Wstrz\u0105s anafilaktyczny (anafilaksja) to gwa\u0142towna, szybko post\u0119puj\u0105ca og\u00f3lnoustrojowa ci\u0119\u017cka reakcja alergiczna lub niealergiczna<\/strong>. O charakterze alergicznym wstrz\u0105su m\u00f3wimy wtedy, gdy wyst\u0119puje w efekcie uczulenia na alergeny np. truskawki, lateks, orzechy, jad owad\u00f3w, za\u015b o niealergicznym \u2013 gdy jest wywo\u0142ywany np. w reakcji na przetoczon\u0105 krew, przyj\u0119te leki lub szczepionki<\/a>. Najcz\u0119\u015bciej wstrz\u0105s anafilaktyczny u doros\u0142ych wywo\u0142uj\u0105 jady owad\u00f3w i leki, u dzieci pokarmy i jady owad\u00f3w, za\u015b u niemowl\u0105t mleko krowie, jaja i orzechy, zw\u0142aszcza orzeszki ziemne.<\/p>\n\n\n\n Szacuje si\u0119, \u017ce co roku epizod anafilaksji wyst\u0119puje u 1 do 3 procent ludzi na \u015bwiecie. W Europie jedna na 300 os\u00f3b dozna\u0142a wstrz\u0105su anafilaktycznego.<\/p>\n\n\n\n Do czynnik\u00f3w wywo\u0142uj\u0105cych anafilaksj\u0119 zalicza si\u0119 m.in.: wspomniane jady owad\u00f3w<\/strong> (os, szerszeni, pszcz\u00f3\u0142, mr\u00f3wek), pokarmy<\/strong> (orzechy, w tym orzeszki ziemne, skorupiaki, cytrusy \u2013 u doros\u0142ych; jajka, mleko krowie, ryby, soja, pszenica, orzechy ziemne i laskowe \u2013 u dzieci; przyprawy, konserwanty, barwniki \u2013 bez wzgl\u0119du na wiek), alergeny wziewne<\/strong> (lateks, sier\u015b\u0107 konia, sier\u015b\u0107 kota), leki<\/strong> (niesteroidowe leki przeciwzapalne, antybiotyki, cytostatyki, \u015brodki kontrastowe, insulina, leki wykorzystywane przy znieczuleniu, pyrazolony), szczepionki i surowice (szczepionki przeciwwirusowe, surowica przeciwt\u0119\u017ccowa), przetoczenia krwi albo preparat\u00f3w krwiopochodnych, skrajne temperatury, stres oraz intensywny wysi\u0142ek fizyczny.<\/p>\n\n\n\n Czasami przyczyny wstrz\u0105su anafilaktycznego nie s\u0105 znane. W\u00f3wczas m\u00f3wi si\u0119 o anafilaksji idiopatycznej.<\/p>\n\n\n\n Po kontakcie z antygenem dochodzi do pobudzenia limfocyt\u00f3w<\/a> B i produkcji przeciwcia\u0142 IgE. Przeciwcia\u0142a te wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z w\u0142a\u015bciwymi receptorami zlokalizowanymi na powierzchni kom\u00f3rek tucznych oraz bazofili. W efekcie nast\u0119puje wyrzut m.in. histaminy<\/a> i tryptazy, zwi\u0119ksza si\u0119 przepuszczalno\u015b\u0107 kom\u00f3rek \u015br\u00f3db\u0142onka naczy\u0144, a same naczynia si\u0119 rozszerzaj\u0105. To z kolei powoduje spadek ci\u015bnienia krwi.<\/p>\n\n\n\n Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce objawy wstrz\u0105su anafilaktycznego zazwyczaj pojawiaj\u0105 si\u0119 bardzo szybko<\/strong> po kontakcie z alergenem \u2013 w ci\u0105gu kilku minut, a w skrajnych przypadkach nawet kilku sekund. W 90 procent przypadk\u00f3w pierwsze symptomy mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 do 30 minut od np. za\u017cycia leku albo zjedzenia pokarmu alergizuj\u0105cego, ale czasami wyst\u0119puj\u0105 oko\u0142o 2 godzin po.<\/p>\n\n\n\n U wi\u0119kszo\u015bci chorych wstrz\u0105s najpierw daje objawy sk\u00f3rne<\/strong> \u2013 wysypka, opuchlizna ust, j\u0119zyka lub gard\u0142a, katar, opuchlizna b\u0142on \u015bluzowych oczu i powiek, rumie\u0144<\/a> oraz sw\u0119dzenie \u2013 a dopiero p\u00f3\u017aniej obserwuje si\u0119 symptomy ze strony innych uk\u0142ad\u00f3w. Chorzy najcz\u0119\u015bciej skar\u017c\u0105 si\u0119 na silne os\u0142abienie, uczucie ko\u0142atania serca, problemy ze z\u0142apaniem oddechu, uczucie braku powietrza, b\u00f3le brzucha, wymioty, nudno\u015bci, chrypk\u0119 i kaszel. <\/p>\n\n\n\n Bardzo du\u017cym zagro\u017ceniem <\/strong>w przypadku wstrz\u0105su anafilaktycznego jest szybki spadek ci\u015bnienia t\u0119tniczego \u2013 poni\u017cej 90 mm Hg u doros\u0142ych i 70 mm Hg u dzieci do 10. roku \u017cycia \u2013 kt\u00f3ry mo\u017ce prowadzi\u0107 do utraty przytomno\u015bci oraz obrz\u0119k tkanek gard\u0142a skutkuj\u0105cy niemo\u017cno\u015bci\u0105 oddychania.<\/p>\n\n\n\nPrzyczyny anafilaksji<\/h2>\n\n\n\n
Mechanizm powstawania wstrz\u0105su <\/h2>\n\n\n\n
Jakie s\u0105 objawy wstrz\u0105su anafilaktycznego?<\/h2>\n\n\n\n
![\"konsultacja](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/alergolog-testy.webp\")