Cukrzyca, w tym przede wszystkim cukrzyca typu 2, uznawana jest za jedn\u0105 z najcz\u0119\u015bciej diagnozowanych, wsp\u00f3\u0142czesnych chor\u00f3b cywilizacyjnych. Dotyka os\u00f3b w ka\u017cdym wieku, w tym r\u00f3wnie\u017c dzieci. Cho\u0107 w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w u najm\u0142odszych wyst\u0119puje cukrzyca typu 1, ze wzgl\u0119du na rosn\u0105cy problem nadwagi i oty\u0142o\u015bci u dzieci i m\u0142odzie\u017cy, coraz cz\u0119\u015bciej diagnozuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c cukrzyc\u0119 typu 2. Jakie s\u0105 jej objawy? Czym grozi cukrzyca u dzieci i jak j\u0105 leczy\u0107?<\/p>\n\n\n\n
Cukrzyca<\/a> to choroba metaboliczna, kt\u00f3rej cech\u0105 charakterystyczn\u0105 jest hiperglikemia, czyli zbyt wysokie st\u0119\u017cenie glukozy we krwi. Wynika\u0107 mo\u017ce ona z zaburze\u0144 wydzielania lub dzia\u0142ania insuliny na tkanki, czego efektem jest zaburzony metabolizm glukozy, prowadz\u0105cy do r\u00f3\u017cnego rodzaju objaw\u00f3w klinicznych.<\/p>\n\n\n\n Cukrzyca – choroba metaboliczna, charakteryzuj\u0105ca si\u0119 zbyt wysokim st\u0119\u017ceniem glukozy we krwi, wynikaj\u0105cym z zaburzenia wydzielania lub oddzia\u0142ywania insuliny na tkanki.<\/strong> Czym jest insulina? To hormon, odpowiedzialny za obni\u017canie st\u0119\u017cenia glukozy po posi\u0142ku, tak, by by\u0142 on utrzymywany na sta\u0142ym, odpowiednim dla naszego organizmu poziomie. Wydzielana jest przez kom\u00f3rki beta wysp trzustkowych.<\/p>\n\n\n\n Jak ju\u017c zosta\u0142o wspomniane, pod wsp\u00f3lnym mianem cukrzycy, wyr\u00f3\u017cnianych jest kilka jej typ\u00f3w, w tym:<\/p>\n\n\n\n W praktyce klinicznej wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c cukrzyc\u0119 polekow\u0105 lub cukrzyc\u0119, wynikaj\u0105c\u0105 z wyst\u0119powania innych zespo\u0142\u00f3w chorobowych, w tym g\u0142\u00f3wnie o pod\u0142o\u017cu genetycznym, takich jak mukowiscydoza.<\/p>\n\n\n\n Cukrzyca u dzieci i m\u0142odzie\u017cy mo\u017ce wyst\u0119powa\u0107 pod r\u00f3\u017cnymi postaciami, jednak najcz\u0119\u015bciej w tej grupie diagnozowana jest cukrzyca typu 1. Jakie s\u0105 jej przyczyny?<\/strong> Patomechanizm tej choroby polega na zahamowaniu wydzielania insuliny. Najcz\u0119\u015bciej cukrzyca tego typu ma pod\u0142o\u017ce autoimmunologiczne, przez co organizm zaczyna produkowa\u0107 przeciwcia\u0142a przeciwko kom\u00f3rkom beta trzustki, odpowiedzialnym za syntez\u0119 insuliny, prowadz\u0105c do ich stopniowego niszczenia. Je\u017celi cukrzyca wynika z zaburze\u0144 genowych (mi\u0119dzy innymi w ramach uk\u0142adu HLA), mo\u017ce ujawnia\u0107 si\u0119 ju\u017c w okresie niemowl\u0119cym. Czynniki \u015brodowiskowe, takie jak infekcje wirusowe, mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c przyczynia\u0107 si\u0119 do inicjacji procesu niszczenia kom\u00f3rek beta trzustki.<\/p>\n\n\n\n Cukrzyca typu 2 jest diagnozowana u dzieci zdecydowanie rzadziej<\/strong>, cho\u0107 trend ten zmienia si\u0119 wraz z rosn\u0105cym problemem nadwagi i oty\u0142o\u015bci u dzieci i m\u0142odzie\u017cy. Za jej wyst\u0119powanie odpowiada nieprawid\u0142owa reakcja kom\u00f3rek naszego cia\u0142a na produkowan\u0105 przez trzustk\u0119 insulin\u0119. Za g\u0142\u00f3wne przyczyny cukrzycy typu 2 uznawane s\u0105 nieprawid\u0142owa dieta i brak aktywno\u015bci fizycznej. Z tego wzgl\u0119du, temu rodzajowi cukrzycy u dzieci mo\u017cna zapobiega\u0107.<\/p>\n\n\n\n Za wyst\u0119powanie cukrzycy typu 1 u dzieci odpowiadaj\u0105 g\u0142\u00f3wnie mechanizmy autoimmunologiczne i predyspozycje genetyczne. Cukrzyca typu 2 to z kolei w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w efekt nieprawid\u0142owego stylu \u017cycia i nadmiernej masy cia\u0142a.<\/strong> W rzadkich przypadkach u dzieci diagnozowane jest cukrzyca monogenowa, wynikaj\u0105ca z mutacji pojedynczych gen\u00f3w, jak np. cukrzyca typu MODY.<\/p>\n\n\n\n Najcz\u0119\u015bciej diagnozowana u dzieci cukrzyca typu 1, wi\u0105\u017ce si\u0119 z ca\u0142kowitym zahamowaniem produkcji insuliny. Objawy zazwyczaj pojawiaj\u0105 si\u0119 nagle, gdy oko\u0142o 90% kom\u00f3rek beta trzustki ulegnie zniszczeniu.<\/p>\n\n\n\n Najbardziej charakterystyczne objawy cukrzycy typu 1 to:<\/p>\n\n\n\n Z kolei objawy cukrzycy typu 2 u dzieci i m\u0142odzie\u017cy pojawiaj\u0105 si\u0119 powoli, dlatego choroba cz\u0119sto przez d\u0142ugi czas pozostaje niezdiagnozowana. Nale\u017c\u0105 do nich g\u0142\u00f3wnie:<\/p>\n\n\n\n Nieleczona cukrzyca i utrzymuj\u0105cy si\u0119 przez d\u0142u\u017cszy czas podwy\u017cszony poziom glukozy, mog\u0105 doprowadzi\u0107 do wyst\u0105pienia ostrych i przewlek\u0142ych powik\u0142a\u0144 cukrzycy. Do tych, kt\u00f3re wymagaj\u0105 natychmiastowej interwencji medycznej nale\u017c\u0105:<\/p>\n\n\n\n W\u015br\u00f3d p\u00f3\u017anych powik\u0142a\u0144 cukrzycy <\/strong>wymienia si\u0119 z kolei:<\/p>\n\n\n\n Znacz\u0105co obni\u017caj\u0105 one jako\u015b\u0107 \u017cycia pacjent\u00f3w, dlatego tak wa\u017cne jest odpowiednio wczesne rozpoznanie cukrzycy i prawid\u0142owo dobrana terapia, pozwalaj\u0105ca utrzymywa\u0107 prawid\u0142owy poziom glukozy we krwi.<\/p>\n\n\n\n Warto obserwowa\u0107 swoje dziecko i w przypadku zauwa\u017cenia u niego wspomnianych wcze\u015bniej objaw\u00f3w, skonsultowa\u0107 si\u0119 z lekarzem pediatr\u0105<\/a>. <\/strong>Po zebraniu wywiadu lekarskiego i zbadaniu dziecka, zleci on wykonanie bada\u0144 laboratoryjnych, niezb\u0119dnych do postawienia diagnozy. S\u0105 to przede wszystkim:<\/p>\n\n\n\n W przypadku dwukrotnego uzyskania w badaniu wynik\u00f3w, \u015bwiadcz\u0105cych o nieprawid\u0142owej glikemii na czczo, a tak\u017ce w innych w\u0105tpliwych przypadkach, lekarz mo\u017ce zleci\u0107 r\u00f3wnie\u017c doustny test tolerancji glukozy (OGTT<\/a>)<\/strong>, okre\u015blany potocznie jako tzw. krzywa cukrowa. Polega on na oznaczeniu poziomu glukozy we krwi na czczo, a nast\u0119pnie spo\u017cyciu roztworu 75 mg glukozy (czyst\u0105 glukoz\u0119 rozpuszcza si\u0119 w oko\u0142o 300 ml wody) i ocenie jej st\u0119\u017cenia we krwi po 1 i\/lub 2 godzinach. Co wa\u017cne, doustny test tolerancji glukozy stosunkowo rzadko wykonywany jest u dzieci poni\u017cej 10 roku \u017cycia. W przypadku ma\u0142ych dzieci ilo\u015b\u0107 glukozy, niezb\u0119dnej do przeprowadzenia badania, wynosi 1,75 mg glukozy\/kg m.c. dziecka. W trakcie badania nale\u017cy zachowa\u0107 pozycj\u0119 spoczynkow\u0105, nie wolno r\u00f3wnie\u017c spo\u017cywa\u0107 jakichkolwiek posi\u0142k\u00f3w lub p\u0142yn\u00f3w. Je\u017celi jednak objawy cukrzycy u dziecka s\u0105 nasilone, a wyniki wspomnianych wcze\u015bniej bada\u0144 jednoznacznie wskazuj\u0105 na cukrzyc\u0119, nie zaleca si\u0119 jej wykonania.<\/p>\n\n\n\n Podstaw\u0119 rozpoznania cukrzycy typu 1 u dziecka stanowi\u0105 objawy kliniczne w po\u0142\u0105czeniu z nieprawid\u0142ow\u0105 glikemi\u0105 na czczo lub glikemi\u0105 przygodn\u0105, a tak\u017ce obecno\u015b\u0107 swoistych przeciwcia\u0142. Z kolei cukrzyc\u0119 typu 2 rozpoznaje si\u0119 na podstawie objaw\u00f3w klinicznych i podwy\u017cszonego poziomu cukru na czczo, glikemii przygodnej oraz w te\u015bcie obci\u0105\u017cenia glukoz\u0105 (OGTT).<\/strong><\/p>\n\n\n\n W r\u00f3\u017cnicowej diagnostyce cukrzycy dzieci\u0119cej typu 1 i 2, pomocne mo\u017ce by\u0107 oznaczenie st\u0119\u017cenia insuliny oraz peptydu C. W przypadku podejrzenia cukrzycy typu 1, lekarz mo\u017ce zleci\u0107 dodatkowo wykonanie bada\u0144 w kierunku swoistych przeciwcia\u0142, inicjuj\u0105cych niszczenie kom\u00f3rek, odpowiedzialnych za wytwarzanie insuliny. <\/p>\n\n\n\n Ze wzgl\u0119du na fakt, i\u017c w cukrzycy typu 1 obserwuje si\u0119 niedob\u00f3r insuliny – hormonu, odpowiedzialnego za prawid\u0142ow\u0105 gospodark\u0119 w\u0119glowodanow\u0105, podstaw\u0119 terapii stanowi dostarczanie egzogennej insuliny wed\u0142ug okre\u015blonego schematu. Ma to na celu utrzymanie prawid\u0142owej glikemii – zar\u00f3wno na czczo, jak i po posi\u0142kach. Stosuje si\u0119 w tym celu iniekcje podsk\u00f3rne insuliny lub pomp\u0119 insulinow\u0105, automatycznie dozuj\u0105c\u0105 odpowiednie dawki hormonu. Cukrzyca typu 1 to schorzenie przewlek\u0142e o charakterze nieuleczalnym, dlatego terapia trwa przez ca\u0142e \u017cycie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Je\u017celi chodzi o leczenie, cukrzyca typu 2 daje wi\u0119ksze mo\u017cliwo\u015bci. <\/strong>Wcze\u015bnie wykryta mo\u017ce bowiem by\u0107 leczona za pomoc\u0105 diety i obni\u017caj\u0105cych poziom glukozy lek\u00f3w doustnych, przy jednoczesnym sta\u0142ym monitorowaniu glikemii. Istotn\u0105 rol\u0119 dla zdrowia dziecka odgrywa tak\u017ce zmiana stylu \u017cycia i regularna aktywno\u015b\u0107 fizyczna. Dopiero gdy taka forma leczenia nie przynosi rezultat\u00f3w w postaci normalizacji glikemii, konieczne staje si\u0119 wdro\u017cenie insulinoterapii.<\/p>\n\n\n\n Leczenie cukrzycy wymaga tak\u017ce od dziecka i rodzic\u00f3w ogromnej \u015bwiadomo\u015bci na temat patomechanizmu choroby.<\/strong> Istotne jest, by zar\u00f3wno rodzice jak i ma\u0142y pacjent wiedzieli jak:<\/p>\n\n\n\n Dzi\u0119ki temu, pomimo konieczno\u015bci zachowania ostro\u017cno\u015bci, mo\u017cliwe jest prowadzenie przez dzieci normalnego, w pe\u0142ni aktywnego trybu \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n Leczenie cukrzycy (zw\u0142aszcza typu 2) w du\u017cej mierze opiera si\u0119 na prawid\u0142owej diecie, pozwalaj\u0105cej unika\u0107 gwa\u0142townych skok\u00f3w poziomu glukozy we krwi. Wa\u017cne jest nie tylko spo\u017cywanie posi\u0142k\u00f3w w regularnych odst\u0119pach czasu, lecz tak\u017ce si\u0119ganie po:<\/p>\n\n\n\n Z diety dziecka nale\u017cy w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci wyeliminowa\u0107 natomiast:<\/p>\n\n\n\n Cukrzycy dzieci\u0119cej nie zawsze mo\u017cna zapobiec, zw\u0142aszcza \u017ce za wyst\u0119powanie cukrzycy typu 1 w wielu przypadkach odpowiadaj\u0105 predyspozycje genetyczne. By jednak zminimalizowa\u0107 ryzyko zachorowania na cukrzyc\u0119 przez dzieci, nale\u017cy zadba\u0107 o:<\/p>\n\n\n\n Istotn\u0105 rol\u0119 w profilaktyce cukrzycy odgrywa tak\u017ce odpowiednie \u017cywienie niemowl\u0105t i mo\u017cliwie jak najd\u0142u\u017csze karmienie piersi\u0105<\/a>.<\/p>\n\n\n\n\n
Cukrzyca u dzieci i nastolatk\u00f3w – przyczyny i czynniki ryzyka<\/h2>\n\n\n\n
Jakie s\u0105 objawy cukrzycy u dzieci?<\/h2>\n\n\n\n
\n
\n
Powik\u0142ania cukrzycy u dzieci<\/h2>\n\n\n\n
\n
\n
Rozpoznanie cukrzycy u dzieci<\/h2>\n\n\n\n
\n
Jak przebiega leczenie cukrzycy u dzieci?<\/h2>\n\n\n\n
\n
Dieta, a cukrzyca u dzieci – co dziecko mo\u017ce je\u015b\u0107, a czego powinno unika\u0107?<\/h3>\n\n\n\n
\n
\n
Czy mo\u017cna zapobiec cukrzycy u dziecka?<\/h2>\n\n\n\n
\n