Spis tre\u015bci:<\/h3>\n\n\n\n\n- Bostonka \u2013 czym jest choroba bosto\u0144ska? <\/a><\/li>\n\n\n\n
- Przyczyny choroby bosto\u0144skiej<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Choroba bosto\u0144ska – objawy <\/a><\/li>\n\n\n\n
- Ile trwa bostonka i jak d\u0142ugo chory zara\u017ca innych?\u202f <\/a><\/li>\n\n\n\n
- Leczenie bostonki\u202f <\/a><\/li>\n\n\n\n
- Bostonka w ci\u0105\u017cy<\/a>\u202f <\/li>\n\n\n\n
- Choroba bosto\u0144ska – powik\u0142ania\u202f <\/a><\/li>\n\n\n\n
- Profilaktyka bostonki \u2013 jak unikn\u0105\u0107 zaka\u017cenia?<\/a><\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Bostonka \u2013 czym jest choroba bosto\u0144ska?\u202f <\/h2>\n\n\n\n
Zar\u00f3wno bostonka<\/em>, jak i choroba bosto\u0144ska<\/em>, to okre\u015blenia potoczne. Nawi\u0105zuj\u0105 do epidemii, kt\u00f3ra mia\u0142a miejsce w\u0142a\u015bnie w Bostonie, w 1951 roku \u2013 po raz pierwszy opisano wtedy t\u0119 przypad\u0142o\u015b\u0107. Prawid\u0142owa, zgodna ze wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 nomenklatur\u0105 medyczn\u0105 nazwa schorzenia brzmi: choroba d\u0142oni, st\u00f3p i ust <\/em>(ang. Hand, Foot and Mouth Disease <\/em>\u2013 HFMD). Dotyka ona przede wszystkim dzieci poni\u017cej 10. roku \u017cycia, cho\u0107 nie omija r\u00f3wnie\u017c starszych dzieci oraz os\u00f3b doros\u0142ych [3,4]<\/sup>.\u202f <\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nPrzyczyny choroby bosto\u0144skiej\u202f <\/h2>\n\n\n\n
Jak zosta\u0142o wspomniane, bostonka to choroba wirusowa<\/a>. Za wywo\u0142anie choroby odpowiadaj\u0105 zaka\u017cenia wirusami z rodziny Picornaviridae <\/em>(nazywane pikornawirusami). Konkretnie mowa o enterowirusach, z kt\u00f3rych najcz\u0119\u015bciej chorob\u0119 bosto\u0144sk\u0105 wywo\u0142uj\u0105:\u202f <\/p>\n\n\n\n\n- wirusy Coxsackie (zw\u0142aszcza A16 \u2013 CV-A16<\/em>),\u202f <\/li>\n\n\n\n
- enterowirus 71 (EVA71),\u202f <\/li>\n\n\n\n
- enterowirusy ECHO [3]<\/sup>.\u202f <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
S\u0105 one szeroko rozpowszechnione na ca\u0142ym \u015bwiecie, cho\u0107 niekt\u00f3re wirusy mog\u0105 by\u0107 w danych obszarach powszechniejsze, jak np. enterowirus 71 w Tajwanie czy Chinach [1]<\/sup>.\u202f<\/sup>\u202f <\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nBostonka – czy \u0142atwo si\u0119\u0328 ni\u0105 zarazi\u0107?\u202f <\/h3>\n\n\n\n
Niestety, bostonk\u0105 mo\u017cna zarazi\u0107 si\u0119 wzgl\u0119dnie \u0142atwo. Jest to choroba zaka\u017ana, a wirus wywo\u0142uj\u0105cy infekcj\u0119 szczeg\u00f3lnie szybko rozprzestrzenia si\u0119 w du\u017cych skupiskach dzieci<\/strong>, jak np. \u017c\u0142obki, przedszkola czy szko\u0142y. Je\u015bli za\u015b choruje najm\u0142odszy cz\u0142onek rodziny, istnieje bardzo du\u017ce prawdopodobie\u0144stwo zaka\u017cenia tak\u017ce jego rodzic\u00f3w czy opiekun\u00f3w \u2013 bezpo\u015bredni kontakt z zaka\u017con\u0105 osob\u0105 wi\u0105\u017ce si\u0119 bowiem z najwi\u0119kszym ryzykiem zainfekowania.\u202f <\/p>\n\n\n\n\nCo wi\u0119cej, mo\u017cna zakazi\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c poprzez kontakt z wydzielinami osoby chorej<\/strong>, kt\u00f3re \u0142atwo rozprzestrzeniaj\u0105 si\u0119 podczas kichania czy kaszlu. \u0179r\u00f3d\u0142em wirus\u00f3w jest te\u017c p\u0142yn p\u0119cherzykowy, kt\u00f3ry wydobywa si\u0119 z p\u0119kaj\u0105cych, pojawiaj\u0105cych si\u0119 na sk\u00f3rze zmian<\/a>.\u202f <\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\nWarto te\u017c podkre\u015bli\u0107, \u017ce bostonka okre\u015blana jest jako \u201echoroba brudnych r\u0105k\u201d<\/strong>. Jej wirusy s\u0105 obecne tak\u017ce w kale, a nieprawid\u0142owa higiena po skorzystaniu z toalety czy zmianie pieluszki u niemowl\u0119cia wi\u0105\u017ce si\u0119 z du\u017cym prawdopodobie\u0144stwem przeniesienia patogenu wprost do ust. Co wi\u0119cej, wirus mo\u017ce zosta\u0107 przeniesiony tak\u017ce na przedmioty, sk\u0105d mog\u0105 zara\u017ca\u0107 si\u0119 nim kolejne osoby. Dotyczy to r\u00f3wnie\u017c przestrzeni publicznych i takich element\u00f3w, jak np. klamki do drzwi, por\u0119cze schod\u00f3w czy koszyki w supermarkecie. Podczas korzystania z nich nale\u017cy unika\u0107 dotykania twarzy d\u0142oni\u0105, w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci dezynfekowa\u0107 r\u0119ce, a po powrocie do domu \u2013 dok\u0142adnie je umy\u0107 [1,2]<\/sup>.\u202f <\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nBostonka – objawy\u202f <\/h2>\n\n\n\n
\u0141atwo zauwa\u017cy\u0107, \u017ce tego typu symptomy mo\u017cna przyporz\u0105dkowa\u0107 ogromnej liczbie chor\u00f3b. St\u0105d te\u017c bostonk\u0119 zwykle rozpoznaje si\u0119 dopiero w kolejnej fazie, gdy pojawiaj\u0105 si\u0119 charakterystyczne dla niej zmiany sk\u00f3rne. S\u0105 to zmiany pod postaci\u0105 p\u0119cherzyk\u00f3w i plamisto-grudkowej wysypki.<\/strong> Zwykle maj\u0105 \u015brednic\u0119 oko\u0142o 1-3 mm i pocz\u0105tkowo wyst\u0119puj\u0105 g\u0142\u00f3wnie w obr\u0119bie jamy ustnej (podniebienie, b\u0142ona \u015bluzowa policzk\u00f3w, j\u0119zyk, dzi\u0105s\u0142a i tylna \u015bciana gard\u0142a). Do\u015b\u0107 szybko dochodzi do ich p\u0119kania, co skutkuje nad\u017cerkami \u2013 niestety, cz\u0119sto bolesnymi.\u202f <\/p>\n\n\n\n\n\nW kolejnym etapie pojawiaj\u0105 si\u0119 zmiany sk\u00f3rne<\/strong> tak\u017ce na kolejnych obszarach. Jak wskazuje sama nazwa schorzenia \u2013 choroba d\u0142oni, st\u00f3p i jamy ustnej \u2013 <\/em>s\u0105 to przede wszystkim podeszwy st\u00f3p oraz ich boczne cz\u0119\u015bci, a tak\u017ce d\u0142onie. Nieraz jednak mo\u017cna spotka\u0107 je r\u00f3wnie\u017c w innych delikatnych obszarach, jak np. po\u015bladki czy w okolicy narz\u0105d\u00f3w p\u0142ciowych, lecz znacznie rzadziej na twarzy lub tu\u0142owiu. Tego typu zmiany przyjmuj\u0105 form\u0119 pod\u0142u\u017cnych p\u0119cherzyk\u00f3w, po\u0142o\u017conych na mocno zaczerwienionym pod\u0142o\u017cu i \u2013 co jest szczeg\u00f3lnie charakterystycznym objawem \u2013 obserwuje si\u0119 na nich szaraw\u0105, cienk\u0105 pokryw\u0119. Osi\u0105gaj\u0105 zwykle wielko\u015bci oko\u0142o 3-7 mm [1]<\/sup>.\u202f <\/p>\n\n\n\nCo ciekawe, zmiany sk\u00f3rne w przebiegu bostonki mog\u0105 nieco r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 od siebie<\/strong>, a zale\u017cy to od konkretnego wirusa, kt\u00f3ry jest przyczyn\u0105 choroby. Przyk\u0142adowo, zaka\u017cenie CV-A16 zwykle objawia si\u0119 du\u017cymi p\u0119cherzykami, infekcja EV-A71 raczej zmianami o charakterze wybroczyn, kt\u00f3re wyst\u0119puj\u0105 do\u015b\u0107 nietypowo dla bostonki, bo na tu\u0142owiu i ko\u0144czynach, za\u015b choroba, wywo\u0142ana przez Coxsackievirus A6 ma nieraz ci\u0119\u017cki lub atypowy przebieg [3]<\/sup>.\u202f <\/p>\n<\/div>\n\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Polmed_objawy-756x1024.png\")
<\/figure><\/div><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCzy bostonka mo\u017ce przebiega\u0107 bez gor\u0105czki?\u202f <\/h3>\n\n\n\n
O nietypowym przebiegu choroby \u015bwiadczy m.in. brak gor\u0105czki \u2013 tak, mo\u017ce si\u0119 tak zdarzy\u0107. Nie zawsze wyst\u0119puj\u0105 te\u017c wszystkie inne charakterystyczne objawy bostonki, co mo\u017ce istotnie utrudnia\u0107 postawienie odpowiedniej diagnozy.\u202f <\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nBostonka a inne infekcje \u2013 z czym \u0142atwo j\u0105 pomyli\u0107?\u202f <\/h2>\n\n\n\n
Z czym zatem naj\u0142atwiej pomyli\u0107 chorob\u0119 d\u0142oni, st\u00f3p i jamy ustnej? Po pierwsze, nieraz wykonuje si\u0119 diagnoz\u0119 r\u00f3\u017cnicow\u0105 w kierunku alergii. <\/strong>Po drugie, warto rozr\u00f3\u017cni\u0107 bostonk\u0119 z tzw. trzydni\u00f3wk\u0105, jak okre\u015bla si\u0119 rumie\u0144 nag\u0142y. Po trzecie, nieraz bostonka mylona jest z wypryskiem potnicowym<\/a>, a te r\u00f3\u017cnicuje si\u0119 tak\u017ce ze \u015bwierzbem, p\u00f3\u0142pa\u015bcem<\/a> czy rozsianym zaka\u017ceniem wirusem opryszczki.\u202f\u00a0<\/p>\n\n\n\nJak zatem wida\u0107, \u0142atwo o pomy\u0142k\u0119 w tym zakresie, st\u0105d te\u017c diagnozowanie najlepiej pozostawi\u0107 do\u015bwiadczonym specjalistom. Lekarze nie maj\u0105 zwykle wi\u0119kszego problemu z rozpoznaniem, zw\u0142aszcza w momencie, gdy zmiany na sk\u00f3rze s\u0105 ju\u017c dobrze widoczne.\u202f <\/p>\n\n\n\n
Je\u015bli jednak chodzi o powa\u017cniejsze schorzenia, najwa\u017cniejsze jest rozr\u00f3\u017cnienie diagnostyczne w poni\u017cej przedstawionych zakresach:\u202f <\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nChoroba bosto\u0144ska, a ospa wietrzna\u202f <\/h3>\n\n\n\n
Charakterystycznym objawem bostonki s\u0105 zmiany, kt\u00f3re zwykle maj\u0105 kszta\u0142t pod\u0142u\u017cny, za\u015b ospa wietrzna<\/a> charakteryzuje si\u0119 zmianami okr\u0105g\u0142ymi. Co wi\u0119cej, w przebiegu ospy wysypka mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 na ca\u0142ym ciele \u2013 ko\u0144czynach, plecach, brzuchu czy nawet sk\u00f3rze g\u0142owy. W bostonce tego typu miejsca zazwyczaj s\u0105 \u201eczyste\u201d, a do tego zmiany nie powoduj\u0105 sw\u0119dzenia, co w ospie jest jednym z bardziej dokuczliwych objaw\u00f3w.\u202f <\/p>\n\n\n\nCo wi\u0119cej, leczenie choroby bosto\u0144skiej zwykle jest te\u017c prostsze i szybsze. <\/strong>Istotne jest tak\u017ce to, \u017ce po jej przebycie nie gwarantuje, \u017ce pacjent nie zachoruje ponownie, co wynika m.in. z faktu, \u017ce chorob\u0119 bosto\u0144sk\u0105 mog\u0105 wywo\u0142a\u0107 r\u00f3\u017cne wirusy. Po przej\u015bciu ospy wietrznej nie jest to ju\u017c problemem \u2013 raz przebyta, przewa\u017cnie wyklucza ryzyko ponownego zachorowania.\u202f <\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nBostonka a szkarlatyna\u202f <\/h3>\n\n\n\n
Najwa\u017cniejszym aspektem, r\u00f3\u017cnicuj\u0105cym oba te schorzenia, jest miejsce wyst\u0119powania zmian sk\u00f3rnych. O ile wysypka bosto\u0144ska pojawia si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na stopach, d\u0142oniach i b\u0142onach \u015bluzowych jamy ustnej, o tyle w szkarlatynie <\/a>mo\u017cna zobaczy\u0107 j\u0105 na po\u015bladkach, w pachwinach, zgi\u0119ciach ko\u0144czyn i innych miejscach, kt\u00f3re maj\u0105 zwi\u0119kszon\u0105 ciep\u0142ot\u0119.\u202f <\/p>\n\n\n\nW szkarlatynie istotnym objawem jest tak\u017ce silne zaczerwienienie j\u0119zyka, a w pocz\u0105tkowym etapie choroby r\u00f3wnie\u017c bia\u0142awy nalot na migda\u0142kach oraz wspomnianym ju\u017c j\u0119zyku \u2013 w bostonce tego typu symptom\u00f3w nie ma. Co wi\u0119cej, zmiany wyst\u0119puj\u0105ce w przebiegu szkarlatyny zazwyczaj nie maj\u0105 charakteru p\u0119cherzykowatego,<\/strong> a w ostatniej fazie nast\u0119puje bardzo intensywne z\u0142uszczanie nask\u00f3rka, kt\u00f3re w chorobie bosto\u0144skiej zwykle jest \u0142agodniejsze.\u202f <\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nIle trwa bostonka i jak d\u0142ugo chory zara\u017ca?\u202f <\/h2>\n\n\n\n
Okres wyl\u0119gania wirusa, wywo\u0142uj\u0105cego HFMD, wynosi oko\u0142o 3-6 dni. W pocz\u0105tkowej fazie choroby bosto\u0144skiej wirus zagnie\u017cd\u017ca si\u0119 w gardle, rozprzestrzeniaj\u0105c si\u0119 nast\u0119pnie w tkance ch\u0142onnej \u2013 od migda\u0142k\u00f3w, a\u017c do grudek ch\u0142onnych w jelicie [1]<\/sup>. <\/sub>Nast\u0119pnie pojawiaj\u0105 si\u0119 opisane wy\u017cej objawy, a uwag\u0119 zwraca przede wszystkim charakterystyczna wysypka [1,3]<\/sup>. Co istotne, bostonka to choroba samoograniczaj\u0105ca si\u0119, co oznacza, \u017ce organizm, a konkretnie uk\u0142ad odporno\u015bciowy sam powinien poradzi\u0107 sobie z jej pokonaniem. U dzieci zwykle przebieg choroby bosto\u0144skiej jest \u0142agodny i po oko\u0142o 7-10 dniach dochodzi do wyzdrowienia. <\/strong>Je\u015bli jednak pojawi si\u0119 u os\u00f3b doros\u0142ych, mo\u017ce by\u0107 znacznie ci\u0119\u017csza, objawy choroby mog\u0105 trwa\u0107 d\u0142u\u017cej i wi\u0105za\u0107 si\u0119 z wi\u0119kszym ryzykiem powik\u0142a\u0144 kardiologicznych lub neurologicznych. U ma\u0142ych dzieci powik\u0142ania zdarzaj\u0105 si\u0119 wzgl\u0119dnie rzadko.\u202f <\/p>\n\n\n\nNiestety, warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce ust\u0105pienie objaw\u00f3w nie r\u00f3wna si\u0119 zako\u0144czeniu fazy zara\u017cania. Osoby, choruj\u0105ce na bostonk\u0119, mog\u0105 jeszcze przez wiele dni wydala\u0107 z organizmu wirusy, zw\u0142aszcza z ka\u0142em lub \u015blin\u0105 (nawet do 6-8 tygodni), tym sposobem przekazuj\u0105c zaka\u017cenie dalej [1]<\/sup>.\u202f <\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nLeczenie bostonki\u202f <\/h2>\n\n\n\n
Diagnostyka bostonki zwykle nie jest dla specjalist\u00f3w trudna. Polega na wywiadzie, dotycz\u0105cym przebiegu schorzenia i pocz\u0105tkowych objaw\u00f3w, a tak\u017ce organoleptycznej ocenie zmian sk\u00f3rnych \u2013 zazwyczaj tyle wystarcza, by postawi\u0107 prawid\u0142ow\u0105 diagnoz\u0119. Je\u017celi jednak pojawiaj\u0105 si\u0119 w\u0105tpliwo\u015bci, mo\u017cliwe jest wykonanie specjalistycznych test\u00f3w z krwi lub bada\u0144 ka\u0142u,<\/strong> kt\u00f3re potwierdz\u0105 obecno\u015b\u0107 okre\u015blonych wirus\u00f3w w organizmie (lub skierowanych przeciwko nim antygen\u00f3w).\u202f <\/p>\n\n\n\nWa\u017cn\u0105 i dobr\u0105 informacj\u0105 jest to, \u017ce choroba d\u0142oni, st\u00f3p i jamy ustnej zwykle ma \u0142agodny przebieg (zw\u0142aszcza bostonka u dzieci<\/strong>, poniewa\u017c u os\u00f3b doros\u0142ych bywa on nieco ostrzejszy), a leczenie polega przede wszystkim na \u0142agodzeniu objaw\u00f3w choroby \u2013 co to dok\u0142adnie oznacza?\u202f <\/p>\n\n\n\n\nWskazane s\u0105 leki przeciwgor\u0105czkowe oraz przeciwzapalne. Konieczny jest odpoczynek, spo\u017cywanie du\u017cej ilo\u015bci p\u0142yn\u00f3w, zw\u0142aszcza wody niegazowanej, a tak\u017ce wysypianie si\u0119. Pozosta\u0142e dzia\u0142ania s\u0105 za\u015b uzale\u017cnione od konkretnych objaw\u00f3w. Je\u015bli bowiem pojawiaj\u0105 si\u0119 problemy z uk\u0142adem pokarmowym, np. biegunka, wskazane jest uzupe\u0142nianie elektrolit\u00f3w. Pomocne mog\u0105 by\u0107 tak\u017ce probiotyki<\/a>. Je\u017celi za\u015b szczeg\u00f3lnie trudne jest radzenie sobie ze zmianami na b\u0142onie \u015bluzowej jamy ustnej, ukojenie mog\u0105 przynie\u015b\u0107 p\u0142yny do p\u0142ukania, kt\u00f3re odka\u017caj\u0105 i \u0142agodz\u0105 bolesne owrzodzenia \u2013 niekt\u00f3re tego typu preparaty mo\u017cna dosta\u0107 w aptekach bez recepty.\u202f <\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\nCo istotne, w niekt\u00f3rych przypadkach wskazana mo\u017ce by\u0107 tak\u017ce suplementacja witaminy A<\/strong>. Jest to naturalny antyoksydant, kt\u00f3ry nie tylko wzmacnia odporno\u015b\u0107 organizmu, lecz tak\u017ce znakomicie wp\u0142ywa na sk\u00f3r\u0119. Bierze udzia\u0142 m.in. w regulacji proces\u00f3w jej z\u0142uszczania, wymiany zewn\u0119trznych warstw kom\u00f3rek, a dodatkowo odgrywa te\u017c wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w nawil\u017caniu (stymuluje syntez\u0119 kwasu hialuronowego) [5]<\/sup>.\u202f <\/p>\n\n\n\nLeczenie objawowe zmian sk\u00f3rnych wymaga te\u017c miejscowego stosowania \u015brodk\u00f3w odka\u017caj\u0105cych i\/lub antywirusowych, np. zawieraj\u0105cych oktenidyn\u0119. Warto te\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce wyprysk\u00f3w nie wolno rozdrapywa\u0107 czy przek\u0142uwa\u0107. Jest to o tyle istotne, \u017ce tego typu zmiany wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z podwy\u017cszonym ryzykiem nadka\u017cenia bakteryjnego. W takim przypadku konieczne b\u0119dzie ju\u017c nieco inne, intensywniejsze leczenie \u2013 infekcje bakteryjne leczy si\u0119 bowiem przyczynowo, czyli podaj\u0105c wspomniane ju\u017c antybiotyki. Czy s\u0105 one konieczne na wcze\u015bniejszym etapie choroby <\/em>d\u0142oni, st\u00f3p i jamy ustnej? Nie, poniewa\u017c antybiotykoterapia nie dzia\u0142a na wirusy, a jej stosowanie nie tylko nie wesprze organizmu, lecz mo\u017ce mu wr\u0119cz zaszkodzi\u0107 (np. zaburzaj\u0105c mikroflor\u0119 jelitow\u0105<\/a>).\u202f <\/p>\n\n\n\nJe\u015bli jednak przebieg bostonki jest bardzo zintensyfikowany, niezb\u0119dna mo\u017ce by\u0107 hospitalizacja i silniejsze leczenie przeciwwirusowe. <\/strong>Na szcz\u0119\u015bcie, s\u0105 to rzadkie przypadki i w wi\u0119kszo\u015bci mo\u017cna spokojnie walczy\u0107 z t\u0105 chorob\u0105 w warunkach domowych.\u202f <\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCzy bostonk\u0105 mo\u017cna zarazi\u0107 si\u0119\u0328 drugi raz?\u202f <\/h2>\n\n\n\n
Tak, na bostonk\u0119 mo\u017cna zachorowa\u0107 po raz drugi, a tak\u017ce kolejny i kolejny… Wynika to przede wszystkim z tego, \u017ce za jej wyst\u0105pienie odpowiadaj\u0105 r\u00f3\u017cne wirusy. Zyskanie odporno\u015bci na jeden, nie tworzy automatycznie odporno\u015bci na inne.\u202f <\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nBostonka w ci\u0105\u017cy\u202f <\/h2>\n\n\n\n
Dost\u0119pne informacje jasno wskazuj\u0105 na konieczno\u015b\u0107 zwi\u0119kszonej uwa\u017cno\u015bci w tym wyj\u0105tkowym okresie \u2013 choroba bosto\u0144ska mo\u017ce bowiem zwi\u0119ksza\u0107 ryzyko poronienia, zw\u0142aszcza je\u015bli kobieta przechodzi j\u0105 w I trymestrze ci\u0105\u017cy. Mo\u017ce te\u017c wp\u0142ywa\u0107 niekorzystnie na rozw\u00f3j serca p\u0142odu, potencjalnie zwi\u0119kszaj\u0105c ryzyko wyst\u0105pienia wrodzonych wad tego narz\u0105du. Co wi\u0119cej, je\u015bli do zaka\u017cenia dojdzie pod koniec ci\u0105\u017cy, wirus mo\u017ce zosta\u0107 przekazany tak\u017ce dziecku.\u202f <\/p>\n\n\n\n
Warto r\u00f3wnie\u017c zauwa\u017cy\u0107, w przypadku ci\u0105\u017cy, zagro\u017ceniem samym w sobie mo\u017ce by\u0107 tak\u017ce wysoka gor\u0105czka<\/strong>. Je\u015bli wyst\u0119puje, konieczna jest pilna konsultacja lekarska. B\u0119dzie ona wskazana tak\u017ce po to, by specjalista m\u00f3g\u0142 przeprowadzi\u0107 diagnostyk\u0119 r\u00f3\u017cnicow\u0105 i wykluczy\u0107 np. opisan\u0105 wcze\u015bniej osp\u0119 wietrzn\u0105, kt\u00f3ra w ci\u0105\u017cy jest bardzo niebezpieczna.\u202f <\/p>\n\n\n\nWa\u017cna jest zatem nieustanna obserwacja i je\u015bli u ci\u0119\u017carnej pojawi\u0105 si\u0119 niepokoj\u0105ce objawy choroby bosto\u0144skiej, konieczna jest wizyta u lekarza rodzinnego<\/a> lub ginekologa<\/a> prowadz\u0105cego ci\u0105\u017c\u0119.\u202f <\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nChoroba bosto\u0144ska – powik\u0142ania\u202f <\/h2>\n\n\n\n\n\nCho\u0107, jak to zosta\u0142o wspomniane, bostonka jest chorob\u0105 samoograniczaj\u0105c\u0105 si\u0119 i zwykle wzgl\u0119dnie \u0142agodn\u0105 w przebiegu, zdarzaj\u0105 si\u0119 przypadki komplikacji. <\/p>\n\n\n\n
W przypadku ka\u017cdego z wymienionych tu schorze\u0144, niezwykle istotne jest tempo reakcji. Je\u015bli zatem objawy utrzymuj\u0105 si\u0119 ponad 10 dni, s\u0105 bardzo nasilone lub nietypowe dla tej choroby, konsultacja lekarska powinna odby\u0107 si\u0119 w trybie pilnym.\u202f <\/p>\n<\/div>\n\n\n\n
\n![\"\"](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Polmed_powiklania-1-869x1024.png\")
<\/figure><\/div><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nProfilaktyka bostonki \u2013 jak unikn\u0105\u0107 zaka\u017cenia?\u202f <\/h2>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/Polmed_profilaktyka-738x1024.png\")
<\/figure><\/div>\n\n <\/div>\n \n \n
Bostonka \u2013 czym jest choroba bosto\u0144ska?\u202f <\/h2>\n\n\n\n
Zar\u00f3wno bostonka<\/em>, jak i choroba bosto\u0144ska<\/em>, to okre\u015blenia potoczne. Nawi\u0105zuj\u0105 do epidemii, kt\u00f3ra mia\u0142a miejsce w\u0142a\u015bnie w Bostonie, w 1951 roku \u2013 po raz pierwszy opisano wtedy t\u0119 przypad\u0142o\u015b\u0107. Prawid\u0142owa, zgodna ze wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 nomenklatur\u0105 medyczn\u0105 nazwa schorzenia brzmi: choroba d\u0142oni, st\u00f3p i ust <\/em>(ang. Hand, Foot and Mouth Disease <\/em>\u2013 HFMD). Dotyka ona przede wszystkim dzieci poni\u017cej 10. roku \u017cycia, cho\u0107 nie omija r\u00f3wnie\u017c starszych dzieci oraz os\u00f3b doros\u0142ych [3,4]<\/sup>.\u202f <\/p>\n\n\n\n Jak zosta\u0142o wspomniane, bostonka to choroba wirusowa<\/a>. Za wywo\u0142anie choroby odpowiadaj\u0105 zaka\u017cenia wirusami z rodziny Picornaviridae <\/em>(nazywane pikornawirusami). Konkretnie mowa o enterowirusach, z kt\u00f3rych najcz\u0119\u015bciej chorob\u0119 bosto\u0144sk\u0105 wywo\u0142uj\u0105:\u202f <\/p>\n\n\n\n S\u0105 one szeroko rozpowszechnione na ca\u0142ym \u015bwiecie, cho\u0107 niekt\u00f3re wirusy mog\u0105 by\u0107 w danych obszarach powszechniejsze, jak np. enterowirus 71 w Tajwanie czy Chinach [1]<\/sup>.\u202f<\/sup>\u202f <\/p>\n\n\n\n Niestety, bostonk\u0105 mo\u017cna zarazi\u0107 si\u0119 wzgl\u0119dnie \u0142atwo. Jest to choroba zaka\u017ana, a wirus wywo\u0142uj\u0105cy infekcj\u0119 szczeg\u00f3lnie szybko rozprzestrzenia si\u0119 w du\u017cych skupiskach dzieci<\/strong>, jak np. \u017c\u0142obki, przedszkola czy szko\u0142y. Je\u015bli za\u015b choruje najm\u0142odszy cz\u0142onek rodziny, istnieje bardzo du\u017ce prawdopodobie\u0144stwo zaka\u017cenia tak\u017ce jego rodzic\u00f3w czy opiekun\u00f3w \u2013 bezpo\u015bredni kontakt z zaka\u017con\u0105 osob\u0105 wi\u0105\u017ce si\u0119 bowiem z najwi\u0119kszym ryzykiem zainfekowania.\u202f <\/p>\n\n\n\n Co wi\u0119cej, mo\u017cna zakazi\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c poprzez kontakt z wydzielinami osoby chorej<\/strong>, kt\u00f3re \u0142atwo rozprzestrzeniaj\u0105 si\u0119 podczas kichania czy kaszlu. \u0179r\u00f3d\u0142em wirus\u00f3w jest te\u017c p\u0142yn p\u0119cherzykowy, kt\u00f3ry wydobywa si\u0119 z p\u0119kaj\u0105cych, pojawiaj\u0105cych si\u0119 na sk\u00f3rze zmian<\/a>.\u202f <\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n Warto te\u017c podkre\u015bli\u0107, \u017ce bostonka okre\u015blana jest jako \u201echoroba brudnych r\u0105k\u201d<\/strong>. Jej wirusy s\u0105 obecne tak\u017ce w kale, a nieprawid\u0142owa higiena po skorzystaniu z toalety czy zmianie pieluszki u niemowl\u0119cia wi\u0105\u017ce si\u0119 z du\u017cym prawdopodobie\u0144stwem przeniesienia patogenu wprost do ust. Co wi\u0119cej, wirus mo\u017ce zosta\u0107 przeniesiony tak\u017ce na przedmioty, sk\u0105d mog\u0105 zara\u017ca\u0107 si\u0119 nim kolejne osoby. Dotyczy to r\u00f3wnie\u017c przestrzeni publicznych i takich element\u00f3w, jak np. klamki do drzwi, por\u0119cze schod\u00f3w czy koszyki w supermarkecie. Podczas korzystania z nich nale\u017cy unika\u0107 dotykania twarzy d\u0142oni\u0105, w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci dezynfekowa\u0107 r\u0119ce, a po powrocie do domu \u2013 dok\u0142adnie je umy\u0107 [1,2]<\/sup>.\u202f <\/p>\n\n\n\n \u0141atwo zauwa\u017cy\u0107, \u017ce tego typu symptomy mo\u017cna przyporz\u0105dkowa\u0107 ogromnej liczbie chor\u00f3b. St\u0105d te\u017c bostonk\u0119 zwykle rozpoznaje si\u0119 dopiero w kolejnej fazie, gdy pojawiaj\u0105 si\u0119 charakterystyczne dla niej zmiany sk\u00f3rne. S\u0105 to zmiany pod postaci\u0105 p\u0119cherzyk\u00f3w i plamisto-grudkowej wysypki.<\/strong> Zwykle maj\u0105 \u015brednic\u0119 oko\u0142o 1-3 mm i pocz\u0105tkowo wyst\u0119puj\u0105 g\u0142\u00f3wnie w obr\u0119bie jamy ustnej (podniebienie, b\u0142ona \u015bluzowa policzk\u00f3w, j\u0119zyk, dzi\u0105s\u0142a i tylna \u015bciana gard\u0142a). Do\u015b\u0107 szybko dochodzi do ich p\u0119kania, co skutkuje nad\u017cerkami \u2013 niestety, cz\u0119sto bolesnymi.\u202f <\/p>\n\n\n\n W kolejnym etapie pojawiaj\u0105 si\u0119 zmiany sk\u00f3rne<\/strong> tak\u017ce na kolejnych obszarach. Jak wskazuje sama nazwa schorzenia \u2013 choroba d\u0142oni, st\u00f3p i jamy ustnej \u2013 <\/em>s\u0105 to przede wszystkim podeszwy st\u00f3p oraz ich boczne cz\u0119\u015bci, a tak\u017ce d\u0142onie. Nieraz jednak mo\u017cna spotka\u0107 je r\u00f3wnie\u017c w innych delikatnych obszarach, jak np. po\u015bladki czy w okolicy narz\u0105d\u00f3w p\u0142ciowych, lecz znacznie rzadziej na twarzy lub tu\u0142owiu. Tego typu zmiany przyjmuj\u0105 form\u0119 pod\u0142u\u017cnych p\u0119cherzyk\u00f3w, po\u0142o\u017conych na mocno zaczerwienionym pod\u0142o\u017cu i \u2013 co jest szczeg\u00f3lnie charakterystycznym objawem \u2013 obserwuje si\u0119 na nich szaraw\u0105, cienk\u0105 pokryw\u0119. Osi\u0105gaj\u0105 zwykle wielko\u015bci oko\u0142o 3-7 mm [1]<\/sup>.\u202f <\/p>\n\n\n\n Co ciekawe, zmiany sk\u00f3rne w przebiegu bostonki mog\u0105 nieco r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 od siebie<\/strong>, a zale\u017cy to od konkretnego wirusa, kt\u00f3ry jest przyczyn\u0105 choroby. Przyk\u0142adowo, zaka\u017cenie CV-A16 zwykle objawia si\u0119 du\u017cymi p\u0119cherzykami, infekcja EV-A71 raczej zmianami o charakterze wybroczyn, kt\u00f3re wyst\u0119puj\u0105 do\u015b\u0107 nietypowo dla bostonki, bo na tu\u0142owiu i ko\u0144czynach, za\u015b choroba, wywo\u0142ana przez Coxsackievirus A6 ma nieraz ci\u0119\u017cki lub atypowy przebieg [3]<\/sup>.\u202f <\/p>\n<\/div>\n\n\n\n O nietypowym przebiegu choroby \u015bwiadczy m.in. brak gor\u0105czki \u2013 tak, mo\u017ce si\u0119 tak zdarzy\u0107. Nie zawsze wyst\u0119puj\u0105 te\u017c wszystkie inne charakterystyczne objawy bostonki, co mo\u017ce istotnie utrudnia\u0107 postawienie odpowiedniej diagnozy.\u202f <\/p>\n\n\n\n Z czym zatem naj\u0142atwiej pomyli\u0107 chorob\u0119 d\u0142oni, st\u00f3p i jamy ustnej? Po pierwsze, nieraz wykonuje si\u0119 diagnoz\u0119 r\u00f3\u017cnicow\u0105 w kierunku alergii. <\/strong>Po drugie, warto rozr\u00f3\u017cni\u0107 bostonk\u0119 z tzw. trzydni\u00f3wk\u0105, jak okre\u015bla si\u0119 rumie\u0144 nag\u0142y. Po trzecie, nieraz bostonka mylona jest z wypryskiem potnicowym<\/a>, a te r\u00f3\u017cnicuje si\u0119 tak\u017ce ze \u015bwierzbem, p\u00f3\u0142pa\u015bcem<\/a> czy rozsianym zaka\u017ceniem wirusem opryszczki.\u202f\u00a0<\/p>\n\n\n\n Jak zatem wida\u0107, \u0142atwo o pomy\u0142k\u0119 w tym zakresie, st\u0105d te\u017c diagnozowanie najlepiej pozostawi\u0107 do\u015bwiadczonym specjalistom. Lekarze nie maj\u0105 zwykle wi\u0119kszego problemu z rozpoznaniem, zw\u0142aszcza w momencie, gdy zmiany na sk\u00f3rze s\u0105 ju\u017c dobrze widoczne.\u202f <\/p>\n\n\n\n Je\u015bli jednak chodzi o powa\u017cniejsze schorzenia, najwa\u017cniejsze jest rozr\u00f3\u017cnienie diagnostyczne w poni\u017cej przedstawionych zakresach:\u202f <\/p>\n\n\n\n Charakterystycznym objawem bostonki s\u0105 zmiany, kt\u00f3re zwykle maj\u0105 kszta\u0142t pod\u0142u\u017cny, za\u015b ospa wietrzna<\/a> charakteryzuje si\u0119 zmianami okr\u0105g\u0142ymi. Co wi\u0119cej, w przebiegu ospy wysypka mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 na ca\u0142ym ciele \u2013 ko\u0144czynach, plecach, brzuchu czy nawet sk\u00f3rze g\u0142owy. W bostonce tego typu miejsca zazwyczaj s\u0105 \u201eczyste\u201d, a do tego zmiany nie powoduj\u0105 sw\u0119dzenia, co w ospie jest jednym z bardziej dokuczliwych objaw\u00f3w.\u202f <\/p>\n\n\n\n Co wi\u0119cej, leczenie choroby bosto\u0144skiej zwykle jest te\u017c prostsze i szybsze. <\/strong>Istotne jest tak\u017ce to, \u017ce po jej przebycie nie gwarantuje, \u017ce pacjent nie zachoruje ponownie, co wynika m.in. z faktu, \u017ce chorob\u0119 bosto\u0144sk\u0105 mog\u0105 wywo\u0142a\u0107 r\u00f3\u017cne wirusy. Po przej\u015bciu ospy wietrznej nie jest to ju\u017c problemem \u2013 raz przebyta, przewa\u017cnie wyklucza ryzyko ponownego zachorowania.\u202f <\/p>\n\n\n\n Najwa\u017cniejszym aspektem, r\u00f3\u017cnicuj\u0105cym oba te schorzenia, jest miejsce wyst\u0119powania zmian sk\u00f3rnych. O ile wysypka bosto\u0144ska pojawia si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na stopach, d\u0142oniach i b\u0142onach \u015bluzowych jamy ustnej, o tyle w szkarlatynie <\/a>mo\u017cna zobaczy\u0107 j\u0105 na po\u015bladkach, w pachwinach, zgi\u0119ciach ko\u0144czyn i innych miejscach, kt\u00f3re maj\u0105 zwi\u0119kszon\u0105 ciep\u0142ot\u0119.\u202f <\/p>\n\n\n\n W szkarlatynie istotnym objawem jest tak\u017ce silne zaczerwienienie j\u0119zyka, a w pocz\u0105tkowym etapie choroby r\u00f3wnie\u017c bia\u0142awy nalot na migda\u0142kach oraz wspomnianym ju\u017c j\u0119zyku \u2013 w bostonce tego typu symptom\u00f3w nie ma. Co wi\u0119cej, zmiany wyst\u0119puj\u0105ce w przebiegu szkarlatyny zazwyczaj nie maj\u0105 charakteru p\u0119cherzykowatego,<\/strong> a w ostatniej fazie nast\u0119puje bardzo intensywne z\u0142uszczanie nask\u00f3rka, kt\u00f3re w chorobie bosto\u0144skiej zwykle jest \u0142agodniejsze.\u202f <\/p>\n\n\n\n Okres wyl\u0119gania wirusa, wywo\u0142uj\u0105cego HFMD, wynosi oko\u0142o 3-6 dni. W pocz\u0105tkowej fazie choroby bosto\u0144skiej wirus zagnie\u017cd\u017ca si\u0119 w gardle, rozprzestrzeniaj\u0105c si\u0119 nast\u0119pnie w tkance ch\u0142onnej \u2013 od migda\u0142k\u00f3w, a\u017c do grudek ch\u0142onnych w jelicie [1]<\/sup>. <\/sub>Nast\u0119pnie pojawiaj\u0105 si\u0119 opisane wy\u017cej objawy, a uwag\u0119 zwraca przede wszystkim charakterystyczna wysypka [1,3]<\/sup>. Co istotne, bostonka to choroba samoograniczaj\u0105ca si\u0119, co oznacza, \u017ce organizm, a konkretnie uk\u0142ad odporno\u015bciowy sam powinien poradzi\u0107 sobie z jej pokonaniem. U dzieci zwykle przebieg choroby bosto\u0144skiej jest \u0142agodny i po oko\u0142o 7-10 dniach dochodzi do wyzdrowienia. <\/strong>Je\u015bli jednak pojawi si\u0119 u os\u00f3b doros\u0142ych, mo\u017ce by\u0107 znacznie ci\u0119\u017csza, objawy choroby mog\u0105 trwa\u0107 d\u0142u\u017cej i wi\u0105za\u0107 si\u0119 z wi\u0119kszym ryzykiem powik\u0142a\u0144 kardiologicznych lub neurologicznych. U ma\u0142ych dzieci powik\u0142ania zdarzaj\u0105 si\u0119 wzgl\u0119dnie rzadko.\u202f <\/p>\n\n\n\n Niestety, warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce ust\u0105pienie objaw\u00f3w nie r\u00f3wna si\u0119 zako\u0144czeniu fazy zara\u017cania. Osoby, choruj\u0105ce na bostonk\u0119, mog\u0105 jeszcze przez wiele dni wydala\u0107 z organizmu wirusy, zw\u0142aszcza z ka\u0142em lub \u015blin\u0105 (nawet do 6-8 tygodni), tym sposobem przekazuj\u0105c zaka\u017cenie dalej [1]<\/sup>.\u202f <\/p>\n\n\n\n Diagnostyka bostonki zwykle nie jest dla specjalist\u00f3w trudna. Polega na wywiadzie, dotycz\u0105cym przebiegu schorzenia i pocz\u0105tkowych objaw\u00f3w, a tak\u017ce organoleptycznej ocenie zmian sk\u00f3rnych \u2013 zazwyczaj tyle wystarcza, by postawi\u0107 prawid\u0142ow\u0105 diagnoz\u0119. Je\u017celi jednak pojawiaj\u0105 si\u0119 w\u0105tpliwo\u015bci, mo\u017cliwe jest wykonanie specjalistycznych test\u00f3w z krwi lub bada\u0144 ka\u0142u,<\/strong> kt\u00f3re potwierdz\u0105 obecno\u015b\u0107 okre\u015blonych wirus\u00f3w w organizmie (lub skierowanych przeciwko nim antygen\u00f3w).\u202f <\/p>\n\n\n\n Wa\u017cn\u0105 i dobr\u0105 informacj\u0105 jest to, \u017ce choroba d\u0142oni, st\u00f3p i jamy ustnej zwykle ma \u0142agodny przebieg (zw\u0142aszcza bostonka u dzieci<\/strong>, poniewa\u017c u os\u00f3b doros\u0142ych bywa on nieco ostrzejszy), a leczenie polega przede wszystkim na \u0142agodzeniu objaw\u00f3w choroby \u2013 co to dok\u0142adnie oznacza?\u202f <\/p>\n\n\n\n Wskazane s\u0105 leki przeciwgor\u0105czkowe oraz przeciwzapalne. Konieczny jest odpoczynek, spo\u017cywanie du\u017cej ilo\u015bci p\u0142yn\u00f3w, zw\u0142aszcza wody niegazowanej, a tak\u017ce wysypianie si\u0119. Pozosta\u0142e dzia\u0142ania s\u0105 za\u015b uzale\u017cnione od konkretnych objaw\u00f3w. Je\u015bli bowiem pojawiaj\u0105 si\u0119 problemy z uk\u0142adem pokarmowym, np. biegunka, wskazane jest uzupe\u0142nianie elektrolit\u00f3w. Pomocne mog\u0105 by\u0107 tak\u017ce probiotyki<\/a>. Je\u017celi za\u015b szczeg\u00f3lnie trudne jest radzenie sobie ze zmianami na b\u0142onie \u015bluzowej jamy ustnej, ukojenie mog\u0105 przynie\u015b\u0107 p\u0142yny do p\u0142ukania, kt\u00f3re odka\u017caj\u0105 i \u0142agodz\u0105 bolesne owrzodzenia \u2013 niekt\u00f3re tego typu preparaty mo\u017cna dosta\u0107 w aptekach bez recepty.\u202f <\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n Co istotne, w niekt\u00f3rych przypadkach wskazana mo\u017ce by\u0107 tak\u017ce suplementacja witaminy A<\/strong>. Jest to naturalny antyoksydant, kt\u00f3ry nie tylko wzmacnia odporno\u015b\u0107 organizmu, lecz tak\u017ce znakomicie wp\u0142ywa na sk\u00f3r\u0119. Bierze udzia\u0142 m.in. w regulacji proces\u00f3w jej z\u0142uszczania, wymiany zewn\u0119trznych warstw kom\u00f3rek, a dodatkowo odgrywa te\u017c wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w nawil\u017caniu (stymuluje syntez\u0119 kwasu hialuronowego) [5]<\/sup>.\u202f <\/p>\n\n\n\n Leczenie objawowe zmian sk\u00f3rnych wymaga te\u017c miejscowego stosowania \u015brodk\u00f3w odka\u017caj\u0105cych i\/lub antywirusowych, np. zawieraj\u0105cych oktenidyn\u0119. Warto te\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce wyprysk\u00f3w nie wolno rozdrapywa\u0107 czy przek\u0142uwa\u0107. Jest to o tyle istotne, \u017ce tego typu zmiany wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z podwy\u017cszonym ryzykiem nadka\u017cenia bakteryjnego. W takim przypadku konieczne b\u0119dzie ju\u017c nieco inne, intensywniejsze leczenie \u2013 infekcje bakteryjne leczy si\u0119 bowiem przyczynowo, czyli podaj\u0105c wspomniane ju\u017c antybiotyki. Czy s\u0105 one konieczne na wcze\u015bniejszym etapie choroby <\/em>d\u0142oni, st\u00f3p i jamy ustnej? Nie, poniewa\u017c antybiotykoterapia nie dzia\u0142a na wirusy, a jej stosowanie nie tylko nie wesprze organizmu, lecz mo\u017ce mu wr\u0119cz zaszkodzi\u0107 (np. zaburzaj\u0105c mikroflor\u0119 jelitow\u0105<\/a>).\u202f <\/p>\n\n\n\n Je\u015bli jednak przebieg bostonki jest bardzo zintensyfikowany, niezb\u0119dna mo\u017ce by\u0107 hospitalizacja i silniejsze leczenie przeciwwirusowe. <\/strong>Na szcz\u0119\u015bcie, s\u0105 to rzadkie przypadki i w wi\u0119kszo\u015bci mo\u017cna spokojnie walczy\u0107 z t\u0105 chorob\u0105 w warunkach domowych.\u202f <\/p>\n\n\n\n Tak, na bostonk\u0119 mo\u017cna zachorowa\u0107 po raz drugi, a tak\u017ce kolejny i kolejny… Wynika to przede wszystkim z tego, \u017ce za jej wyst\u0105pienie odpowiadaj\u0105 r\u00f3\u017cne wirusy. Zyskanie odporno\u015bci na jeden, nie tworzy automatycznie odporno\u015bci na inne.\u202f <\/p>\n\n\n\n Dost\u0119pne informacje jasno wskazuj\u0105 na konieczno\u015b\u0107 zwi\u0119kszonej uwa\u017cno\u015bci w tym wyj\u0105tkowym okresie \u2013 choroba bosto\u0144ska mo\u017ce bowiem zwi\u0119ksza\u0107 ryzyko poronienia, zw\u0142aszcza je\u015bli kobieta przechodzi j\u0105 w I trymestrze ci\u0105\u017cy. Mo\u017ce te\u017c wp\u0142ywa\u0107 niekorzystnie na rozw\u00f3j serca p\u0142odu, potencjalnie zwi\u0119kszaj\u0105c ryzyko wyst\u0105pienia wrodzonych wad tego narz\u0105du. Co wi\u0119cej, je\u015bli do zaka\u017cenia dojdzie pod koniec ci\u0105\u017cy, wirus mo\u017ce zosta\u0107 przekazany tak\u017ce dziecku.\u202f <\/p>\n\n\n\n Warto r\u00f3wnie\u017c zauwa\u017cy\u0107, w przypadku ci\u0105\u017cy, zagro\u017ceniem samym w sobie mo\u017ce by\u0107 tak\u017ce wysoka gor\u0105czka<\/strong>. Je\u015bli wyst\u0119puje, konieczna jest pilna konsultacja lekarska. B\u0119dzie ona wskazana tak\u017ce po to, by specjalista m\u00f3g\u0142 przeprowadzi\u0107 diagnostyk\u0119 r\u00f3\u017cnicow\u0105 i wykluczy\u0107 np. opisan\u0105 wcze\u015bniej osp\u0119 wietrzn\u0105, kt\u00f3ra w ci\u0105\u017cy jest bardzo niebezpieczna.\u202f <\/p>\n\n\n\n Wa\u017cna jest zatem nieustanna obserwacja i je\u015bli u ci\u0119\u017carnej pojawi\u0105 si\u0119 niepokoj\u0105ce objawy choroby bosto\u0144skiej, konieczna jest wizyta u lekarza rodzinnego<\/a> lub ginekologa<\/a> prowadz\u0105cego ci\u0105\u017c\u0119.\u202f <\/p>\n\n\n\n Cho\u0107, jak to zosta\u0142o wspomniane, bostonka jest chorob\u0105 samoograniczaj\u0105c\u0105 si\u0119 i zwykle wzgl\u0119dnie \u0142agodn\u0105 w przebiegu, zdarzaj\u0105 si\u0119 przypadki komplikacji. <\/p>\n\n\n\n W przypadku ka\u017cdego z wymienionych tu schorze\u0144, niezwykle istotne jest tempo reakcji. Je\u015bli zatem objawy utrzymuj\u0105 si\u0119 ponad 10 dni, s\u0105 bardzo nasilone lub nietypowe dla tej choroby, konsultacja lekarska powinna odby\u0107 si\u0119 w trybie pilnym.\u202f <\/p>\n<\/div>\n\n\n\nPrzyczyny choroby bosto\u0144skiej\u202f <\/h2>\n\n\n\n
\n
Bostonka – czy \u0142atwo si\u0119\u0328 ni\u0105 zarazi\u0107?\u202f <\/h3>\n\n\n\n
\n
Bostonka – objawy\u202f <\/h2>\n\n\n\n
<\/figure><\/div><\/div>\n<\/div>\n\n\n\nCzy bostonka mo\u017ce przebiega\u0107 bez gor\u0105czki?\u202f <\/h3>\n\n\n\n
Bostonka a inne infekcje \u2013 z czym \u0142atwo j\u0105 pomyli\u0107?\u202f <\/h2>\n\n\n\n
Choroba bosto\u0144ska, a ospa wietrzna\u202f <\/h3>\n\n\n\n
Bostonka a szkarlatyna\u202f <\/h3>\n\n\n\n
Ile trwa bostonka i jak d\u0142ugo chory zara\u017ca?\u202f <\/h2>\n\n\n\n
Leczenie bostonki\u202f <\/h2>\n\n\n\n
\n
Czy bostonk\u0105 mo\u017cna zarazi\u0107 si\u0119\u0328 drugi raz?\u202f <\/h2>\n\n\n\n
Bostonka w ci\u0105\u017cy\u202f <\/h2>\n\n\n\n
Choroba bosto\u0144ska – powik\u0142ania\u202f <\/h2>\n\n\n\n
<\/figure><\/div><\/div>\n<\/div>\n\n\n\nProfilaktyka bostonki \u2013 jak unikn\u0105\u0107 zaka\u017cenia?\u202f <\/h2>\n\n\n
<\/figure><\/div>\n\n <\/div>\n
![\"\"](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/rodzina-widget-700x600.webp\")