Z tego artyku\u0142u dowiesz si\u0119:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Trudno jest jednoznacznie zdefiniowa\u0107 osobowo\u015b\u0107 \u2014 cz\u0119sto ujmuje si\u0119 j\u0105 jako cechy danego cz\u0142owieka towarzysz\u0105ce mu przez ca\u0142e jego \u017cycie. I chocia\u017c na swojej drodze bez w\u0105tpienia spotykamy ludzi ekscentrycznych, to niekt\u00f3re odchy\u0142y od normy klasyfikowane s\u0105 jako nieprawid\u0142owo\u015b\u0107. Jedn\u0105 z nich s\u0105 w\u0142a\u015bnie zaburzenia osobowo\u015bci<\/strong>, do kt\u00f3rych nale\u017cy borderline<\/strong>, nazywany tak\u017ce osobowo\u015bci\u0105 chwiejn\u0105 emocjonalnie<\/strong> lub \u201ez pogranicza\u201d.<\/p>\n\n\n\n Pograniczne zaburzenie osobowo\u015bci charakteryzuje si\u0119 niestabilno\u015bci\u0105, z du\u017c\u0105 dra\u017cliwo\u015bci\u0105 i trudno\u015bci\u0105 w regulacji w\u0142asnych emocji. Osoby dotkni\u0119te tym problemem maj\u0105 uczucie pustki wewn\u0119trznej, wi\u0119c robi\u0105 wszystko, by oddali\u0107 od siebie potencjalne porzucenie, niewa\u017cne czy jest ono realne czy wyimaginowane.<\/p>\n\n\n\n Cechy zachowania z pogranicza zaburze\u0144 nerwicowych (l\u0119kowych, typu neurotycznego) oraz psychotycznych sprawiaj\u0105, \u017ce osoby z zaburzeniem osobowo\u015bci borderline wykazuj\u0105:<\/p>\n\n\n\n Przenikanie si\u0119 wielu objaw\u00f3w wyst\u0119puj\u0105cych w innych zaburzeniach psychicznych \u0142\u0105czy si\u0119 z ca\u0142ym wachlarzem postaw (cz\u0119sto skrajnych) przyjmowanych wobec innych ludzi,pocz\u0105wszy od nienawi\u015bci, z\u0142o\u015bci, przez pozorn\u0105 oboj\u0119tno\u015b\u0107 a\u017c po niemal obsesyjne uwielbienie.<\/strong> Nic dziwnego, \u017ce psychiatria zajmuje si\u0119 leczeniem borderline, mimo \u017ce zaburzenia nastroju nie s\u0105 to\u017csame z chorob\u0105 psychiczn\u0105.<\/p>\n\n\n Osoba z borderline wykazuje siln\u0105 potrzeb\u0119 bycia w zwi\u0105zku lub w innych relacjach interpersonalnych jednak nie s\u0105 one stabilne. Silny l\u0119k<\/strong><\/a> przed odrzuceniem<\/strong> pot\u0119guje przyjmowanie nieracjonalnych postaw i wyobra\u017ce\u0144, kt\u00f3re mog\u0105 dotyczy\u0107 jednego obiektu i ci\u0105gle si\u0119 zmienia\u0107. Poczucie pustki<\/strong> stanowi ogromn\u0105 motywacj\u0119 do zawierania nowych znajomo\u015bci, kt\u00f3rych kruchy charakter wzmacnia osamotnienie. Mechanizm b\u0142\u0119dnego ko\u0142a skutkuje tendencjami do manipulacji i szanta\u017cu emocjonalnego.<\/p>\n\n\n\n Partnerzy cz\u0142owieka cierpi\u0105cego na zaburzenie osobowo\u015bci z pogranicza mog\u0105 us\u0142ysze\u0107 np. \u201eb\u0119d\u0119 z\u0142y\/z\u0142a, kiedy mnie opu\u015bcisz\u201d, albo wr\u0119cz \u201enie prze\u017cyje bez ciebie\u201d.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n Niew\u0142a\u015bciwe jest tak\u017ce postrzeganie samego siebie \u2014 ich samoocena jest za niska lub za wysoka<\/strong>. Charakterystyczne dla osobowo\u015bci borderline jest tak\u017ce szukanie winy w otoczeniu<\/strong>, co niesie za sob\u0105 cz\u0119ste zmiany pracy, zamieszkania, przyjaci\u00f3\u0142 i partnera. Idzie za tym przekonanie, \u017ce to jedyny spos\u00f3b na odci\u0119cie si\u0119 od czynnik\u00f3w zewn\u0119trznych, a zatem i jedyna w\u0142a\u015bciwa metoda, by radzi\u0107 sobie z niepewno\u015bci\u0105 i narastaj\u0105cym niesprecyzowanym gniewem.<\/p>\n\n\n\n Borderline rozpoczyna si\u0119 przewa\u017cnie w m\u0142odo\u015bci, ale wraz z wiekiem reprezentacja os\u00f3b z zaburzeniem maleje. Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce przyczyny zaburzenia mog\u0105 mie\u0107 pod\u0142o\u017ce biologiczne<\/strong>, chocia\u017c naukowcy nie s\u0105 w tej kwestii do ko\u0144ca zgodni.<\/p>\n\n\n\n Za t\u0105 tez\u0105 zdaj\u0105 si\u0119 przemawia\u0107 objawowa skuteczno\u015b\u0107 lek\u00f3w: normotymicznych, olanzapiny i SSRI i dysfunkcja orbito-frontalna w badaniach neuroobrazowych. Wi\u0119ksze znaczenie przypisuje si\u0119 jednak czynnikom wp\u0142ywaj\u0105cym na rozw\u00f3j danego cz\u0142owieka, kt\u00f3re zostan\u0105 om\u00f3wione w dalszej cz\u0119\u015bci artyku\u0142u.<\/p>\n\n\n <\/div>\n Istnieje kilka klasyfikacji zaburze\u0144 osobowo\u015bci. Jedn\u0105 z nich jest ta stworzona przez Otto Kernberga<\/strong>, ameryka\u0144skiego psychoanalityka, kt\u00f3ry uwa\u017ca\u0142, \u017ce osobowo\u015b\u0107 typu borderline powinna by\u0107 opisywana zgodnie z modelem konfliktu<\/strong>. Zgodnie z tym za\u0142o\u017ceniem zaburzenie z pogranicza jest manifestacj\u0105 struktury obronnej<\/strong>, kt\u00f3r\u0105 dziecko buduje po to, aby radzi\u0107 sobie z konfliktem powodowanym przez jego agresj\u0119. Chodzi o to, by ustrzec \u201edobrego\u201d ja i obiekt, przed niebezpiecznymi sk\u0142onno\u015bciami. Co prawda teoretycznie dochodzi do powstrzymania wspomnianego konfliktu, ale niesie to za sob\u0105 os\u0142abienie ego. Jego zdaniem, \u017ceby zdiagnozowa\u0107 osobowo\u015b\u0107 borderline, musz\u0105 wyst\u0105pi\u0107 wszystkie trzy kryteria:<\/p>\n\n\n\n Klasyfikacja ICD-10, czyli 10. Mi\u0119dzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chor\u00f3b i Problem\u00f3w Zdrowotnych u\u017cywa poj\u0119cia \u201eosobowo\u015b\u0107 chwiejna emocjonalnie<\/strong>\u201d, oznaczaj\u0105c jednostk\u0119 jako: F60.3, kt\u00f3ra wyst\u0119puje w dw\u00f3ch podtypach: impulsywnym (F60.30) i granicznym (F60.31).<\/p>\n\n\n\n \u017beby stwierdzi\u0107 podtyp graniczny, musz\u0105 wyst\u0105pi\u0107 co najmniej trzy spo\u015br\u00f3d kryteri\u00f3w diagnostycznych podtypu impulsywnego, oraz co najmniej dwa spo\u015br\u00f3d poni\u017cszych:<\/p>\n\n\n\n Z kolei klasyfikacja DSM-IV, tj. klasyfikacja zaburze\u0144 psychicznych Ameryka\u0144skiego Towarzystwa Psychiatrycznego, sugeruje, \u017ce pograniczne zaburzenie osobowo\u015bci (301.83) mo\u017cna rozpozna\u0107, je\u017celi przez d\u0142u\u017cszy czas utrzymuje si\u0119 co najmniej pi\u0119\u0107 spo\u015br\u00f3d wymienionych dziewi\u0119ciu kryteri\u00f3w<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n Warto zaznaczy\u0107, \u017ce zar\u00f3wno ICD-10, jak i DSM-IV pr\u00f3buj\u0105 zdefiniowa\u0107 borderline na podstawie objaw\u00f3w, bez wnikania w stoj\u0105ce za nimi przyczyny, pomijaj\u0105c niejako t\u0142o rozwojowe zaburzenia. <\/p>\n\n\n\n Osobowo\u015b\u0107 chwiejna emocjonalnie \u2013 typ borderline wyst\u0119puje u 2% do 5,9% populacji<\/strong> i a\u017c u 10% do 20% os\u00f3b leczonych psychiatrycznie. Przy czym ponad dwukrotnie cz\u0119\u015bciej rozpoznawane s\u0105 u kobiet (70-75% przypadk\u00f3w), ni\u017c u m\u0119\u017cczyzn. Warto jednak zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce nie ka\u017cda osoba z zaburzeniem borderline jest chora psychicznie. Temat borderline, jak i innych dolegliwo\u015bci dotycz\u0105cych sfery psyche, wci\u0105\u017c pozostaje niejako tabu, co mo\u017ce przyczynia\u0107 si\u0119 do op\u00f3\u017anie\u0144 w rozpoznaniu i zwlekania z wdro\u017ceniem adekwatnego leczenia. Pacjenci z borderline wymagaj\u0105 pomocy specjalisty, \u017ceby zniwelowa\u0107 toksyczne zachowania, kt\u00f3re utrudniaj\u0105 im funkcjonowanie spo\u0142eczne.<\/p>\n\n\n <\/div>\n Gniew i impulsywno\u015b\u0107 wyst\u0119puj\u0105ce w osobowo\u015bci z pogranicza to bod\u017ace do podejmowania tzw. zachowa\u0144 ryzykownych<\/strong>, kt\u00f3rych przyk\u0142ady to: niebezpieczna jazda samochodem, przypadkowy seks, objadanie si\u0119, wydawanie pieni\u0119dzy i samouszkodzenia cia\u0142a. <\/p>\n\n\n\n Osoby z borderline wykazuj\u0105 zwi\u0119kszon\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do konflikt\u00f3w<\/strong>, a wszystko przez zaburzony krytycyzm. Do innych zachowa\u0144 i cech pacjent\u00f3w z osobowo\u015bci\u0105 z pogranicza nale\u017c\u0105: <\/p>\n\n\n\n Pacjenci z osobowo\u015bci\u0105 borderline roz\u0142adowuj\u0105 napi\u0119cie przez zachowania autodestrukcyjne lub ryzykowne.<\/strong> Pod wp\u0142ywem silnego stresu mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 wyobra\u017cenia paranoidalne lub objawy dysocjacyjne. Te ostatnie cechuj\u0105 si\u0119 cz\u0119\u015bciow\u0105 lub ca\u0142kowit\u0105 utrat\u0105 prawid\u0142owej integracji pomi\u0119dzy poczuciem w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci, bezpo\u015brednimi wra\u017ceniami, wspomnieniami i kontrol\u0105 cia\u0142a.<\/p>\n\n\n\n Skuteczne leczenie borderline zak\u0142ada zadbanie o aspekty osobowo\u015bci nieobj\u0119te procesem destrukcyjnym<\/strong>. To, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 zachowa\u0144 nie mie\u015bci si\u0119 w wariantach normy, nie znaczy, \u017ce wyst\u0119powanie osobowo\u015bci borderline automatycznie anuluje wszystkie prawid\u0142owe odruchy emocjonalne.<\/p>\n\n\n\n Psychoterapia ma na celu zaanga\u017cowanie pacjenta, skupienie na wyciszeniu skrajnych emocji, stworzenie mechanizmu kontroli impulsywno\u015bci i pomoc radzenia sobie z niestabilno\u015bci\u0105 w relacjach. Buduj\u0105c prawid\u0142owy wzorzec, terapeuta koncentruje si\u0119 na pozytywnych cechach osoby zaburzonej.<\/p>\n\n\n\n Wymieniony ju\u017c Otto Kernberg twierdzi\u0142, \u017ce zadaniem terapeuty jest obja\u015bnianie<\/strong> i interpretowanie<\/strong> mechanizm\u00f3w<\/strong> obronnych<\/strong> pacjenta oraz dokonywanych przez niego negatywnych przeniesie\u0144. Zgodnie z jego za\u0142o\u017ceniami, terapia powinna by\u0107 prowadzona tak, by pacjent posiad\u0142 wiedz\u0119, kt\u00f3ra pomo\u017ce mu lepiej dostosowa\u0107 si\u0119 do rzeczywisto\u015bci. Obecnie objawy borderline redukuje si\u0119 przede wszystkim przez dwa nurty terapeutyczne: dialektyczn\u0105<\/strong> terapi\u0119<\/strong> behawioraln\u0105<\/strong> i terapi\u0119<\/strong> poznawczo-behawioraln\u0105<\/strong>, czasami tak\u017ce wykorzystywana jest terapia skoncentrowana na przeniesieniu.<\/p>\n\n\n\n U niekt\u00f3rych stosuje si\u0119 farmakoterapi\u0119<\/strong> (zwykle dora\u017anie), by zmniejszy\u0107 poszczeg\u00f3lne objawy np. depresyjny nastr\u00f3j, zmiany nastroju lub l\u0119k. Najcz\u0119\u015bciej stosuje si\u0119 selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny<\/a> (SSRI) ma\u0142e dawki lek\u00f3w przeciwpsychotycznych (np. olanzapin\u0119, kwetiapin\u0119, lub rysperydon) oraz karbamazepin\u0119 i kwas walproinowy. Ze wzgl\u0119du na sk\u0142onno\u015b\u0107 do uzale\u017cnie\u0144 u os\u00f3b z borderline, psychiatrzy<\/a> zwykle nie przepisuj\u0105 im benzodiazepin\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Leczenie zaburze\u0144 osobowo\u015bci borderline ma zazwyczaj burzliwy przebieg i stanowi wyzwanie zar\u00f3wno dla pacjenta, jak i terapeuty \u2014 pacjenci cz\u0119sto odrzucaj\u0105 kolejnych terapeut\u00f3w, unikaj\u0105 wizyt i nie przestrzegaj\u0105 zalece\u0144.<\/p>\n\n\n\n Terapia dialektyczno-behawioralna (DBT), zosta\u0142a opracowana w latach 90. XX wieku. Na pocz\u0105tku stosowano j\u0105 zw\u0142aszcza u os\u00f3b zagro\u017conych ryzykiem samob\u00f3jstwa<\/strong>. Bywa uznawana za odnog\u0119 terapii poznawczo-behawioralnej, lecz balansuje pomi\u0119dzy akceptacj\u0105 a zmian\u0105 i biegunami: racjonalno\u015bci i emocjonalno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Cele terapeutyczne s\u0105 uzgodnione z priorytetem dla kwestii autoagresji. W toku terapii wykszta\u0142ca si\u0119 asertywno\u015b\u0107 i umiej\u0119tno\u015bci spo\u0142eczne oraz zdolno\u015b\u0107 do kontroli zachowa\u0144. DBT ma udowodnione dzia\u0142anie zmniejszaj\u0105ce zachowania autodestrukcyjne i samob\u00f3jcze.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Terapia poznawczo behawioralna jest zorientowana przede wszystkim na traum\u0119<\/strong>, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a do zaburzenia. Pacjenci z borderline odczuwaj\u0105 niesprecyzowane l\u0119ki, a CBT pr\u00f3buje z nimi walczy\u0107, modyfikuj\u0105c patologiczne schematy skojarze\u0144 i my\u015blenia.<\/p>\n\n\n\n Psychologia wyodr\u0119bnia pewne sytuacje, sprzyjaj\u0105ce rozwojowi opisywanej patologii, nale\u017c\u0105 do nich m.in.:<\/p>\n\n\n\n Konsekwencj\u0105 uraz\u00f3w psychicznych jest brak autorefleksji i naturalnej zdolno\u015bci do przepracowywania trudnych do\u015bwiadcze\u0144.<\/p>\n\n\n\n Osoby z zaburzeniem osobowo\u015bci typu borderline cz\u0119sto zmagaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z innymi problemami natury psychicznej, w tym:<\/p>\n\n\n\n Na pytanie, czy borderline jest niebezpieczny, odpowied\u017a brzmi: tak. Pacjenci z tym typem osobowo\u015bci zagra\u017caj\u0105 przede wszystkim sobie, poniewa\u017c 60 do 70 proc. z nich ma za sob\u0105 pr\u00f3b\u0119 samob\u00f3jcz\u0105<\/strong>, a u 10 proc. mo\u017ce ona zosta\u0107 ponowiona i tym razem zosta\u0107 dokonana skutecznie.<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli u pacjenta istnieje wysokie ryzyko zachowa\u0144 samob\u00f3jczych, wyst\u0105pi\u0142y objawy psychotyczne\/objawy paranoidalne, nale\u017cy niezw\u0142ocznie poszuka\u0107 pomocy. Konieczne jest tak\u017ce leczenie w warunkach oddzia\u0142u psychiatrycznego. <\/p>\n\n\n Odpowiednie leczenie przek\u0142ada si\u0119 na pomy\u015blne rokowanie, a pacjenci s\u0105 w stanie dobrze funkcjonowa\u0107, jednak mimo wszystko nawet 25% z nich do\u015bwiadcza trudno\u015bci w \u017cyciu spo\u0142ecznym<\/strong>. Nie nale\u017cy si\u0119 tym jednak zra\u017ca\u0107: brak wiary w powodzenie terapii sprawia, \u017ce osoby z osobowo\u015bci\u0105 borderline trac\u0105 nadziej\u0119 na wyzdrowienie, boj\u0105 si\u0119 stygmatyzacji i unikaj\u0105 wizyt u specjalist\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Przyczyny zaburzenia osobowo\u015bci nie zawsze daj\u0105 si\u0119 wyeliminowa\u0107, zw\u0142aszcza je\u015bli maj\u0105 swoje korzenie w dzieci\u0144stwie pacjenta, ale mo\u017cna i warto je pozna\u0107, \u017ceby pracowa\u0107 nad metodami radzenia sobie z konfliktem wewn\u0119trznym.<\/p>\n\n\n Bycie w relacji z kim\u015b dotkni\u0119tym borderline, bezsprzecznie nie nale\u017cy do \u0142atwych zada\u0144. Obci\u0105\u017cenie, a nawet i po\u015bwiecenie mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 bardzo wyniszczaj\u0105ce. Nie ukrywajmy: trudno racjonalizowa\u0107 ka\u017cdy zadany przez t\u0119 osob\u0119 b\u00f3l i wycisza\u0107 przy tym w\u0142asne emocje.<\/p>\n\n\n\n Miej na uwadze, \u017ce celem osoby z borderline nie jest krzywdzenie swojego otoczenia<\/strong>, dzieje si\u0119 to mimochodem. \u017beby mo\u017cliwie jak najlepiej funkcjonowa\u0107 w takim otoczeniu, warto zapozna\u0107 si\u0119 z istot\u0105 tego zaburzenia \u2014 w ten spos\u00f3b b\u0119dzie \u0142atwiej zrozumie\u0107, \u017ce jakie\u015b zachowanie jest objawem, a nie dzia\u0142aniem z intencj\u0105 wyrz\u0105dzenia krzywdy. Bardzo wa\u017cna jest tak\u017ce w\u0142a\u015bciwa komunikacja<\/strong>, kt\u00f3ra zak\u0142ada ch\u0119\u0107 wyja\u015bnienia problemu, a nie przerzucanie si\u0119 pretensjami.<\/p>\n\n\n\n Diagnoza borderline cz\u0119sto jest pocz\u0105tkiem trudnej drogi pracy nad sob\u0105 i dlatego wymaga wsparcia ze strony otoczenia. Nie wolno jednak zapomina\u0107, \u017ce wspomniane wsparcie powinno by\u0107 rozs\u0105dne<\/strong>. Nie mo\u017cna pozwala\u0107 na przekroczenie w\u0142asnych granic. I chocia\u017c bliscy pacjent\u00f3w z zaburzeniami osobowo\u015bci powinni skoncentrowa\u0107 si\u0119 na tym, \u017ce dana osoba najpewniej nie chcia\u0142a im zrobi\u0107 przykro\u015bci, nie jest to pow\u00f3d do usprawiedliwiania ka\u017cdego zachowania.<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli jeste\u015b partnerem lub przyjacielem osoby z borderline, kt\u00f3ra konsekwentnie odmawia podj\u0119cia terapii, gra twoimi emocjami, krzywdzi ci\u0119 i szanta\u017cuje, nie walcz za wszelk\u0105 cen\u0119 i zadbaj przede wszystkim o siebie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Objawy borderline s\u0105 niezwykle dokuczliwe. Niestety pacjenci, u kt\u00f3rych rozpoznaje si\u0119 zaburzenia osobowo\u015bci, wci\u0105\u017c boj\u0105 si\u0119 zepchni\u0119cia na margines spo\u0142eczny, przez co odwlekaj\u0105 diagnoz\u0119, a co si\u0119 z tym wi\u0105\u017ce r\u00f3wnie\u017c terapi\u0119. Borderline to zaburzenie, kt\u00f3re mo\u017cna i warto pr\u00f3bowa\u0107 leczy\u0107, by zar\u00f3wno pacjent, jak i jego otoczenie, mogli jak najlepiej funkcjonowa\u0107.<\/p>\n\n\n <\/div>\n Konsultacja merytoryczna lek. Ireneusz Markowski<\/a><\/em><\/strong>\n
Czym jest osobowo\u015b\u0107 borderline?<\/h2>\n\n\n\n\n
\n
![\"kup](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/baner-epolmed-promo.webp\")
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nCechy osobowo\u015bci typu borderline<\/h2>\n\n\n\n
\n
Borderline – przyczyny<\/h2>\n\n\n\n
![\"konsultacja](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/psychiatra-wizyta.webp\")
\n Kryteria diagnostyczne wg Otto Kernberga<\/h2>\n\n\n\n\n
\n
Klasyfikacja ICD-10<\/h3>\n\n\n\n
\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nKlasyfikacja DSM-IV<\/h3>\n\n\n\n
\n
Co oznacza diagnoza zaburze\u0144 osobowo\u015bci?<\/h3>\n\n\n\n
\n Objawy zaburzenia osobowo\u015bci typu borderline<\/h2>\n\n\n\n\n
\n
Osobowo\u015b\u0107 borderline \u2013 metody terapeutyczne<\/h2>\n\n\n\n
Dialektyczna terapia behawioralna (DBT)<\/h3>\n\n\n\n
Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) <\/h3>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/psychiatra-button-1024x205.webp\")
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nOsobowo\u015b\u0107 borderline \u2013 czynniki ryzyka <\/h2>\n\n\n\n
\n
Zaburzenia osobowo\u015bci borderline, a zdrowie psychiczne<\/h3>\n\n\n\n
\n
Osobowo\u015b\u0107 borderline a samob\u00f3jstwo <\/h3>\n\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nRokowania przy zaburzeniu osobowo\u015bci borderline <\/h3>\n\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nJak pom\u00f3c osobie z borderline?<\/h2>\n\n\n\n
Osobowo\u015b\u0107 borderline \u2013 podsumowanie <\/h2>\n\n\n\n
\n
Dyrektor Medyczny POLMED<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n
\n\n\n\n