Spis tre\u015bci:<\/h3>\n\n\n\n\n- Kortyzol \u2013 gdzie i jak powstaje?\u202f<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Jakie funkcje pe\u0142ni kortyzol w ludzkim organizmie?\u202f<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Przyczyny nieprawid\u0142owego st\u0119\u017cenia kortyzolu we krwi\u202f<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Kiedy warto wykona\u0107 badanie st\u0119\u017cenia kortyzolu we krwi i jak si\u0119 do niego przygotowa\u0107?\u202f<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Kortyzol \u2013 gdzie i jak powstaje?\u202f <\/h2>\n\n\n\n
Kortyzol nale\u017cy do glikokortykosteroid\u00f3w, czyli hormon\u00f3w steroidowych, produkowanych w korze nadnerczy.<\/strong> Czym s\u0105 nadnercza? To gruczo\u0142y, po\u0142o\u017cone nad g\u00f3rnymi biegunami nerek. Zbudowane s\u0105 z kory (gdzie opr\u00f3cz glikokortykosteroid\u00f3w produkowane s\u0105 androgeny i mineralokortykosteroidy) oraz rdzenia, kt\u00f3re s\u0105 miejscem syntezy adrenaliny oraz noradrenaliny.\u202f <\/p>\n\n\n\nWydzielanie kortyzolu podlega rytmowi oko\u0142odobowemu. Maksymalne st\u0119\u017cenie na poziomie 150-250 ng\/ml obserwuje si\u0119 rano (mi\u0119dzy godzin\u0105 6:00, a 8:00). Z kolei najni\u017csze, czyli <50 ng\/ml – mi\u0119dzy godzin\u0105 24 w nocy, a 4 rano.\u202f Rytm oko\u0142odobowy mo\u017ce zosta\u0107 zaburzony przez r\u00f3\u017cne czynniki. Do wzrostu st\u0119\u017cenia kortyzolu we krwi dochodzi\u202fpo zadzia\u0142aniu stresor\u00f3w psychicznych oraz biologicznych (do kt\u00f3rych zaliczaj\u0105 si\u0119 m.in. kofeina<\/a>, odwodnienie, ma\u0142a ilo\u015b\u0107 snu).\u202f\u202f\u00a0<\/p>\n\n\n\nW momencie nara\u017cenia organizmu na dzia\u0142anie stresora dochodzi do pobudzenia podwzg\u00f3rza i uwalniania kortykoliberyny (CRH). Dzia\u0142a ona stymuluj\u0105co na przysadk\u0119, kt\u00f3ra wydziela kortykotropin\u0119 (ACTH). Hormon ten pobudza kor\u0119 nadnerczy do wydzielania kortyzolu w odpowiedzi na stres. To wszystko t\u0142umaczy pow\u00f3d, dla kt\u00f3rego jest on nazywany \u201ehormonem stresu\u201d.\u202f <\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n \n ![\"konsultacja](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/psycholog.webp\")
Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Wizyta<\/div>\n Konsultacja psychologa<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Czujesz przyt\u0142oczenie codziennymi obowi\u0105zkami lub mierzysz si\u0119 z trudnymi emocjami, kt\u00f3re utrudniaj\u0105 funkcjonowanie? Skorzystaj z porady psychologa, aby poszuka\u0107 sposob\u00f3w na popraw\u0119 komfortu psychicznego.<\/div>\n
\n od 150 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nFunkcje kortyzolu <\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nKortyzol to hormon, pe\u0142ni\u0105cy wiele wa\u017cnych funkcji w ludzkim organizmie. W zwi\u0105zku z tym warto dowiedzie\u0107 si\u0119 o nim czego\u015b wi\u0119cej.\u202f Zacznijmy od tego, \u017ce kortyzol ma du\u017cy wp\u0142yw na gospodark\u0119 w\u0119glowodanow\u0105. Zwi\u0119ksza st\u0119\u017cenie glukozy we krwi poprzez:\u202f <\/p>\n\n\n\n
\n- zmniejszenie wydzielania insuliny,\u202f <\/li>\n\n\n\n
- pobudzanie glikogenolizy,\u202f <\/li>\n\n\n\n
- stymulowanie glukoneogenezy (kt\u00f3ra polega na przekszta\u0142caniu niecukrowych prekursor\u00f3w np. wybranych aminokwas\u00f3w w glukoz\u0119).\u202f <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Dzia\u0142anie kortyzolu nie pozostaje oboj\u0119tne r\u00f3wnie\u017c dla gospodarki lipidowej. \u201dHormon stresu\u201d przyczynia si\u0119 do wzrostu st\u0119\u017cenia wolnych kwas\u00f3w t\u0142uszczowych we krwi<\/strong>. Ponadto wzrost jego st\u0119\u017cenia we krwi sprzyja gromadzeniu si\u0119 tkanki t\u0142uszczowej wisceralnej (inaczej trzewnej, czyli takiej, kt\u00f3ra odk\u0142ada si\u0119 w jamie brzusznej).\u202f\u202f <\/p>\n\n\n\nJak wspomniano wy\u017cej, kortyzol reguluje prac\u0119 gospodarki w\u0119glowodanowej i lipidowej<\/strong>, co jest wa\u017cne dla prawid\u0142owego funkcjonowania organizmu. Problem pojawia si\u0119, gdy st\u0119\u017cenie kortyzolu we krwi przekracza dopuszczalne normy. Nadmiar tego hormonu zwi\u0119ksza ryzyko wyst\u0105pienia insulinooporno\u015bci <\/a>i utrudnia redukcj\u0119 masy cia\u0142a.\u202f\u202f <\/p>\n\n\n\nKolejn\u0105 funkcj\u0105 kortyzolu jest regulowanie odpowiedzi immunologicznej organizmu. Do wydzielania \u201ehormonu stresu\u201d dochodzi nie tylko pod wp\u0142ywem stresor\u00f3w psychicznych. O\u015b podwzg\u00f3rze-przysadka-nadnercza (HPA) zostaje aktywowana tak\u017ce pod wp\u0142ywem antygen\u00f3w bakteryjnych. Gdy pojawi\u0105 si\u0119 one w organizmie, uwolniony z nadnerczy kortyzol hamuje nadmiern\u0105 odpowied\u017a uk\u0142adu immunologicznego. Zmniejsza wydzielanie cytokin prozapalnych i hamuje podzia\u0142y limfocyt\u00f3w<\/a> B i T. \u202f\u202f <\/p>\n\n\n\nKortyzol dzia\u0142a immunosupresyjnie i antyzapalnie.<\/strong> Jednak tylko pod warunkiem, \u017ce jego st\u0119\u017cenie we krwi jest prawid\u0142owe. Zbyt wysokie st\u0119\u017cenie kortyzolu we krwi prowadzi do oporno\u015bci uk\u0142adu immunologicznego na jego dzia\u0142anie, a tak\u017ce pobudza syntez\u0119 cytokin prozapalnych. \u202f\u201dHormon stresu\u201d wp\u0142ywa nie tylko na gospodark\u0119 w\u0119glowodanow\u0105 i lipidow\u0105 oraz odpowied\u017a immunologiczn\u0105 organizmu. Jego dzia\u0142anie odbija si\u0119 tak\u017ce na nastroju. Zaobserwowano, \u017ce istnieje zwi\u0105zek mi\u0119dzy nieprawid\u0142owo\u015bciami w pracy osi podwzg\u00f3rze\u2013przysadka-nadnercza, a zaburzeniami depresyjnymi. Dlaczego tak si\u0119 dzieje?\u202f <\/p>\n\n\n\nJednym z mechanizm\u00f3w, odpowiedzialnych za zwi\u0105zek mi\u0119dzy poziomem kortyzolu, a zaburzeniami depresyjnymi, jest wp\u0142yw hormonu na obni\u017cenie dost\u0119pno\u015bci tryptofanu. Jest to aminokwas egzogenny, niezb\u0119dny do syntezy serotoniny, czyli \u201ehormonu szcz\u0119\u015bcia<\/a>\u201d.\u202f\u202f Na tym nie koniec \u2013 kortyzol ma znacz\u0105cy wp\u0142yw na funkcjonowanie o\u015brodkowego uk\u0142adu nerwowego. \u015awiadczy o tym chocia\u017cby bardzo du\u017ca liczba receptor\u00f3w dla glikokortykosteroid\u00f3w, znajduj\u0105ca si\u0119 w hipokampie. Jest to obszar m\u00f3zgu, odgrywaj\u0105cy istotn\u0105 rol\u0119 w procesach, zwi\u0105zanych z pami\u0119ci\u0105. \u202f <\/p>\n\n\n\nJakie jeszcze funkcje w ludzkim organizmie pe\u0142ni kortyzol? Opr\u00f3cz wymienionych wy\u017cej, warto wspomnie\u0107 o tym, \u017ce ma on wp\u0142yw na:\u202f <\/p>\n\n\n\n
\n- gospodark\u0119 bia\u0142kow\u0105 \u2013 stymuluje proces rozpadu bia\u0142ek,\u202f <\/li>\n\n\n\n
- wydzielanie soku \u017co\u0142\u0105dkowego,\u202f <\/li>\n\n\n\n
- r\u00f3wnowag\u0119 wodno-elektrolitow\u0105 \u2013 przyczynia si\u0119 do zatrzymania sodu i uwalniania potasu z organizmu,\u202f <\/li>\n\n\n\n
- wch\u0142anianie wapnia i fosforu.\u202f <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
\nJak wida\u0107, jest to hormon, pe\u0142ni\u0105cy wiele wa\u017cnych funkcji. W zwi\u0105zku z tym, gdy jego st\u0119\u017cenie jest nieprawid\u0142owe, pojawiaj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cne objawy, \u015bwiadcz\u0105ce o tym, \u017ce co\u015b niepokoj\u0105cego dzieje si\u0119 w organizmie. Co wa\u017cne, nie znikaj\u0105 one wraz ze stresem, ale mog\u0105 prowadzi\u0107 do d\u0142ugotrwa\u0142ych i powa\u017cnych konsekwencji.\u202f\u202f <\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n
\n![\"\"](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/polmed_blog_kortyzol-707x1024.png\")
<\/figure><\/div>\n\n <\/div>\n \n \n \n ![\"badania](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/pakiet-lab-kobiety.webp\")
Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Pakiet bada\u0144<\/div>\n Badania laboratoryjne dla kobiet<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Kiedy ostatni raz wykonywa\u0142a\u015b rutynow\u0105 kontrol\u0119 swojego organizmu? Zadbaj o siebie i um\u00f3w si\u0119 na zestaw bada\u0144 stworzony z my\u015bl\u0105 o kobietach.<\/div>\n
\n 279 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nPrzyczyny nieprawid\u0142owego st\u0119\u017cenia kortyzolu we krwi\u202f <\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nZar\u00f3wno za niskie, jak i za wysokie st\u0119\u017cenie kortyzolu we krwi negatywnie wp\u0142ywa na funkcjonowanie organizmu. Zacznijmy od odpowiedzi na pytanie o to, jakie s\u0105 przyczyny zbyt niskiego st\u0119\u017cenia kortyzolu we krwi?\u202f Do znacznego obni\u017cenia jego st\u0119\u017cenia dochodzi w wyniku niedoczynno\u015bci kory nadnerczy. <\/strong>Mo\u017ce by\u0107 ona spowodowana zaburzeniami pracy przysadki, odpowiedzialnej za wydzielanie hormonu, stymuluj\u0105cego produkcj\u0119 kortyzolu w nadnerczach.\u202f\u202f <\/p>\n\n\n\nD\u0142ugotrwa\u0142y niedob\u00f3r kortyzolu prowadzi do\u202frozwoju choroby Addisona.<\/strong> Najcz\u0119stsza przyczyna jej rozwoju to autoimmunizacja, czyli nieprawid\u0142owa odpowied\u017a uk\u0142adu immunologicznego. Warto wiedzie\u0107, \u017ce jest to choroba, kt\u00f3rej objawy pojawiaj\u0105 si\u0119 zazwyczaj dopiero w 3. lub 4. dekadzie \u017cycia (cz\u0119\u015bciej u kobiet). Zaliczaj\u0105 si\u0119 do nich m.in. niezamierzony spadek masy cia\u0142a, brak apetytu, os\u0142abienie, \u015bciemnienie sk\u00f3ry, zas\u0142abni\u0119cia, a tak\u017ce charakterystyczne przebarwienia na sk\u00f3rze (przede wszystkim na \u0142okciach i d\u0142oniach).\u202f <\/p>\n\n\n\nJakie jeszcze objawy s\u0105 niepokoj\u0105ce i mog\u0105 \u015bwiadczy\u0107 o hipokortyzolemii, czyli niedoborze kortyzolu? Uwag\u0119 powinno zwr\u00f3ci\u0107 r\u00f3wnie\u017c obni\u017cone ci\u015bnienie krwi, a tak\u017ce nieprawid\u0142owo\u015bci w morfologii krwi i badaniach biochemicznych. W wynikach dostrzega si\u0119 obni\u017con\u0105 liczb\u0119 neutrofili, hipoglikemi\u0119, obni\u017cone st\u0119\u017cenie sodu i podwy\u017cszone st\u0119\u017cenie potasu, a tak\u017ce zwi\u0119kszon\u0105 liczb\u0119 monocyt\u00f3w<\/a>, eozynofilii oraz limfocyt\u00f3w.\u202f\u202f <\/p>\n\n\n\nNiepokoj\u0105ce objawy mog\u0105 wynika\u0107 r\u00f3wnie\u017c z nadmiaru kortyzolu w organizmie, czyli hiperkortyzolemii.<\/strong> D\u0142ugotrwa\u0142e, wysokie st\u0119\u017cenie kortykosteroid\u00f3w, czyli m.in. kortyzolu, we krwi prowadzi do rozwoju zespo\u0142u Cushinga. W\u202fprzypadku choroby o charakterze endogennym, zwi\u0119kszone wydzielanie kortyzolu spowodowane jest guzem nadnerczy, produkuj\u0105cym ten hormon albo guzem przysadki, uwalniaj\u0105cym\u202fw nadmiarze ACTH (czyli hormon adrenokortykotropowy, stymuluj\u0105cy kor\u0119 nadnerczy do uwalniania kortyzolu). Z kolei, gdy mowa o egzogennym zespole Cushinga<\/strong>, przyczyn\u0105 zaburze\u0144 gospodarki hormonalnej s\u0105 glikokortykosteroidy, przyjmowane w postaci lek\u00f3w.\u202f\u202f <\/p>\n\n\n\nJak objawia si\u0119 zesp\u00f3\u0142 Cushinga, czyli zesp\u00f3\u0142 objaw\u00f3w chorobowych, spowodowanych nadmiarem glikokortykosteroid\u00f3w w organizmie? Jednym z nich jest zmiana sylwetki \u2013 u osoby chorej obserwuje si\u0119 oty\u0142o\u015b\u0107 centraln\u0105, charakteryzuj\u0105c\u0105 si\u0119 zmian\u0105 rys\u00f3w twarzy, kt\u00f3ra nabiera \u201eksi\u0119\u017cycowatego kszta\u0142tu\u201d. Niepokoj\u0105ce objawy widoczne s\u0105 r\u00f3wnie\u017c w innych miejscach na ciele. Na biodrach, udach i brzuchu mog\u0105 pojawia\u0107 si\u0119 szerokie i czerwone rozst\u0119py. Ponadto obserwuje si\u0119 \u015bcie\u0144czenie i hiperpigmentacje sk\u00f3ry. U kobiet mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 r\u00f3wnie\u017c problem z hirsutyzmem<\/strong>, czyli ow\u0142osieniem, pojawiaj\u0105cym si\u0119 w miejscach, charakterystycznych dla ow\u0142osienia m\u0119skiego.\u202f\u202f <\/p>\n\n\n\nDo niepokoj\u0105cych sygna\u0142\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 \u015bwiadczy\u0107 o wyst\u0105pieniu tej choroby zalicza si\u0119 r\u00f3wnie\u017c: zanik mi\u0119\u015bni tu\u0142owia i ko\u0144czyn (a co za tym idzie gorsz\u0105 tolerancj\u0119 wysi\u0142ku fizycznego), obrz\u0119ki ko\u0144czyn dolnych, b\u00f3le ko\u015bci, problemy z pami\u0119ci\u0105 czy zaburzenia miesi\u0105czkowania<\/a> u kobiet.\u202f <\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nKiedy zbada\u0107 poziom kortyzolu we krwi i jak przygotowa\u0107 si\u0119 do badania?\u202f <\/h2>\n\n\n\n
Nie zawsze objawy nieprawid\u0142owego st\u0119\u017cenia kortyzolu we krwi<\/a> od razu wzbudzaj\u0105 niepok\u00f3j. Niekt\u00f3re z nich s\u0105 ma\u0142o charakterystyczne, dlatego ich przyczyn szuka si\u0119 gdzie indziej. Dobrym przyk\u0142adem jest nadmierne zm\u0119czenie<\/a>, kt\u00f3re bywa przypisywane zmianom pogody, nadmiarem obowi\u0105zk\u00f3w zawodowych czy domowych. Jednak, je\u015bli znaczny spadek energii utrzymuje si\u0119 przez d\u0142ugi czas, nie znika po dobrze przespanej nocy i utrudnia codzienne funkcjonowanie, warto si\u0119 tym zainteresowa\u0107. To jeden z sygna\u0142\u00f3w, kt\u00f3ry m\u00f3wi o tym, \u017ce st\u0119\u017cenie kortyzolu we krwi mo\u017ce by\u0107 nieprawid\u0142owe.\u202f <\/p>\n\n\n\nInnym wskazaniem do wykonania badania st\u0119\u017cenia kortyzolu we krwi s\u0105 problemy z redukcj\u0105 masy cia\u0142a. <\/strong>Je\u015bli dotychczasowe pr\u00f3by odchudzania nie przynosz\u0105 efekt\u00f3w, dobrym pomys\u0142em b\u0119dzie skonsultowanie si\u0119 z lekarzem. Warto sprawdzi\u0107 czy kaloryczno\u015b\u0107 diety jest dobrana do indywidualnych potrzeb organizmu i czy zdrowe od\u017cywianie idzie w parze z regularn\u0105 aktywno\u015bci\u0105 fizyczn\u0105.\u202f <\/p>\n\n\n\nWskazaniami do oznaczenia st\u0119\u017cenia kortyzolu we krwi mog\u0105 by\u0107 r\u00f3wnie\u017c: problemy ze snem, obni\u017cenie nastroju, zaburzenia miesi\u0105czkowania, cz\u0119ste infekcje, s\u0142aba tolerancja na stres czy spadek libido. Nale\u017cy przy tym podkre\u015bli\u0107, \u017ce nie s\u0105 to wszystkie wskazania. W przypadku wyst\u0105pienia jakichkolwiek niepokoj\u0105cych objaw\u00f3w, nale\u017cy zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do lekarza, kt\u00f3ry zleci odpowiednie badania.\u202f <\/p>\n\n\n\n
Jak przygotowa\u0107 si\u0119 do oznaczenia st\u0119\u017cenia kortyzolu we krwi? Zaleca si\u0119, aby przed wykonaniem badania by\u0107 na czczo<\/strong>, unika\u0107 intensywnego wysi\u0142ku fizycznego i silnego stresu. Poza tym, ze wzgl\u0119du na zmienno\u015b\u0107 dobow\u0105 wydzielania kortyzolu, zaleca si\u0119, aby oznaczy\u0107 jego st\u0119\u017cenie w godzinach porannych.\u202f\u202f <\/p>\n\n\n <\/div>\n
Kortyzol \u2013 gdzie i jak powstaje?\u202f <\/h2>\n\n\n\n
Kortyzol nale\u017cy do glikokortykosteroid\u00f3w, czyli hormon\u00f3w steroidowych, produkowanych w korze nadnerczy.<\/strong> Czym s\u0105 nadnercza? To gruczo\u0142y, po\u0142o\u017cone nad g\u00f3rnymi biegunami nerek. Zbudowane s\u0105 z kory (gdzie opr\u00f3cz glikokortykosteroid\u00f3w produkowane s\u0105 androgeny i mineralokortykosteroidy) oraz rdzenia, kt\u00f3re s\u0105 miejscem syntezy adrenaliny oraz noradrenaliny.\u202f <\/p>\n\n\n\n Wydzielanie kortyzolu podlega rytmowi oko\u0142odobowemu. Maksymalne st\u0119\u017cenie na poziomie 150-250 ng\/ml obserwuje si\u0119 rano (mi\u0119dzy godzin\u0105 6:00, a 8:00). Z kolei najni\u017csze, czyli <50 ng\/ml – mi\u0119dzy godzin\u0105 24 w nocy, a 4 rano.\u202f Rytm oko\u0142odobowy mo\u017ce zosta\u0107 zaburzony przez r\u00f3\u017cne czynniki. Do wzrostu st\u0119\u017cenia kortyzolu we krwi dochodzi\u202fpo zadzia\u0142aniu stresor\u00f3w psychicznych oraz biologicznych (do kt\u00f3rych zaliczaj\u0105 si\u0119 m.in. kofeina<\/a>, odwodnienie, ma\u0142a ilo\u015b\u0107 snu).\u202f\u202f\u00a0<\/p>\n\n\n\n W momencie nara\u017cenia organizmu na dzia\u0142anie stresora dochodzi do pobudzenia podwzg\u00f3rza i uwalniania kortykoliberyny (CRH). Dzia\u0142a ona stymuluj\u0105co na przysadk\u0119, kt\u00f3ra wydziela kortykotropin\u0119 (ACTH). Hormon ten pobudza kor\u0119 nadnerczy do wydzielania kortyzolu w odpowiedzi na stres. To wszystko t\u0142umaczy pow\u00f3d, dla kt\u00f3rego jest on nazywany \u201ehormonem stresu\u201d.\u202f <\/p>\n\n\n <\/div>\n Kortyzol to hormon, pe\u0142ni\u0105cy wiele wa\u017cnych funkcji w ludzkim organizmie. W zwi\u0105zku z tym warto dowiedzie\u0107 si\u0119 o nim czego\u015b wi\u0119cej.\u202f Zacznijmy od tego, \u017ce kortyzol ma du\u017cy wp\u0142yw na gospodark\u0119 w\u0119glowodanow\u0105. Zwi\u0119ksza st\u0119\u017cenie glukozy we krwi poprzez:\u202f <\/p>\n\n\n\n Dzia\u0142anie kortyzolu nie pozostaje oboj\u0119tne r\u00f3wnie\u017c dla gospodarki lipidowej. \u201dHormon stresu\u201d przyczynia si\u0119 do wzrostu st\u0119\u017cenia wolnych kwas\u00f3w t\u0142uszczowych we krwi<\/strong>. Ponadto wzrost jego st\u0119\u017cenia we krwi sprzyja gromadzeniu si\u0119 tkanki t\u0142uszczowej wisceralnej (inaczej trzewnej, czyli takiej, kt\u00f3ra odk\u0142ada si\u0119 w jamie brzusznej).\u202f\u202f <\/p>\n\n\n\n Jak wspomniano wy\u017cej, kortyzol reguluje prac\u0119 gospodarki w\u0119glowodanowej i lipidowej<\/strong>, co jest wa\u017cne dla prawid\u0142owego funkcjonowania organizmu. Problem pojawia si\u0119, gdy st\u0119\u017cenie kortyzolu we krwi przekracza dopuszczalne normy. Nadmiar tego hormonu zwi\u0119ksza ryzyko wyst\u0105pienia insulinooporno\u015bci <\/a>i utrudnia redukcj\u0119 masy cia\u0142a.\u202f\u202f <\/p>\n\n\n\n Kolejn\u0105 funkcj\u0105 kortyzolu jest regulowanie odpowiedzi immunologicznej organizmu. Do wydzielania \u201ehormonu stresu\u201d dochodzi nie tylko pod wp\u0142ywem stresor\u00f3w psychicznych. O\u015b podwzg\u00f3rze-przysadka-nadnercza (HPA) zostaje aktywowana tak\u017ce pod wp\u0142ywem antygen\u00f3w bakteryjnych. Gdy pojawi\u0105 si\u0119 one w organizmie, uwolniony z nadnerczy kortyzol hamuje nadmiern\u0105 odpowied\u017a uk\u0142adu immunologicznego. Zmniejsza wydzielanie cytokin prozapalnych i hamuje podzia\u0142y limfocyt\u00f3w<\/a> B i T. \u202f\u202f <\/p>\n\n\n\n Kortyzol dzia\u0142a immunosupresyjnie i antyzapalnie.<\/strong> Jednak tylko pod warunkiem, \u017ce jego st\u0119\u017cenie we krwi jest prawid\u0142owe. Zbyt wysokie st\u0119\u017cenie kortyzolu we krwi prowadzi do oporno\u015bci uk\u0142adu immunologicznego na jego dzia\u0142anie, a tak\u017ce pobudza syntez\u0119 cytokin prozapalnych. \u202f\u201dHormon stresu\u201d wp\u0142ywa nie tylko na gospodark\u0119 w\u0119glowodanow\u0105 i lipidow\u0105 oraz odpowied\u017a immunologiczn\u0105 organizmu. Jego dzia\u0142anie odbija si\u0119 tak\u017ce na nastroju. Zaobserwowano, \u017ce istnieje zwi\u0105zek mi\u0119dzy nieprawid\u0142owo\u015bciami w pracy osi podwzg\u00f3rze\u2013przysadka-nadnercza, a zaburzeniami depresyjnymi. Dlaczego tak si\u0119 dzieje?\u202f <\/p>\n\n\n\n Jednym z mechanizm\u00f3w, odpowiedzialnych za zwi\u0105zek mi\u0119dzy poziomem kortyzolu, a zaburzeniami depresyjnymi, jest wp\u0142yw hormonu na obni\u017cenie dost\u0119pno\u015bci tryptofanu. Jest to aminokwas egzogenny, niezb\u0119dny do syntezy serotoniny, czyli \u201ehormonu szcz\u0119\u015bcia<\/a>\u201d.\u202f\u202f Na tym nie koniec \u2013 kortyzol ma znacz\u0105cy wp\u0142yw na funkcjonowanie o\u015brodkowego uk\u0142adu nerwowego. \u015awiadczy o tym chocia\u017cby bardzo du\u017ca liczba receptor\u00f3w dla glikokortykosteroid\u00f3w, znajduj\u0105ca si\u0119 w hipokampie. Jest to obszar m\u00f3zgu, odgrywaj\u0105cy istotn\u0105 rol\u0119 w procesach, zwi\u0105zanych z pami\u0119ci\u0105. \u202f <\/p>\n\n\n\n Jakie jeszcze funkcje w ludzkim organizmie pe\u0142ni kortyzol? Opr\u00f3cz wymienionych wy\u017cej, warto wspomnie\u0107 o tym, \u017ce ma on wp\u0142yw na:\u202f <\/p>\n\n\n\n Jak wida\u0107, jest to hormon, pe\u0142ni\u0105cy wiele wa\u017cnych funkcji. W zwi\u0105zku z tym, gdy jego st\u0119\u017cenie jest nieprawid\u0142owe, pojawiaj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cne objawy, \u015bwiadcz\u0105ce o tym, \u017ce co\u015b niepokoj\u0105cego dzieje si\u0119 w organizmie. Co wa\u017cne, nie znikaj\u0105 one wraz ze stresem, ale mog\u0105 prowadzi\u0107 do d\u0142ugotrwa\u0142ych i powa\u017cnych konsekwencji.\u202f\u202f <\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n Zar\u00f3wno za niskie, jak i za wysokie st\u0119\u017cenie kortyzolu we krwi negatywnie wp\u0142ywa na funkcjonowanie organizmu. Zacznijmy od odpowiedzi na pytanie o to, jakie s\u0105 przyczyny zbyt niskiego st\u0119\u017cenia kortyzolu we krwi?\u202f Do znacznego obni\u017cenia jego st\u0119\u017cenia dochodzi w wyniku niedoczynno\u015bci kory nadnerczy. <\/strong>Mo\u017ce by\u0107 ona spowodowana zaburzeniami pracy przysadki, odpowiedzialnej za wydzielanie hormonu, stymuluj\u0105cego produkcj\u0119 kortyzolu w nadnerczach.\u202f\u202f <\/p>\n\n\n\n D\u0142ugotrwa\u0142y niedob\u00f3r kortyzolu prowadzi do\u202frozwoju choroby Addisona.<\/strong> Najcz\u0119stsza przyczyna jej rozwoju to autoimmunizacja, czyli nieprawid\u0142owa odpowied\u017a uk\u0142adu immunologicznego. Warto wiedzie\u0107, \u017ce jest to choroba, kt\u00f3rej objawy pojawiaj\u0105 si\u0119 zazwyczaj dopiero w 3. lub 4. dekadzie \u017cycia (cz\u0119\u015bciej u kobiet). Zaliczaj\u0105 si\u0119 do nich m.in. niezamierzony spadek masy cia\u0142a, brak apetytu, os\u0142abienie, \u015bciemnienie sk\u00f3ry, zas\u0142abni\u0119cia, a tak\u017ce charakterystyczne przebarwienia na sk\u00f3rze (przede wszystkim na \u0142okciach i d\u0142oniach).\u202f <\/p>\n\n\n\n Jakie jeszcze objawy s\u0105 niepokoj\u0105ce i mog\u0105 \u015bwiadczy\u0107 o hipokortyzolemii, czyli niedoborze kortyzolu? Uwag\u0119 powinno zwr\u00f3ci\u0107 r\u00f3wnie\u017c obni\u017cone ci\u015bnienie krwi, a tak\u017ce nieprawid\u0142owo\u015bci w morfologii krwi i badaniach biochemicznych. W wynikach dostrzega si\u0119 obni\u017con\u0105 liczb\u0119 neutrofili, hipoglikemi\u0119, obni\u017cone st\u0119\u017cenie sodu i podwy\u017cszone st\u0119\u017cenie potasu, a tak\u017ce zwi\u0119kszon\u0105 liczb\u0119 monocyt\u00f3w<\/a>, eozynofilii oraz limfocyt\u00f3w.\u202f\u202f <\/p>\n\n\n\n Niepokoj\u0105ce objawy mog\u0105 wynika\u0107 r\u00f3wnie\u017c z nadmiaru kortyzolu w organizmie, czyli hiperkortyzolemii.<\/strong> D\u0142ugotrwa\u0142e, wysokie st\u0119\u017cenie kortykosteroid\u00f3w, czyli m.in. kortyzolu, we krwi prowadzi do rozwoju zespo\u0142u Cushinga. W\u202fprzypadku choroby o charakterze endogennym, zwi\u0119kszone wydzielanie kortyzolu spowodowane jest guzem nadnerczy, produkuj\u0105cym ten hormon albo guzem przysadki, uwalniaj\u0105cym\u202fw nadmiarze ACTH (czyli hormon adrenokortykotropowy, stymuluj\u0105cy kor\u0119 nadnerczy do uwalniania kortyzolu). Z kolei, gdy mowa o egzogennym zespole Cushinga<\/strong>, przyczyn\u0105 zaburze\u0144 gospodarki hormonalnej s\u0105 glikokortykosteroidy, przyjmowane w postaci lek\u00f3w.\u202f\u202f <\/p>\n\n\n\n Jak objawia si\u0119 zesp\u00f3\u0142 Cushinga, czyli zesp\u00f3\u0142 objaw\u00f3w chorobowych, spowodowanych nadmiarem glikokortykosteroid\u00f3w w organizmie? Jednym z nich jest zmiana sylwetki \u2013 u osoby chorej obserwuje si\u0119 oty\u0142o\u015b\u0107 centraln\u0105, charakteryzuj\u0105c\u0105 si\u0119 zmian\u0105 rys\u00f3w twarzy, kt\u00f3ra nabiera \u201eksi\u0119\u017cycowatego kszta\u0142tu\u201d. Niepokoj\u0105ce objawy widoczne s\u0105 r\u00f3wnie\u017c w innych miejscach na ciele. Na biodrach, udach i brzuchu mog\u0105 pojawia\u0107 si\u0119 szerokie i czerwone rozst\u0119py. Ponadto obserwuje si\u0119 \u015bcie\u0144czenie i hiperpigmentacje sk\u00f3ry. U kobiet mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 r\u00f3wnie\u017c problem z hirsutyzmem<\/strong>, czyli ow\u0142osieniem, pojawiaj\u0105cym si\u0119 w miejscach, charakterystycznych dla ow\u0142osienia m\u0119skiego.\u202f\u202f <\/p>\n\n\n\n Do niepokoj\u0105cych sygna\u0142\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 \u015bwiadczy\u0107 o wyst\u0105pieniu tej choroby zalicza si\u0119 r\u00f3wnie\u017c: zanik mi\u0119\u015bni tu\u0142owia i ko\u0144czyn (a co za tym idzie gorsz\u0105 tolerancj\u0119 wysi\u0142ku fizycznego), obrz\u0119ki ko\u0144czyn dolnych, b\u00f3le ko\u015bci, problemy z pami\u0119ci\u0105 czy zaburzenia miesi\u0105czkowania<\/a> u kobiet.\u202f <\/p>\n\n\n\n Nie zawsze objawy nieprawid\u0142owego st\u0119\u017cenia kortyzolu we krwi<\/a> od razu wzbudzaj\u0105 niepok\u00f3j. Niekt\u00f3re z nich s\u0105 ma\u0142o charakterystyczne, dlatego ich przyczyn szuka si\u0119 gdzie indziej. Dobrym przyk\u0142adem jest nadmierne zm\u0119czenie<\/a>, kt\u00f3re bywa przypisywane zmianom pogody, nadmiarem obowi\u0105zk\u00f3w zawodowych czy domowych. Jednak, je\u015bli znaczny spadek energii utrzymuje si\u0119 przez d\u0142ugi czas, nie znika po dobrze przespanej nocy i utrudnia codzienne funkcjonowanie, warto si\u0119 tym zainteresowa\u0107. To jeden z sygna\u0142\u00f3w, kt\u00f3ry m\u00f3wi o tym, \u017ce st\u0119\u017cenie kortyzolu we krwi mo\u017ce by\u0107 nieprawid\u0142owe.\u202f <\/p>\n\n\n\n Innym wskazaniem do wykonania badania st\u0119\u017cenia kortyzolu we krwi s\u0105 problemy z redukcj\u0105 masy cia\u0142a. <\/strong>Je\u015bli dotychczasowe pr\u00f3by odchudzania nie przynosz\u0105 efekt\u00f3w, dobrym pomys\u0142em b\u0119dzie skonsultowanie si\u0119 z lekarzem. Warto sprawdzi\u0107 czy kaloryczno\u015b\u0107 diety jest dobrana do indywidualnych potrzeb organizmu i czy zdrowe od\u017cywianie idzie w parze z regularn\u0105 aktywno\u015bci\u0105 fizyczn\u0105.\u202f <\/p>\n\n\n\n Wskazaniami do oznaczenia st\u0119\u017cenia kortyzolu we krwi mog\u0105 by\u0107 r\u00f3wnie\u017c: problemy ze snem, obni\u017cenie nastroju, zaburzenia miesi\u0105czkowania, cz\u0119ste infekcje, s\u0142aba tolerancja na stres czy spadek libido. Nale\u017cy przy tym podkre\u015bli\u0107, \u017ce nie s\u0105 to wszystkie wskazania. W przypadku wyst\u0105pienia jakichkolwiek niepokoj\u0105cych objaw\u00f3w, nale\u017cy zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do lekarza, kt\u00f3ry zleci odpowiednie badania.\u202f <\/p>\n\n\n\n Jak przygotowa\u0107 si\u0119 do oznaczenia st\u0119\u017cenia kortyzolu we krwi? Zaleca si\u0119, aby przed wykonaniem badania by\u0107 na czczo<\/strong>, unika\u0107 intensywnego wysi\u0142ku fizycznego i silnego stresu. Poza tym, ze wzgl\u0119du na zmienno\u015b\u0107 dobow\u0105 wydzielania kortyzolu, zaleca si\u0119, aby oznaczy\u0107 jego st\u0119\u017cenie w godzinach porannych.\u202f\u202f <\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n Funkcje kortyzolu <\/h2>\n\n\n\n\n
\n
\n
\n
<\/figure><\/div>\n\n <\/div>\n
\n Przyczyny nieprawid\u0142owego st\u0119\u017cenia kortyzolu we krwi\u202f <\/h2>\n\n\n\n\n
Kiedy zbada\u0107 poziom kortyzolu we krwi i jak przygotowa\u0107 si\u0119 do badania?\u202f <\/h2>\n\n\n\n
![\"diagnostyka](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/pakiet-prostata.webp\")