\n\n\n\n
Choroba zwyrodnieniowa staw\u00f3w \u2013 podsumowanie artyku\u0142u<\/h2>\n\n\n\n\n- Co to jest choroba zwyrodnieniowa staw\u00f3w i jakie s\u0105 jej g\u0142\u00f3wne przyczyny?<\/strong> Choroba zwyrodnieniowa staw\u00f3w (ChZS), nazywana artroz\u0105, to przedwczesne niszczenie chrz\u0105stki stawowej. Dotyka 8 mln Polak\u00f3w. Wynika z zaburzenia proces\u00f3w naprawczych stawu, a nie tylko ze starzenia. Kluczowe przyczyny to oty\u0142o\u015b\u0107 (nadmiar tkanki t\u0142uszczowej nasila stany zapalne), przebyte urazy, wiek powy\u017cej 50. roku \u017cycia oraz obci\u0105\u017cenia genetyczne.<\/li>\n\n\n\n
- Jakie s\u0105 najcz\u0119stsze objawy zwyrodnienia staw\u00f3w (artrozy)?<\/strong> Podstawowym symptomem jest b\u00f3l staw\u00f3w \u2013 pocz\u0105tkowo \u201estartowy\u201d (przy ruszeniu si\u0119 po odpoczynku) i wysi\u0142kowy. Charakterystyczna jest sztywno\u015b\u0107 poranna trwaj\u0105ca do 15 minut oraz s\u0142yszalne trzeszczenia (krepitacje). W miar\u0119 post\u0119pu zmian dochodzi do ograniczenia ruchomo\u015bci, obrz\u0119k\u00f3w oraz widocznych deformacji, jak guzki Heberdena na palcach d\u0142oni.<\/li>\n\n\n\n
- Na czym polega skuteczne leczenie choroby zwyrodnieniowej staw\u00f3w?<\/strong> Terapia ChZS jest wielop\u0142aszczyznowa. Podstaw\u0105 jest redukcja masy cia\u0142a (nawet o 5-10%) i fizjoterapia wzmacniaj\u0105ca mi\u0119\u015bnie. Farmakologia obejmuje paracetamol, NLPZ oraz iniekcje kwasu hialuronowego. Wed\u0142ug wytycznych ESCEO warto stosowa\u0107 leki SYSADOA (glukozamina, chondroityna). W ostateczno\u015bci wykonuje si\u0119 endoprotezoplastyk\u0119 stawu.<\/li>\n\n\n\n
- W jaki spos\u00f3b lekarz stawia rozpoznanie zmian zwyrodnieniowych?<\/strong> Diagnostyka opiera si\u0119 na badaniu fizykalnym oraz zdj\u0119ciu rentgenowskim (RTG), kt\u00f3re pokazuje zw\u0119\u017cenie szpary stawowej i osteofity (wyro\u015bla kostne). W spornych przypadkach lub przy ocenie tkanek mi\u0119kkich (\u0142\u0105kotek, wi\u0119zade\u0142) lekarz zleca rezonans magnetyczny (MRI) lub USG staw\u00f3w, co pozwala precyzyjnie oceni\u0107 stopie\u0144 degradacji chrz\u0105stki.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n\n\n \n \n\nSpis tre\u015bci:<\/h3>\n\n\n\n\n- Co to jest choroba zwyrodnieniowa staw\u00f3w?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Kto jest najbardziej nara\u017cony? Przyczyny i czynniki ryzyka<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Objawy choroby zwyrodnieniowej<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Najcz\u0119stsze lokalizacje zmian zwyrodnieniowych<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Diagnostyka – jak lekarz potwierdza artroz\u0119?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Leczenie choroby zwyrodnieniowej<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Czy chorobie zwyrodnieniowej mo\u017cna zapobiec?\u00a0<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
![\"kup](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/epolmed-baner-promo-v2.webp\")
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCo to jest choroba zwyrodnieniowa staw\u00f3w (ChZS)?<\/h2>\n\n\n\n
Choroba zwyrodnieniowa staw\u00f3w jest przewlek\u0142\u0105 chorob\u0105 o z\u0142o\u017conej etiologii. Jej istot\u0105 jest zaburzenie r\u00f3wnowagi mi\u0119dzy procesami niszczenia (degradacji) a naprawy (regeneracji) chrz\u0105stki stawowej oraz le\u017c\u0105cej pod ni\u0105 ko\u015bci. Uszkodzona chrz\u0105stka traci elastyczno\u015b\u0107, staje si\u0119 cie\u0144sza i bardziej szorstka, co objawia si\u0119 b\u00f3lem staw\u00f3w i problemami z ruchem.<\/p>\n\n\n\n
Wyr\u00f3\u017cniamy dwie g\u0142\u00f3wne postacie choroby:<\/p>\n\n\n\n
\n- pierwotna (idiopatyczna)<\/strong> –\u00a0gdy przyczyna zwyrodnienia staw\u00f3w nie jest znana, najcz\u0119\u015bciej zwi\u0105zana z procesem starzenia i genetyk\u0105.<\/li>\n\n\n\n
- wt\u00f3rna<\/strong> – gdy choroba rozwija si\u0119 w wyniku znanego czynnika, na przyk\u0142ad przebytego urazu, innej choroby (np. cukrzycy<\/a>, RZS<\/a>, dny moczanowej<\/a>) lub wrodzonej wady stawu.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Kto jest najbardziej nara\u017cony? G\u0142\u00f3wne przyczyny i czynniki ryzyka<\/h2>\n\n\n\n
Cho\u0107 ChZS mo\u017ce dotkn\u0105\u0107 ka\u017cdego, pewne czynniki drastycznie zwi\u0119kszaj\u0105 ryzyko jej rozwoju:<\/p>\n\n\n\n
\n- wiek<\/strong> –\u00a0to najsilniejszy czynnik ryzyka. Ryzyko ro\u015bnie znacz\u0105co po 50. roku \u017cycia;<\/li>\n\n\n\n
- nadwaga i oty\u0142o\u015b\u0107<\/a><\/strong> –\u00a0kluczowy modyfikowalny czynnik ryzyka. Ka\u017cdy dodatkowy kilogram to wielokrotnie wi\u0119ksze obci\u0105\u017cenie dla staw\u00f3w no\u015bnych (kolan i bioder). Tkanka t\u0142uszczowa produkuje te\u017c substancje zapalne, kt\u00f3re niszcz\u0105 chrz\u0105stk\u0119;<\/li>\n\n\n\n
- p\u0142e\u0107<\/strong> –\u00a0kobiety choruj\u0105 cz\u0119\u015bciej i zwykle ci\u0119\u017cej, zw\u0142aszcza po menopauzie<\/a>;<\/li>\n\n\n\n
- przebyte urazy<\/strong>\u00a0\u2014 z\u0142amania, skr\u0119cenia czy uszkodzenia \u0142\u0105kotek w przesz\u0142o\u015bci przyspieszaj\u0105 „zu\u017cycie” stawu;<\/li>\n\n\n\n
- przeci\u0105\u017cenia<\/strong>\u00a0\u2014 zwi\u0105zane z ci\u0119\u017ck\u0105 prac\u0105 fizyczn\u0105 lub wyczynowym uprawianiem sportu;<\/li>\n\n\n\n
- czynniki genetyczne<\/strong>\u00a0\u2014 sk\u0142onno\u015b\u0107 do ChZS (zw\u0142aszcza w obr\u0119bie d\u0142oni) bywa dziedziczna.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n
![\"pakiet](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/rzs-pakiet.webp\")
Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Pakiet bada\u0144<\/div>\n Choroby reumatyczne<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Odczuwasz przewlek\u0142y b\u00f3l staw\u00f3w, porann\u0105 sztywno\u015b\u0107 lub borykasz si\u0119 z nawracaj\u0105cymi obrz\u0119kami? Wykonaj pakiet bada\u0144 w kierunku chor\u00f3b reumatycznych, aby oceni\u0107 ryzyko zmian w tkance \u0142\u0105cznej.<\/div>\n
\n 239 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nObjawy zwyrodnienia staw\u00f3w \u2014 jak rozpozna\u0107 „zu\u017cycie” chrz\u0105stki?<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nObjawy ChZS narastaj\u0105 powoli, przez lata. Pocz\u0105tkowo s\u0105 \u0142agodne, jednak z czasem staj\u0105 si\u0119 bardzo uci\u0105\u017cliwe:<\/p>\n\n\n\n
\n- b\u00f3l staw\u00f3w<\/strong> –\u00a0to g\u0142\u00f3wny objaw. Pocz\u0105tkowo jest to b\u00f3l „startowy” (pojawia si\u0119 na pocz\u0105tku ruchu po odpoczynku) oraz b\u00f3l wysi\u0142kowy (pojawia si\u0119 po wi\u0119kszym obci\u0105\u017ceniu i ust\u0119puje po odpoczynku). W zaawansowanym stadium b\u00f3l staje si\u0119 ci\u0105g\u0142y, wyst\u0119puje te\u017c w nocy i utrudnia sen.<\/li>\n\n\n\n
- sztywno\u015b\u0107 poranna<\/strong> –\u00a0typowa dla ChZS jest kr\u00f3tkotrwa\u0142a sztywno\u015b\u0107 staw\u00f3w po przebudzeniu, kt\u00f3ra mija zwykle po kilku-kilkunastu minutach (w przeciwie\u0144stwie do RZS, gdzie trwa ponad godzin\u0119).<\/li>\n\n\n\n
- trzeszczenia (krepitacje) –<\/strong>\u00a0odczuwalne „chrupanie” lub „tarcie” w stawie podczas ruchu, wynikaj\u0105ce z nier\u00f3wnych powierzchni stawowych.<\/li>\n\n\n\n
- ograniczenie ruchomo\u015bci<\/strong> –\u00a0staw traci sw\u00f3j pe\u0142ny zakres ruchu. Pojawiaj\u0105 si\u0119 trudno\u015bci z kucaniem, wchodzeniem po schodach czy zak\u0142adaniem but\u00f3w.<\/li>\n\n\n\n
- obrz\u0119k i wysi\u0119k<\/strong> –\u00a0staw mo\u017ce by\u0107 spuchni\u0119ty i powi\u0119kszony, czasem cieplejszy. Mo\u017ce to \u015bwiadczy\u0107 o zaostrzeniu stanu zapalnego.<\/li>\n\n\n\n
- deformacje<\/strong> –\u00a0w zaawansowanej chorobie dochodzi do widocznych zniekszta\u0142ce\u0144 obrys\u00f3w stawu.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nNajcz\u0119stsze lokalizacje zmian zwyrodnieniowych<\/h2>\n\n\n\n
ChZS mo\u017ce zaatakowa\u0107 ka\u017cdy staw, ale najcz\u0119\u015bciej dotyczy miejsc najbardziej obci\u0105\u017conych oraz staw\u00f3w r\u0105k.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nStawy kolanowe (gonartroza)<\/h3>\n\n\n\n
Choroba zwyrodnieniowa staw\u00f3w kolanowych to najcz\u0119stszy podtyp tego schorzenia. Cz\u0119\u015bciej dotyka kobiet, a nadwaga jest tu kluczowym czynnikiem ryzyka.<\/strong> B\u00f3l lokalizuje si\u0119 w przedniej lub przy\u015brodkowej cz\u0119\u015bci stawu i nasila przy chodzeniu po schodach. W zaawansowanym stadium mo\u017ce prowadzi\u0107 do zmiany osi ko\u0144czyny (kolana szpotawe \u2014 nogi „w kszta\u0142cie litery O”) i niestabilno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nStawy biodrowe (koksartroza)<\/h3>\n\n\n\n
Druga co do cz\u0119sto\u015bci lokalizacja. Charakterystyczny objaw zwyrodnienia stawu biodrowego to b\u00f3l w pachwinie<\/strong>, kt\u00f3ry mo\u017ce promieniowa\u0107 do po\u015bladka lub na przedni\u0105 powierzchni\u0119 uda, a\u017c do kolana. Pacjenci cz\u0119sto utykaj\u0105. Wyst\u0119puje du\u017ce ograniczenie rotacji wewn\u0119trznej, odwiedzenia i wyprostu w stawie.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nD\u0142onie i palce<\/h3>\n\n\n\n
Bardzo cz\u0119sta lokalizacja, zw\u0142aszcza u kobiet po menopauzie. Zmiany s\u0105 charakterystyczne:<\/p>\n\n\n\n
\n- guzki Heberdena<\/strong> –\u00a0twarde zgrubienia (osteofity) na najdalszych stawach palc\u00f3w (przy paznokciach);<\/li>\n\n\n\n
- guzki Boucharda<\/strong> –\u00a0podobne zgrubienia na \u015brodkowych stawach palc\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n
- zwyrodnienie podstawy kciuka (Rizartroza)<\/strong> –\u00a0powoduje b\u00f3l i trudno\u015bci z chwytaniem, pisaniem czy odkr\u0119caniem s\u0142oik\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Kr\u0119gos\u0142up (spondyloartroza)<\/h3>\n\n\n\n
Zwyrodnienie staw\u00f3w kr\u0119gos\u0142upa to z\u0142o\u017cony problem. Dotyczy zar\u00f3wno kr\u0105\u017ck\u00f3w mi\u0119dzykr\u0119gowych (dyskopatia<\/a>), jak i staw\u00f3w mi\u0119dzywyrostkowych. Prowadzi do powstawania osteofit\u00f3w<\/strong> (wyro\u015bli kostnych) na kraw\u0119dziach trzon\u00f3w kr\u0119gowych. Osteofity te mog\u0105 zw\u0119\u017ca\u0107 kana\u0142 kr\u0119gowy lub otwory mi\u0119dzykr\u0119gowe, prowadz\u0105c do ucisku na nerwy i objaw\u00f3w rwy (np. rwy kulszowej<\/a>).<\/p>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Pakiet bada\u0144<\/div>\n Choroby reumatyczne<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Odczuwasz przewlek\u0142y b\u00f3l staw\u00f3w, porann\u0105 sztywno\u015b\u0107 lub borykasz si\u0119 z nawracaj\u0105cymi obrz\u0119kami? Wykonaj pakiet bada\u0144 w kierunku chor\u00f3b reumatycznych, aby oceni\u0107 ryzyko zmian w tkance \u0142\u0105cznej.<\/div>\n
\n 239 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nDiagnostyka – jak lekarz potwierdza chorob\u0119 zwyrodnieniow\u0105?<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nRozpoznanie opiera si\u0119 na trzech elementach: wywiadzie, badaniu fizykalnym i badaniach obrazowych.<\/p>\n\n\n\n
\n- Wywiad i badanie fizykalne<\/strong> –\u00a0lekarz pyta o charakter b\u00f3lu, sztywno\u015b\u0107 i ograniczenia. Bada zakres ruchu, tkliwo\u015b\u0107 stawu oraz obecno\u015b\u0107 trzeszcze\u0144 czy obrz\u0119ku.<\/li>\n\n\n\n
- Zdj\u0119cie radiologiczne (RTG)<\/strong> –\u00a0podstawowe i najwa\u017cniejsze badanie w diagnostyce ChZS. Pozwala oceni\u0107 cztery klasyczne objawy:\n
\n- zw\u0119\u017cenie szpary stawowej\u00a0(efekt utraty chrz\u0105stki);<\/li>\n\n\n\n
- osteofity\u00a0(wyro\u015bla kostne na kraw\u0119dziach stawu);<\/li>\n\n\n\n
- sklerotyzoacja podchrz\u0119stna\u00a0(zag\u0119szczenie ko\u015bci pod chrz\u0105stk\u0105);<\/li>\n\n\n\n
- torbiele (geody)\u00a0\u2014 ma\u0142e ubytki kostne.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n
- Rezonans magnetyczny (MRI), tomografia komputerowa (TK) i USG<\/strong> – to badania dodatkowe. W przeciwie\u0144stwie do zdj\u0119cia rentgenowskiego, MRI pozwala dok\u0142adnie oceni\u0107 sam\u0105 chrz\u0105stk\u0119, a tak\u017ce \u0142\u0105kotki, wi\u0119zad\u0142a czy b\u0142on\u0119 maziow\u0105. USG staw\u00f3w jest bardzo pomocne w ocenie buduj\u0105cych je tkanek mi\u0119kkich oraz w wykrywaniu wysi\u0119ku.<\/li>\n\n\n\n
- Badania laboratoryjne <\/strong>wykorzystywane s\u0105, by diagnozowa\u0107 inne ni\u017c zwyrodnieniowe (np. immunologicznej) przyczyny choroby narz\u0105du ruchu<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Leczenie choroby zwyrodnieniowej staw\u00f3w – cele i metody<\/h2>\n\n\n\n
Leczenia przyczynowego nie ma, ale nie oznacza to, \u017ce jeste\u015bmy bezradni. Celem terapii jest \u0142agodzenie b\u00f3lu, poprawa ruchomo\u015bci stawu oraz spowolnienie post\u0119pu choroby. Leczenie jest kompleksowe i opiera si\u0119 na pi\u0119ciu filarach.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nFilar 1: zmiana stylu \u017cycia<\/h3>\n\n\n\n
To absolutna podstawa. Bez niej inne metody leczenia choroby zwyrodnieniowej staw\u00f3w nie b\u0119d\u0105 skuteczne.<\/p>\n\n\n\n
\n- Redukcja masy cia\u0142a<\/strong> – u os\u00f3b z nadwag\u0105 jest to kluczowy element leczenia. Utrata nawet 5-10% masy cia\u0142a pozwala znacz\u0105co zmniejszy\u0107 obci\u0105\u017cenie chorych staw\u00f3w, a w konsekwencji z\u0142agodzi\u0107\u00a0objawy b\u00f3lowe i poprawia ich funkcj\u0119 (szczeg\u00f3lnie przy zwyrodnieniu staw\u00f3w kolanowych i biodrowych).<\/li>\n\n\n\n
- Aktywno\u015b\u0107 fizyczna<\/strong> –\u00a0ruch jest niezb\u0119dny. Wzmacnia mi\u0119\u015bnie stabilizuj\u0105ce staw, co odci\u0105\u017ca chrz\u0105stk\u0119. Zalecane s\u0105 aktywno\u015bci nieobci\u0105\u017caj\u0105ce staw\u00f3w: p\u0142ywanie, jazda na rowerze stacjonarnym, aqua-aerobik, nordic walking.<\/li>\n\n\n\n
- Edukacja<\/strong> –\u00a0pacjent musi zrozumie\u0107 istot\u0119 choroby i nauczy\u0107 si\u0119 unika\u0107 przeci\u0105\u017ce\u0144 oraz ergonomicznie wykonywa\u0107 codzienne czynno\u015bci.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Filar 2: fizjoterapia i rehabilitacja<\/h3>\n\n\n\n
Kluczow\u0105 rol\u0119 odgrywa kinezyterapia (leczenie ruchem). Fizjoterapeuta dobiera indywidualny zestaw \u0107wicze\u0144 wzmacniaj\u0105cych mi\u0119\u015bnie (np. mi\u0119sie\u0144 czworog\u0142owy uda przy gonartrozie) oraz \u0107wicze\u0144 rozci\u0105gaj\u0105cych, poprawiaj\u0105cych zakres ruchu. Pomocniczo stosuje si\u0119 fizykoterapi\u0119 (np. TENS, laseroterapi\u0119, magnetoterapi\u0119) w celu zmniejszenia objaw\u00f3w b\u00f3lowych.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nFilar 3: farmakoterapia (leczenie b\u00f3lu)<\/h3>\n\n\n\n
Leczenie farmakologiczne stosuje si\u0119 w celu kontroli b\u00f3lu i stanu zapalnego, zw\u0142aszcza w okresach zaostrze\u0144.<\/p>\n\n\n\n
\n- Paracetamol<\/strong> –\u00a0jest lekiem pierwszego wyboru w przewlek\u0142ym b\u00f3lu o ma\u0142ym i \u015brednim nasileniu.<\/li>\n\n\n\n
- NLPZ miejscowe (w \u017celu lub ma\u015bci)<\/strong> –\u00a0bardzo dobra opcja, szczeg\u00f3lnie na stawy po\u0142o\u017cone p\u0142ytko (kolana, d\u0142onie). Dzia\u0142aj\u0105 przeciwb\u00f3lowo i przeciwzapalnie, maj\u0105c znacznie mniej og\u00f3lnoustrojowych dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych ni\u017c tabletki.<\/li>\n\n\n\n
- Niesteroidowe Leki Przeciwzapalne (NLPZ doustne)<\/strong> – np. ibuprofen, naproksen, diklofenak lub inne leki przeciwb\u00f3lowe. Stosowane w okresach zaostrze\u0144 lub gdy paracetamol i inne leczenie\u00a0miejscowe nie wystarczaj\u0105, by zmniejszy\u0107 nasilenie b\u00f3lu. Powinny by\u0107 przyjmowane w najmniejszej skutecznej dawce, przez jak najkr\u00f3tszy czas, cz\u0119sto z os\u0142on\u0105 na \u017co\u0142\u0105dek (inhibitor pompy protonowej).<\/li>\n\n\n\n
- Dostawowe iniekcje sterydowe (blokady)<\/strong> – podawane bezpo\u015brednio do stawu. Silnie i szybko redukuj\u0105 stan zapalny i b\u00f3l, poprawiaj\u0105c tym komfort \u017cycia. Stosowane w przypadku silnych zaostrze\u0144 z wysi\u0119kiem. Nie mo\u017cna ich jednak powtarza\u0107 zbyt cz\u0119sto.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Filar 4: leki SYSADOA i wiskosuplementacja<\/h3>\n\n\n\n
To grupa tzw. wolno dzia\u0142aj\u0105cych lek\u00f3w objawowych choroby zwyrodnieniowej staw\u00f3w (SYSADOA). Ich celem jest poprawa metabolizmu chrz\u0105stki i spowolnienie jej degradacji. <\/p>\n\n\n\n
\n- Siarczan glukozaminy i siarczan chondroityny<\/strong> – maj\u0105 udowodnione (cho\u0107 umiarkowane) dzia\u0142anie w \u0142agodzeniu b\u00f3lu i poprawie funkcji, szczeg\u00f3lnie w ChZS stawu kolanowego. Na efekt trzeba czeka\u0107 kilka tygodni.<\/li>\n\n\n\n
- Kwas hialuronowy (wiskosuplementacja)<\/strong> –\u00a0podawany w formie zastrzyk\u00f3w dostawowych (zwykle 1-5 iniekcji). Dzia\u0142a jak „smar” dla stawu, poprawia elastyczno\u015b\u0107 p\u0142ynu stawowego i zmniejsza tarcie. Najcz\u0119\u015bciej stosowany w gonartrozie.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce zgodnie z rekomendacjami Europejskiego Towarzystwa Aspekt\u00f3w Klinicznych i Ekonomicznych Osteoporozy, Choroby Zwyrodnieniowej Staw\u00f3w i Chor\u00f3b Mi\u0119\u015bniowo-Szkieletowych (ESCEO) zalecane jest przyjmowanie powy\u017cszych preparat\u00f3w wy\u0142\u0105cznie w postaci dok\u0142adnie przebadanych<\/strong>\u00a0lek\u00f3w na recept\u0119<\/strong>, a nie suplement\u00f3w diety.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nFilar 5: leczenie operacyjne (ostateczno\u015b\u0107)<\/h3>\n\n\n\n
Gdy zmiany s\u0105 bardzo zaawansowane, b\u00f3l jest sta\u0142y i nie reaguje na leczenie zachowawcze, a praca stawu jest krytycznie ograniczona, wskazane jest leczenie chirurgiczne.<\/p>\n\n\n\n
Osteotomia korekcyjna<\/strong>\u00a0\u2014 operacja polegaj\u0105ca na przeci\u0119ciu ko\u015bci i zmianie jej osi. Odci\u0105\u017ca to zniszczon\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 stawu. Stosowana u m\u0142odszych, aktywnych pacjent\u00f3w.<\/p>\n\n\n\nEndoprotezoplastyka (alloplastyka)<\/strong> \u2014 czyli wymiana stawu. To najskuteczniejsza metoda leczenia zaawansowanej koksartrozy i gonartrozy. Polega na zast\u0105pieniu zniszczonych powierzchni stawowych metalowymi i polietylenowymi implantami (tzw. „sztuczny staw”). Skutecznie eliminuje b\u00f3l i przywraca funkcj\u0119 stawu na wiele lat.<\/p>\n\n\n
\n\n\n\n
Spis tre\u015bci:<\/h3>\n\n\n\n\n- Co to jest choroba zwyrodnieniowa staw\u00f3w?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Kto jest najbardziej nara\u017cony? Przyczyny i czynniki ryzyka<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Objawy choroby zwyrodnieniowej<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Najcz\u0119stsze lokalizacje zmian zwyrodnieniowych<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Diagnostyka – jak lekarz potwierdza artroz\u0119?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Leczenie choroby zwyrodnieniowej<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Czy chorobie zwyrodnieniowej mo\u017cna zapobiec?\u00a0<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCo to jest choroba zwyrodnieniowa staw\u00f3w (ChZS)?<\/h2>\n\n\n\n
Choroba zwyrodnieniowa staw\u00f3w jest przewlek\u0142\u0105 chorob\u0105 o z\u0142o\u017conej etiologii. Jej istot\u0105 jest zaburzenie r\u00f3wnowagi mi\u0119dzy procesami niszczenia (degradacji) a naprawy (regeneracji) chrz\u0105stki stawowej oraz le\u017c\u0105cej pod ni\u0105 ko\u015bci. Uszkodzona chrz\u0105stka traci elastyczno\u015b\u0107, staje si\u0119 cie\u0144sza i bardziej szorstka, co objawia si\u0119 b\u00f3lem staw\u00f3w i problemami z ruchem.<\/p>\n\n\n\n
Wyr\u00f3\u017cniamy dwie g\u0142\u00f3wne postacie choroby:<\/p>\n\n\n\n
\n- pierwotna (idiopatyczna)<\/strong> –\u00a0gdy przyczyna zwyrodnienia staw\u00f3w nie jest znana, najcz\u0119\u015bciej zwi\u0105zana z procesem starzenia i genetyk\u0105.<\/li>\n\n\n\n
- wt\u00f3rna<\/strong> – gdy choroba rozwija si\u0119 w wyniku znanego czynnika, na przyk\u0142ad przebytego urazu, innej choroby (np. cukrzycy<\/a>, RZS<\/a>, dny moczanowej<\/a>) lub wrodzonej wady stawu.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Kto jest najbardziej nara\u017cony? G\u0142\u00f3wne przyczyny i czynniki ryzyka<\/h2>\n\n\n\n
Cho\u0107 ChZS mo\u017ce dotkn\u0105\u0107 ka\u017cdego, pewne czynniki drastycznie zwi\u0119kszaj\u0105 ryzyko jej rozwoju:<\/p>\n\n\n\n
\n- wiek<\/strong> –\u00a0to najsilniejszy czynnik ryzyka. Ryzyko ro\u015bnie znacz\u0105co po 50. roku \u017cycia;<\/li>\n\n\n\n
- nadwaga i oty\u0142o\u015b\u0107<\/a><\/strong> –\u00a0kluczowy modyfikowalny czynnik ryzyka. Ka\u017cdy dodatkowy kilogram to wielokrotnie wi\u0119ksze obci\u0105\u017cenie dla staw\u00f3w no\u015bnych (kolan i bioder). Tkanka t\u0142uszczowa produkuje te\u017c substancje zapalne, kt\u00f3re niszcz\u0105 chrz\u0105stk\u0119;<\/li>\n\n\n\n
- p\u0142e\u0107<\/strong> –\u00a0kobiety choruj\u0105 cz\u0119\u015bciej i zwykle ci\u0119\u017cej, zw\u0142aszcza po menopauzie<\/a>;<\/li>\n\n\n\n
- przebyte urazy<\/strong>\u00a0\u2014 z\u0142amania, skr\u0119cenia czy uszkodzenia \u0142\u0105kotek w przesz\u0142o\u015bci przyspieszaj\u0105 „zu\u017cycie” stawu;<\/li>\n\n\n\n
- przeci\u0105\u017cenia<\/strong>\u00a0\u2014 zwi\u0105zane z ci\u0119\u017ck\u0105 prac\u0105 fizyczn\u0105 lub wyczynowym uprawianiem sportu;<\/li>\n\n\n\n
- czynniki genetyczne<\/strong>\u00a0\u2014 sk\u0142onno\u015b\u0107 do ChZS (zw\u0142aszcza w obr\u0119bie d\u0142oni) bywa dziedziczna.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Pakiet bada\u0144<\/div>\n Choroby reumatyczne<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Odczuwasz przewlek\u0142y b\u00f3l staw\u00f3w, porann\u0105 sztywno\u015b\u0107 lub borykasz si\u0119 z nawracaj\u0105cymi obrz\u0119kami? Wykonaj pakiet bada\u0144 w kierunku chor\u00f3b reumatycznych, aby oceni\u0107 ryzyko zmian w tkance \u0142\u0105cznej.<\/div>\n
\n 239 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nObjawy zwyrodnienia staw\u00f3w \u2014 jak rozpozna\u0107 „zu\u017cycie” chrz\u0105stki?<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nObjawy ChZS narastaj\u0105 powoli, przez lata. Pocz\u0105tkowo s\u0105 \u0142agodne, jednak z czasem staj\u0105 si\u0119 bardzo uci\u0105\u017cliwe:<\/p>\n\n\n\n
\n- b\u00f3l staw\u00f3w<\/strong> –\u00a0to g\u0142\u00f3wny objaw. Pocz\u0105tkowo jest to b\u00f3l „startowy” (pojawia si\u0119 na pocz\u0105tku ruchu po odpoczynku) oraz b\u00f3l wysi\u0142kowy (pojawia si\u0119 po wi\u0119kszym obci\u0105\u017ceniu i ust\u0119puje po odpoczynku). W zaawansowanym stadium b\u00f3l staje si\u0119 ci\u0105g\u0142y, wyst\u0119puje te\u017c w nocy i utrudnia sen.<\/li>\n\n\n\n
- sztywno\u015b\u0107 poranna<\/strong> –\u00a0typowa dla ChZS jest kr\u00f3tkotrwa\u0142a sztywno\u015b\u0107 staw\u00f3w po przebudzeniu, kt\u00f3ra mija zwykle po kilku-kilkunastu minutach (w przeciwie\u0144stwie do RZS, gdzie trwa ponad godzin\u0119).<\/li>\n\n\n\n
- trzeszczenia (krepitacje) –<\/strong>\u00a0odczuwalne „chrupanie” lub „tarcie” w stawie podczas ruchu, wynikaj\u0105ce z nier\u00f3wnych powierzchni stawowych.<\/li>\n\n\n\n
- ograniczenie ruchomo\u015bci<\/strong> –\u00a0staw traci sw\u00f3j pe\u0142ny zakres ruchu. Pojawiaj\u0105 si\u0119 trudno\u015bci z kucaniem, wchodzeniem po schodach czy zak\u0142adaniem but\u00f3w.<\/li>\n\n\n\n
- obrz\u0119k i wysi\u0119k<\/strong> –\u00a0staw mo\u017ce by\u0107 spuchni\u0119ty i powi\u0119kszony, czasem cieplejszy. Mo\u017ce to \u015bwiadczy\u0107 o zaostrzeniu stanu zapalnego.<\/li>\n\n\n\n
- deformacje<\/strong> –\u00a0w zaawansowanej chorobie dochodzi do widocznych zniekszta\u0142ce\u0144 obrys\u00f3w stawu.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nNajcz\u0119stsze lokalizacje zmian zwyrodnieniowych<\/h2>\n\n\n\n
ChZS mo\u017ce zaatakowa\u0107 ka\u017cdy staw, ale najcz\u0119\u015bciej dotyczy miejsc najbardziej obci\u0105\u017conych oraz staw\u00f3w r\u0105k.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nStawy kolanowe (gonartroza)<\/h3>\n\n\n\n
Choroba zwyrodnieniowa staw\u00f3w kolanowych to najcz\u0119stszy podtyp tego schorzenia. Cz\u0119\u015bciej dotyka kobiet, a nadwaga jest tu kluczowym czynnikiem ryzyka.<\/strong> B\u00f3l lokalizuje si\u0119 w przedniej lub przy\u015brodkowej cz\u0119\u015bci stawu i nasila przy chodzeniu po schodach. W zaawansowanym stadium mo\u017ce prowadzi\u0107 do zmiany osi ko\u0144czyny (kolana szpotawe \u2014 nogi „w kszta\u0142cie litery O”) i niestabilno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nStawy biodrowe (koksartroza)<\/h3>\n\n\n\n
Druga co do cz\u0119sto\u015bci lokalizacja. Charakterystyczny objaw zwyrodnienia stawu biodrowego to b\u00f3l w pachwinie<\/strong>, kt\u00f3ry mo\u017ce promieniowa\u0107 do po\u015bladka lub na przedni\u0105 powierzchni\u0119 uda, a\u017c do kolana. Pacjenci cz\u0119sto utykaj\u0105. Wyst\u0119puje du\u017ce ograniczenie rotacji wewn\u0119trznej, odwiedzenia i wyprostu w stawie.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nD\u0142onie i palce<\/h3>\n\n\n\n
Bardzo cz\u0119sta lokalizacja, zw\u0142aszcza u kobiet po menopauzie. Zmiany s\u0105 charakterystyczne:<\/p>\n\n\n\n
\n- guzki Heberdena<\/strong> –\u00a0twarde zgrubienia (osteofity) na najdalszych stawach palc\u00f3w (przy paznokciach);<\/li>\n\n\n\n
- guzki Boucharda<\/strong> –\u00a0podobne zgrubienia na \u015brodkowych stawach palc\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n
- zwyrodnienie podstawy kciuka (Rizartroza)<\/strong> –\u00a0powoduje b\u00f3l i trudno\u015bci z chwytaniem, pisaniem czy odkr\u0119caniem s\u0142oik\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Kr\u0119gos\u0142up (spondyloartroza)<\/h3>\n\n\n\n
Zwyrodnienie staw\u00f3w kr\u0119gos\u0142upa to z\u0142o\u017cony problem. Dotyczy zar\u00f3wno kr\u0105\u017ck\u00f3w mi\u0119dzykr\u0119gowych (dyskopatia<\/a>), jak i staw\u00f3w mi\u0119dzywyrostkowych. Prowadzi do powstawania osteofit\u00f3w<\/strong> (wyro\u015bli kostnych) na kraw\u0119dziach trzon\u00f3w kr\u0119gowych. Osteofity te mog\u0105 zw\u0119\u017ca\u0107 kana\u0142 kr\u0119gowy lub otwory mi\u0119dzykr\u0119gowe, prowadz\u0105c do ucisku na nerwy i objaw\u00f3w rwy (np. rwy kulszowej<\/a>).<\/p>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Pakiet bada\u0144<\/div>\n Choroby reumatyczne<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Odczuwasz przewlek\u0142y b\u00f3l staw\u00f3w, porann\u0105 sztywno\u015b\u0107 lub borykasz si\u0119 z nawracaj\u0105cymi obrz\u0119kami? Wykonaj pakiet bada\u0144 w kierunku chor\u00f3b reumatycznych, aby oceni\u0107 ryzyko zmian w tkance \u0142\u0105cznej.<\/div>\n
\n 239 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nDiagnostyka – jak lekarz potwierdza chorob\u0119 zwyrodnieniow\u0105?<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nRozpoznanie opiera si\u0119 na trzech elementach: wywiadzie, badaniu fizykalnym i badaniach obrazowych.<\/p>\n\n\n\n
\n- Wywiad i badanie fizykalne<\/strong> –\u00a0lekarz pyta o charakter b\u00f3lu, sztywno\u015b\u0107 i ograniczenia. Bada zakres ruchu, tkliwo\u015b\u0107 stawu oraz obecno\u015b\u0107 trzeszcze\u0144 czy obrz\u0119ku.<\/li>\n\n\n\n
- Zdj\u0119cie radiologiczne (RTG)<\/strong> –\u00a0podstawowe i najwa\u017cniejsze badanie w diagnostyce ChZS. Pozwala oceni\u0107 cztery klasyczne objawy:\n
\n- zw\u0119\u017cenie szpary stawowej\u00a0(efekt utraty chrz\u0105stki);<\/li>\n\n\n\n
- osteofity\u00a0(wyro\u015bla kostne na kraw\u0119dziach stawu);<\/li>\n\n\n\n
- sklerotyzoacja podchrz\u0119stna\u00a0(zag\u0119szczenie ko\u015bci pod chrz\u0105stk\u0105);<\/li>\n\n\n\n
- torbiele (geody)\u00a0\u2014 ma\u0142e ubytki kostne.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n
- Rezonans magnetyczny (MRI), tomografia komputerowa (TK) i USG<\/strong> – to badania dodatkowe. W przeciwie\u0144stwie do zdj\u0119cia rentgenowskiego, MRI pozwala dok\u0142adnie oceni\u0107 sam\u0105 chrz\u0105stk\u0119, a tak\u017ce \u0142\u0105kotki, wi\u0119zad\u0142a czy b\u0142on\u0119 maziow\u0105. USG staw\u00f3w jest bardzo pomocne w ocenie buduj\u0105cych je tkanek mi\u0119kkich oraz w wykrywaniu wysi\u0119ku.<\/li>\n\n\n\n
- Badania laboratoryjne <\/strong>wykorzystywane s\u0105, by diagnozowa\u0107 inne ni\u017c zwyrodnieniowe (np. immunologicznej) przyczyny choroby narz\u0105du ruchu<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Leczenie choroby zwyrodnieniowej staw\u00f3w – cele i metody<\/h2>\n\n\n\n
Leczenia przyczynowego nie ma, ale nie oznacza to, \u017ce jeste\u015bmy bezradni. Celem terapii jest \u0142agodzenie b\u00f3lu, poprawa ruchomo\u015bci stawu oraz spowolnienie post\u0119pu choroby. Leczenie jest kompleksowe i opiera si\u0119 na pi\u0119ciu filarach.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nFilar 1: zmiana stylu \u017cycia<\/h3>\n\n\n\n
To absolutna podstawa. Bez niej inne metody leczenia choroby zwyrodnieniowej staw\u00f3w nie b\u0119d\u0105 skuteczne.<\/p>\n\n\n\n
\n- Redukcja masy cia\u0142a<\/strong> – u os\u00f3b z nadwag\u0105 jest to kluczowy element leczenia. Utrata nawet 5-10% masy cia\u0142a pozwala znacz\u0105co zmniejszy\u0107 obci\u0105\u017cenie chorych staw\u00f3w, a w konsekwencji z\u0142agodzi\u0107\u00a0objawy b\u00f3lowe i poprawia ich funkcj\u0119 (szczeg\u00f3lnie przy zwyrodnieniu staw\u00f3w kolanowych i biodrowych).<\/li>\n\n\n\n
- Aktywno\u015b\u0107 fizyczna<\/strong> –\u00a0ruch jest niezb\u0119dny. Wzmacnia mi\u0119\u015bnie stabilizuj\u0105ce staw, co odci\u0105\u017ca chrz\u0105stk\u0119. Zalecane s\u0105 aktywno\u015bci nieobci\u0105\u017caj\u0105ce staw\u00f3w: p\u0142ywanie, jazda na rowerze stacjonarnym, aqua-aerobik, nordic walking.<\/li>\n\n\n\n
- Edukacja<\/strong> –\u00a0pacjent musi zrozumie\u0107 istot\u0119 choroby i nauczy\u0107 si\u0119 unika\u0107 przeci\u0105\u017ce\u0144 oraz ergonomicznie wykonywa\u0107 codzienne czynno\u015bci.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Filar 2: fizjoterapia i rehabilitacja<\/h3>\n\n\n\n
Kluczow\u0105 rol\u0119 odgrywa kinezyterapia (leczenie ruchem). Fizjoterapeuta dobiera indywidualny zestaw \u0107wicze\u0144 wzmacniaj\u0105cych mi\u0119\u015bnie (np. mi\u0119sie\u0144 czworog\u0142owy uda przy gonartrozie) oraz \u0107wicze\u0144 rozci\u0105gaj\u0105cych, poprawiaj\u0105cych zakres ruchu. Pomocniczo stosuje si\u0119 fizykoterapi\u0119 (np. TENS, laseroterapi\u0119, magnetoterapi\u0119) w celu zmniejszenia objaw\u00f3w b\u00f3lowych.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nFilar 3: farmakoterapia (leczenie b\u00f3lu)<\/h3>\n\n\n\n
Leczenie farmakologiczne stosuje si\u0119 w celu kontroli b\u00f3lu i stanu zapalnego, zw\u0142aszcza w okresach zaostrze\u0144.<\/p>\n\n\n\n
\n- Paracetamol<\/strong> –\u00a0jest lekiem pierwszego wyboru w przewlek\u0142ym b\u00f3lu o ma\u0142ym i \u015brednim nasileniu.<\/li>\n\n\n\n
- NLPZ miejscowe (w \u017celu lub ma\u015bci)<\/strong> –\u00a0bardzo dobra opcja, szczeg\u00f3lnie na stawy po\u0142o\u017cone p\u0142ytko (kolana, d\u0142onie). Dzia\u0142aj\u0105 przeciwb\u00f3lowo i przeciwzapalnie, maj\u0105c znacznie mniej og\u00f3lnoustrojowych dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych ni\u017c tabletki.<\/li>\n\n\n\n
- Niesteroidowe Leki Przeciwzapalne (NLPZ doustne)<\/strong> – np. ibuprofen, naproksen, diklofenak lub inne leki przeciwb\u00f3lowe. Stosowane w okresach zaostrze\u0144 lub gdy paracetamol i inne leczenie\u00a0miejscowe nie wystarczaj\u0105, by zmniejszy\u0107 nasilenie b\u00f3lu. Powinny by\u0107 przyjmowane w najmniejszej skutecznej dawce, przez jak najkr\u00f3tszy czas, cz\u0119sto z os\u0142on\u0105 na \u017co\u0142\u0105dek (inhibitor pompy protonowej).<\/li>\n\n\n\n
- Dostawowe iniekcje sterydowe (blokady)<\/strong> – podawane bezpo\u015brednio do stawu. Silnie i szybko redukuj\u0105 stan zapalny i b\u00f3l, poprawiaj\u0105c tym komfort \u017cycia. Stosowane w przypadku silnych zaostrze\u0144 z wysi\u0119kiem. Nie mo\u017cna ich jednak powtarza\u0107 zbyt cz\u0119sto.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Filar 4: leki SYSADOA i wiskosuplementacja<\/h3>\n\n\n\n
To grupa tzw. wolno dzia\u0142aj\u0105cych lek\u00f3w objawowych choroby zwyrodnieniowej staw\u00f3w (SYSADOA). Ich celem jest poprawa metabolizmu chrz\u0105stki i spowolnienie jej degradacji. <\/p>\n\n\n\n
\n- Siarczan glukozaminy i siarczan chondroityny<\/strong> – maj\u0105 udowodnione (cho\u0107 umiarkowane) dzia\u0142anie w \u0142agodzeniu b\u00f3lu i poprawie funkcji, szczeg\u00f3lnie w ChZS stawu kolanowego. Na efekt trzeba czeka\u0107 kilka tygodni.<\/li>\n\n\n\n
- Kwas hialuronowy (wiskosuplementacja)<\/strong> –\u00a0podawany w formie zastrzyk\u00f3w dostawowych (zwykle 1-5 iniekcji). Dzia\u0142a jak „smar” dla stawu, poprawia elastyczno\u015b\u0107 p\u0142ynu stawowego i zmniejsza tarcie. Najcz\u0119\u015bciej stosowany w gonartrozie.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce zgodnie z rekomendacjami Europejskiego Towarzystwa Aspekt\u00f3w Klinicznych i Ekonomicznych Osteoporozy, Choroby Zwyrodnieniowej Staw\u00f3w i Chor\u00f3b Mi\u0119\u015bniowo-Szkieletowych (ESCEO) zalecane jest przyjmowanie powy\u017cszych preparat\u00f3w wy\u0142\u0105cznie w postaci dok\u0142adnie przebadanych<\/strong>\u00a0lek\u00f3w na recept\u0119<\/strong>, a nie suplement\u00f3w diety.\u00a0<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nFilar 5: leczenie operacyjne (ostateczno\u015b\u0107)<\/h3>\n\n\n\n
Gdy zmiany s\u0105 bardzo zaawansowane, b\u00f3l jest sta\u0142y i nie reaguje na leczenie zachowawcze, a praca stawu jest krytycznie ograniczona, wskazane jest leczenie chirurgiczne.<\/p>\n\n\n\n
Osteotomia korekcyjna<\/strong>\u00a0\u2014 operacja polegaj\u0105ca na przeci\u0119ciu ko\u015bci i zmianie jej osi. Odci\u0105\u017ca to zniszczon\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 stawu. Stosowana u m\u0142odszych, aktywnych pacjent\u00f3w.<\/p>\n\n\n\nEndoprotezoplastyka (alloplastyka)<\/strong> \u2014 czyli wymiana stawu. To najskuteczniejsza metoda leczenia zaawansowanej koksartrozy i gonartrozy. Polega na zast\u0105pieniu zniszczonych powierzchni stawowych metalowymi i polietylenowymi implantami (tzw. „sztuczny staw”). Skutecznie eliminuje b\u00f3l i przywraca funkcj\u0119 stawu na wiele lat.<\/p>\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nCo to jest choroba zwyrodnieniowa staw\u00f3w (ChZS)?<\/h2>\n\n\n\n
Choroba zwyrodnieniowa staw\u00f3w jest przewlek\u0142\u0105 chorob\u0105 o z\u0142o\u017conej etiologii. Jej istot\u0105 jest zaburzenie r\u00f3wnowagi mi\u0119dzy procesami niszczenia (degradacji) a naprawy (regeneracji) chrz\u0105stki stawowej oraz le\u017c\u0105cej pod ni\u0105 ko\u015bci. Uszkodzona chrz\u0105stka traci elastyczno\u015b\u0107, staje si\u0119 cie\u0144sza i bardziej szorstka, co objawia si\u0119 b\u00f3lem staw\u00f3w i problemami z ruchem.<\/p>\n\n\n\n
Wyr\u00f3\u017cniamy dwie g\u0142\u00f3wne postacie choroby:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- pierwotna (idiopatyczna)<\/strong> –\u00a0gdy przyczyna zwyrodnienia staw\u00f3w nie jest znana, najcz\u0119\u015bciej zwi\u0105zana z procesem starzenia i genetyk\u0105.<\/li>\n\n\n\n
- wt\u00f3rna<\/strong> – gdy choroba rozwija si\u0119 w wyniku znanego czynnika, na przyk\u0142ad przebytego urazu, innej choroby (np. cukrzycy<\/a>, RZS<\/a>, dny moczanowej<\/a>) lub wrodzonej wady stawu.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nKto jest najbardziej nara\u017cony? G\u0142\u00f3wne przyczyny i czynniki ryzyka<\/h2>\n\n\n\n
Cho\u0107 ChZS mo\u017ce dotkn\u0105\u0107 ka\u017cdego, pewne czynniki drastycznie zwi\u0119kszaj\u0105 ryzyko jej rozwoju:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- wiek<\/strong> –\u00a0to najsilniejszy czynnik ryzyka. Ryzyko ro\u015bnie znacz\u0105co po 50. roku \u017cycia;<\/li>\n\n\n\n
- nadwaga i oty\u0142o\u015b\u0107<\/a><\/strong> –\u00a0kluczowy modyfikowalny czynnik ryzyka. Ka\u017cdy dodatkowy kilogram to wielokrotnie wi\u0119ksze obci\u0105\u017cenie dla staw\u00f3w no\u015bnych (kolan i bioder). Tkanka t\u0142uszczowa produkuje te\u017c substancje zapalne, kt\u00f3re niszcz\u0105 chrz\u0105stk\u0119;<\/li>\n\n\n\n
- p\u0142e\u0107<\/strong> –\u00a0kobiety choruj\u0105 cz\u0119\u015bciej i zwykle ci\u0119\u017cej, zw\u0142aszcza po menopauzie<\/a>;<\/li>\n\n\n\n
- przebyte urazy<\/strong>\u00a0\u2014 z\u0142amania, skr\u0119cenia czy uszkodzenia \u0142\u0105kotek w przesz\u0142o\u015bci przyspieszaj\u0105 „zu\u017cycie” stawu;<\/li>\n\n\n\n
- przeci\u0105\u017cenia<\/strong>\u00a0\u2014 zwi\u0105zane z ci\u0119\u017ck\u0105 prac\u0105 fizyczn\u0105 lub wyczynowym uprawianiem sportu;<\/li>\n\n\n\n
- czynniki genetyczne<\/strong>\u00a0\u2014 sk\u0142onno\u015b\u0107 do ChZS (zw\u0142aszcza w obr\u0119bie d\u0142oni) bywa dziedziczna.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n
\n \n\n Sprawd\u017a!<\/div>\n\nPakiet bada\u0144<\/div>\nChoroby reumatyczne<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n\nOdczuwasz przewlek\u0142y b\u00f3l staw\u00f3w, porann\u0105 sztywno\u015b\u0107 lub borykasz si\u0119 z nawracaj\u0105cymi obrz\u0119kami? Wykonaj pakiet bada\u0144 w kierunku chor\u00f3b reumatycznych, aby oceni\u0107 ryzyko zmian w tkance \u0142\u0105cznej.<\/div>\n
\n239 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nObjawy zwyrodnienia staw\u00f3w \u2014 jak rozpozna\u0107 „zu\u017cycie” chrz\u0105stki?<\/h2>\n\n\n\n\n
\n\n \n\nObjawy ChZS narastaj\u0105 powoli, przez lata. Pocz\u0105tkowo s\u0105 \u0142agodne, jednak z czasem staj\u0105 si\u0119 bardzo uci\u0105\u017cliwe:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- b\u00f3l staw\u00f3w<\/strong> –\u00a0to g\u0142\u00f3wny objaw. Pocz\u0105tkowo jest to b\u00f3l „startowy” (pojawia si\u0119 na pocz\u0105tku ruchu po odpoczynku) oraz b\u00f3l wysi\u0142kowy (pojawia si\u0119 po wi\u0119kszym obci\u0105\u017ceniu i ust\u0119puje po odpoczynku). W zaawansowanym stadium b\u00f3l staje si\u0119 ci\u0105g\u0142y, wyst\u0119puje te\u017c w nocy i utrudnia sen.<\/li>\n\n\n\n
- sztywno\u015b\u0107 poranna<\/strong> –\u00a0typowa dla ChZS jest kr\u00f3tkotrwa\u0142a sztywno\u015b\u0107 staw\u00f3w po przebudzeniu, kt\u00f3ra mija zwykle po kilku-kilkunastu minutach (w przeciwie\u0144stwie do RZS, gdzie trwa ponad godzin\u0119).<\/li>\n\n\n\n
- trzeszczenia (krepitacje) –<\/strong>\u00a0odczuwalne „chrupanie” lub „tarcie” w stawie podczas ruchu, wynikaj\u0105ce z nier\u00f3wnych powierzchni stawowych.<\/li>\n\n\n\n
- ograniczenie ruchomo\u015bci<\/strong> –\u00a0staw traci sw\u00f3j pe\u0142ny zakres ruchu. Pojawiaj\u0105 si\u0119 trudno\u015bci z kucaniem, wchodzeniem po schodach czy zak\u0142adaniem but\u00f3w.<\/li>\n\n\n\n
- obrz\u0119k i wysi\u0119k<\/strong> –\u00a0staw mo\u017ce by\u0107 spuchni\u0119ty i powi\u0119kszony, czasem cieplejszy. Mo\u017ce to \u015bwiadczy\u0107 o zaostrzeniu stanu zapalnego.<\/li>\n\n\n\n
- deformacje<\/strong> –\u00a0w zaawansowanej chorobie dochodzi do widocznych zniekszta\u0142ce\u0144 obrys\u00f3w stawu.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nNajcz\u0119stsze lokalizacje zmian zwyrodnieniowych<\/h2>\n\n\n\n
ChZS mo\u017ce zaatakowa\u0107 ka\u017cdy staw, ale najcz\u0119\u015bciej dotyczy miejsc najbardziej obci\u0105\u017conych oraz staw\u00f3w r\u0105k.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nStawy kolanowe (gonartroza)<\/h3>\n\n\n\n
Choroba zwyrodnieniowa staw\u00f3w kolanowych to najcz\u0119stszy podtyp tego schorzenia. Cz\u0119\u015bciej dotyka kobiet, a nadwaga jest tu kluczowym czynnikiem ryzyka.<\/strong> B\u00f3l lokalizuje si\u0119 w przedniej lub przy\u015brodkowej cz\u0119\u015bci stawu i nasila przy chodzeniu po schodach. W zaawansowanym stadium mo\u017ce prowadzi\u0107 do zmiany osi ko\u0144czyny (kolana szpotawe \u2014 nogi „w kszta\u0142cie litery O”) i niestabilno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nStawy biodrowe (koksartroza)<\/h3>\n\n\n\n
Druga co do cz\u0119sto\u015bci lokalizacja. Charakterystyczny objaw zwyrodnienia stawu biodrowego to b\u00f3l w pachwinie<\/strong>, kt\u00f3ry mo\u017ce promieniowa\u0107 do po\u015bladka lub na przedni\u0105 powierzchni\u0119 uda, a\u017c do kolana. Pacjenci cz\u0119sto utykaj\u0105. Wyst\u0119puje du\u017ce ograniczenie rotacji wewn\u0119trznej, odwiedzenia i wyprostu w stawie.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nD\u0142onie i palce<\/h3>\n\n\n\n
Bardzo cz\u0119sta lokalizacja, zw\u0142aszcza u kobiet po menopauzie. Zmiany s\u0105 charakterystyczne:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- guzki Heberdena<\/strong> –\u00a0twarde zgrubienia (osteofity) na najdalszych stawach palc\u00f3w (przy paznokciach);<\/li>\n\n\n\n
- guzki Boucharda<\/strong> –\u00a0podobne zgrubienia na \u015brodkowych stawach palc\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n
- zwyrodnienie podstawy kciuka (Rizartroza)<\/strong> –\u00a0powoduje b\u00f3l i trudno\u015bci z chwytaniem, pisaniem czy odkr\u0119caniem s\u0142oik\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nKr\u0119gos\u0142up (spondyloartroza)<\/h3>\n\n\n\n
Zwyrodnienie staw\u00f3w kr\u0119gos\u0142upa to z\u0142o\u017cony problem. Dotyczy zar\u00f3wno kr\u0105\u017ck\u00f3w mi\u0119dzykr\u0119gowych (dyskopatia<\/a>), jak i staw\u00f3w mi\u0119dzywyrostkowych. Prowadzi do powstawania osteofit\u00f3w<\/strong> (wyro\u015bli kostnych) na kraw\u0119dziach trzon\u00f3w kr\u0119gowych. Osteofity te mog\u0105 zw\u0119\u017ca\u0107 kana\u0142 kr\u0119gowy lub otwory mi\u0119dzykr\u0119gowe, prowadz\u0105c do ucisku na nerwy i objaw\u00f3w rwy (np. rwy kulszowej<\/a>).<\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n\n Sprawd\u017a!<\/div>\n\nPakiet bada\u0144<\/div>\nChoroby reumatyczne<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n\nOdczuwasz przewlek\u0142y b\u00f3l staw\u00f3w, porann\u0105 sztywno\u015b\u0107 lub borykasz si\u0119 z nawracaj\u0105cymi obrz\u0119kami? Wykonaj pakiet bada\u0144 w kierunku chor\u00f3b reumatycznych, aby oceni\u0107 ryzyko zmian w tkance \u0142\u0105cznej.<\/div>\n
\n239 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nDiagnostyka – jak lekarz potwierdza chorob\u0119 zwyrodnieniow\u0105?<\/h2>\n\n\n\n\n
\n\n \n\nRozpoznanie opiera si\u0119 na trzech elementach: wywiadzie, badaniu fizykalnym i badaniach obrazowych.<\/p>\n\n\n\n
- \n
- Wywiad i badanie fizykalne<\/strong> –\u00a0lekarz pyta o charakter b\u00f3lu, sztywno\u015b\u0107 i ograniczenia. Bada zakres ruchu, tkliwo\u015b\u0107 stawu oraz obecno\u015b\u0107 trzeszcze\u0144 czy obrz\u0119ku.<\/li>\n\n\n\n
- Zdj\u0119cie radiologiczne (RTG)<\/strong> –\u00a0podstawowe i najwa\u017cniejsze badanie w diagnostyce ChZS. Pozwala oceni\u0107 cztery klasyczne objawy:\n
- \n
- zw\u0119\u017cenie szpary stawowej\u00a0(efekt utraty chrz\u0105stki);<\/li>\n\n\n\n
- osteofity\u00a0(wyro\u015bla kostne na kraw\u0119dziach stawu);<\/li>\n\n\n\n
- sklerotyzoacja podchrz\u0119stna\u00a0(zag\u0119szczenie ko\u015bci pod chrz\u0105stk\u0105);<\/li>\n\n\n\n
- torbiele (geody)\u00a0\u2014 ma\u0142e ubytki kostne.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n
- Rezonans magnetyczny (MRI), tomografia komputerowa (TK) i USG<\/strong> – to badania dodatkowe. W przeciwie\u0144stwie do zdj\u0119cia rentgenowskiego, MRI pozwala dok\u0142adnie oceni\u0107 sam\u0105 chrz\u0105stk\u0119, a tak\u017ce \u0142\u0105kotki, wi\u0119zad\u0142a czy b\u0142on\u0119 maziow\u0105. USG staw\u00f3w jest bardzo pomocne w ocenie buduj\u0105cych je tkanek mi\u0119kkich oraz w wykrywaniu wysi\u0119ku.<\/li>\n\n\n\n
- Badania laboratoryjne <\/strong>wykorzystywane s\u0105, by diagnozowa\u0107 inne ni\u017c zwyrodnieniowe (np. immunologicznej) przyczyny choroby narz\u0105du ruchu<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nLeczenie choroby zwyrodnieniowej staw\u00f3w – cele i metody<\/h2>\n\n\n\n
Leczenia przyczynowego nie ma, ale nie oznacza to, \u017ce jeste\u015bmy bezradni. Celem terapii jest \u0142agodzenie b\u00f3lu, poprawa ruchomo\u015bci stawu oraz spowolnienie post\u0119pu choroby. Leczenie jest kompleksowe i opiera si\u0119 na pi\u0119ciu filarach.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nFilar 1: zmiana stylu \u017cycia<\/h3>\n\n\n\n
To absolutna podstawa. Bez niej inne metody leczenia choroby zwyrodnieniowej staw\u00f3w nie b\u0119d\u0105 skuteczne.<\/p>\n\n\n\n
- \n
- Redukcja masy cia\u0142a<\/strong> – u os\u00f3b z nadwag\u0105 jest to kluczowy element leczenia. Utrata nawet 5-10% masy cia\u0142a pozwala znacz\u0105co zmniejszy\u0107 obci\u0105\u017cenie chorych staw\u00f3w, a w konsekwencji z\u0142agodzi\u0107\u00a0objawy b\u00f3lowe i poprawia ich funkcj\u0119 (szczeg\u00f3lnie przy zwyrodnieniu staw\u00f3w kolanowych i biodrowych).<\/li>\n\n\n\n
- Aktywno\u015b\u0107 fizyczna<\/strong> –\u00a0ruch jest niezb\u0119dny. Wzmacnia mi\u0119\u015bnie stabilizuj\u0105ce staw, co odci\u0105\u017ca chrz\u0105stk\u0119. Zalecane s\u0105 aktywno\u015bci nieobci\u0105\u017caj\u0105ce staw\u00f3w: p\u0142ywanie, jazda na rowerze stacjonarnym, aqua-aerobik, nordic walking.<\/li>\n\n\n\n
- Edukacja<\/strong> –\u00a0pacjent musi zrozumie\u0107 istot\u0119 choroby i nauczy\u0107 si\u0119 unika\u0107 przeci\u0105\u017ce\u0144 oraz ergonomicznie wykonywa\u0107 codzienne czynno\u015bci.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nFilar 2: fizjoterapia i rehabilitacja<\/h3>\n\n\n\n
Kluczow\u0105 rol\u0119 odgrywa kinezyterapia (leczenie ruchem). Fizjoterapeuta dobiera indywidualny zestaw \u0107wicze\u0144 wzmacniaj\u0105cych mi\u0119\u015bnie (np. mi\u0119sie\u0144 czworog\u0142owy uda przy gonartrozie) oraz \u0107wicze\u0144 rozci\u0105gaj\u0105cych, poprawiaj\u0105cych zakres ruchu. Pomocniczo stosuje si\u0119 fizykoterapi\u0119 (np. TENS, laseroterapi\u0119, magnetoterapi\u0119) w celu zmniejszenia objaw\u00f3w b\u00f3lowych.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nFilar 3: farmakoterapia (leczenie b\u00f3lu)<\/h3>\n\n\n\n
Leczenie farmakologiczne stosuje si\u0119 w celu kontroli b\u00f3lu i stanu zapalnego, zw\u0142aszcza w okresach zaostrze\u0144.<\/p>\n\n\n\n
- \n
- Paracetamol<\/strong> –\u00a0jest lekiem pierwszego wyboru w przewlek\u0142ym b\u00f3lu o ma\u0142ym i \u015brednim nasileniu.<\/li>\n\n\n\n
- NLPZ miejscowe (w \u017celu lub ma\u015bci)<\/strong> –\u00a0bardzo dobra opcja, szczeg\u00f3lnie na stawy po\u0142o\u017cone p\u0142ytko (kolana, d\u0142onie). Dzia\u0142aj\u0105 przeciwb\u00f3lowo i przeciwzapalnie, maj\u0105c znacznie mniej og\u00f3lnoustrojowych dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych ni\u017c tabletki.<\/li>\n\n\n\n
- Niesteroidowe Leki Przeciwzapalne (NLPZ doustne)<\/strong> – np. ibuprofen, naproksen, diklofenak lub inne leki przeciwb\u00f3lowe. Stosowane w okresach zaostrze\u0144 lub gdy paracetamol i inne leczenie\u00a0miejscowe nie wystarczaj\u0105, by zmniejszy\u0107 nasilenie b\u00f3lu. Powinny by\u0107 przyjmowane w najmniejszej skutecznej dawce, przez jak najkr\u00f3tszy czas, cz\u0119sto z os\u0142on\u0105 na \u017co\u0142\u0105dek (inhibitor pompy protonowej).<\/li>\n\n\n\n
- Dostawowe iniekcje sterydowe (blokady)<\/strong> – podawane bezpo\u015brednio do stawu. Silnie i szybko redukuj\u0105 stan zapalny i b\u00f3l, poprawiaj\u0105c tym komfort \u017cycia. Stosowane w przypadku silnych zaostrze\u0144 z wysi\u0119kiem. Nie mo\u017cna ich jednak powtarza\u0107 zbyt cz\u0119sto.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nFilar 4: leki SYSADOA i wiskosuplementacja<\/h3>\n\n\n\n
To grupa tzw. wolno dzia\u0142aj\u0105cych lek\u00f3w objawowych choroby zwyrodnieniowej staw\u00f3w (SYSADOA). Ich celem jest poprawa metabolizmu chrz\u0105stki i spowolnienie jej degradacji. <\/p>\n\n\n\n
- \n
- Siarczan glukozaminy i siarczan chondroityny<\/strong> – maj\u0105 udowodnione (cho\u0107 umiarkowane) dzia\u0142anie w \u0142agodzeniu b\u00f3lu i poprawie funkcji, szczeg\u00f3lnie w ChZS stawu kolanowego. Na efekt trzeba czeka\u0107 kilka tygodni.<\/li>\n\n\n\n
- Kwas hialuronowy (wiskosuplementacja)<\/strong> –\u00a0podawany w formie zastrzyk\u00f3w dostawowych (zwykle 1-5 iniekcji). Dzia\u0142a jak „smar” dla stawu, poprawia elastyczno\u015b\u0107 p\u0142ynu stawowego i zmniejsza tarcie. Najcz\u0119\u015bciej stosowany w gonartrozie.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce zgodnie z rekomendacjami Europejskiego Towarzystwa Aspekt\u00f3w Klinicznych i Ekonomicznych Osteoporozy, Choroby Zwyrodnieniowej Staw\u00f3w i Chor\u00f3b Mi\u0119\u015bniowo-Szkieletowych (ESCEO) zalecane jest przyjmowanie powy\u017cszych preparat\u00f3w wy\u0142\u0105cznie w postaci dok\u0142adnie przebadanych<\/strong>\u00a0lek\u00f3w na recept\u0119<\/strong>, a nie suplement\u00f3w diety.\u00a0<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nFilar 5: leczenie operacyjne (ostateczno\u015b\u0107)<\/h3>\n\n\n\n
Gdy zmiany s\u0105 bardzo zaawansowane, b\u00f3l jest sta\u0142y i nie reaguje na leczenie zachowawcze, a praca stawu jest krytycznie ograniczona, wskazane jest leczenie chirurgiczne.<\/p>\n\n\n\n
Osteotomia korekcyjna<\/strong>\u00a0\u2014 operacja polegaj\u0105ca na przeci\u0119ciu ko\u015bci i zmianie jej osi. Odci\u0105\u017ca to zniszczon\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 stawu. Stosowana u m\u0142odszych, aktywnych pacjent\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Endoprotezoplastyka (alloplastyka)<\/strong> \u2014 czyli wymiana stawu. To najskuteczniejsza metoda leczenia zaawansowanej koksartrozy i gonartrozy. Polega na zast\u0105pieniu zniszczonych powierzchni stawowych metalowymi i polietylenowymi implantami (tzw. „sztuczny staw”). Skutecznie eliminuje b\u00f3l i przywraca funkcj\u0119 stawu na wiele lat.<\/p>\n\n\n
- Kwas hialuronowy (wiskosuplementacja)<\/strong> –\u00a0podawany w formie zastrzyk\u00f3w dostawowych (zwykle 1-5 iniekcji). Dzia\u0142a jak „smar” dla stawu, poprawia elastyczno\u015b\u0107 p\u0142ynu stawowego i zmniejsza tarcie. Najcz\u0119\u015bciej stosowany w gonartrozie.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
- NLPZ miejscowe (w \u017celu lub ma\u015bci)<\/strong> –\u00a0bardzo dobra opcja, szczeg\u00f3lnie na stawy po\u0142o\u017cone p\u0142ytko (kolana, d\u0142onie). Dzia\u0142aj\u0105 przeciwb\u00f3lowo i przeciwzapalnie, maj\u0105c znacznie mniej og\u00f3lnoustrojowych dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych ni\u017c tabletki.<\/li>\n\n\n\n
- Aktywno\u015b\u0107 fizyczna<\/strong> –\u00a0ruch jest niezb\u0119dny. Wzmacnia mi\u0119\u015bnie stabilizuj\u0105ce staw, co odci\u0105\u017ca chrz\u0105stk\u0119. Zalecane s\u0105 aktywno\u015bci nieobci\u0105\u017caj\u0105ce staw\u00f3w: p\u0142ywanie, jazda na rowerze stacjonarnym, aqua-aerobik, nordic walking.<\/li>\n\n\n\n
- Badania laboratoryjne <\/strong>wykorzystywane s\u0105, by diagnozowa\u0107 inne ni\u017c zwyrodnieniowe (np. immunologicznej) przyczyny choroby narz\u0105du ruchu<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
- Zdj\u0119cie radiologiczne (RTG)<\/strong> –\u00a0podstawowe i najwa\u017cniejsze badanie w diagnostyce ChZS. Pozwala oceni\u0107 cztery klasyczne objawy:\n
- guzki Boucharda<\/strong> –\u00a0podobne zgrubienia na \u015brodkowych stawach palc\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n
- sztywno\u015b\u0107 poranna<\/strong> –\u00a0typowa dla ChZS jest kr\u00f3tkotrwa\u0142a sztywno\u015b\u0107 staw\u00f3w po przebudzeniu, kt\u00f3ra mija zwykle po kilku-kilkunastu minutach (w przeciwie\u0144stwie do RZS, gdzie trwa ponad godzin\u0119).<\/li>\n\n\n\n
- nadwaga i oty\u0142o\u015b\u0107<\/a><\/strong> –\u00a0kluczowy modyfikowalny czynnik ryzyka. Ka\u017cdy dodatkowy kilogram to wielokrotnie wi\u0119ksze obci\u0105\u017cenie dla staw\u00f3w no\u015bnych (kolan i bioder). Tkanka t\u0142uszczowa produkuje te\u017c substancje zapalne, kt\u00f3re niszcz\u0105 chrz\u0105stk\u0119;<\/li>\n\n\n\n
- wt\u00f3rna<\/strong> – gdy choroba rozwija si\u0119 w wyniku znanego czynnika, na przyk\u0142ad przebytego urazu, innej choroby (np. cukrzycy<\/a>, RZS<\/a>, dny moczanowej<\/a>) lub wrodzonej wady stawu.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n