Spis tre\u015bci:<\/h3>\n\n\n\n\n- Hormony tarczycy<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Regulacja produkcji hormon\u00f3w<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Zaburzenia funkcjonowania tarczycy<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Choroby tarczycy – badania laboratoryjne<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Tarczyca – badania obrazuj\u0105ce<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n \n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n\n\n \n \n\n
Hormony tarczycy<\/h2>\n\n\n\n
Tarczyca produkuje hormony: tyroksyn\u0119 (T4) i tr\u00f3jjodotyronin\u0119 (T3).<\/strong> G\u0142\u00f3wny produkt wydzielany przez tarczyc\u0119 do krwi (oko\u0142o 85%) to T4, ale jest to ma\u0142o aktywna posta\u0107 hormonu – T4<\/a> kr\u0105\u017cy we krwi w postaci zwi\u0105zk\u00f3w z bia\u0142kami i dopiero w innych narz\u0105dach (g\u0142\u00f3wnie w w\u0105trobie i w nerkach, w mniejszej ilo\u015bci w mi\u0119\u015bniach) powstaje najaktywniejszy hormon dzia\u0142aj\u0105cy wewn\u0105trz ich kom\u00f3rek – T3<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nJod<\/h3>\n\n\n\n
Hormony tarczycy zawieraj\u0105 jod, jest to wi\u0119c sk\u0142adnik niezb\u0119dny do ich produkcji. Dieta powinna cz\u0142owiekowi zapewnia\u0107 oko\u0142o 100-150 \u00b5g jodu na dob\u0119. Znacznie wi\u0119ksze jest zapotrzebowanie na jod w ci\u0105\u017cy<\/strong> (oko\u0142o 250 \u00b5g jodu na dob\u0119) i w czasie karmienia piersi\u0105<\/a> (oko\u0142o 300 \u00b5g). Na podstawie bada\u0144 epidemiologicznych oceniono, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 populacji Europy \u015arodkowej jest nara\u017cona na niedob\u00f3r jodu i wymaga jego suplementacji, zw\u0142aszcza podczas ci\u0105\u017cy i karmienia piersi\u0105. Zar\u00f3wno za ma\u0142e, jak i zbyt du\u017ce ilo\u015bci jodu w diecie nieuchronnie prowadz\u0105 do jej nadczynno\u015bci <\/a>lub niedoczynno\u015bci<\/a>.<\/p>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n ![\"konsultacja](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/tarczyca.webp\")
Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Pakiet bada\u0144<\/div>\n Choroby tarczycy<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Cz\u0119sto brakuje Ci energii i mierzysz si\u0119 z trudno\u015bciami z koncentracj\u0105? Wykonaj diagnostyk\u0119 tarczycy, aby wykluczy\u0107 przyczyny Twojego os\u0142abienia.<\/div>\n
\n od 79 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n\n\n \n \n\nRegulacja produkcji hormon\u00f3w<\/h2>\n\n\n\n
Tarczyca i znajduj\u0105ce si\u0119 w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach m\u00f3zgu: podwzg\u00f3rze i przysadka m\u00f3zgowa to narz\u0105dy produkuj\u0105ce hormony, kt\u00f3re kr\u0105\u017c\u0105c we krwi steruj\u0105 ich dzia\u0142aniem w celu zapewnienia optymalnego tempa przemiany materii ca\u0142ego organizmu. Produkcja hormon\u00f3w tarczycy jest pobudzana przez hormon wydzielany przez przysadk\u0119 m\u00f3zgow\u0105 – tyreotropin\u0119 (TSH). Z kolei produkcja TSH<\/a> jest regulowana przez tyreoliberyn\u0119 (TRH), produkowan\u0105 przez podwzg\u00f3rze.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nZaburzenia funkcjonowania tarczycy<\/h2>\n\n\n\n
Tarczyca ma wp\u0142yw na metabolizm ca\u0142ego organizmu, ale ze wzgl\u0119du na wieloetapowy i wielomiejscowy proces wytwarzania i przemian produkowanych przez ni\u0105 hormon\u00f3w, tak\u017ce stan organizmu ma wp\u0142yw na dzia\u0142anie tarczycy.<\/strong> Stan od\u017cywienia i funkcjonowanie narz\u0105d\u00f3w odleg\u0142ych od tarczycy (przysadki m\u00f3zgowej, nerek, w\u0105troby) mog\u0105 mie\u0107 kluczowy wp\u0142yw na produkcj\u0119 i dzia\u0142anie hormon\u00f3w przez ni\u0105 produkowanych. W uproszczeniu mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce nadmiar hormon\u00f3w tarczycy (nadczynno\u015b\u0107) powoduje nadmiern\u0105 aktywno\u015b\u0107 wielu narz\u0105d\u00f3w cz\u0142owieka, za\u015b niedob\u00f3r hormon\u00f3w (niedoczynno\u015b\u0107) – spowolnienie ich funkcjonowania.<\/p>\n\n\n\n![\"e-recepta\"](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/banner-erecepta.webp\")
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nChoroby tarczycy – badania laboratoryjne <\/h2>\n\n\n\n
Na wst\u0119pie warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w przypadku analizy wszystkich bada\u0144 laboratoryjnych trzeba zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na warto\u015bci referencyjne podane przez laboratorium. W zale\u017cno\u015bci od metod bada\u0144 podawane zakresy norm mog\u0105 by\u0107 inne, a szczeg\u00f3\u0142owe por\u00f3wnanie wynik\u00f3w bada\u0144 z r\u00f3\u017cnych laboratori\u00f3w – dla niedo\u015bwiadczonej osoby trudne. <\/p>\n\n\n\n
Laboratorium podaj\u0105c warto\u015bci referencyjne jest w stanie uwzgl\u0119dni\u0107 wiek pacjenta, ale nie zna istotnie wp\u0142ywaj\u0105cych na oczekiwane wyniki okoliczno\u015bci takich jak: planowanie ci\u0105\u017cy, ci\u0105\u017ca, karmienie piersi\u0105, stosowane leczenie, wielko\u015b\u0107 i tempo zmian<\/strong> w stosunku do wynik\u00f3w poprzednich. Dlatego podawane zakresy normy nale\u017cy traktowa\u0107 jako normy statystyczne, dotycz\u0105ce wi\u0119kszo\u015bci ludzi zdrowych, ale nie ka\u017cdego cz\u0142owieka. Wyniki bada\u0144 laboratoryjnych, w szczeg\u00f3lno\u015bci hormonalnych, nale\u017cy konsultowa\u0107 z lekarzem.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nBadanie poziomu TSH<\/h3>\n\n\n\n
Podstawowym badaniem oceniaj\u0105cym funkcjonowanie tarczycy jest zbadanie st\u0119\u017cenia we krwi TSH, poniewa\u017c ilo\u015b\u0107 tego hormonu produkowanego przez przysadk\u0119 m\u00f3zgow\u0105 zmienia si\u0119 przy zaburzeniach dzia\u0142ania tarczycy znacznie ju\u017c wtedy, kiedy ilo\u015b\u0107 kr\u0105\u017c\u0105cych we krwi hormon\u00f3w przez ni\u0105 produkowanych jest jeszcze prawid\u0142owa. Przy prawid\u0142owej regulacji wydzielania hormon\u00f3w, dwukrotnej zmianie warto\u015bci FT4<\/a> odpowiada a\u017c stukrotna zmiana warto\u015bci TSH.<\/p>\n\n\n\nPrawid\u0142owe st\u0119\u017cenie TSH dla os\u00f3b doros\u0142ych mie\u015bci si\u0119 w granicach 0,4-4,0 mIU\/l.<\/strong><\/p>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/NiskieTSH1-1024x684.webp\")
<\/figure>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nSt\u0119\u017cenie FT3 i FT4<\/h3>\n\n\n\n
Litera „F” oznacza hormon wolny, niezwi\u0105zany z bia\u0142kami. Znacznie wi\u0119ksze znaczenie ma badanie st\u0119\u017cenia FT4 (prawid\u0142owe w zakresie 8-20 ng\/l), poniewa\u017c ilo\u015b\u0107 kr\u0105\u017c\u0105cego we krwi FT3<\/a> zale\u017cy przede wszystkim od czynnik\u00f3w niezwi\u0105zanych z tarczyc\u0105.<\/p>\n\n\n\n\n- Przeciwcia\u0142a przeciwtarczycowe<\/strong> – maj\u0105 znaczenie w diagnostyce zapale\u0144 tarczycy, prowadz\u0105cych do jej niedoczynno\u015bci lub nadczynno\u015bci;<\/li>\n\n\n\n
- anty-TSRH<\/a><\/strong> (przeciwcia\u0142a przeciwko receptorowi TSH), podwy\u017cszone przede wszystkim w chorobie Gravesa-Basedowa;<\/li>\n\n\n\n
- anty-TPO<\/a><\/strong> (przeciwcia\u0142a przeciwko tyreoperoksydazie), podwy\u017cszone przede wszystkim w przewlek\u0142ym autoimmunologicznym zapaleniu tarczycy i w chorobie Gravesa- Basedowa;<\/li>\n\n\n\n
- anty-TG<\/a><\/strong> (przeciwcia\u0142a przeciwko tyreoglobulinie), podwy\u017cszone przede wszystkim w przewlek\u0142ym autoimmunologicznym zapaleniu tarczycy, mniej w chorobie Gravesa- Basedowa.<\/li>\n\n\n\n
- kalcytonina i tyreoglobulina<\/a><\/strong> – maj\u0105 znaczenie g\u0142\u00f3wnie w przypadkach diagnostyki i monitorowania leczenia raka tarczycy.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Tarczyca – badania obrazuj\u0105ce<\/h2>\n\n\n\nUSG tarczycy<\/h3>\n\n\n\n
Ze wzgl\u0119du na dost\u0119pno\u015b\u0107, nieinwazyjno\u015b\u0107, brak wp\u0142ywu na organizm, ogromn\u0105 warto\u015b\u0107 diagnostyczn\u0105 i relatywnie niewielki koszt, jest najcz\u0119\u015bciej wykonywanym badaniem obrazuj\u0105cym morfologi\u0119, a w pewnym zakresie tak\u017ce funkcjonowanie tarczycy. Niekt\u00f3re odchylenia od prawid\u0142owego obrazu tarczycy (asymetria, niewielkie odchylenia od wielko\u015bci, pojedyncze guzki), w szczeg\u00f3lno\u015bci przy prawid\u0142owych wynikach bada\u0144 hormonalnych, nie musz\u0105 oznacza\u0107 choroby; cz\u0119sto wymagaj\u0105 jedynie obserwacji. Podczas badania ocenia si\u0119:<\/p>\n\n\n\n
\n- wielko\u015b\u0107 tarczycy<\/strong> (ze wzgl\u0119du na nieregularny kszta\u0142t, najprecyzyjniejszym parametrem jest obliczona obj\u0119to\u015b\u0107, a nie wymiary); tarczyca mo\u017ce zmniejsza\u0107 si\u0119 w przebiegu przewlek\u0142ego procesu zapalnego, za\u015b za jej powi\u0119kszenie zazwyczaj odpowiada rozrost guzkowy;<\/li>\n\n\n\n
- guzki <\/strong>– je\u015bli s\u0105 obecne, ocenia si\u0119 ich ilo\u015b\u0107, lokalizacj\u0119, rodzaj ukrwienia, wielko\u015b\u0107 i struktur\u0119 wewn\u0119trzn\u0105, zw\u0142aszcza czy zawieraj\u0105 tre\u015b\u0107 p\u0142ynn\u0105, czy te\u017c maj\u0105 budow\u0119 tkankow\u0105 (guzki lite);<\/li>\n\n\n\n
- echogeniczno\u015b\u0107 mi\u0105\u017cszu<\/strong> – cecha opisuj\u0105ca g\u0119sto\u015b\u0107 tkanki, zmienia si\u0119 w stanach zapalnych tarczycy;<\/li>\n\n\n\n
- ukrwienie mi\u0105\u017cszu<\/strong> (w aktywnym procesie zapalnym ukrwienie jest silniejsze, przy zaniku tarczycy w nast\u0119pstwie w\u0142\u00f3knienia – mniejsze);<\/li>\n\n\n\n
- standardowo poza sam\u0105 tarczyc\u0105 badane s\u0105 tak\u017ce okoliczne w\u0119z\u0142y ch\u0142onne<\/strong>.<\/li>\n\n\n\n
- scyntygrafia<\/strong> jest badaniem polegaj\u0105cym na podaniu bezpiecznej dla cz\u0142owieka, \u015bladowej dawki jodu promieniotw\u00f3rczego i rejestrowaniu obraz\u00f3w przedstawiaj\u0105cych jego wychwytywanie przez tarczyc\u0119; scyntygrafi\u0119 wykonuje si\u0119 praktycznie tylko w trzech przypadkach: kwalifikacji do leczenia jodem radioaktywnym, przy podejrzeniu wola zamostkowego lub raka tarczycy przebiegaj\u0105cych z nadczynno\u015bci\u0105.<\/li>\n\n\n\n
- inne metody<\/strong> (RTG, tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny<\/a>, PET) maj\u0105 zastosowanie jedynie w szczeg\u00f3lnych przypadkach i nie znajduj\u0105 zastosowania w typowej diagnostyce najcz\u0119stszych chor\u00f3b tarczycy.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Hormony tarczycy<\/h2>\n\n\n\n
Tarczyca produkuje hormony: tyroksyn\u0119 (T4) i tr\u00f3jjodotyronin\u0119 (T3).<\/strong> G\u0142\u00f3wny produkt wydzielany przez tarczyc\u0119 do krwi (oko\u0142o 85%) to T4, ale jest to ma\u0142o aktywna posta\u0107 hormonu – T4<\/a> kr\u0105\u017cy we krwi w postaci zwi\u0105zk\u00f3w z bia\u0142kami i dopiero w innych narz\u0105dach (g\u0142\u00f3wnie w w\u0105trobie i w nerkach, w mniejszej ilo\u015bci w mi\u0119\u015bniach) powstaje najaktywniejszy hormon dzia\u0142aj\u0105cy wewn\u0105trz ich kom\u00f3rek – T3<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Hormony tarczycy zawieraj\u0105 jod, jest to wi\u0119c sk\u0142adnik niezb\u0119dny do ich produkcji. Dieta powinna cz\u0142owiekowi zapewnia\u0107 oko\u0142o 100-150 \u00b5g jodu na dob\u0119. Znacznie wi\u0119ksze jest zapotrzebowanie na jod w ci\u0105\u017cy<\/strong> (oko\u0142o 250 \u00b5g jodu na dob\u0119) i w czasie karmienia piersi\u0105<\/a> (oko\u0142o 300 \u00b5g). Na podstawie bada\u0144 epidemiologicznych oceniono, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 populacji Europy \u015arodkowej jest nara\u017cona na niedob\u00f3r jodu i wymaga jego suplementacji, zw\u0142aszcza podczas ci\u0105\u017cy i karmienia piersi\u0105. Zar\u00f3wno za ma\u0142e, jak i zbyt du\u017ce ilo\u015bci jodu w diecie nieuchronnie prowadz\u0105 do jej nadczynno\u015bci <\/a>lub niedoczynno\u015bci<\/a>.<\/p>\n\n\n <\/div>\n Tarczyca i znajduj\u0105ce si\u0119 w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach m\u00f3zgu: podwzg\u00f3rze i przysadka m\u00f3zgowa to narz\u0105dy produkuj\u0105ce hormony, kt\u00f3re kr\u0105\u017c\u0105c we krwi steruj\u0105 ich dzia\u0142aniem w celu zapewnienia optymalnego tempa przemiany materii ca\u0142ego organizmu. Produkcja hormon\u00f3w tarczycy jest pobudzana przez hormon wydzielany przez przysadk\u0119 m\u00f3zgow\u0105 – tyreotropin\u0119 (TSH). Z kolei produkcja TSH<\/a> jest regulowana przez tyreoliberyn\u0119 (TRH), produkowan\u0105 przez podwzg\u00f3rze.<\/p>\n\n\n\n Tarczyca ma wp\u0142yw na metabolizm ca\u0142ego organizmu, ale ze wzgl\u0119du na wieloetapowy i wielomiejscowy proces wytwarzania i przemian produkowanych przez ni\u0105 hormon\u00f3w, tak\u017ce stan organizmu ma wp\u0142yw na dzia\u0142anie tarczycy.<\/strong> Stan od\u017cywienia i funkcjonowanie narz\u0105d\u00f3w odleg\u0142ych od tarczycy (przysadki m\u00f3zgowej, nerek, w\u0105troby) mog\u0105 mie\u0107 kluczowy wp\u0142yw na produkcj\u0119 i dzia\u0142anie hormon\u00f3w przez ni\u0105 produkowanych. W uproszczeniu mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce nadmiar hormon\u00f3w tarczycy (nadczynno\u015b\u0107) powoduje nadmiern\u0105 aktywno\u015b\u0107 wielu narz\u0105d\u00f3w cz\u0142owieka, za\u015b niedob\u00f3r hormon\u00f3w (niedoczynno\u015b\u0107) – spowolnienie ich funkcjonowania.<\/p>\n\n\n Na wst\u0119pie warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w przypadku analizy wszystkich bada\u0144 laboratoryjnych trzeba zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na warto\u015bci referencyjne podane przez laboratorium. W zale\u017cno\u015bci od metod bada\u0144 podawane zakresy norm mog\u0105 by\u0107 inne, a szczeg\u00f3\u0142owe por\u00f3wnanie wynik\u00f3w bada\u0144 z r\u00f3\u017cnych laboratori\u00f3w – dla niedo\u015bwiadczonej osoby trudne. <\/p>\n\n\n\n Laboratorium podaj\u0105c warto\u015bci referencyjne jest w stanie uwzgl\u0119dni\u0107 wiek pacjenta, ale nie zna istotnie wp\u0142ywaj\u0105cych na oczekiwane wyniki okoliczno\u015bci takich jak: planowanie ci\u0105\u017cy, ci\u0105\u017ca, karmienie piersi\u0105, stosowane leczenie, wielko\u015b\u0107 i tempo zmian<\/strong> w stosunku do wynik\u00f3w poprzednich. Dlatego podawane zakresy normy nale\u017cy traktowa\u0107 jako normy statystyczne, dotycz\u0105ce wi\u0119kszo\u015bci ludzi zdrowych, ale nie ka\u017cdego cz\u0142owieka. Wyniki bada\u0144 laboratoryjnych, w szczeg\u00f3lno\u015bci hormonalnych, nale\u017cy konsultowa\u0107 z lekarzem.<\/p>\n\n\n\n Podstawowym badaniem oceniaj\u0105cym funkcjonowanie tarczycy jest zbadanie st\u0119\u017cenia we krwi TSH, poniewa\u017c ilo\u015b\u0107 tego hormonu produkowanego przez przysadk\u0119 m\u00f3zgow\u0105 zmienia si\u0119 przy zaburzeniach dzia\u0142ania tarczycy znacznie ju\u017c wtedy, kiedy ilo\u015b\u0107 kr\u0105\u017c\u0105cych we krwi hormon\u00f3w przez ni\u0105 produkowanych jest jeszcze prawid\u0142owa. Przy prawid\u0142owej regulacji wydzielania hormon\u00f3w, dwukrotnej zmianie warto\u015bci FT4<\/a> odpowiada a\u017c stukrotna zmiana warto\u015bci TSH.<\/p>\n\n\n\n Prawid\u0142owe st\u0119\u017cenie TSH dla os\u00f3b doros\u0142ych mie\u015bci si\u0119 w granicach 0,4-4,0 mIU\/l.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Litera „F” oznacza hormon wolny, niezwi\u0105zany z bia\u0142kami. Znacznie wi\u0119ksze znaczenie ma badanie st\u0119\u017cenia FT4 (prawid\u0142owe w zakresie 8-20 ng\/l), poniewa\u017c ilo\u015b\u0107 kr\u0105\u017c\u0105cego we krwi FT3<\/a> zale\u017cy przede wszystkim od czynnik\u00f3w niezwi\u0105zanych z tarczyc\u0105.<\/p>\n\n\n\n Ze wzgl\u0119du na dost\u0119pno\u015b\u0107, nieinwazyjno\u015b\u0107, brak wp\u0142ywu na organizm, ogromn\u0105 warto\u015b\u0107 diagnostyczn\u0105 i relatywnie niewielki koszt, jest najcz\u0119\u015bciej wykonywanym badaniem obrazuj\u0105cym morfologi\u0119, a w pewnym zakresie tak\u017ce funkcjonowanie tarczycy. Niekt\u00f3re odchylenia od prawid\u0142owego obrazu tarczycy (asymetria, niewielkie odchylenia od wielko\u015bci, pojedyncze guzki), w szczeg\u00f3lno\u015bci przy prawid\u0142owych wynikach bada\u0144 hormonalnych, nie musz\u0105 oznacza\u0107 choroby; cz\u0119sto wymagaj\u0105 jedynie obserwacji. Podczas badania ocenia si\u0119:<\/p>\n\n\n\nJod<\/h3>\n\n\n\n
\n Regulacja produkcji hormon\u00f3w<\/h2>\n\n\n\n
Zaburzenia funkcjonowania tarczycy<\/h2>\n\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nChoroby tarczycy – badania laboratoryjne <\/h2>\n\n\n\n
Badanie poziomu TSH<\/h3>\n\n\n\n
<\/figure>\n\n\n\nSt\u0119\u017cenie FT3 i FT4<\/h3>\n\n\n\n
\n
Tarczyca – badania obrazuj\u0105ce<\/h2>\n\n\n\n
USG tarczycy<\/h3>\n\n\n\n
\n
![\"badania](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/pakiet-dla-kobiet.webp\")