Z tego artyku\u0142u dowiesz si\u0119:<\/h3>\n\n\n\n\n- Czym jest l\u0119k?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Rodzaje l\u0119ku wed\u0142ug DSM-V<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Objawy l\u0119ku<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Sk\u0105d bierze si\u0119 l\u0119k?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Jak radzi\u0107 sobie z l\u0119kiem na co dzie\u0144?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- L\u0119k – kiedy szuka\u0107 profesjonalnej pomocy?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Jak pom\u00f3c innym? Praktyczne porady dla bliskich<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Czym jest l\u0119k? L\u0119k, strach a fobia <\/h2>\n\n\n\nDefinicja l\u0119ku<\/h3>\n\n\n\n
Zgodnie z definicj\u0105, l\u0119k to specyficzny, nieprzyjemny stan emocjonalny,<\/strong> w kt\u00f3rym odczuwamy obaw\u0119 przed trudnym do sprecyzowania zagro\u017ceniem. Wyst\u0119puje on w odpowiedzi na irracjonalne niebezpiecze\u0144stwo, jest projekcj\u0105 sytuacji, kt\u00f3ra si\u0119 nie wydarzy\u0142a, ale jest takie prawdopodobie\u0144stwo. <\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nRozr\u00f3\u017cnienie l\u0119ku od strachu<\/h3>\n\n\n\n
Podczas gdy l\u0119k dotyczy wytwor\u00f3w naszej wyobra\u017ani, strach tyczy si\u0119 faktycznych zdarze\u0144, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 dla nas realnym zagro\u017ceniem. Jest fizjologiczn\u0105, obronn\u0105 reakcj\u0105 naszego organizmu przed niebezpiecze\u0144stwem. Strach <\/strong>stanowi adaptacyjn\u0105 odpowied\u017a umys\u0142u i cia\u0142a na zagra\u017caj\u0105cy bodziec zewn\u0119trzny, przygotowuje nasze cia\u0142o do ewentualnej walki albo ucieczki na wiele sposob\u00f3w mobilizuj\u0105c je do dzia\u0142ania, kt\u00f3rego zadaniem jest unikni\u0119cie lub pokonanie niebezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\nNajpro\u015bciej por\u00f3wnuj\u0105c, strach to odpowied\u017a na widok gro\u017anego zwierz\u0119cia, podczas gdy l\u0119k jest konsekwencj\u0105 wyobra\u017cenia sobie go w akcji.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nKiedy l\u0119k staje si\u0119 problemem? L\u0119k fizjologiczny vs. patologiczny<\/h3>\n\n\n\n
L\u0119k jest fizjologiczn\u0105 reakcj\u0105 naszego organizmu, kt\u00f3ra ma te\u017c swoje pozytywne aspekty. Dzi\u0119ki niemu zwi\u0119ksza si\u0119 nasza czujno\u015b\u0107 na ewentualne niebezpiecze\u0144stwa i mo\u017cemy si\u0119 do nich lepiej przygotowa\u0107. Jednak\u017ce s\u0105 stany, w kt\u00f3rych poczucie to wyst\u0119puje w nadmiarze i zaczyna utrudnia\u0107 codzienne funkcjonowanie.<\/p>\n\n\n\n
L\u0119k adaptacyjny<\/strong> jest przej\u015bciow\u0105 reakcj\u0105 organizmu na stresuj\u0105ce wydarzenie. Ma konkretn\u0105 przyczyn\u0119 i zanika po jej ust\u0105pieniu. Jest elementem \u017cycia, ale nie dezorganizuje go.<\/p>\n\n\n\nL\u0119k patologiczny<\/strong> jest natomiast przewlek\u0142ym, cz\u0119sto nieadekwatnym do sytuacji stanem, kt\u00f3ry wyra\u017anie zaburza nasze codzienne funkcjonowanie. Objawia si\u0119 nie tylko poczuciem niepokoju, ale r\u00f3wnie\u017c zmianami somatycznymi, takimi jak np. ko\u0142atanie serca, nadmierna potliwo\u015b\u0107<\/a> czy dr\u017cenie r\u0105k.<\/p>\n\n\n\nCechy, \u015bwiadcz\u0105ce o alarmuj\u0105cym poziomie l\u0119ku, kt\u00f3re mo\u017cemy u siebie zaobserwowa\u0107 to:<\/p>\n\n\n\n
\n- negatywny wp\u0142yw na codzienne funkcjonowanie – problemy ze snem, koncentracj\u0105, apetytem;<\/li>\n\n\n\n
- brak mo\u017cliwo\u015bci zrelaksowania si\u0119;<\/li>\n\n\n\n
- oddzia\u0142ywanie na relacje spo\u0142eczne – potrzeba izolacji od bliskich;<\/li>\n\n\n\n
- pojawianie si\u0119 go bez wyra\u017anej przyczyny i nieust\u0119powanie w ci\u0105gu dnia.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n
![\"konsultacja](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/psycholog.webp\")
Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Wizyta<\/div>\n Konsultacja psychologa<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Czujesz przyt\u0142oczenie codziennymi obowi\u0105zkami lub mierzysz si\u0119 z trudnymi emocjami, kt\u00f3re utrudniaj\u0105 funkcjonowanie? Skorzystaj z porady psychologa, aby poszuka\u0107 sposob\u00f3w na popraw\u0119 komfortu psychicznego.<\/div>\n
\n od 150 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nRodzaje l\u0119ku wed\u0142ug DSM-V<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nZesp\u00f3\u0142 l\u0119ku uog\u00f3lnionego<\/h3>\n\n\n\n
Najbardziej charakterystyczn\u0105 cech\u0105 tej choroby jest fakt, \u017ce l\u0119k jest przewlek\u0142y. <\/strong>Wyst\u0119puje mniej wi\u0119cej na tym samym poziomie przez d\u0142ugi okres i cz\u0119sto dotyczy codziennych spraw – np. zamartwiania si\u0119 o zdrowie swoje lub bliskich, o ich bezpiecze\u0144stwo, mimo braku sytuacji, kt\u00f3re mog\u0142yby im zagra\u017ca\u0107. Martwienie si\u0119 cz\u0119sto daje osobom z GAD mylne poczucie, \u017ce s\u0105 przygotowane na najgorsze i lepiej poradz\u0105 sobie z krytycznymi sytuacjami. <\/p>\n\n\n\nBy zdiagnozowa\u0107 zesp\u00f3\u0142 l\u0119ku uog\u00f3lnionego, tak zwany „l\u0119k wolnop\u0142yn\u0105cy” musi wyst\u0119powa\u0107 przez wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 dnia przez okres co najmniej sze\u015bciu miesi\u0119cy. <\/strong>Choroba najcz\u0119\u015bciej wsp\u00f3\u0142wyst\u0119puje z innymi schorzeniami, tj. depresja<\/a>, inne zaburzenia l\u0119kowe czy uzale\u017cnienia od substancji psychoaktywnych. Cz\u0119\u015bciej r\u00f3wnie\u017c wyst\u0119puje w\u015br\u00f3d kobiet, kt\u00f3re s\u0105 bardziej podatne na rozwini\u0119cie tych\u017ce zaburze\u0144.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nFobia specyficzna<\/h3>\n\n\n\n
Fobia specyficzna to zaburzenie psychiczne objawiaj\u0105ce si\u0119 nieproporcjonalnym strachem lub l\u0119kiem na skutek ekspozycji na dany obiekt, mimo braku prawdziwego zagro\u017cenia. Jest to nie tylko strach przed np. paj\u0105kami chodz\u0105cymi po ciele, ale r\u00f3wnie\u017c niewsp\u00f3\u0142mierna reakcja l\u0119kowa na widok zdj\u0119cia przedstawiaj\u0105cego to zwierz\u0119. Innym objawem fobii jest unikanie sytuacji, w kt\u00f3rych mo\u017ce doj\u015b\u0107 do konfrontacji z obiektem wywo\u0142uj\u0105cym silne emocje.<\/p>\n\n\n\n
Przyk\u0142adowymi rodzajami fobii s\u0105:<\/p>\n\n\n\n
\n- arachnofobia <\/strong>– strach przed paj\u0105kami;<\/li>\n\n\n\n
- klaustrofobia <\/strong>– l\u0119k w ciasnych, zamkni\u0119tych przestrzeniach;<\/li>\n\n\n\n
- ofidiofobia <\/strong>– strach przed w\u0119\u017cami;<\/li>\n\n\n\n
- trypanofobia <\/strong>– obawa przed zastrzykami;<\/li>\n\n\n\n
- akrofobia <\/strong>– l\u0119k przed wysoko\u015bci\u0105.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Agorafobia<\/strong> to osobno wymienione w DSM-V schorzenie, polegaj\u0105ce na silnej obawie przed przestrzeniami, w kt\u00f3rymi trudne by\u0142oby otrzymanie szybkiej pomocy lub z kt\u00f3rej trudno si\u0119 wydosta\u0107. S\u0105 to np. \u015brodki komunikacji miejskiej, otwarte przestrzenie czy t\u0142um ludzi. Osoby cierpi\u0105ce na agorafobi\u0119 maj\u0105 poczucie, \u017ce \u015brodowisko, w kt\u00f3rym si\u0119 znajduj\u0105 jest pe\u0142ne niebezpiecze\u0144stw.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nZaburzenie l\u0119ku spo\u0142ecznego (fobia spo\u0142eczna)<\/h3>\n\n\n\n
To jeden z rodzaj\u00f3w zaburze\u0144 l\u0119kowych wynikaj\u0105cych ze strachu przed kontaktami spo\u0142ecznymi. Osoby cierpi\u0105ce na fobie spo\u0142eczn\u0105 odczuwaj\u0105 na co dzie\u0144 zagro\u017cenie ze strony spo\u0142ecze\u0144stwa i obaw\u0119 przed upokorzeniem w oczach innych. Trudno\u015bci sprawia im r\u00f3wnie\u017c spo\u017cywanie posi\u0142k\u00f3w przy innych ludziach czy wykonywanie codziennych czynno\u015bci w towarzystwie.<\/p>\n\n\n\n
L\u0119kom tym towarzysz\u0105 r\u00f3wnie\u017c reakcje somatyczne, takie jak czerwienienie si\u0119 czy nadmierna potliwo\u015b\u0107 r\u0105k, kt\u00f3re mog\u0105 jak b\u0142\u0119dne ko\u0142o wzmaga\u0107 irracjonalny strach przed kompromitacj\u0105. Konsekwencj\u0105 tych odczu\u0107 jest unikanie spotka\u0144 towarzyskich i silna potrzeba izolacji spo\u0142ecznej, kt\u00f3ra istotnie zak\u0142\u00f3ca codzienne funkcjonowanie na wielu p\u0142aszczyznach \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nL\u0119k separacyjny<\/h3>\n\n\n\n
L\u0119k separacyjny jest zjawiskiem, kt\u00f3re naturalnie wyst\u0119puje w wieku dzieci\u0119cym, a swoj\u0105 patologiczn\u0105 form\u0119 osi\u0105ga, gdy dotyczy starszych os\u00f3b i osi\u0105ga nieproporcjonaln\u0105 wielko\u015b\u0107 w stosunku do sytuacji i wieku. <\/strong>Cho\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 diagnoz l\u0119ku separacyjnego dotyczy nieletnich, choroba ta wyst\u0119puje r\u00f3wnie\u017c w\u015br\u00f3d doros\u0142ych i mo\u017ce, ale nie musi mie\u0107 swoich pocz\u0105tk\u00f3w w dzieci\u0144stwie.<\/p>\n\n\n\nOsoby z t\u0105 przypad\u0142o\u015bci\u0105 charakteryzuj\u0105 si\u0119 nadmiernym przywi\u0105zaniem do bliskiej osoby, kt\u00f3re zaburza codzienno\u015b\u0107. Perspektywa rozdzielenia z bliskimi budzi niech\u0119\u0107 i sprzeciw, a dokonanie tego wywo\u0142uje silny stres<\/a>, uporczywe obawy przed utrat\u0105 bliskich na skutek nieszcz\u0119\u015bliwego wypadku, czy nag\u0142ej choroby, a nawet l\u0119k przed ma\u0142o prawdopodobnymi scenariuszami takimi jak porwanie. Chorym towarzysz\u0105 te\u017c uporczywe objawy somatyczne<\/strong> (np. b\u00f3le brzucha, nudno\u015bci, zawroty g\u0142owy<\/a>), kt\u00f3re nasilaj\u0105 si\u0119 przed ewentualnym rozdzieleniem z bliskim.<\/p>\n\n\n\nBy zdiagnozowa\u0107 l\u0119k separacyjny dolegliwo\u015bci musz\u0105 trwa\u0107 co najmniej od 4 tygodni (dzieci) lub 6 miesi\u0119cy (doro\u015bli) oraz musz\u0105 istotnie utrudnia\u0107 funkcjonowanie w spo\u0142ecze\u0144stwie.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nMutyzm wybi\u00f3rczy<\/h3>\n\n\n\n
Mutyzm wybi\u00f3rczy charakteryzuje si\u0119 blokad\u0105 werbaln\u0105 przed spo\u0142ecze\u0144stwem z wyj\u0105tkiem wyszczeg\u00f3lnionej liczby os\u00f3b, w kt\u00f3rych otoczeniu dana osoba czuje si\u0119 bezpiecznie. Nie jest to celowe powstrzymywanie si\u0119 od m\u00f3wienia, lecz wewn\u0119trzna blokada<\/strong> wynikaj\u0105ca z odczuwania bardzo silnego l\u0119ku spo\u0142ecznego. Zaburzenie zwykle rozwija si\u0119 w okresie dzieci\u0119cym, lecz nieleczone mo\u017ce mie\u0107 swoje konsekwencje w doros\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nZesp\u00f3\u0142 l\u0119ku napadowego<\/h3>\n\n\n\n
To schorzenie charakteryzuj\u0105ce si\u0119 wyst\u0119powaniem napad\u00f3w paniki,<\/strong> czyli nag\u0142ych i niespodziewanych objaw\u00f3w psychicznych i fizycznych b\u0119d\u0105cych konsekwencj\u0105 nadmiernego l\u0119ku. Atakowi towarzysz\u0105 objawy somatyczne, takie jak przy\u015bpieszone bicie serca, duszno\u015b\u0107, dr\u017cenie, pocenie si\u0119, uderzenia gor\u0105ca, dreszcze, kt\u00f3re dodatkowo wywo\u0142uj\u0105 strach przed chorob\u0105, a nawet \u015bmierci\u0105.<\/p>\n\n\n\nZe wzgl\u0119du na objawy przywodz\u0105ce na my\u015bl nag\u0142e stany chorobowe, takie jak zawa\u0142 serca, u cz\u0119\u015bci pacjent\u00f3w rozwija si\u0119 tak zwany l\u0119k antycypacyjny<\/strong>, czyli strach przed nadej\u015bciem kolejnego napadu (l\u0119k przed l\u0119kiem). Osoba dotkni\u0119ta tym zaburzeniem jest w stanie przeczuwa\u0107 nadej\u015bcie kolejnego napadu, mo\u017ce on si\u0119 wi\u0105za\u0107 z konkretnymi czynno\u015bciami (np. przebywanie na otwartej wodzie lub w t\u0142umie ludzi), ale mo\u017ce te\u017c nie mie\u0107 konkretnej przyczyny.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nObjawy l\u0119ku \u2013 jak rozpozna\u0107 problem u siebie lub bliskich?<\/h2>\n\n\n\n
Mimo, \u017ce l\u0119k jest czym\u015b, co naturalnie nam towarzyszy, gdy zaczyna nad nami dominowa\u0107 i przejmowa\u0107 kontrol\u0119 nad codziennym \u017cyciem stanowi on powa\u017cny problem, kt\u00f3ry wymaga leczenia. Nale\u017cy przyjrze\u0107 si\u0119 objawom, kt\u00f3re mog\u0105 \u015bwiadczy\u0107, i\u017c strach w naszym \u017cyciu zaczyna by\u0107 problemem.<\/p>\n\n\n\n
Symptomy, kt\u00f3re towarzyszom zaburzeniom l\u0119kowym nie musz\u0105 jawi\u0107 si\u0119 jedynie jako problemy natury emocjonalnej – l\u0119k objawia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c somatycznie, jak i behawioralnie. Warto te\u017c wspomnie\u0107, \u017ce objawy zaburze\u0144 emocjonalnych mog\u0105 rozwija\u0107 si\u0119 powoli, by\u0107 niecharakterystyczne i r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 u poszczeg\u00f3lnych os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n
Objawy psychiczne l\u0119ku:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- uczucie ci\u0105g\u0142ego niepokoju;<\/li>\n\n\n\n
- dra\u017cliwo\u015b\u0107;<\/li>\n\n\n\n
- problemy z koncentracj\u0105, mg\u0142a m\u00f3zgowa;<\/li>\n\n\n\n
- poczucie bycia w nieustannym niebezpiecze\u0144stwie;<\/li>\n\n\n\n
- koszmary senne.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Objawy somatyczne:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- przy\u015bpieszone bicie serca;<\/li>\n\n\n\n
- nadmierna potliwo\u015b\u0107;<\/li>\n\n\n\n
- sucho\u015b\u0107 w ustach;<\/li>\n\n\n\n
- zesp\u00f3\u0142 jelita dra\u017cliwego<\/a>;<\/li>\n\n\n\n
- uczucie \u015bciskania w \u017co\u0142\u0105dku;<\/li>\n\n\n\n
- nudno\u015bci;<\/li>\n\n\n\n
- napi\u0119cie mi\u0119\u015bni;<\/li>\n\n\n\n
- bezsenno\u015b\u0107<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Objawy behawioralne:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- unikanie aktywno\u015bci wywo\u0142uj\u0105cych l\u0119k;<\/li>\n\n\n\n
- kompulsywne nawyki (np. zgrzytanie z\u0119bami<\/a>, obgryzanie paznokci, manipulowanie palcami);<\/li>\n\n\n\n
- pobudzenie ruchowe lub bezruch;<\/li>\n\n\n\n
- nadu\u017cywanie substancji psychoaktywnych, uzale\u017cnienia.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n
![\"konsultacja](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/psychiatra-wizyta.webp\")
Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Wizyta<\/div>\n Konsultacja psychiatry<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Czujesz, \u017ce codzienne napi\u0119cie lub obni\u017cony nastr\u00f3j utrudniaj\u0105 Ci normalne funkcjonowanie? Porozmawiaj ze specjalist\u0105, aby odzyska\u0107 r\u00f3wnowag\u0119 psychiczn\u0105 i spok\u00f3j ducha.<\/div>\n
\n od 250 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nSk\u0105d bierze si\u0119 l\u0119k? Przyczyny i czynniki ryzyka<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nPochodzenie l\u0119ku jest spraw\u0105 niezwykle z\u0142o\u017con\u0105 i wieloczynnikow\u0105. Wp\u0142yw na powstawanie tych do\u015bwiadcze\u0144 ma nie tylko \u015brodowisko, lecz r\u00f3wnie\u017c czynniki biologiczne, takie jak genetyka czy budowa m\u00f3zgu i czynniki psychologiczne m\u00f3wi\u0105ce o naszej osobowo\u015bci. <\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nCzynniki biologiczne<\/h3>\n\n\n\nGenetyka <\/h4>\n\n\n\n
Naukowcy potwierdzaj\u0105, \u017ce zaburzenia l\u0119kowe wykazuj\u0105 umiarkowan\u0105 dziedziczno\u015b\u0107. Nie odpowiada ona bezpo\u015brednio za powstawanie tego rodzaju schorze\u0144, ale mog\u0105 zwi\u0119ksza\u0107 podatno\u015b\u0107 na zachorowanie w\u015br\u00f3d os\u00f3b poddanych dzia\u0142aniu niekorzystnych czynnik\u00f3w \u015brodowiskowych.<\/p>\n\n\n\n
Neuroprzeka\u017aniki <\/h4>\n\n\n\n
Zaburzenia w poziomach neuroprzeka\u017anik\u00f3w s\u0105 jednym z czynnik\u00f3w wywo\u0142uj\u0105cych l\u0119k w\u015br\u00f3d pacjent\u00f3w psychiatrycznych. Niedobory takich zwi\u0105zk\u00f3w jak serotonina<\/strong> („hormon szcz\u0119\u015bcia<\/a>„), noradrenalina<\/strong> (odpowiadaj\u0105cy za reakcj\u0119 „walcz lub uciekaj”) GABA<\/strong> (neuroprzeka\u017anik hamuj\u0105cy OUN) i dopamina<\/a><\/strong> (reguluj\u0105ca motywacj\u0119 i odpowiadaj\u0105ca za uk\u0142ad nagrody) mog\u0105 rozlicznie wp\u0142ywa\u0107 na zaburzenia zwi\u0105zane z l\u0119kiem, a tak\u017ce na efekty ich oddzia\u0142ywania, takie jak szybsze bicie serca lub nerwowo\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\nStruktury m\u00f3zgu <\/h4>\n\n\n\n
Wiele struktur m\u00f3zgowia ma wp\u0142yw na emocje, kt\u00f3re odczuwamy – zar\u00f3wno pozytywne, jak i te niechciane. Cia\u0142o migda\u0142owate<\/strong> to kluczowy obszar odpowiedzialny za przetwarzanie reakcji emocjonalnych, z wyszczeg\u00f3lnieniem strachu, agresji i l\u0119ku. Uczestniczy w wykrywaniu zagro\u017ce\u0144, zapami\u0119tywaniu decyzji zwi\u0105zanych z odczuwaniem silnych powi\u0105za\u0144 emocjonalnych, a tak\u017ce podejmowaniu decyzji. Nadreaktywno\u015b\u0107 tej struktury wyst\u0119puje w\u015br\u00f3d os\u00f3b z zaburzeniami l\u0119kowymi, np. fobiami czy zespo\u0142em l\u0119ku uog\u00f3lnionego.<\/p>\n\n\n\nR\u00f3wnie\u017c hipokamp<\/strong>, czyli wa\u017cna struktura uk\u0142adu limbicznego bierze udzia\u0142 nie tylko w konsolidacji pami\u0119ci, ale r\u00f3wnie\u017c w procesowaniu emocji. Badania wykaza\u0142y, i\u017c jego zmniejszona obecno\u015b\u0107 koreluje z obecno\u015bci\u0105 PTSD<\/a> lub zespo\u0142u stresu uog\u00f3lnionego.<\/p>\n\n\n\nW naszym organizmie obecna jest tak\u017ce o\u015b podwzg\u00f3rze\u2013przysadka\u2013nadnercza (HPA)<\/strong>, kt\u00f3ra reaguje na stres, zar\u00f3wno psychologiczny jak i pochodz\u0105cy z cia\u0142a poprzez wydzielanie kortyzolu<\/strong>. W ma\u0142ych dawkach jest on potrzebny do reakcji na zagro\u017cenie, regulacji metabolizmu czy nawet poprawy koncentracji, jednak\u017ce d\u0142ugotrwa\u0142y wzrost tego hormonu, charakterystyczny dla przewlek\u0142ego stresu i zaburze\u0144 l\u0119kowych skutkuje uszkodzeniem neuron\u00f3w i pogorszeniu nastroju.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCzynniki \u015brodowiskowe<\/h3>\n\n\n\n
Fakt, \u017ce otoczenie, w kt\u00f3rym si\u0119 znajdujemy wp\u0142ywa na nasz\u0105 psychik\u0119, nie jest niczym nowym. To \u015brodowisko kszta\u0142tuje nasze zachowania od najm\u0142odszych lat. Wp\u0142yw maj\u0105 zar\u00f3wno uwarunkowania kulturowe i spo\u0142eczne<\/strong> jak i przebieg naszego dzieci\u0144stwa<\/strong>. Zaniedbania rodzic\u00f3w, przemoc i niestabilne relacje mog\u0105 generowa\u0107 l\u0119k ju\u017c od pierwszych lat \u017cycia, a tak\u017ce w p\u00f3\u017aniejszym czasie mog\u0105 zwi\u0119ksza\u0107 na niego podatno\u015b\u0107. Pojedyncze stresowe wydarzenia r\u00f3wnie\u017c nie s\u0105 oboj\u0119tne dla naszego organizmu – rozw\u00f3d sw\u00f3j lub rodzic\u00f3w, \u015bmier\u0107 bliskich czy presja zawodowa mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 reakcj\u0119 stresow\u0105, kt\u00f3ra prosperuje do utrzymania si\u0119 przewlekle.<\/p>\n\n\n\nWa\u017cna r\u00f3wnie\u017c jest dba\u0142o\u015b\u0107 o siebie na wielu p\u0142aszczyznach \u017cyciowych. Nieprawid\u0142owa higiena snu, zaniedbywanie aktywno\u015bci fizycznej lub nadu\u017cywanie substancji psychoaktywnych wprawia nasz organizm w stan ci\u0105g\u0142ego zagro\u017cenia, co skutkuje zwy\u017ckami w wydzielaniu kortyzolu.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nCzynniki psychologiczne<\/h3>\n\n\n\n
Nie wszystkie przyczyny l\u0119ku s\u0105 konsekwencj\u0105 naszych dzia\u0142a\u0144. Du\u017cy wp\u0142yw na rozw\u00f3j zaburze\u0144 maj\u0105 predyspozycje psychiczne, kt\u00f3re ukszta\u0142towa\u0142y si\u0119 w ci\u0105gu naszego \u017cycia. Czynniki psychologiczne koncentruj\u0105 si\u0119 na interpretacji rzeczywisto\u015bci oraz radzeniu sobie z nat\u0142okiem psychicznym. <\/p>\n\n\n\n
Cechy osobowo\u015bci<\/strong>, takie jak perfekcjonizm lub wyst\u0119powanie niskiej samooceny s\u0105 du\u017cymi predykatorami wyst\u0105pienia problem\u00f3w z regulacj\u0105 emocjonaln\u0105. Wp\u0142yw ma r\u00f3wnie\u017c odbieranie przez nas rzeczywisto\u015bci – zniekszta\u0142cenia poznawcze<\/strong>, czyli wyst\u0119powanie b\u0142\u0119d\u00f3w w rozumieniu rzeczywisto\u015bci wynikaj\u0105ce z nieprawid\u0142owych wzorc\u00f3w my\u015blenia mog\u0105 by\u0107 przyczyn\u0105 utrwalonych zaburze\u0144 l\u0119kowych.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nInne czynniki<\/h3>\n\n\n\n
W obecnych czasach, charakteryzuj\u0105cych si\u0119 szybkim rozwojem elektroniki i nieograniczonym dost\u0119pem do Internetu, nie jest trudne, by wpa\u015b\u0107 w b\u0142\u0119dne ko\u0142o nadmiaru informacji. Zbyteczne prze\u0142adowanie kompulsywnie sprawdzanymi informacjami z kraju i \u015bwiata mo\u017ce nas skutecznie przyt\u0142oczy\u0107. Badania wykaza\u0142y, \u017ce u\u017cytkownicy smartfon\u00f3w, kt\u00f3rzy przed ekranem sp\u0119dzali powy\u017cej 7 godzin dziennie mieli ponad dwukrotnie wy\u017csze ryzyko wyst\u0105pienia depresji i l\u0119ku.<\/strong> Ju\u017c godzina dziennie przed urz\u0105dzeniami elektronicznymi wywo\u0142a\u0142a obni\u017cenie si\u0119 dobrostanu psychicznego, co \u015bwiadczy o tym, jak korzystnie mo\u017ce wp\u0142yn\u0105\u0107 ograniczenie ilo\u015bci czasu sp\u0119dzanego przed ekranem nie tylko w\u015br\u00f3d dzieci i m\u0142odzie\u017cy, ale r\u00f3wnie\u017c w\u015br\u00f3d os\u00f3b doros\u0142ych.<\/p>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Wizyta<\/div>\n Konsultacja psychologa<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Czujesz przyt\u0142oczenie codziennymi obowi\u0105zkami lub mierzysz si\u0119 z trudnymi emocjami, kt\u00f3re utrudniaj\u0105 funkcjonowanie? Skorzystaj z porady psychologa, aby poszuka\u0107 sposob\u00f3w na popraw\u0119 komfortu psychicznego.<\/div>\n
\n od 150 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nKonsekwencje medyczne i psychospo\u0142eczne l\u0119ku<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nTo, co z naszym organizmem robi l\u0119k kr\u00f3tkotrwa\u0142y i l\u0119k przewlek\u0142y, bardzo si\u0119 od siebie r\u00f3\u017cni. Gdy mamy do czynienia ze stresem chronicznym, nasze cia\u0142o kroczy ku wyczerpaniu swoich zasob\u00f3w, co objawi\u0107 si\u0119 mo\u017ce zwi\u0119kszonym ryzykiem wyst\u0119powania chor\u00f3b przewlek\u0142ych.<\/p>\n\n\n\n
D\u0142ugotrwa\u0142y l\u0119k powoduje nieustann\u0105 aktywacj\u0119 uk\u0142adu wsp\u00f3\u0142czulnego, a to skutkuje ci\u0105g\u0142\u0105 gotowo\u015bci\u0105 organizmu do walki. Wywo\u0142uje to m.in. napi\u0119cie mi\u0119\u015bniowe, kt\u00f3re w d\u0142ugotrwa\u0142ym obrazie mo\u017ce jawi\u0107 si\u0119 b\u00f3lami g\u0142owy<\/a>, w tym migrenami<\/strong>, czy napi\u0119ciowymi b\u00f3lami karku i plec\u00f3w<\/strong>. L\u0119k mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c wp\u0142yn\u0105\u0107 na nasz uk\u0142ad pokarmowy, powoduj\u0105c zesp\u00f3\u0142 jelita dra\u017cliwego <\/strong>i wrzody \u017co\u0142\u0105dka<\/a><\/strong>. Oddzia\u0142uje on r\u00f3wnie\u017c na uk\u0142ad kr\u0105\u017cenia poprzez podniesienie ci\u015bnienia krwi, co mo\u017ce prowadzi\u0107 do mia\u017cd\u017cycy<\/a><\/strong> i zawa\u0142u mi\u0119\u015bnia sercowego<\/strong>. Konsekwencje ponosi te\u017c nasz uk\u0142ad odporno\u015bciowy, kt\u00f3ry przestaje funkcjonowa\u0107 prawid\u0142owo i sprawia, \u017ce nasz organizm jest bardziej podatny na infekcje<\/strong>. <\/p>\n\n\n\nChroniczny strach nie jest oboj\u0119tny r\u00f3wnie\u017c dla naszego wypoczynku – cz\u0119sto jednymi z pierwszych objaw\u00f3w d\u0142ugotrwa\u0142ego l\u0119ku s\u0105 problemy ze snem<\/strong>. Uprzykrza\u0107 \u017cycie mog\u0105 koszmary<\/strong>, problemy z za\u015bni\u0119ciem<\/strong> i cz\u0119ste wybudzanie si\u0119<\/strong>, przez co organizm nie jest w stanie efektywnie si\u0119 regenerowa\u0107, a to nakr\u0119ca b\u0142\u0119dne ko\u0142o coraz wi\u0119kszego stresu.<\/p>\n\n\n\nZaburzone jest tak\u017ce nasze funkcjonowanie na poziomie psychologicznym i spo\u0142ecznym. D\u0142ugotrwa\u0142y l\u0119k powoduje obni\u017cenie odporno\u015bci na stres w \u017cyciu codziennym, co mo\u017ce wie\u015b\u0107 do wyst\u0105pienia powa\u017cnych chor\u00f3b psychicznych<\/strong>, np. depresji, zaburze\u0144 obsesyjno-kompulsywnych lub zaburze\u0144 od\u017cywiania<\/a>. Mo\u017ce on tak\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na \u017cycie zawodowe poprzez powodowanie zaburze\u0144 w koncentracji i os\u0142abienia pami\u0119ci<\/strong>, a tak\u017ce obni\u017cenie naszej motywacji, co wiedzie do zmniejszenia jako\u015bci pracy, a w konsekwencji do wypalenia zawodowego. <\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nJak radzi\u0107 sobie z l\u0119kiem na co dzie\u0144? Metody samopomocy<\/h2>\n\n\n\n
Nie w ka\u017cdej sytuacji \u017cyciowej jeste\u015bmy w stanie pozwoli\u0107 sobie na profesjonaln\u0105 pomoc, kt\u00f3ra mo\u017ce zmieni\u0107 nasze postrzeganie zaburze\u0144 l\u0119kowych, dlatego wa\u017cne jest, by umie\u0107 radzi\u0107 sobie z nim na poziomie \u017cycia codziennego – gdy napad zaskoczy nas w pracy lub szkole. Dzi\u0119ki temu jeste\u015bmy w znacznym stopniu w stanie podnie\u015b\u0107 sw\u00f3j komfort \u017cycia i prze\u017cywa\u0107 mniej nieprzyjemno\u015bci. Wa\u017cne jest, by pami\u0119ta\u0107, \u017ce na ka\u017cdego dzia\u0142a\u0107 mog\u0105 inne metody, warto wi\u0119c z nimi eksperymentowa\u0107, by odszuka\u0107 t\u0119 odpowiedni\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Udowodniony naukowo wp\u0142yw na redukcj\u0119 l\u0119ku maj\u0105 wszelkiego rodzaju techniki relaksacyjne<\/strong>, b\u0119d\u0105ce dost\u0119pne dla nas w ka\u017cdym momencie. W ich sk\u0142ad wchodzi medytacja i techniki uwa\u017cno\u015bci (mindfulness)<\/strong>. Pomagaj\u0105 one oddali\u0107 od siebie nat\u0142ok my\u015bli i zmartwienia, a skoncentrowa\u0107 si\u0119 na chwili obecnej.<\/p>\n\n\n\nR\u00f3wnie pomocne mog\u0105 by\u0107 techniki oddechowe<\/strong>, kt\u00f3re pomagaj\u0105 uspokoi\u0107 uk\u0142ad nerwowy i obni\u017cy\u0107 napi\u0119cie mi\u0119\u015bniowe. W sieci mo\u017cemy znale\u017a\u0107 r\u00f3wnie\u017c metod\u0119 opracowan\u0105 przez Edmunda Jacobsona zwan\u0105 progresywn\u0105 relaksacj\u0105 mi\u0119\u015bni (PMR)<\/strong>, kt\u00f3ra poprzez skupienie swojej uwagi na ciele i zmniejszenie jego napi\u0119cia w licznych badaniach klinicznych powodowa\u0142a znaczn\u0105 redukcj\u0119 objaw\u00f3w l\u0119kowych. <\/p>\n\n\n\nRegularny wysi\u0142ek fizyczny<\/strong> r\u00f3wnie\u017c ma wp\u0142yw na nasze samopoczucie – badania wykaza\u0142y, \u017ce ju\u017c 20-30 minut aktywno\u015bci fizycznej nawet 3 razy w tygodniu powoduje redukcj\u0119 l\u0119ku i poprawia nastr\u00f3j. Regularne \u0107wiczenia fizyczne oraz zbilansowana, zdrowa dieta<\/strong> powinny by\u0107 pierwszym krokiem do naszego zdrowia psychicznego. Posi\u0142ki bogate w kwasy omega-3<\/a>, witaminy z grupy B mog\u0105 wzmaga\u0107 dzia\u0142anie przeciwl\u0119kowe, za\u015b kofeina<\/a> i alkohol mog\u0105 dzia\u0142a\u0107 przeciwstawnie. <\/p>\n\n\n\nBardzo wa\u017cnym czynnikiem wp\u0142ywaj\u0105cym na redukcj\u0119 l\u0119ku s\u0105 wi\u0119zi spo\u0142eczne<\/strong>. To dzi\u0119ki nim jeste\u015bmy w stanie w pe\u0142ni funkcjonowa\u0107 jako osoby i do\u015bwiadcza\u0107 prawdziwego szcz\u0119\u015bcia. Pomimo tego, \u017ce osoby l\u0119kowe cz\u0119sto maj\u0105 tendencj\u0119 do unikania spotka\u0144 i izolacji warto jest oswoi\u0107 si\u0119 z przebywaniem w\u015br\u00f3d ludzi. Rozmawianie o emocjach z przyjaci\u00f3\u0142mi, wyrzucenie z siebie wszystkiego, co le\u017cy na sercu i szczera rozmowa maj\u0105 nieoceniony wp\u0142yw na nasze samopoczucie. <\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nL\u0119k – kiedy szuka\u0107 profesjonalnej pomocy?<\/h2>\n\n\n\n
Zwyk\u0142y stres czy niepok\u00f3j nie musz\u0105 \u015bwiadczy\u0107 o powa\u017cnych zaburzeniach l\u0119kowych, dop\u00f3ki nie towarzysz\u0105 nam na co dzie\u0144. Warto si\u0119 pochyli\u0107 nad szukaniem profesjonalnej pomocy, gdy:<\/p>\n\n\n\n
\n- l\u0119k utrzymuje si\u0119 co najmniej od 6 miesi\u0119cy<\/strong> i staje si\u0119 integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 \u017cycia;<\/li>\n\n\n\n
- zaburza codzienne funkcjonowanie<\/strong> – jest generatorem problem\u00f3w w pracy, szkole czy \u017cyciu prywatnym;<\/li>\n\n\n\n
- jest nieproporcjonalny do sytuacji<\/strong>, kt\u00f3ra go wywo\u0142uje;<\/li>\n\n\n\n
- nie przechodzi<\/strong> mimo ust\u0105pieniu czynnika wywo\u0142uj\u0105cego go.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Jak skutecznie pokona\u0107 l\u0119k? Farmakoterapia, psychoterapia <\/h3>\n\n\n\n
Pierwszym wyborem w leczeniu l\u0119ku powinna by\u0107 psychoterapia<\/strong>, szczeg\u00f3lnie, gdy m\u00f3wimy o l\u0119ku o umiarkowanym stopniu nat\u0119\u017cenia b\u0105d\u017a l\u0119ku przewlek\u0142ym. Najlepiej przebadan\u0105 i uznawan\u0105 za najskuteczniejsz\u0105 w leczeniu zaburze\u0144 l\u0119kowych uznaje si\u0119 terapi\u0119 poznawczo-behawioraln\u0105 (CBT)<\/strong>. Dzi\u0119ki pomocy specjalisty, mo\u017cemy rozpozna\u0107 negatywne schematy my\u015blowe i fa\u0142szywe przekonania a tak\u017ce nauczy\u0107 si\u0119 z nimi radzi\u0107. Ten rodzaj psychoterapii skupia si\u0119 na rozwijaniu zachowa\u0144, kt\u00f3re pomog\u0105 zaadaptowa\u0107 si\u0119 w stresuj\u0105cej sytuacji i skupi\u0107 si\u0119 na pozytywnych aspektach.<\/p>\n\n\n\nGdy l\u0119k staje si\u0119 przeszkod\u0105 w codziennym funkcjonowaniu lub czujemy, \u017ce sama terapia nie jest wystarczaj\u0105ca warto skonsultowa\u0107 swoj\u0105 sytuacj\u0119 z psychiatr\u0105 <\/strong>i zasi\u0119gn\u0105\u0107 pomocy w postaci farmakoterapii<\/strong>. Najcz\u0119\u015bciej u\u017cywanymi lekami s\u0105 leki przeciwdepresyjne<\/strong>, szczeg\u00f3lnie inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI)<\/strong>, kt\u00f3re poprzez blokowanie wychwytu serotoniny zwi\u0119kszaj\u0105 jej poziom w szczelinie synaptycznej. Neuroprzeka\u017anik ten, nazywany „hormonem szcz\u0119\u015bcia” ma kluczow\u0105 rol\u0119 w stabilizacji nastroju, redukcji l\u0119ku, a tak\u017ce wp\u0142ywa na jako\u015b\u0107 snu, pami\u0119\u0107 i apetyt. Stosowanie tego leku po oko\u0142o 2-4 tygodniach powoduje znaczn\u0105 redukcj\u0119 stan\u00f3w l\u0119kowych oraz og\u00f3ln\u0105 popraw\u0119 samopoczucia. Przyjmowanie tych lek\u00f3w pod sta\u0142ym nadzorem lekarza pozwala odzyska\u0107 r\u00f3wnowag\u0119 psychiczn\u0105 i zwi\u0119kszy\u0107 jako\u015b\u0107 funkcjonowania na co dzie\u0144. <\/p>\n\n\n\nWarto jednak wspomnie\u0107, \u017ce wed\u0142ug wielu bada\u0144 najwi\u0119ksz\u0105 skuteczno\u015b\u0107 w leczeniu zaburze\u0144 l\u0119kowych ma po\u0142\u0105czenie psychoterapii z leczeniem farmakologicznym<\/strong>. Dzi\u0119ki temu mo\u017cliwe jest holistyczne zadbanie o problem, a nie tylko leczenie objawowe, co daje najlepsze rezultaty.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nL\u0119k \u2013 jak pom\u00f3c innym? Praktyczne porady dla bliskich<\/h2>\n\n\n\n
Jako bliscy osoby z trudno\u015bciami emocjonalnymi mamy ogromny wp\u0142yw na ich samopoczucie. Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 co i w jaki spos\u00f3b m\u00f3wimy, bo by\u0107 mo\u017ce nie zdajemy sobie sprawy, \u017ce nasze z pozoru neutralne s\u0142owa mog\u0105 rani\u0107 drug\u0105 stron\u0119. Najwa\u017cniejsze co mo\u017cemy da\u0107 drugiej osobie to blisko\u015b\u0107 i wys\u0142uchanie<\/strong> wszystkiego, z czym si\u0119 zmaga.<\/p>\n\n\n\n
Czym jest l\u0119k? L\u0119k, strach a fobia <\/h2>\n\n\n\nDefinicja l\u0119ku<\/h3>\n\n\n\n
Zgodnie z definicj\u0105, l\u0119k to specyficzny, nieprzyjemny stan emocjonalny,<\/strong> w kt\u00f3rym odczuwamy obaw\u0119 przed trudnym do sprecyzowania zagro\u017ceniem. Wyst\u0119puje on w odpowiedzi na irracjonalne niebezpiecze\u0144stwo, jest projekcj\u0105 sytuacji, kt\u00f3ra si\u0119 nie wydarzy\u0142a, ale jest takie prawdopodobie\u0144stwo. <\/p>\n\n\n\n Podczas gdy l\u0119k dotyczy wytwor\u00f3w naszej wyobra\u017ani, strach tyczy si\u0119 faktycznych zdarze\u0144, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 dla nas realnym zagro\u017ceniem. Jest fizjologiczn\u0105, obronn\u0105 reakcj\u0105 naszego organizmu przed niebezpiecze\u0144stwem. Strach <\/strong>stanowi adaptacyjn\u0105 odpowied\u017a umys\u0142u i cia\u0142a na zagra\u017caj\u0105cy bodziec zewn\u0119trzny, przygotowuje nasze cia\u0142o do ewentualnej walki albo ucieczki na wiele sposob\u00f3w mobilizuj\u0105c je do dzia\u0142ania, kt\u00f3rego zadaniem jest unikni\u0119cie lub pokonanie niebezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n Najpro\u015bciej por\u00f3wnuj\u0105c, strach to odpowied\u017a na widok gro\u017anego zwierz\u0119cia, podczas gdy l\u0119k jest konsekwencj\u0105 wyobra\u017cenia sobie go w akcji.<\/p>\n\n\n\n L\u0119k jest fizjologiczn\u0105 reakcj\u0105 naszego organizmu, kt\u00f3ra ma te\u017c swoje pozytywne aspekty. Dzi\u0119ki niemu zwi\u0119ksza si\u0119 nasza czujno\u015b\u0107 na ewentualne niebezpiecze\u0144stwa i mo\u017cemy si\u0119 do nich lepiej przygotowa\u0107. Jednak\u017ce s\u0105 stany, w kt\u00f3rych poczucie to wyst\u0119puje w nadmiarze i zaczyna utrudnia\u0107 codzienne funkcjonowanie.<\/p>\n\n\n\n L\u0119k adaptacyjny<\/strong> jest przej\u015bciow\u0105 reakcj\u0105 organizmu na stresuj\u0105ce wydarzenie. Ma konkretn\u0105 przyczyn\u0119 i zanika po jej ust\u0105pieniu. Jest elementem \u017cycia, ale nie dezorganizuje go.<\/p>\n\n\n\n L\u0119k patologiczny<\/strong> jest natomiast przewlek\u0142ym, cz\u0119sto nieadekwatnym do sytuacji stanem, kt\u00f3ry wyra\u017anie zaburza nasze codzienne funkcjonowanie. Objawia si\u0119 nie tylko poczuciem niepokoju, ale r\u00f3wnie\u017c zmianami somatycznymi, takimi jak np. ko\u0142atanie serca, nadmierna potliwo\u015b\u0107<\/a> czy dr\u017cenie r\u0105k.<\/p>\n\n\n\n Cechy, \u015bwiadcz\u0105ce o alarmuj\u0105cym poziomie l\u0119ku, kt\u00f3re mo\u017cemy u siebie zaobserwowa\u0107 to:<\/p>\n\n\n\n Najbardziej charakterystyczn\u0105 cech\u0105 tej choroby jest fakt, \u017ce l\u0119k jest przewlek\u0142y. <\/strong>Wyst\u0119puje mniej wi\u0119cej na tym samym poziomie przez d\u0142ugi okres i cz\u0119sto dotyczy codziennych spraw – np. zamartwiania si\u0119 o zdrowie swoje lub bliskich, o ich bezpiecze\u0144stwo, mimo braku sytuacji, kt\u00f3re mog\u0142yby im zagra\u017ca\u0107. Martwienie si\u0119 cz\u0119sto daje osobom z GAD mylne poczucie, \u017ce s\u0105 przygotowane na najgorsze i lepiej poradz\u0105 sobie z krytycznymi sytuacjami. <\/p>\n\n\n\n By zdiagnozowa\u0107 zesp\u00f3\u0142 l\u0119ku uog\u00f3lnionego, tak zwany „l\u0119k wolnop\u0142yn\u0105cy” musi wyst\u0119powa\u0107 przez wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 dnia przez okres co najmniej sze\u015bciu miesi\u0119cy. <\/strong>Choroba najcz\u0119\u015bciej wsp\u00f3\u0142wyst\u0119puje z innymi schorzeniami, tj. depresja<\/a>, inne zaburzenia l\u0119kowe czy uzale\u017cnienia od substancji psychoaktywnych. Cz\u0119\u015bciej r\u00f3wnie\u017c wyst\u0119puje w\u015br\u00f3d kobiet, kt\u00f3re s\u0105 bardziej podatne na rozwini\u0119cie tych\u017ce zaburze\u0144.<\/p>\n\n\n\n Fobia specyficzna to zaburzenie psychiczne objawiaj\u0105ce si\u0119 nieproporcjonalnym strachem lub l\u0119kiem na skutek ekspozycji na dany obiekt, mimo braku prawdziwego zagro\u017cenia. Jest to nie tylko strach przed np. paj\u0105kami chodz\u0105cymi po ciele, ale r\u00f3wnie\u017c niewsp\u00f3\u0142mierna reakcja l\u0119kowa na widok zdj\u0119cia przedstawiaj\u0105cego to zwierz\u0119. Innym objawem fobii jest unikanie sytuacji, w kt\u00f3rych mo\u017ce doj\u015b\u0107 do konfrontacji z obiektem wywo\u0142uj\u0105cym silne emocje.<\/p>\n\n\n\n Przyk\u0142adowymi rodzajami fobii s\u0105:<\/p>\n\n\n\n Agorafobia<\/strong> to osobno wymienione w DSM-V schorzenie, polegaj\u0105ce na silnej obawie przed przestrzeniami, w kt\u00f3rymi trudne by\u0142oby otrzymanie szybkiej pomocy lub z kt\u00f3rej trudno si\u0119 wydosta\u0107. S\u0105 to np. \u015brodki komunikacji miejskiej, otwarte przestrzenie czy t\u0142um ludzi. Osoby cierpi\u0105ce na agorafobi\u0119 maj\u0105 poczucie, \u017ce \u015brodowisko, w kt\u00f3rym si\u0119 znajduj\u0105 jest pe\u0142ne niebezpiecze\u0144stw.<\/p>\n\n\n\n To jeden z rodzaj\u00f3w zaburze\u0144 l\u0119kowych wynikaj\u0105cych ze strachu przed kontaktami spo\u0142ecznymi. Osoby cierpi\u0105ce na fobie spo\u0142eczn\u0105 odczuwaj\u0105 na co dzie\u0144 zagro\u017cenie ze strony spo\u0142ecze\u0144stwa i obaw\u0119 przed upokorzeniem w oczach innych. Trudno\u015bci sprawia im r\u00f3wnie\u017c spo\u017cywanie posi\u0142k\u00f3w przy innych ludziach czy wykonywanie codziennych czynno\u015bci w towarzystwie.<\/p>\n\n\n\n L\u0119kom tym towarzysz\u0105 r\u00f3wnie\u017c reakcje somatyczne, takie jak czerwienienie si\u0119 czy nadmierna potliwo\u015b\u0107 r\u0105k, kt\u00f3re mog\u0105 jak b\u0142\u0119dne ko\u0142o wzmaga\u0107 irracjonalny strach przed kompromitacj\u0105. Konsekwencj\u0105 tych odczu\u0107 jest unikanie spotka\u0144 towarzyskich i silna potrzeba izolacji spo\u0142ecznej, kt\u00f3ra istotnie zak\u0142\u00f3ca codzienne funkcjonowanie na wielu p\u0142aszczyznach \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n L\u0119k separacyjny jest zjawiskiem, kt\u00f3re naturalnie wyst\u0119puje w wieku dzieci\u0119cym, a swoj\u0105 patologiczn\u0105 form\u0119 osi\u0105ga, gdy dotyczy starszych os\u00f3b i osi\u0105ga nieproporcjonaln\u0105 wielko\u015b\u0107 w stosunku do sytuacji i wieku. <\/strong>Cho\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 diagnoz l\u0119ku separacyjnego dotyczy nieletnich, choroba ta wyst\u0119puje r\u00f3wnie\u017c w\u015br\u00f3d doros\u0142ych i mo\u017ce, ale nie musi mie\u0107 swoich pocz\u0105tk\u00f3w w dzieci\u0144stwie.<\/p>\n\n\n\n Osoby z t\u0105 przypad\u0142o\u015bci\u0105 charakteryzuj\u0105 si\u0119 nadmiernym przywi\u0105zaniem do bliskiej osoby, kt\u00f3re zaburza codzienno\u015b\u0107. Perspektywa rozdzielenia z bliskimi budzi niech\u0119\u0107 i sprzeciw, a dokonanie tego wywo\u0142uje silny stres<\/a>, uporczywe obawy przed utrat\u0105 bliskich na skutek nieszcz\u0119\u015bliwego wypadku, czy nag\u0142ej choroby, a nawet l\u0119k przed ma\u0142o prawdopodobnymi scenariuszami takimi jak porwanie. Chorym towarzysz\u0105 te\u017c uporczywe objawy somatyczne<\/strong> (np. b\u00f3le brzucha, nudno\u015bci, zawroty g\u0142owy<\/a>), kt\u00f3re nasilaj\u0105 si\u0119 przed ewentualnym rozdzieleniem z bliskim.<\/p>\n\n\n\n By zdiagnozowa\u0107 l\u0119k separacyjny dolegliwo\u015bci musz\u0105 trwa\u0107 co najmniej od 4 tygodni (dzieci) lub 6 miesi\u0119cy (doro\u015bli) oraz musz\u0105 istotnie utrudnia\u0107 funkcjonowanie w spo\u0142ecze\u0144stwie.<\/p>\n\n\n\n Mutyzm wybi\u00f3rczy charakteryzuje si\u0119 blokad\u0105 werbaln\u0105 przed spo\u0142ecze\u0144stwem z wyj\u0105tkiem wyszczeg\u00f3lnionej liczby os\u00f3b, w kt\u00f3rych otoczeniu dana osoba czuje si\u0119 bezpiecznie. Nie jest to celowe powstrzymywanie si\u0119 od m\u00f3wienia, lecz wewn\u0119trzna blokada<\/strong> wynikaj\u0105ca z odczuwania bardzo silnego l\u0119ku spo\u0142ecznego. Zaburzenie zwykle rozwija si\u0119 w okresie dzieci\u0119cym, lecz nieleczone mo\u017ce mie\u0107 swoje konsekwencje w doros\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n To schorzenie charakteryzuj\u0105ce si\u0119 wyst\u0119powaniem napad\u00f3w paniki,<\/strong> czyli nag\u0142ych i niespodziewanych objaw\u00f3w psychicznych i fizycznych b\u0119d\u0105cych konsekwencj\u0105 nadmiernego l\u0119ku. Atakowi towarzysz\u0105 objawy somatyczne, takie jak przy\u015bpieszone bicie serca, duszno\u015b\u0107, dr\u017cenie, pocenie si\u0119, uderzenia gor\u0105ca, dreszcze, kt\u00f3re dodatkowo wywo\u0142uj\u0105 strach przed chorob\u0105, a nawet \u015bmierci\u0105.<\/p>\n\n\n\n Ze wzgl\u0119du na objawy przywodz\u0105ce na my\u015bl nag\u0142e stany chorobowe, takie jak zawa\u0142 serca, u cz\u0119\u015bci pacjent\u00f3w rozwija si\u0119 tak zwany l\u0119k antycypacyjny<\/strong>, czyli strach przed nadej\u015bciem kolejnego napadu (l\u0119k przed l\u0119kiem). Osoba dotkni\u0119ta tym zaburzeniem jest w stanie przeczuwa\u0107 nadej\u015bcie kolejnego napadu, mo\u017ce on si\u0119 wi\u0105za\u0107 z konkretnymi czynno\u015bciami (np. przebywanie na otwartej wodzie lub w t\u0142umie ludzi), ale mo\u017ce te\u017c nie mie\u0107 konkretnej przyczyny.<\/p>\n\n\n\n Mimo, \u017ce l\u0119k jest czym\u015b, co naturalnie nam towarzyszy, gdy zaczyna nad nami dominowa\u0107 i przejmowa\u0107 kontrol\u0119 nad codziennym \u017cyciem stanowi on powa\u017cny problem, kt\u00f3ry wymaga leczenia. Nale\u017cy przyjrze\u0107 si\u0119 objawom, kt\u00f3re mog\u0105 \u015bwiadczy\u0107, i\u017c strach w naszym \u017cyciu zaczyna by\u0107 problemem.<\/p>\n\n\n\n Symptomy, kt\u00f3re towarzyszom zaburzeniom l\u0119kowym nie musz\u0105 jawi\u0107 si\u0119 jedynie jako problemy natury emocjonalnej – l\u0119k objawia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c somatycznie, jak i behawioralnie. Warto te\u017c wspomnie\u0107, \u017ce objawy zaburze\u0144 emocjonalnych mog\u0105 rozwija\u0107 si\u0119 powoli, by\u0107 niecharakterystyczne i r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 u poszczeg\u00f3lnych os\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n Objawy psychiczne l\u0119ku:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Objawy somatyczne:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Objawy behawioralne:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Pochodzenie l\u0119ku jest spraw\u0105 niezwykle z\u0142o\u017con\u0105 i wieloczynnikow\u0105. Wp\u0142yw na powstawanie tych do\u015bwiadcze\u0144 ma nie tylko \u015brodowisko, lecz r\u00f3wnie\u017c czynniki biologiczne, takie jak genetyka czy budowa m\u00f3zgu i czynniki psychologiczne m\u00f3wi\u0105ce o naszej osobowo\u015bci. <\/p>\n\n\n\n Naukowcy potwierdzaj\u0105, \u017ce zaburzenia l\u0119kowe wykazuj\u0105 umiarkowan\u0105 dziedziczno\u015b\u0107. Nie odpowiada ona bezpo\u015brednio za powstawanie tego rodzaju schorze\u0144, ale mog\u0105 zwi\u0119ksza\u0107 podatno\u015b\u0107 na zachorowanie w\u015br\u00f3d os\u00f3b poddanych dzia\u0142aniu niekorzystnych czynnik\u00f3w \u015brodowiskowych.<\/p>\n\n\n\n Zaburzenia w poziomach neuroprzeka\u017anik\u00f3w s\u0105 jednym z czynnik\u00f3w wywo\u0142uj\u0105cych l\u0119k w\u015br\u00f3d pacjent\u00f3w psychiatrycznych. Niedobory takich zwi\u0105zk\u00f3w jak serotonina<\/strong> („hormon szcz\u0119\u015bcia<\/a>„), noradrenalina<\/strong> (odpowiadaj\u0105cy za reakcj\u0119 „walcz lub uciekaj”) GABA<\/strong> (neuroprzeka\u017anik hamuj\u0105cy OUN) i dopamina<\/a><\/strong> (reguluj\u0105ca motywacj\u0119 i odpowiadaj\u0105ca za uk\u0142ad nagrody) mog\u0105 rozlicznie wp\u0142ywa\u0107 na zaburzenia zwi\u0105zane z l\u0119kiem, a tak\u017ce na efekty ich oddzia\u0142ywania, takie jak szybsze bicie serca lub nerwowo\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n Wiele struktur m\u00f3zgowia ma wp\u0142yw na emocje, kt\u00f3re odczuwamy – zar\u00f3wno pozytywne, jak i te niechciane. Cia\u0142o migda\u0142owate<\/strong> to kluczowy obszar odpowiedzialny za przetwarzanie reakcji emocjonalnych, z wyszczeg\u00f3lnieniem strachu, agresji i l\u0119ku. Uczestniczy w wykrywaniu zagro\u017ce\u0144, zapami\u0119tywaniu decyzji zwi\u0105zanych z odczuwaniem silnych powi\u0105za\u0144 emocjonalnych, a tak\u017ce podejmowaniu decyzji. Nadreaktywno\u015b\u0107 tej struktury wyst\u0119puje w\u015br\u00f3d os\u00f3b z zaburzeniami l\u0119kowymi, np. fobiami czy zespo\u0142em l\u0119ku uog\u00f3lnionego.<\/p>\n\n\n\n R\u00f3wnie\u017c hipokamp<\/strong>, czyli wa\u017cna struktura uk\u0142adu limbicznego bierze udzia\u0142 nie tylko w konsolidacji pami\u0119ci, ale r\u00f3wnie\u017c w procesowaniu emocji. Badania wykaza\u0142y, i\u017c jego zmniejszona obecno\u015b\u0107 koreluje z obecno\u015bci\u0105 PTSD<\/a> lub zespo\u0142u stresu uog\u00f3lnionego.<\/p>\n\n\n\n W naszym organizmie obecna jest tak\u017ce o\u015b podwzg\u00f3rze\u2013przysadka\u2013nadnercza (HPA)<\/strong>, kt\u00f3ra reaguje na stres, zar\u00f3wno psychologiczny jak i pochodz\u0105cy z cia\u0142a poprzez wydzielanie kortyzolu<\/strong>. W ma\u0142ych dawkach jest on potrzebny do reakcji na zagro\u017cenie, regulacji metabolizmu czy nawet poprawy koncentracji, jednak\u017ce d\u0142ugotrwa\u0142y wzrost tego hormonu, charakterystyczny dla przewlek\u0142ego stresu i zaburze\u0144 l\u0119kowych skutkuje uszkodzeniem neuron\u00f3w i pogorszeniu nastroju.<\/p>\n\n\n\n Fakt, \u017ce otoczenie, w kt\u00f3rym si\u0119 znajdujemy wp\u0142ywa na nasz\u0105 psychik\u0119, nie jest niczym nowym. To \u015brodowisko kszta\u0142tuje nasze zachowania od najm\u0142odszych lat. Wp\u0142yw maj\u0105 zar\u00f3wno uwarunkowania kulturowe i spo\u0142eczne<\/strong> jak i przebieg naszego dzieci\u0144stwa<\/strong>. Zaniedbania rodzic\u00f3w, przemoc i niestabilne relacje mog\u0105 generowa\u0107 l\u0119k ju\u017c od pierwszych lat \u017cycia, a tak\u017ce w p\u00f3\u017aniejszym czasie mog\u0105 zwi\u0119ksza\u0107 na niego podatno\u015b\u0107. Pojedyncze stresowe wydarzenia r\u00f3wnie\u017c nie s\u0105 oboj\u0119tne dla naszego organizmu – rozw\u00f3d sw\u00f3j lub rodzic\u00f3w, \u015bmier\u0107 bliskich czy presja zawodowa mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 reakcj\u0119 stresow\u0105, kt\u00f3ra prosperuje do utrzymania si\u0119 przewlekle.<\/p>\n\n\n\n Wa\u017cna r\u00f3wnie\u017c jest dba\u0142o\u015b\u0107 o siebie na wielu p\u0142aszczyznach \u017cyciowych. Nieprawid\u0142owa higiena snu, zaniedbywanie aktywno\u015bci fizycznej lub nadu\u017cywanie substancji psychoaktywnych wprawia nasz organizm w stan ci\u0105g\u0142ego zagro\u017cenia, co skutkuje zwy\u017ckami w wydzielaniu kortyzolu.<\/p>\n\n\n\n Nie wszystkie przyczyny l\u0119ku s\u0105 konsekwencj\u0105 naszych dzia\u0142a\u0144. Du\u017cy wp\u0142yw na rozw\u00f3j zaburze\u0144 maj\u0105 predyspozycje psychiczne, kt\u00f3re ukszta\u0142towa\u0142y si\u0119 w ci\u0105gu naszego \u017cycia. Czynniki psychologiczne koncentruj\u0105 si\u0119 na interpretacji rzeczywisto\u015bci oraz radzeniu sobie z nat\u0142okiem psychicznym. <\/p>\n\n\n\n Cechy osobowo\u015bci<\/strong>, takie jak perfekcjonizm lub wyst\u0119powanie niskiej samooceny s\u0105 du\u017cymi predykatorami wyst\u0105pienia problem\u00f3w z regulacj\u0105 emocjonaln\u0105. Wp\u0142yw ma r\u00f3wnie\u017c odbieranie przez nas rzeczywisto\u015bci – zniekszta\u0142cenia poznawcze<\/strong>, czyli wyst\u0119powanie b\u0142\u0119d\u00f3w w rozumieniu rzeczywisto\u015bci wynikaj\u0105ce z nieprawid\u0142owych wzorc\u00f3w my\u015blenia mog\u0105 by\u0107 przyczyn\u0105 utrwalonych zaburze\u0144 l\u0119kowych.<\/p>\n\n\n\n W obecnych czasach, charakteryzuj\u0105cych si\u0119 szybkim rozwojem elektroniki i nieograniczonym dost\u0119pem do Internetu, nie jest trudne, by wpa\u015b\u0107 w b\u0142\u0119dne ko\u0142o nadmiaru informacji. Zbyteczne prze\u0142adowanie kompulsywnie sprawdzanymi informacjami z kraju i \u015bwiata mo\u017ce nas skutecznie przyt\u0142oczy\u0107. Badania wykaza\u0142y, \u017ce u\u017cytkownicy smartfon\u00f3w, kt\u00f3rzy przed ekranem sp\u0119dzali powy\u017cej 7 godzin dziennie mieli ponad dwukrotnie wy\u017csze ryzyko wyst\u0105pienia depresji i l\u0119ku.<\/strong> Ju\u017c godzina dziennie przed urz\u0105dzeniami elektronicznymi wywo\u0142a\u0142a obni\u017cenie si\u0119 dobrostanu psychicznego, co \u015bwiadczy o tym, jak korzystnie mo\u017ce wp\u0142yn\u0105\u0107 ograniczenie ilo\u015bci czasu sp\u0119dzanego przed ekranem nie tylko w\u015br\u00f3d dzieci i m\u0142odzie\u017cy, ale r\u00f3wnie\u017c w\u015br\u00f3d os\u00f3b doros\u0142ych.<\/p>\n\n\n <\/div>\n To, co z naszym organizmem robi l\u0119k kr\u00f3tkotrwa\u0142y i l\u0119k przewlek\u0142y, bardzo si\u0119 od siebie r\u00f3\u017cni. Gdy mamy do czynienia ze stresem chronicznym, nasze cia\u0142o kroczy ku wyczerpaniu swoich zasob\u00f3w, co objawi\u0107 si\u0119 mo\u017ce zwi\u0119kszonym ryzykiem wyst\u0119powania chor\u00f3b przewlek\u0142ych.<\/p>\n\n\n\n D\u0142ugotrwa\u0142y l\u0119k powoduje nieustann\u0105 aktywacj\u0119 uk\u0142adu wsp\u00f3\u0142czulnego, a to skutkuje ci\u0105g\u0142\u0105 gotowo\u015bci\u0105 organizmu do walki. Wywo\u0142uje to m.in. napi\u0119cie mi\u0119\u015bniowe, kt\u00f3re w d\u0142ugotrwa\u0142ym obrazie mo\u017ce jawi\u0107 si\u0119 b\u00f3lami g\u0142owy<\/a>, w tym migrenami<\/strong>, czy napi\u0119ciowymi b\u00f3lami karku i plec\u00f3w<\/strong>. L\u0119k mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c wp\u0142yn\u0105\u0107 na nasz uk\u0142ad pokarmowy, powoduj\u0105c zesp\u00f3\u0142 jelita dra\u017cliwego <\/strong>i wrzody \u017co\u0142\u0105dka<\/a><\/strong>. Oddzia\u0142uje on r\u00f3wnie\u017c na uk\u0142ad kr\u0105\u017cenia poprzez podniesienie ci\u015bnienia krwi, co mo\u017ce prowadzi\u0107 do mia\u017cd\u017cycy<\/a><\/strong> i zawa\u0142u mi\u0119\u015bnia sercowego<\/strong>. Konsekwencje ponosi te\u017c nasz uk\u0142ad odporno\u015bciowy, kt\u00f3ry przestaje funkcjonowa\u0107 prawid\u0142owo i sprawia, \u017ce nasz organizm jest bardziej podatny na infekcje<\/strong>. <\/p>\n\n\n\n Chroniczny strach nie jest oboj\u0119tny r\u00f3wnie\u017c dla naszego wypoczynku – cz\u0119sto jednymi z pierwszych objaw\u00f3w d\u0142ugotrwa\u0142ego l\u0119ku s\u0105 problemy ze snem<\/strong>. Uprzykrza\u0107 \u017cycie mog\u0105 koszmary<\/strong>, problemy z za\u015bni\u0119ciem<\/strong> i cz\u0119ste wybudzanie si\u0119<\/strong>, przez co organizm nie jest w stanie efektywnie si\u0119 regenerowa\u0107, a to nakr\u0119ca b\u0142\u0119dne ko\u0142o coraz wi\u0119kszego stresu.<\/p>\n\n\n\n Zaburzone jest tak\u017ce nasze funkcjonowanie na poziomie psychologicznym i spo\u0142ecznym. D\u0142ugotrwa\u0142y l\u0119k powoduje obni\u017cenie odporno\u015bci na stres w \u017cyciu codziennym, co mo\u017ce wie\u015b\u0107 do wyst\u0105pienia powa\u017cnych chor\u00f3b psychicznych<\/strong>, np. depresji, zaburze\u0144 obsesyjno-kompulsywnych lub zaburze\u0144 od\u017cywiania<\/a>. Mo\u017ce on tak\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na \u017cycie zawodowe poprzez powodowanie zaburze\u0144 w koncentracji i os\u0142abienia pami\u0119ci<\/strong>, a tak\u017ce obni\u017cenie naszej motywacji, co wiedzie do zmniejszenia jako\u015bci pracy, a w konsekwencji do wypalenia zawodowego. <\/p>\n\n\n\n Nie w ka\u017cdej sytuacji \u017cyciowej jeste\u015bmy w stanie pozwoli\u0107 sobie na profesjonaln\u0105 pomoc, kt\u00f3ra mo\u017ce zmieni\u0107 nasze postrzeganie zaburze\u0144 l\u0119kowych, dlatego wa\u017cne jest, by umie\u0107 radzi\u0107 sobie z nim na poziomie \u017cycia codziennego – gdy napad zaskoczy nas w pracy lub szkole. Dzi\u0119ki temu jeste\u015bmy w znacznym stopniu w stanie podnie\u015b\u0107 sw\u00f3j komfort \u017cycia i prze\u017cywa\u0107 mniej nieprzyjemno\u015bci. Wa\u017cne jest, by pami\u0119ta\u0107, \u017ce na ka\u017cdego dzia\u0142a\u0107 mog\u0105 inne metody, warto wi\u0119c z nimi eksperymentowa\u0107, by odszuka\u0107 t\u0119 odpowiedni\u0105.<\/p>\n\n\n\n Udowodniony naukowo wp\u0142yw na redukcj\u0119 l\u0119ku maj\u0105 wszelkiego rodzaju techniki relaksacyjne<\/strong>, b\u0119d\u0105ce dost\u0119pne dla nas w ka\u017cdym momencie. W ich sk\u0142ad wchodzi medytacja i techniki uwa\u017cno\u015bci (mindfulness)<\/strong>. Pomagaj\u0105 one oddali\u0107 od siebie nat\u0142ok my\u015bli i zmartwienia, a skoncentrowa\u0107 si\u0119 na chwili obecnej.<\/p>\n\n\n\n R\u00f3wnie pomocne mog\u0105 by\u0107 techniki oddechowe<\/strong>, kt\u00f3re pomagaj\u0105 uspokoi\u0107 uk\u0142ad nerwowy i obni\u017cy\u0107 napi\u0119cie mi\u0119\u015bniowe. W sieci mo\u017cemy znale\u017a\u0107 r\u00f3wnie\u017c metod\u0119 opracowan\u0105 przez Edmunda Jacobsona zwan\u0105 progresywn\u0105 relaksacj\u0105 mi\u0119\u015bni (PMR)<\/strong>, kt\u00f3ra poprzez skupienie swojej uwagi na ciele i zmniejszenie jego napi\u0119cia w licznych badaniach klinicznych powodowa\u0142a znaczn\u0105 redukcj\u0119 objaw\u00f3w l\u0119kowych. <\/p>\n\n\n\n Regularny wysi\u0142ek fizyczny<\/strong> r\u00f3wnie\u017c ma wp\u0142yw na nasze samopoczucie – badania wykaza\u0142y, \u017ce ju\u017c 20-30 minut aktywno\u015bci fizycznej nawet 3 razy w tygodniu powoduje redukcj\u0119 l\u0119ku i poprawia nastr\u00f3j. Regularne \u0107wiczenia fizyczne oraz zbilansowana, zdrowa dieta<\/strong> powinny by\u0107 pierwszym krokiem do naszego zdrowia psychicznego. Posi\u0142ki bogate w kwasy omega-3<\/a>, witaminy z grupy B mog\u0105 wzmaga\u0107 dzia\u0142anie przeciwl\u0119kowe, za\u015b kofeina<\/a> i alkohol mog\u0105 dzia\u0142a\u0107 przeciwstawnie. <\/p>\n\n\n\n Bardzo wa\u017cnym czynnikiem wp\u0142ywaj\u0105cym na redukcj\u0119 l\u0119ku s\u0105 wi\u0119zi spo\u0142eczne<\/strong>. To dzi\u0119ki nim jeste\u015bmy w stanie w pe\u0142ni funkcjonowa\u0107 jako osoby i do\u015bwiadcza\u0107 prawdziwego szcz\u0119\u015bcia. Pomimo tego, \u017ce osoby l\u0119kowe cz\u0119sto maj\u0105 tendencj\u0119 do unikania spotka\u0144 i izolacji warto jest oswoi\u0107 si\u0119 z przebywaniem w\u015br\u00f3d ludzi. Rozmawianie o emocjach z przyjaci\u00f3\u0142mi, wyrzucenie z siebie wszystkiego, co le\u017cy na sercu i szczera rozmowa maj\u0105 nieoceniony wp\u0142yw na nasze samopoczucie. <\/p>\n\n\n\n Zwyk\u0142y stres czy niepok\u00f3j nie musz\u0105 \u015bwiadczy\u0107 o powa\u017cnych zaburzeniach l\u0119kowych, dop\u00f3ki nie towarzysz\u0105 nam na co dzie\u0144. Warto si\u0119 pochyli\u0107 nad szukaniem profesjonalnej pomocy, gdy:<\/p>\n\n\n\n Pierwszym wyborem w leczeniu l\u0119ku powinna by\u0107 psychoterapia<\/strong>, szczeg\u00f3lnie, gdy m\u00f3wimy o l\u0119ku o umiarkowanym stopniu nat\u0119\u017cenia b\u0105d\u017a l\u0119ku przewlek\u0142ym. Najlepiej przebadan\u0105 i uznawan\u0105 za najskuteczniejsz\u0105 w leczeniu zaburze\u0144 l\u0119kowych uznaje si\u0119 terapi\u0119 poznawczo-behawioraln\u0105 (CBT)<\/strong>. Dzi\u0119ki pomocy specjalisty, mo\u017cemy rozpozna\u0107 negatywne schematy my\u015blowe i fa\u0142szywe przekonania a tak\u017ce nauczy\u0107 si\u0119 z nimi radzi\u0107. Ten rodzaj psychoterapii skupia si\u0119 na rozwijaniu zachowa\u0144, kt\u00f3re pomog\u0105 zaadaptowa\u0107 si\u0119 w stresuj\u0105cej sytuacji i skupi\u0107 si\u0119 na pozytywnych aspektach.<\/p>\n\n\n\n Gdy l\u0119k staje si\u0119 przeszkod\u0105 w codziennym funkcjonowaniu lub czujemy, \u017ce sama terapia nie jest wystarczaj\u0105ca warto skonsultowa\u0107 swoj\u0105 sytuacj\u0119 z psychiatr\u0105 <\/strong>i zasi\u0119gn\u0105\u0107 pomocy w postaci farmakoterapii<\/strong>. Najcz\u0119\u015bciej u\u017cywanymi lekami s\u0105 leki przeciwdepresyjne<\/strong>, szczeg\u00f3lnie inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI)<\/strong>, kt\u00f3re poprzez blokowanie wychwytu serotoniny zwi\u0119kszaj\u0105 jej poziom w szczelinie synaptycznej. Neuroprzeka\u017anik ten, nazywany „hormonem szcz\u0119\u015bcia” ma kluczow\u0105 rol\u0119 w stabilizacji nastroju, redukcji l\u0119ku, a tak\u017ce wp\u0142ywa na jako\u015b\u0107 snu, pami\u0119\u0107 i apetyt. Stosowanie tego leku po oko\u0142o 2-4 tygodniach powoduje znaczn\u0105 redukcj\u0119 stan\u00f3w l\u0119kowych oraz og\u00f3ln\u0105 popraw\u0119 samopoczucia. Przyjmowanie tych lek\u00f3w pod sta\u0142ym nadzorem lekarza pozwala odzyska\u0107 r\u00f3wnowag\u0119 psychiczn\u0105 i zwi\u0119kszy\u0107 jako\u015b\u0107 funkcjonowania na co dzie\u0144. <\/p>\n\n\n\n Warto jednak wspomnie\u0107, \u017ce wed\u0142ug wielu bada\u0144 najwi\u0119ksz\u0105 skuteczno\u015b\u0107 w leczeniu zaburze\u0144 l\u0119kowych ma po\u0142\u0105czenie psychoterapii z leczeniem farmakologicznym<\/strong>. Dzi\u0119ki temu mo\u017cliwe jest holistyczne zadbanie o problem, a nie tylko leczenie objawowe, co daje najlepsze rezultaty.<\/p>\n\n\n\n Jako bliscy osoby z trudno\u015bciami emocjonalnymi mamy ogromny wp\u0142yw na ich samopoczucie. Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 co i w jaki spos\u00f3b m\u00f3wimy, bo by\u0107 mo\u017ce nie zdajemy sobie sprawy, \u017ce nasze z pozoru neutralne s\u0142owa mog\u0105 rani\u0107 drug\u0105 stron\u0119. Najwa\u017cniejsze co mo\u017cemy da\u0107 drugiej osobie to blisko\u015b\u0107 i wys\u0142uchanie<\/strong> wszystkiego, z czym si\u0119 zmaga.<\/p>\n\n\n\nRozr\u00f3\u017cnienie l\u0119ku od strachu<\/h3>\n\n\n\n
Kiedy l\u0119k staje si\u0119 problemem? L\u0119k fizjologiczny vs. patologiczny<\/h3>\n\n\n\n
\n
\n Rodzaje l\u0119ku wed\u0142ug DSM-V<\/h2>\n\n\n\n\n
Zesp\u00f3\u0142 l\u0119ku uog\u00f3lnionego<\/h3>\n\n\n\n
Fobia specyficzna<\/h3>\n\n\n\n
\n
Zaburzenie l\u0119ku spo\u0142ecznego (fobia spo\u0142eczna)<\/h3>\n\n\n\n
L\u0119k separacyjny<\/h3>\n\n\n\n
Mutyzm wybi\u00f3rczy<\/h3>\n\n\n\n
Zesp\u00f3\u0142 l\u0119ku napadowego<\/h3>\n\n\n\n
Objawy l\u0119ku \u2013 jak rozpozna\u0107 problem u siebie lub bliskich?<\/h2>\n\n\n\n
\n
\n
\n
\n Sk\u0105d bierze si\u0119 l\u0119k? Przyczyny i czynniki ryzyka<\/h2>\n\n\n\n\n
Czynniki biologiczne<\/h3>\n\n\n\n
Genetyka <\/h4>\n\n\n\n
Neuroprzeka\u017aniki <\/h4>\n\n\n\n
Struktury m\u00f3zgu <\/h4>\n\n\n\n
Czynniki \u015brodowiskowe<\/h3>\n\n\n\n
Czynniki psychologiczne<\/h3>\n\n\n\n
Inne czynniki<\/h3>\n\n\n\n
\n Konsekwencje medyczne i psychospo\u0142eczne l\u0119ku<\/h2>\n\n\n\n\n
Jak radzi\u0107 sobie z l\u0119kiem na co dzie\u0144? Metody samopomocy<\/h2>\n\n\n\n
L\u0119k – kiedy szuka\u0107 profesjonalnej pomocy?<\/h2>\n\n\n\n
\n
Jak skutecznie pokona\u0107 l\u0119k? Farmakoterapia, psychoterapia <\/h3>\n\n\n\n
L\u0119k \u2013 jak pom\u00f3c innym? Praktyczne porady dla bliskich<\/h2>\n\n\n\n