka i jego zachowa\u0144, a tak\u017ce na obserwacji<\/strong> dziecka<\/strong> przez specjalist\u0119. Dodatkowo stosuje si\u0119 standaryzowane testy i kwestionariusze<\/strong>, kt\u00f3re pomagaj\u0105 oceni\u0107 obecno\u015b\u0107 i nasilenie objaw\u00f3w autyzmu. Niekiedy konieczne jest przeprowadzenie dodatkowych bada\u0144 medycznych (np. wzroku, s\u0142uchu) w celu wykluczenia innych przyczyn danych trudno\u015bci czy zachowania.<\/p>\n\n\n\n Kryteria diagnostyczne dla dzieci z autyzmem obejmuj\u0105 trzy obszary<\/strong>: spo\u0142eczny, komunikacyjny i zachowaniowy. Dziecko autystyczne ma specyficzny styl wchodzenia w interakcje spo\u0142eczne (brak lub niskie zainteresowanie kontaktem), komunikuje si\u0119 w spos\u00f3b ograniczony lub nie komunikuje si\u0119 w og\u00f3le oraz przejawia sztywne, powtarzaj\u0105ce si\u0119 zainteresowania i czynno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce autyzm to spektrum zaburze\u0144 \u2014 co oznacza, \u017ce poszczeg\u00f3lne osoby z t\u0105 diagnoz\u0105 r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 g\u0142\u0119boko\u015bci\u0105 objaw\u00f3w. U niekt\u00f3rych os\u00f3b cechy autystyczne <\/strong>jedynie w niewielkim stopniu wp\u0142ywaj\u0105 na pewne aspekty \u017cycia, a u innych, ze znacznie nasilonymi trudno\u015bciami<\/strong>, mog\u0105 powodowa\u0107 potrzeb\u0119 sta\u0142ego wsparcia w codziennym funkcjonowaniu.<\/p>\n\n\n <\/div>\n W najnowszej wersji Mi\u0119dzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chor\u00f3b i Problem\u00f3w Zdrowotnych ICD-11, nie rozr\u00f3\u017cnia si\u0119 ju\u017c, jak w poprzednich, typ\u00f3w autyzmu. W zamian zaprezentowano jedn\u0105 kategori\u0119: zaburzenia ze spektrum autyzmu, z podzia\u0142em ze wzgl\u0119du na obecno\u015b\u0107 lub brak zaburzenia rozwoju intelektualnego i upo\u015bledzenia j\u0119zyka funkcjonalnego<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Jednak w\u015br\u00f3d specjalist\u00f3w dalej funkcjonuj\u0105 okre\u015blenia takie jak autyzm dzieci\u0119cy, atypowy lub zesp\u00f3\u0142 Aspergera \u2014 rozr\u00f3\u017cnienie to wci\u0105\u017c bywa przydatne dla skonkretyzowania, z jakimi objawami mamy do czynienia.<\/p>\n\n\n Autyzm dzieci\u0119cy (in. wczesnodzieci\u0119cy) pojawia si\u0119 przed 3. rokiem \u017cycia<\/strong> i charakteryzuje si\u0119 wyst\u0119powaniem trudno\u015bci we wszystkich z nast\u0119puj\u0105cych trzech obszar\u00f3w<\/strong>: interakcje spo\u0142eczne, komunikacja i ograniczony, powtarzaj\u0105cy si\u0119 repertuar zachowa\u0144. Wyst\u0119puje tu brak emocjonalnej reakcji na uczucia i dzia\u0142ania innych ludzi, cz\u0119ste s\u0105 jako\u015bciowe zaburzenia komunikacji, np. brak wykorzystania nabytych umiej\u0119tno\u015bci j\u0119zykowych, trudno\u015bci w utrzymaniu dialogu i adekwatnym reagowaniu na sygna\u0142y komunikacyjne. Cz\u0119sto widoczna jest nieumiej\u0119tno\u015b\u0107 zabaw wykorzystuj\u0105cych wyobra\u017ani\u0119 (udawanie, odgrywanie r\u00f3l itp.) i szeroko ujmowana niech\u0119\u0107 do zmian (os\u00f3b, miejsc, codziennych rytua\u0142\u00f3w).<\/p>\n\n\n\n Do rozpoznania autyzmu dzieci\u0119cego potrzebne jest stwierdzenie wyst\u0119powania objaw\u00f3w w okresie pierwszych trzech lat \u017cycia, ale na podstawie informacji o wczesnym funkcjonowaniu mo\u017cna go diagnozowa\u0107 w ka\u017cdej grupie wiekowej.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Autyzm atypowy wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 z grupy ca\u0142o\u015bciowych zaburze\u0144 rozwoju tym, \u017ce przypada na inny wiek dziecka (objawy zaczynaj\u0105 si\u0119 pojawia\u0107 i rozwija\u0107 po 3. roku \u017cycia<\/strong>). Symptomy nie musz\u0105 obejmowa\u0107 wszystkich trzech obszar\u00f3w (interakcje spo\u0142eczne, komunikacja, specyficzne sztywne zainteresowania).<\/p>\n\n\n\n Ten podtyp autyzmu rozwija si\u0119 najcz\u0119\u015bciej u os\u00f3b z g\u0142\u0119bok\u0105 niepe\u0142nosprawno\u015bci\u0105 intelektualn\u0105 i u tych z ci\u0119\u017ckimi zaburzeniami rozwoju rozumienia j\u0119zyka.<\/p>\n\n\n\n Zesp\u00f3\u0142 Aspergera<\/a> wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 spo\u015br\u00f3d innych zaburze\u0144 ze spektrum autyzmu<\/strong> przede wszystkim utrzymaniem normalnego lub wy\u017cszego ni\u017c przeci\u0119tny poziom umiej\u0119tno\u015bci j\u0119zykowych oraz intelektualnych. Mimo zachowania typowych umiej\u0119tno\u015bci intelektualnych<\/strong> i wi\u0119kszego ni\u017c w przypadku autyzmu prawdopodobie\u0144stwa dobrego funkcjonowania w szkole i pracy, osoby z zespo\u0142em Aspergera<\/strong> cz\u0119sto maj\u0105 trudno\u015bci w nawi\u0105zywaniu i utrzymywaniu relacji spo\u0142ecznych, rozumieniu niepisanych zasad spo\u0142ecznych oraz interpretacji gest\u00f3w i mowy cia\u0142a. Mog\u0105 przejawia\u0107 specyficzne zainteresowania i wyj\u0105tkowe uzdolnienia <\/strong>w niekt\u00f3rych dziedzinach, np. w matematyce lub innych naukach \u015bcis\u0142ych, muzyce, sztuce itp.<\/p>\n\n\n <\/div>\n Autyzm nie jest chorob\u0105, lecz rodzajem neurologicznej r\u00f3\u017cnorodno\u015bci<\/strong>, co oznacza, \u017ce nie mo\u017cna go wyleczy\u0107, ale mo\u017cna wspiera\u0107 osoby z autyzmem w pe\u0142niejszym rozwijaniu ich potencja\u0142u. Obecnie wiele m\u00f3wi si\u0119 o neuror\u00f3\u017cnorodno\u015bci. Jest to koncepcja, kt\u00f3ra uznaje i akceptuje r\u00f3\u017cnice w funkcjonowaniu m\u00f3zgu za naturalne warianty<\/strong> ludzkiego do\u015bwiadczenia. Takie podej\u015bcie w rozumieniu os\u00f3b z autyzmem pozwala unikn\u0105\u0107 niepotrzebnego stygmatyzowania.<\/p>\n\n\n\n Jak wspomniano wy\u017cej, autyzmu nie da si\u0119 wyleczy\u0107, poniewa\u017c nie jest on chorob\u0105. Wiele os\u00f3b, zar\u00f3wno naukowc\u00f3w, jak i samorzecznik\u00f3w, czyli os\u00f3b z autyzmem wypowiadaj\u0105cych si\u0119 we w\u0142asnym imieniu, postuluje nawet o nienazywanie autyzmu zaburzeniem<\/strong> ze wzgl\u0119du na stygmatyzuj\u0105cy i krzywdz\u0105cy aspekt tego okre\u015blenia.<\/p>\n\n\n\n To, co mo\u017cna zrobi\u0107, to stara\u0107 si\u0119 jak najlepiej zrozumie\u0107<\/strong>, z jakimi trudno\u015bciami zmagaj\u0105 si\u0119 dzieci, m\u0142odzie\u017c i doro\u015bli z autyzmem, aby jak najlepiej wspiera\u0107 ich w codziennym \u017cyciu, relacjach i integracji ze \u015brodowiskiem spo\u0142ecznym.<\/p>\n\n\n\n Ka\u017cda osoba ze spektrum autyzmu b\u0119dzie potrzebowa\u0142a innej pomocy, w zale\u017cno\u015bci od rodzaju i nasilenia trudno\u015bci oraz aktualnej sytuacji \u017cyciowej.<\/p>\n\n\n\n U dzieci popularn\u0105 metod\u0105 wspomagania rozwoju jest integracja<\/strong> sensoryczna<\/strong>, czyli terapia skoncentrowana na \u0107wiczeniu lepszego przetwarzania bod\u017ac\u00f3w sensorycznych, takich jak dotyk, d\u017awi\u0119k i ruch.<\/p>\n\n\n\n Cz\u0119sto stosowane s\u0105 r\u00f3\u017cne rodzaje terapii<\/strong> behawioralnej<\/strong>, kt\u00f3ra ma na celu nauczanie bardziej akceptowalnych spo\u0142ecznie zachowa\u0144 poprzez techniki oparte na ich obserwacji i analizie. Skupia si\u0119 na eliminacji niepo\u017c\u0105danych dzia\u0142a\u0144 oraz uczeniu umiej\u0119tno\u015bci spo\u0142ecznych, komunikacyjnych i samodzielno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Inn\u0105 metod\u0105 wspierania os\u00f3b autystycznych jest arteterapia<\/strong>. Wykorzystuje ona sztuk\u0119 jako narz\u0119dzie do wyra\u017cania emocji, rozwijania komunikacji i wspierania rozwoju sensorycznego, co mo\u017ce przyczyni\u0107 si\u0119 do poprawy zdolno\u015bci interpersonalnych i samoregulacji u os\u00f3b z tym zaburzeniem.<\/p>\n\n\n\n Bardzo cz\u0119sto stosowanym narz\u0119dziem s\u0105 te\u017c treningi<\/strong> relaksacyjne<\/strong>, kt\u00f3re przede wszystkim pomagaj\u0105 w redukcji stresu i napi\u0119\u0107, wspomagaj\u0105 regulacj\u0119 emocji i poprawiaj\u0105 og\u00f3lny komfort psychiczny i fizyczny.<\/p>\n\n\n\n W kontek\u015bcie terapii os\u00f3b ze spektrum z mniej nasilonymi objawami najcz\u0119\u015bciej wspomina si\u0119 o treningach<\/strong> umiej\u0119tno\u015bci<\/strong> spo\u0142ecznych<\/strong>, kt\u00f3re maj\u0105 na celu nauk\u0119 rozpoznawania i reagowania na emocje w\u0142asne i innych ludzi w taki spos\u00f3b, aby by\u0142o to jak najbardziej adekwatne do norm obowi\u0105zuj\u0105cych w danej grupie spo\u0142ecznej.<\/p>\n\n\n\n Szacuje si\u0119, \u017ce a\u017c do 72% os\u00f3b z rozpoznaniem autyzmu mo\u017ce mie\u0107 r\u00f3\u017cnorodne choroby towarzysz\u0105ce. <\/strong><\/p>\n\n\n\n Autyzmowi mog\u0105 towarzyszy\u0107 r\u00f3\u017cne zaburzenia zwi\u0105zane z funkcjonowaniem psychologicznym. Najcz\u0119\u015bciej wymienia si\u0119:<\/p>\n\n\n\n Z autyzmem, zw\u0142aszcza u dzieci, cz\u0119sto wi\u0105\u017ce si\u0119 wyst\u0119powanie nietolerancji pokarmowych<\/a>, alergii i problem\u00f3w trawiennych. Zdarza si\u0119 tak\u017ce wsp\u00f3\u0142wyst\u0119powanie autyzmu z epilepsj\u0105.<\/p>\n\n\n\n Inne choroby, kt\u00f3re mog\u0105 wsp\u00f3\u0142wyst\u0119powa\u0107 z autyzmem, to m.in. zesp\u00f3\u0142 \u0142amliwego chromosomu X, stwardnienie guzowate, nerwiakow\u0142\u00f3kniakowato\u015b\u0107, fenyloketonuria, dystrofia mi\u0119\u015bniowa Duchenne’a i r\u00f3\u017cyczka<\/a> wrodzona.<\/p>\n\n\n <\/div>\n Je\u017celi niepokoi nas cokolwiek w zachowaniu dziecka, innej osoby bliskiej lub naszym w\u0142asnym, zawsze warto si\u0119gn\u0105\u0107 po opini\u0119 specjalisty. Je\u015bli zauwa\u017camy<\/strong> trudno\u015bci<\/strong> w komunikacji, tendencj\u0119 do wycofywania si\u0119 z interakcji, specyficzne zainteresowania lub inne z wy\u017cej wymienianych objaw\u00f3w, pami\u0119tajmy, \u017ce nie zawsze musi to oznacza\u0107 obecno\u015b\u0107 autyzmu.<\/p>\n\n\n\n Konsultacja z lekarzem pediatr\u0105<\/a>, psychiatr\u0105 lub psychologiem pomo\u017ce rozwia\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci. Mo\u017ce skutkowa\u0107 wczesn\u0105 diagnoz\u0105, co z kolei przyspieszy rozpocz\u0119cie<\/strong> odpowiedniej<\/strong> terapii<\/strong> i mo\u017ce znacznie poprawi\u0107 jako\u015b\u0107 funkcjonowania dziecka w przysz\u0142o\u015bci. Z tego powodu nie warto zwleka\u0107 z udaniem si\u0119 do specjalisty.<\/p>\n\n\n Z autyzmem mog\u0105 wi\u0105za\u0107 si\u0119 r\u00f3\u017cne powik\u0142ania zdrowotne i spo\u0142eczne. Przykr\u0105 konsekwencj\u0105 bywa do\u015bwiadczanie przez osoby ze spektrum niezrozumienia<\/strong> ze strony neurotypowego otoczenia i izolacji spo\u0142ecznej z powodu \u201einno\u015bci”. Mo\u017ce to prowadzi\u0107 do wt\u00f3rnego rozwijania si\u0119 zaburze\u0144 nastroju takich jak depresja.<\/p>\n\n\n\n Rokowania zale\u017c\u0105 od stopnia wsparcia, jakie dzieci i doro\u015bli otrzymaj\u0105 od rodziny, terapeut\u00f3w i specjalist\u00f3w, a wczesna diagnoza i interwencja mog\u0105 znacz\u0105co poprawi\u0107 prognoz\u0119 rozwoju i funkcjonowania. Niestety, niekt\u00f3re osoby z autyzmem mog\u0105 mie\u0107 trudno\u015bci w samodzielnym funkcjonowaniu i wymaga\u0107 d\u0142ugotrwa\u0142ego wsparcia i opieki. Jednak zale\u017cy to od g\u0142\u0119boko\u015bci objaw\u00f3w \u2014 z odpowiednim wsparciem i terapi\u0105, wielu osobom udaje si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 znacz\u0105ce post\u0119py w integracji spo\u0142ecznej i prowadzi\u0107 satysfakcjonuj\u0105ce \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n Cho\u0107 nie jeste\u015bmy w stanie zidentyfikowa\u0107 jednoznacznych, konkretnych metod zapobiegania autyzmowi, warto pami\u0119ta\u0107 o og\u00f3lnych korzy\u015bciach, jakie p\u0142yn\u0105 z zachowania przez matk\u0119 zdrowego stylu \u017cycia <\/strong>przed zaj\u015bciem w ci\u0105\u017c\u0119 i w jej trakcie. Regularna aktywno\u015b\u0107 fizyczna<\/strong> i prawid\u0142owa dieta bogata w witaminy i minera\u0142y maj\u0105 ogromne znaczenie, podobnie jak unikanie<\/strong> substancji<\/strong> toksycznych<\/strong>, takich jak alkohol<\/a> i tyto\u0144, kt\u00f3re mog\u0105 negatywnie wp\u0142ywa\u0107 na rozw\u00f3j p\u0142odu.<\/p>\n\n\n\n Pami\u0119tajmy jednak, \u017ce autyzm nie jest chorob\u0105, lecz stanowi cz\u0119\u015b\u0107 naturalnej ludzkiej r\u00f3\u017cnorodno\u015bci.<\/strong> Zamiast zapobiega\u0107 autyzmowi, warto zrozumie\u0107 i doceni\u0107 p\u0142yn\u0105ce z niego r\u00f3\u017cnice, kt\u00f3re wzbogacaj\u0105 nasze spo\u0142eczno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n W ostatnich latach coraz cz\u0119\u015bciej s\u0142yszy si\u0119 o diagnostyce zaburze\u0144 ze spektrum autyzmu u doros\u0142ych. Z powodu niskiej wiedzy medycznej i zaniedba\u0144 \u015brodowiskowych w przesz\u0142o\u015bci, wielu doros\u0142ym osobom nie udzielono diagnozy w dzieci\u0144stwie. Dzisiaj, wraz z rozwojem bada\u0144 dotycz\u0105cych neuror\u00f3\u017cnorodno\u015bci<\/strong> i rosn\u0105cej popularno\u015bci tego tematu, coraz cz\u0119\u015bciej rozpoznaje si\u0119 objawy autyzmu tak\u017ce w wieku doros\u0142ym.<\/p>\n\n\n\n W gruncie rzeczy objawy autyzmu u doros\u0142ych obejmuj\u0105 te same trzy obszary<\/strong>, kt\u00f3re wspominane by\u0142y wcze\u015bniej, tj. trudno\u015bci w interakcjach spo\u0142ecznych, trudno\u015bci w komunikacji oraz wyst\u0119powanie specyficznych, zaw\u0119\u017conych zainteresowa\u0144. Diagnoza autyzmu u doros\u0142ych wymaga szczeg\u00f3\u0142owego wywiadu oraz oceny specjalisty, uwzgl\u0119dniaj\u0105cych obserwacj\u0119 zachowa\u0144 oraz informacje na temat funkcjonowania w dzieci\u0144stwie.<\/p>\n\n\n\n
\n Jak cz\u0119sto wyst\u0119puje autyzm?<\/h3>\n\n\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nPrzyczyny autyzmu<\/h2>\n\n\n\n
Wczesne rozpoznanie i interwencja<\/h3>\n\n\n\n
Czynniki genetyczne<\/h3>\n\n\n\n
Czynniki \u015brodowiskowe<\/h3>\n\n\n\n
\n
Mity dotycz\u0105ce przyczyn powstawania autyzmu<\/h3>\n\n\n\n
\r\n– specjalista do 5 dni roboczych;
\r\n– wizyty stacjonarne i online;<\/div>\n
\n Objawy autyzmu<\/h2>\n\n\n\n\n
\n
Pierwsze objawy autyzmu<\/h3>\n\n\n\n
\n
Jak rozpozna\u0107 autyzm u dziecka?<\/h3>\n\n\n\n
<\/figure>\n\n\n\nDiagnoza autyzmu<\/h2>\n\n\n\n
Kryteria diagnostyczne<\/h3>\n\n\n\n
\n Typy autyzmu<\/h2>\n\n\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nAutyzm dzieci\u0119cy<\/h3>\n\n\n\n
Autyzm atypowy<\/h3>\n\n\n\n
Zesp\u00f3\u0142 Aspergera<\/h3>\n\n\n\n
Leczenie autyzmu<\/h2>\n\n\n\n\n
Czy autyzm da si\u0119 wyleczy\u0107?<\/h3>\n\n\n\n
Terapia autyzmu<\/h3>\n\n\n\n
Autyzm – choroby towarzysz\u0105ce<\/h3>\n\n\n\n
\n
\n Kiedy uda\u0107 si\u0119 do specjalisty?<\/h2>\n\n\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nRokowania i powik\u0142ania autyzmu<\/h2>\n\n\n\n
<\/figure>\n\n\n\nZapobieganie autyzmowi<\/h3>\n\n\n\n
Autyzm u doros\u0142ych<\/h2>\n\n\n\n
Autyzm \u2013 podsumowanie<\/h2>\n\n\n\n
\n