Z tego artyku\u0142u dowiesz si\u0119:<\/h3>\n\n\n\n\n- Czym jest gluten?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Jakie s\u0105 rodzaje nietolerancji glutenu?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Jak wygl\u0105da alergia na gluten?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Czym charakteryzuje si\u0119 celiakia?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Jakie s\u0105 objawy celiakii?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Nieceliakalna nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 na gluten<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Jak s\u0105 objawy nieceliakalnej nietolerancji glutenu?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Jakie badania wykona\u0107 podejrzewaj\u0105c nietolerancj\u0119 glutenu?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Gdzie znale\u017a\u0107 produkty naturalnie bezglutenowe?<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Czym jest gluten?<\/h2>\n\n\n\n
Gluten to tak naprawd\u0119 grupa bia\u0142ek ro\u015blinnych, wyst\u0119puj\u0105cych w ziarnach niekt\u00f3rych zb\u00f3\u017c:<\/p>\n\n\n\n
\n- pszenicy (w\u0142\u0105cznie z jej starymi odmianami czyli samopszy, orkiszu i p\u0142askurce) – gliadyna pszenicy,<\/li>\n\n\n\n
- \u017cycie – sekalina,<\/li>\n\n\n\n
- j\u0119czmieniu – hordeina.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
\u0179r\u00f3d\u0142em glutenu mo\u017ce by\u0107 tak\u017ce niecertyfikowany owies.<\/strong> Cho\u0107 sam w sobie nie zawiera on glutenu, cz\u0119sto produkty owsiane s\u0105 zanieczyszczone ziarnami innych zb\u00f3\u017c, np. w wyniku obecno\u015bci samosiejek na polu czy ju\u017c w trakcie przetwarzania w procesach produkcyjnych.<\/p>\n\n\n\n\nGluten – grupa bia\u0142ek ro\u015blinnych obecnych w takich zbo\u017cach jak pszenica, samopsza, orkisz, \u017cyto i j\u0119czmie\u0144, a tak\u017ce w wielu produktach spo\u017cywczych.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Jak\u0105 rol\u0119 odgrywa gluten?<\/strong> Jest on zag\u0119stnikiem i no\u015bnikiem smaku, odpowiada za spr\u0119\u017cysto\u015b\u0107 i pulchno\u015b\u0107 produkt\u00f3w zbo\u017cowych, zapewniaj\u0105c im odpowiedni\u0105 struktur\u0119 w trakcie wypieku. Ze wzgl\u0119du na jego w\u0142a\u015bciwo\u015bci jest cz\u0119sto dodawany do w\u0119dlin czy produkt\u00f3w typu instant.<\/p>\n\n\n\nWi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas bez obaw mo\u017ce spo\u017cywa\u0107 produkty glutenowe ka\u017cdego dnia. Jednak u pewnego odsetka spo\u0142ecze\u0144stwa po zjedzeniu produkt\u00f3w zawieraj\u0105cych gluten dochodzi do niepo\u017c\u0105danej reakcji organizmu. W\u00f3wczas m\u00f3wimy o nietolerancji glutenu. Dlaczego gluten jest w stanie wywo\u0142ywa\u0107 taki efekt na nasz organizm? <\/strong>W swojej strukturze zawiera on wiele powtarzalnych sekwencji aminokwas\u00f3w zawieraj\u0105cych glutamin\u0119 i prolin\u0119, przez co jest jego ca\u0142kowite strawienie jest dla naszego przewodu pokarmowego nie lada wyzwaniem. Niekompletnie strawie cz\u0105steczki glutenu s\u0105 zdolne do niepo\u017c\u0105danej aktywacji uk\u0142adu odporno\u015bciowego.<\/p>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n ![\"badania](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/bol-brzucha.webp\")
Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Pakiet bada\u0144<\/div>\n W kierunku celiakii<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Borykasz si\u0119 z b\u00f3lami brzucha, wzd\u0119ciami lub niedoborami witamin mimo stosowania diety? Wykonaj pakiet bada\u0144, aby sprawdzi\u0107 obecno\u015b\u0107 przeciwcia\u0142 i zweryfikowa\u0107, czy Tw\u00f3j organizm toleruje gluten.<\/div>\n
\n 239 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nNietolerancja glutenu – rodzaje<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nWyr\u00f3\u017cnia si\u0119 dwa, a wed\u0142ug niekt\u00f3rych \u017ar\u00f3de\u0142 trzy rodzaje nietolerancji glutenu:<\/p>\n\n\n\n
\n- Alergi\u0119 na gluten<\/strong> – schorzenie zale\u017cne od przeciwcia\u0142 klasy IgE,<\/li>\n\n\n\n
- Celiaki\u0119<\/strong> – czyli chorob\u0119 autoimmunologiczn\u0105<\/a> o pod\u0142o\u017cu genetycznym,<\/li>\n\n\n\n
- Nieceliakaln\u0105 nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 na gluten (NCGS)<\/strong> – w jej przebiegu obserwuje si\u0119 nieprawid\u0142owe reakcje uk\u0142adu odporno\u015bciowego dotycz\u0105ce przeciwcia\u0142 klas IgA<\/a> i IgG<\/a>. Termin ten wprowadzono stosunkowo niedawno, w 2012 roku, dla odr\u00f3\u017cnienia nowej jednostki chorobowej od znanych ju\u017c alergii i celiakii.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Cz\u0119sto\u015b\u0107 wyst\u0119powania poszczeg\u00f3lnych typ\u00f3w nietolerancji glutenu, ze wzgl\u0119du na utrudnione post\u0119powanie diagnostyczne jest trudna do jednoznacznego okre\u015blenia.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nJak wygl\u0105da alergia na gluten?<\/h2>\n\n\n\n
Alergia na gluten to nieprawid\u0142owa reakcja uk\u0142adu immunologicznego na obecno\u015b\u0107 bia\u0142ek glutenowych w spo\u017cywanych pokarmach. Jest to reakcja IgE-zale\u017cna, kt\u00f3rej mechanizm jest podobny jak w przypadku innych reakcji uczuleniowych. Objawy alergii pojawiaj\u0105 si\u0119 w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w natychmiast po spo\u017cyciu glutenu, w kolejnych godzinach ulegaj\u0105c pog\u0142\u0119bieniu.<\/p>\n\n\n\n
\nAlergia na gluten to nieprawid\u0142owa, IgE-zale\u017cna reakcja uk\u0142adu immunologicznego na obecno\u015b\u0107 bia\u0142ek glutenowych w spo\u017cywanych pokarmach.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
W zale\u017cno\u015bci od reaktywno\u015bci uk\u0142adu immunologicznego u pacjenta mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 nast\u0119puj\u0105ce objawy (razem lub osobno):<\/p>\n\n\n\n
\n- zmiany sk\u00f3rne, takie jak wysypka lub pokrzywka<\/a>,<\/li>\n\n\n\n
- obrz\u0119ki,<\/li>\n\n\n\n
- nie\u017cyt nosa,<\/li>\n\n\n\n
- trudno\u015bci z oddychaniem (duszno\u015bci lub atak astmy),<\/li>\n\n\n\n
- wymioty,<\/li>\n\n\n\n
- biegunka<\/a>,<\/li>\n\n\n\n
- wstrz\u0105s anafilaktyczny<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
W jej przypadku wskazana jest ci\u0105g\u0142a dieta bezglutenowa.<\/strong> Maj\u0105c do czynienia z alergi\u0105 pokarmow\u0105 warto jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce mo\u017ce ona z czasem ust\u0119powa\u0107. Podstaw\u0105 do rezygnacji z diety bezglutenowej powinny by\u0107 w tym przypadku negatywne wyniki test\u00f3w alergicznych.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCzym charakteryzuje si\u0119 celiakia?<\/h2>\n\n\n\n
Celiakia (choroba trzewna)<\/strong> nale\u017cy do chor\u00f3b autoimmunologicznych, w kt\u00f3rych reakcje uk\u0142adu odporno\u015bciowego skierowane s\u0105 przeciwko w\u0142asnym tkankom. Do jej wyst\u0105pienia mo\u017ce doj\u015b\u0107 w ka\u017cdym wieku, zar\u00f3wno u dzieci, doros\u0142ych jak i os\u00f3b starszych. W jej przebiegu obserwuje si\u0119 przewlek\u0142y stan zapalny oraz zanik kosmk\u00f3w jelitowych \u2013 wypustek w \u015bluz\u00f3wce jelit odpowiedzialnych za przyswajanie substancji od\u017cywczych z pokarmu \u2013 co wp\u0142ywa na zaburzenia wch\u0142aniania, a w efekcie powstawanie niedobor\u00f3w i niedo\u017cywienie, prowadz\u0105cych do szeregu powik\u0142a\u0144 w ca\u0142ym organizmie cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\nPrzyczyny wyst\u0119powania schorzenia nie s\u0105 dok\u0142adnie znane, ale uwa\u017ca si\u0119, \u017ce g\u0142\u00f3wny czynnik rozwoju celiakii to uwarunkowania genetyczne<\/strong>. W\u015br\u00f3d czynnik\u00f3w ryzyka zwi\u0119kszaj\u0105cych prawdopodobie\u0144stwo jej wyst\u0105pienia s\u0105 tak\u017ce:<\/p>\n\n\n\n\n- nag\u0142e zmiany hormonalne (spowodowane ci\u0105\u017c\u0105, menopauz\u0105<\/a> lub okresem dojrzewania),<\/li>\n\n\n\n
- d\u0142ugotrwa\u0142e infekcje,<\/li>\n\n\n\n
- przewlek\u0142y stres<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Celiakia jest chorob\u0105 przewlek\u0142\u0105<\/strong>. Jedyn\u0105 metod\u0105 leczenia celiakii jest ca\u0142kowite wyeliminowanie produkt\u00f3w zawieraj\u0105cych gluten \u2013 stosowanie wy\u0142\u0105cznie restrykcyjnej diety bezglutenowej do ko\u0144ca \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nObjawy celiakii<\/h2>\n\n\n\n
Celiakia i jej objawy mog\u0105 mie\u0107 r\u00f3\u017cny charakter. Wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 trzy rodzaje choroby: celiaki\u0119 pe\u0142noobjawow\u0105, sk\u0105poobjawow\u0105 oraz bezobjawow\u0105<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/celiakia-pelno-i-ska\u0328poobjawowa-683x1024.png\")
<\/figure><\/div>\n\n\nW przypadku celiakii pe\u0142noobjawowej <\/strong>obserwuje si\u0119:<\/p>\n\n\n\n\n- biegunki t\u0142uszczowe lub wodniste (mo\u017ce wyst\u0119powa\u0107 ostra lub przewlek\u0142a biegunka),<\/li>\n\n\n\n
- b\u00f3le brzucha,<\/li>\n\n\n\n
- wzd\u0119cia,<\/li>\n\n\n\n
- zwi\u0119kszenie obwodu brzucha,<\/li>\n\n\n\n
- utrat\u0119 masy cia\u0142a albo brak przyrostu w przypadku dzieci,<\/li>\n\n\n\n
- anemi\u0119<\/a> z niedoboru \u017celaza,<\/li>\n\n\n\n
- inne problemy wywo\u0142ane przez zaburzone wch\u0142anianie sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych, witamin i mikroelement\u00f3w<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Celiakia sk\u0105poobjawowa<\/strong> lub inaczej nietypowa powoduje:<\/p>\n\n\n\n\n- zmiany sk\u00f3rne,<\/li>\n\n\n\n
- zmiany w obr\u0119bie b\u0142on \u015bluzowych w tym nawracaj\u0105ce afty,<\/li>\n\n\n\n
- wrzodziej\u0105ce zapalenia jamy ustnej i opryszczkowe zapalenia sk\u00f3ry,<\/li>\n\n\n\n
- osteoporoz\u0119<\/a>,<\/li>\n\n\n\n
- b\u00f3le kostno-stawowe,<\/li>\n\n\n\n
- zaburzenia ruchomo\u015bci staw\u00f3w,<\/li>\n\n\n\n
- przewlek\u0142e zm\u0119czenie,<\/li>\n\n\n\n
- b\u00f3le g\u0142owy<\/a>,<\/li>\n\n\n\n
- depresj\u0119<\/a>,<\/li>\n\n\n\n
- ataksj\u0119,<\/li>\n\n\n\n
- zaburzenia koncentracji,<\/li>\n\n\n\n
- sk\u0142onno\u015b\u0107 do poronie\u0144,<\/li>\n\n\n\n
- obni\u017cone libido<\/a>,<\/li>\n\n\n\n
- zaburzenia potencji,<\/li>\n\n\n\n
- problemy z p\u0142odno\u015bci\u0105,<\/li>\n\n\n\n
- zaburzenia miesi\u0105czkowania<\/a>,<\/li>\n\n\n\n
- st\u0142uszczenie w\u0105troby<\/a>,<\/li>\n\n\n\n
- pierwotn\u0105 marsko\u015b\u0107 w\u0105troby<\/a>,<\/li>\n\n\n\n
- hipercholesterolemi\u0119<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Celiakia bezobjawowa<\/strong> nazywana r\u00f3wnie\u017c utajon\u0105 nie daje \u017cadnych objaw\u00f3w, nie powoduje r\u00f3wnie\u017c zmian w jelicie cienkim, ale wp\u0142ywa na wyst\u0119powanie przeciwcia\u0142 we krwi. Uwaga \u2013 ten typ celiakii cz\u0119sto przekszta\u0142ca si\u0119 w sk\u0105po- lub pe\u0142noobjawow\u0105.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nNieceliakalna nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 na gluten – co trzeba o niej wiedzie\u0107?<\/h2>\n\n\n\n
Nieceliakalna nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 na gluten (NCGS)<\/strong> to nietolerancja glutenu zale\u017cna od przeciwcia\u0142 klasy IgG, podobnie jak wspomniana wcze\u015bniej celiakia. W przeciwie\u0144stwie do niej nie powoduje ona jednak zaniku kosmk\u00f3w jelitowych. Przyczyny wyst\u0119powania tego typu nietolerancji glutenu nie s\u0105 dobrze poznane. Zak\u0142ada si\u0119, \u017ce stanowi\u0105 one wynik interakcji mi\u0119dzy nieprawid\u0142ow\u0105 aktywacj\u0105 uk\u0142adu odporno\u015bciowego, czynnikami \u015brodowiskowymi i predyspozycjami genetycznymi. Jedn\u0105 z hipotez na temat wyst\u0119powania poszczeg\u00f3lnych objaw\u00f3w s\u0105 kompleksy swoistych dla glutenu przeciwcia\u0142 IgG i nietypowych produkt\u00f3w jego rozk\u0142adu, kt\u00f3re przedostaj\u0105 si\u0119 do krwioobiegu przez upo\u015bledzon\u0105 barier\u0119 b\u0142ony \u015bluzowej jelita cienkiego. Tego typu nietolerancja glutenu, podobnie jak ma to miejsce w przypadku innych nietolerancji pokarmowych<\/a>, mo\u017ce wyst\u0119powa\u0107 zar\u00f3wno u dzieci jak i doros\u0142ych.<\/p>\n\n\n\n\nO nieceliakalnej nadwra\u017cliwo\u015bci na gluten (NCGS) m\u00f3wimy w sytuacji, gdy pacjent odczuwa objawy spowodowane spo\u017cyciem glutenu, kt\u00f3re nie s\u0105 zwi\u0105zane z celiaki\u0105 ani alergi\u0105 na gluten.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Co powoduje uszkodzenie bariery jelita cienkiego? <\/strong>W\u015br\u00f3d najwa\u017cniejszych czynnik\u00f3w s\u0105:<\/p>\n\n\n\n\n- d\u0142ugotrwa\u0142y stres,<\/li>\n\n\n\n
- zatrucia pokarmowe,<\/li>\n\n\n\n
- ostre infekcje wirusowe i bakteryjne,<\/li>\n\n\n\n
- stosowanie niekt\u00f3rych lek\u00f3w (m.in. NLPZ, inhibitory pompy protonowej, antybiotyki),<\/li>\n\n\n\n
- chemio- i radioterapia,<\/li>\n\n\n\n
- urazy,<\/li>\n\n\n\n
- zabiegi chirurgiczne.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Co wa\u017cne, jest to schorzenie odwracalne<\/strong>. Najcz\u0119\u015bciej wystarczy stosowanie przez pewien czas diety bezglutenowej \u2013 do momentu ust\u0105pienia objaw\u00f3w. Zazwyczaj ma to miejsce po up\u0142ywie kilku tygodni od eliminacji glutenu.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nObjawy nieceliakalnej nietolerancji glutenu<\/h2>\n\n\n\n
Jakie s\u0105 objawy nietolerancji glutenu? W przebiegu nietolerancji IgG-zale\u017cnej pacjenci skar\u017c\u0105 si\u0119 na:<\/p>\n\n\n\n
\n- b\u00f3le brzucha,<\/li>\n\n\n\n
- biegunki,<\/li>\n\n\n\n
- md\u0142o\u015bci,<\/li>\n\n\n\n
- uczucie pe\u0142no\u015bci,<\/li>\n\n\n\n
- os\u0142abienie,<\/li>\n\n\n\n
- b\u00f3le g\u0142owy,<\/li>\n\n\n\n
- zmiany sk\u00f3rne (w tym tr\u0105dzik<\/a>),<\/li>\n\n\n\n
- b\u00f3le staw\u00f3w<\/a> i mi\u0119\u015bni,<\/li>\n\n\n\n
- zaburzenia widzenia,<\/li>\n\n\n\n
- zmiany zachowania,<\/li>\n\n\n\n
- problemy z zasypianiem<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Do manifestacji objaw\u00f3w klinicznych w tym przypadku dochodzi zwykle w ci\u0105gu kilku godzin lub dni po spo\u017cyciu produkt\u00f3w zawieraj\u0105cych gluten.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nBadania na nietolerancj\u0119 glutenu<\/h2>\n\n\n\n
Nieleczona celiakia mo\u017ce powodowa\u0107 szereg powik\u0142a\u0144, w tym m.in. zaburzenia neurologiczne, samoistne poronienia, przedwczesn\u0105 menopauz\u0119 oraz nowotwory przewodu pokarmowego. W zwi\u0105zku z tym, w przypadku wyst\u0105pienia wspomnianych objaw\u00f3w lub zaistnienia podejrze\u0144, \u017ce mamy do czynienia z nietolerancj\u0105 glutenu, nale\u017cy zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do lekarza i wykona\u0107 badania. Diagnostyka celiakii<\/a> obejmuje oznaczenie aktywno\u015bci swoistych przeciwcia\u0142:<\/p>\n\n\n\n\n- przeciwko endomysium mi\u0119\u015bni g\u0142adkich (EmA),<\/li>\n\n\n\n
- transglutaminazie tkankowej (anty-tTG),<\/li>\n\n\n\n
- gliadynie (AGA).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
W przypadku dodatnich wynik\u00f3w cz\u0119sto przeprowadza si\u0119 biopsj\u0119 \u015bluz\u00f3wki jelita cienkiego<\/strong>, kt\u00f3ra ostatecznie potwierdza lub wyklucza celiaki\u0119. W diagnostyce celiakii wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c badania genetyczne, maj\u0105ce na celu identyfikacj\u0119 dw\u00f3ch antygen\u00f3w: HLA-DQ2 iHLA-DQ8, w przypadku kt\u00f3rych udowodniono, \u017ce maj\u0105 one wp\u0142yw na rozw\u00f3j choroby.<\/p>\n\n\n\nNietolerancj\u0119 IgE-zale\u017cn\u0105 czyli alergi\u0119 na gluten<\/strong> wykrywa si\u0119 z kolei na podstawie test\u00f3w z krwi \u2013 sprawdza si\u0119 poziom przeciwcia\u0142 IgE swoistych dla pszenicy lub glutenu. Wysoki poziom tych przeciwcia\u0142 \u015bwiadczy o tocz\u0105cym si\u0119 procesie chorobowym.<\/p>\n\n\n\nA co z nieceliakaln\u0105 nadwra\u017cliwo\u015bci\u0105 na gluten? W przypadku tej jednostki chorobowej nie ma specyficznych marker\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0142yby w 100% potwierdza\u0107 jej wyst\u0119powanie. Obecnie diagnozowana jest ona wy\u0142\u0105cznie na podstawie objaw\u00f3w klinicznych, po wykluczeniu celiakii i alergii na gluten.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nProdukty bezglutenowe – lista, gdzie znale\u017a\u0107?<\/h2>\n\n\n\n
Wi\u0119kszo\u015b\u0107 produkt\u00f3w spo\u017cywczych dost\u0119pnych na rynku zawiera gluten w swoim sk\u0142adzie. Wynika to z faktu, i\u017c cz\u0119sto zbo\u017ca go zawieraj\u0105ce stanowi\u0105 naturalne zanieczyszczenie proces\u00f3w produkcyjnych. Powszechnie te\u017c jest on dodawany do niekt\u00f3rych produkt\u00f3w by poprawi\u0107 ich walory smakowe. Nie oznacza to jednak, \u017ce osoby stosuj\u0105ce diet\u0119 bezglutenow\u0105 s\u0105 skazane na ubogi, ma\u0142o urozmaicony jad\u0142ospis. Mog\u0105 one bowiem si\u0119ga\u0107 nie tylko po produkty naturalnie bezglutenowe, ale r\u00f3wnie\u017c specjalnie opracowane produkty spo\u017cywcze. Jak je rozpozna\u0107? Najcz\u0119\u015bciej posiadaj\u0105 one na opakowaniu symbol przekre\u015blonego k\u0142osa.<\/p>\n\n\n\n
\nZa bezglutenowe uznawane s\u0105 produkty przetworzone, w kt\u00f3rych zawarto\u015b\u0107 glutenu nie przekracza 20 ppm (20 mg na kg).<\/strong> Poznasz je mi\u0119dzy innymi po znaku przekre\u015blonego k\u0142osa.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\nCo mo\u017cna bez obaw spo\u017cywa\u0107 na diecie bezglutenowej? Przede wszystkim:<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Czym jest gluten?<\/h2>\n\n\n\n
Gluten to tak naprawd\u0119 grupa bia\u0142ek ro\u015blinnych, wyst\u0119puj\u0105cych w ziarnach niekt\u00f3rych zb\u00f3\u017c:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- pszenicy (w\u0142\u0105cznie z jej starymi odmianami czyli samopszy, orkiszu i p\u0142askurce) – gliadyna pszenicy,<\/li>\n\n\n\n
- \u017cycie – sekalina,<\/li>\n\n\n\n
- j\u0119czmieniu – hordeina.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
\u0179r\u00f3d\u0142em glutenu mo\u017ce by\u0107 tak\u017ce niecertyfikowany owies.<\/strong> Cho\u0107 sam w sobie nie zawiera on glutenu, cz\u0119sto produkty owsiane s\u0105 zanieczyszczone ziarnami innych zb\u00f3\u017c, np. w wyniku obecno\u015bci samosiejek na polu czy ju\u017c w trakcie przetwarzania w procesach produkcyjnych.<\/p>\n\n\n\n
\n
Gluten – grupa bia\u0142ek ro\u015blinnych obecnych w takich zbo\u017cach jak pszenica, samopsza, orkisz, \u017cyto i j\u0119czmie\u0144, a tak\u017ce w wielu produktach spo\u017cywczych.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Jak\u0105 rol\u0119 odgrywa gluten?<\/strong> Jest on zag\u0119stnikiem i no\u015bnikiem smaku, odpowiada za spr\u0119\u017cysto\u015b\u0107 i pulchno\u015b\u0107 produkt\u00f3w zbo\u017cowych, zapewniaj\u0105c im odpowiedni\u0105 struktur\u0119 w trakcie wypieku. Ze wzgl\u0119du na jego w\u0142a\u015bciwo\u015bci jest cz\u0119sto dodawany do w\u0119dlin czy produkt\u00f3w typu instant.<\/p>\n\n\n\n
Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas bez obaw mo\u017ce spo\u017cywa\u0107 produkty glutenowe ka\u017cdego dnia. Jednak u pewnego odsetka spo\u0142ecze\u0144stwa po zjedzeniu produkt\u00f3w zawieraj\u0105cych gluten dochodzi do niepo\u017c\u0105danej reakcji organizmu. W\u00f3wczas m\u00f3wimy o nietolerancji glutenu. Dlaczego gluten jest w stanie wywo\u0142ywa\u0107 taki efekt na nasz organizm? <\/strong>W swojej strukturze zawiera on wiele powtarzalnych sekwencji aminokwas\u00f3w zawieraj\u0105cych glutamin\u0119 i prolin\u0119, przez co jest jego ca\u0142kowite strawienie jest dla naszego przewodu pokarmowego nie lada wyzwaniem. Niekompletnie strawie cz\u0105steczki glutenu s\u0105 zdolne do niepo\u017c\u0105danej aktywacji uk\u0142adu odporno\u015bciowego.<\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n\n Sprawd\u017a!<\/div>\n\nPakiet bada\u0144<\/div>\nW kierunku celiakii<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n\nBorykasz si\u0119 z b\u00f3lami brzucha, wzd\u0119ciami lub niedoborami witamin mimo stosowania diety? Wykonaj pakiet bada\u0144, aby sprawdzi\u0107 obecno\u015b\u0107 przeciwcia\u0142 i zweryfikowa\u0107, czy Tw\u00f3j organizm toleruje gluten.<\/div>\n
\n239 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nNietolerancja glutenu – rodzaje<\/h2>\n\n\n\n\n
\n\n \n\nWyr\u00f3\u017cnia si\u0119 dwa, a wed\u0142ug niekt\u00f3rych \u017ar\u00f3de\u0142 trzy rodzaje nietolerancji glutenu:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- Alergi\u0119 na gluten<\/strong> – schorzenie zale\u017cne od przeciwcia\u0142 klasy IgE,<\/li>\n\n\n\n
- Celiaki\u0119<\/strong> – czyli chorob\u0119 autoimmunologiczn\u0105<\/a> o pod\u0142o\u017cu genetycznym,<\/li>\n\n\n\n
- Nieceliakaln\u0105 nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 na gluten (NCGS)<\/strong> – w jej przebiegu obserwuje si\u0119 nieprawid\u0142owe reakcje uk\u0142adu odporno\u015bciowego dotycz\u0105ce przeciwcia\u0142 klas IgA<\/a> i IgG<\/a>. Termin ten wprowadzono stosunkowo niedawno, w 2012 roku, dla odr\u00f3\u017cnienia nowej jednostki chorobowej od znanych ju\u017c alergii i celiakii.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Cz\u0119sto\u015b\u0107 wyst\u0119powania poszczeg\u00f3lnych typ\u00f3w nietolerancji glutenu, ze wzgl\u0119du na utrudnione post\u0119powanie diagnostyczne jest trudna do jednoznacznego okre\u015blenia.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nJak wygl\u0105da alergia na gluten?<\/h2>\n\n\n\n
Alergia na gluten to nieprawid\u0142owa reakcja uk\u0142adu immunologicznego na obecno\u015b\u0107 bia\u0142ek glutenowych w spo\u017cywanych pokarmach. Jest to reakcja IgE-zale\u017cna, kt\u00f3rej mechanizm jest podobny jak w przypadku innych reakcji uczuleniowych. Objawy alergii pojawiaj\u0105 si\u0119 w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w natychmiast po spo\u017cyciu glutenu, w kolejnych godzinach ulegaj\u0105c pog\u0142\u0119bieniu.<\/p>\n\n\n\n
\n
Alergia na gluten to nieprawid\u0142owa, IgE-zale\u017cna reakcja uk\u0142adu immunologicznego na obecno\u015b\u0107 bia\u0142ek glutenowych w spo\u017cywanych pokarmach.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
W zale\u017cno\u015bci od reaktywno\u015bci uk\u0142adu immunologicznego u pacjenta mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 nast\u0119puj\u0105ce objawy (razem lub osobno):<\/p>\n\n\n\n
- \n
- zmiany sk\u00f3rne, takie jak wysypka lub pokrzywka<\/a>,<\/li>\n\n\n\n
- obrz\u0119ki,<\/li>\n\n\n\n
- nie\u017cyt nosa,<\/li>\n\n\n\n
- trudno\u015bci z oddychaniem (duszno\u015bci lub atak astmy),<\/li>\n\n\n\n
- wymioty,<\/li>\n\n\n\n
- biegunka<\/a>,<\/li>\n\n\n\n
- wstrz\u0105s anafilaktyczny<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
W jej przypadku wskazana jest ci\u0105g\u0142a dieta bezglutenowa.<\/strong> Maj\u0105c do czynienia z alergi\u0105 pokarmow\u0105 warto jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce mo\u017ce ona z czasem ust\u0119powa\u0107. Podstaw\u0105 do rezygnacji z diety bezglutenowej powinny by\u0107 w tym przypadku negatywne wyniki test\u00f3w alergicznych.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nCzym charakteryzuje si\u0119 celiakia?<\/h2>\n\n\n\n
Celiakia (choroba trzewna)<\/strong> nale\u017cy do chor\u00f3b autoimmunologicznych, w kt\u00f3rych reakcje uk\u0142adu odporno\u015bciowego skierowane s\u0105 przeciwko w\u0142asnym tkankom. Do jej wyst\u0105pienia mo\u017ce doj\u015b\u0107 w ka\u017cdym wieku, zar\u00f3wno u dzieci, doros\u0142ych jak i os\u00f3b starszych. W jej przebiegu obserwuje si\u0119 przewlek\u0142y stan zapalny oraz zanik kosmk\u00f3w jelitowych \u2013 wypustek w \u015bluz\u00f3wce jelit odpowiedzialnych za przyswajanie substancji od\u017cywczych z pokarmu \u2013 co wp\u0142ywa na zaburzenia wch\u0142aniania, a w efekcie powstawanie niedobor\u00f3w i niedo\u017cywienie, prowadz\u0105cych do szeregu powik\u0142a\u0144 w ca\u0142ym organizmie cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n
Przyczyny wyst\u0119powania schorzenia nie s\u0105 dok\u0142adnie znane, ale uwa\u017ca si\u0119, \u017ce g\u0142\u00f3wny czynnik rozwoju celiakii to uwarunkowania genetyczne<\/strong>. W\u015br\u00f3d czynnik\u00f3w ryzyka zwi\u0119kszaj\u0105cych prawdopodobie\u0144stwo jej wyst\u0105pienia s\u0105 tak\u017ce:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- nag\u0142e zmiany hormonalne (spowodowane ci\u0105\u017c\u0105, menopauz\u0105<\/a> lub okresem dojrzewania),<\/li>\n\n\n\n
- d\u0142ugotrwa\u0142e infekcje,<\/li>\n\n\n\n
- przewlek\u0142y stres<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Celiakia jest chorob\u0105 przewlek\u0142\u0105<\/strong>. Jedyn\u0105 metod\u0105 leczenia celiakii jest ca\u0142kowite wyeliminowanie produkt\u00f3w zawieraj\u0105cych gluten \u2013 stosowanie wy\u0142\u0105cznie restrykcyjnej diety bezglutenowej do ko\u0144ca \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nObjawy celiakii<\/h2>\n\n\n\n
Celiakia i jej objawy mog\u0105 mie\u0107 r\u00f3\u017cny charakter. Wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 trzy rodzaje choroby: celiaki\u0119 pe\u0142noobjawow\u0105, sk\u0105poobjawow\u0105 oraz bezobjawow\u0105<\/strong>.<\/p>\n\n\n
\n<\/figure><\/div>\n\n\nW przypadku celiakii pe\u0142noobjawowej <\/strong>obserwuje si\u0119:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- biegunki t\u0142uszczowe lub wodniste (mo\u017ce wyst\u0119powa\u0107 ostra lub przewlek\u0142a biegunka),<\/li>\n\n\n\n
- b\u00f3le brzucha,<\/li>\n\n\n\n
- wzd\u0119cia,<\/li>\n\n\n\n
- zwi\u0119kszenie obwodu brzucha,<\/li>\n\n\n\n
- utrat\u0119 masy cia\u0142a albo brak przyrostu w przypadku dzieci,<\/li>\n\n\n\n
- anemi\u0119<\/a> z niedoboru \u017celaza,<\/li>\n\n\n\n
- inne problemy wywo\u0142ane przez zaburzone wch\u0142anianie sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych, witamin i mikroelement\u00f3w<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Celiakia sk\u0105poobjawowa<\/strong> lub inaczej nietypowa powoduje:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- zmiany sk\u00f3rne,<\/li>\n\n\n\n
- zmiany w obr\u0119bie b\u0142on \u015bluzowych w tym nawracaj\u0105ce afty,<\/li>\n\n\n\n
- wrzodziej\u0105ce zapalenia jamy ustnej i opryszczkowe zapalenia sk\u00f3ry,<\/li>\n\n\n\n
- osteoporoz\u0119<\/a>,<\/li>\n\n\n\n
- b\u00f3le kostno-stawowe,<\/li>\n\n\n\n
- zaburzenia ruchomo\u015bci staw\u00f3w,<\/li>\n\n\n\n
- przewlek\u0142e zm\u0119czenie,<\/li>\n\n\n\n
- b\u00f3le g\u0142owy<\/a>,<\/li>\n\n\n\n
- depresj\u0119<\/a>,<\/li>\n\n\n\n
- ataksj\u0119,<\/li>\n\n\n\n
- zaburzenia koncentracji,<\/li>\n\n\n\n
- sk\u0142onno\u015b\u0107 do poronie\u0144,<\/li>\n\n\n\n
- obni\u017cone libido<\/a>,<\/li>\n\n\n\n
- zaburzenia potencji,<\/li>\n\n\n\n
- problemy z p\u0142odno\u015bci\u0105,<\/li>\n\n\n\n
- zaburzenia miesi\u0105czkowania<\/a>,<\/li>\n\n\n\n
- st\u0142uszczenie w\u0105troby<\/a>,<\/li>\n\n\n\n
- pierwotn\u0105 marsko\u015b\u0107 w\u0105troby<\/a>,<\/li>\n\n\n\n
- hipercholesterolemi\u0119<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Celiakia bezobjawowa<\/strong> nazywana r\u00f3wnie\u017c utajon\u0105 nie daje \u017cadnych objaw\u00f3w, nie powoduje r\u00f3wnie\u017c zmian w jelicie cienkim, ale wp\u0142ywa na wyst\u0119powanie przeciwcia\u0142 we krwi. Uwaga \u2013 ten typ celiakii cz\u0119sto przekszta\u0142ca si\u0119 w sk\u0105po- lub pe\u0142noobjawow\u0105.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nNieceliakalna nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 na gluten – co trzeba o niej wiedzie\u0107?<\/h2>\n\n\n\n
Nieceliakalna nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 na gluten (NCGS)<\/strong> to nietolerancja glutenu zale\u017cna od przeciwcia\u0142 klasy IgG, podobnie jak wspomniana wcze\u015bniej celiakia. W przeciwie\u0144stwie do niej nie powoduje ona jednak zaniku kosmk\u00f3w jelitowych. Przyczyny wyst\u0119powania tego typu nietolerancji glutenu nie s\u0105 dobrze poznane. Zak\u0142ada si\u0119, \u017ce stanowi\u0105 one wynik interakcji mi\u0119dzy nieprawid\u0142ow\u0105 aktywacj\u0105 uk\u0142adu odporno\u015bciowego, czynnikami \u015brodowiskowymi i predyspozycjami genetycznymi. Jedn\u0105 z hipotez na temat wyst\u0119powania poszczeg\u00f3lnych objaw\u00f3w s\u0105 kompleksy swoistych dla glutenu przeciwcia\u0142 IgG i nietypowych produkt\u00f3w jego rozk\u0142adu, kt\u00f3re przedostaj\u0105 si\u0119 do krwioobiegu przez upo\u015bledzon\u0105 barier\u0119 b\u0142ony \u015bluzowej jelita cienkiego. Tego typu nietolerancja glutenu, podobnie jak ma to miejsce w przypadku innych nietolerancji pokarmowych<\/a>, mo\u017ce wyst\u0119powa\u0107 zar\u00f3wno u dzieci jak i doros\u0142ych.<\/p>\n\n\n\n
\n
O nieceliakalnej nadwra\u017cliwo\u015bci na gluten (NCGS) m\u00f3wimy w sytuacji, gdy pacjent odczuwa objawy spowodowane spo\u017cyciem glutenu, kt\u00f3re nie s\u0105 zwi\u0105zane z celiaki\u0105 ani alergi\u0105 na gluten.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Co powoduje uszkodzenie bariery jelita cienkiego? <\/strong>W\u015br\u00f3d najwa\u017cniejszych czynnik\u00f3w s\u0105:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- d\u0142ugotrwa\u0142y stres,<\/li>\n\n\n\n
- zatrucia pokarmowe,<\/li>\n\n\n\n
- ostre infekcje wirusowe i bakteryjne,<\/li>\n\n\n\n
- stosowanie niekt\u00f3rych lek\u00f3w (m.in. NLPZ, inhibitory pompy protonowej, antybiotyki),<\/li>\n\n\n\n
- chemio- i radioterapia,<\/li>\n\n\n\n
- urazy,<\/li>\n\n\n\n
- zabiegi chirurgiczne.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Co wa\u017cne, jest to schorzenie odwracalne<\/strong>. Najcz\u0119\u015bciej wystarczy stosowanie przez pewien czas diety bezglutenowej \u2013 do momentu ust\u0105pienia objaw\u00f3w. Zazwyczaj ma to miejsce po up\u0142ywie kilku tygodni od eliminacji glutenu.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nObjawy nieceliakalnej nietolerancji glutenu<\/h2>\n\n\n\n
Jakie s\u0105 objawy nietolerancji glutenu? W przebiegu nietolerancji IgG-zale\u017cnej pacjenci skar\u017c\u0105 si\u0119 na:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- b\u00f3le brzucha,<\/li>\n\n\n\n
- biegunki,<\/li>\n\n\n\n
- md\u0142o\u015bci,<\/li>\n\n\n\n
- uczucie pe\u0142no\u015bci,<\/li>\n\n\n\n
- os\u0142abienie,<\/li>\n\n\n\n
- b\u00f3le g\u0142owy,<\/li>\n\n\n\n
- zmiany sk\u00f3rne (w tym tr\u0105dzik<\/a>),<\/li>\n\n\n\n
- b\u00f3le staw\u00f3w<\/a> i mi\u0119\u015bni,<\/li>\n\n\n\n
- zaburzenia widzenia,<\/li>\n\n\n\n
- zmiany zachowania,<\/li>\n\n\n\n
- problemy z zasypianiem<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Do manifestacji objaw\u00f3w klinicznych w tym przypadku dochodzi zwykle w ci\u0105gu kilku godzin lub dni po spo\u017cyciu produkt\u00f3w zawieraj\u0105cych gluten.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nBadania na nietolerancj\u0119 glutenu<\/h2>\n\n\n\n
Nieleczona celiakia mo\u017ce powodowa\u0107 szereg powik\u0142a\u0144, w tym m.in. zaburzenia neurologiczne, samoistne poronienia, przedwczesn\u0105 menopauz\u0119 oraz nowotwory przewodu pokarmowego. W zwi\u0105zku z tym, w przypadku wyst\u0105pienia wspomnianych objaw\u00f3w lub zaistnienia podejrze\u0144, \u017ce mamy do czynienia z nietolerancj\u0105 glutenu, nale\u017cy zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do lekarza i wykona\u0107 badania. Diagnostyka celiakii<\/a> obejmuje oznaczenie aktywno\u015bci swoistych przeciwcia\u0142:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- przeciwko endomysium mi\u0119\u015bni g\u0142adkich (EmA),<\/li>\n\n\n\n
- transglutaminazie tkankowej (anty-tTG),<\/li>\n\n\n\n
- gliadynie (AGA).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
W przypadku dodatnich wynik\u00f3w cz\u0119sto przeprowadza si\u0119 biopsj\u0119 \u015bluz\u00f3wki jelita cienkiego<\/strong>, kt\u00f3ra ostatecznie potwierdza lub wyklucza celiaki\u0119. W diagnostyce celiakii wa\u017cn\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c badania genetyczne, maj\u0105ce na celu identyfikacj\u0119 dw\u00f3ch antygen\u00f3w: HLA-DQ2 iHLA-DQ8, w przypadku kt\u00f3rych udowodniono, \u017ce maj\u0105 one wp\u0142yw na rozw\u00f3j choroby.<\/p>\n\n\n\n
Nietolerancj\u0119 IgE-zale\u017cn\u0105 czyli alergi\u0119 na gluten<\/strong> wykrywa si\u0119 z kolei na podstawie test\u00f3w z krwi \u2013 sprawdza si\u0119 poziom przeciwcia\u0142 IgE swoistych dla pszenicy lub glutenu. Wysoki poziom tych przeciwcia\u0142 \u015bwiadczy o tocz\u0105cym si\u0119 procesie chorobowym.<\/p>\n\n\n\n
A co z nieceliakaln\u0105 nadwra\u017cliwo\u015bci\u0105 na gluten? W przypadku tej jednostki chorobowej nie ma specyficznych marker\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0142yby w 100% potwierdza\u0107 jej wyst\u0119powanie. Obecnie diagnozowana jest ona wy\u0142\u0105cznie na podstawie objaw\u00f3w klinicznych, po wykluczeniu celiakii i alergii na gluten.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nProdukty bezglutenowe – lista, gdzie znale\u017a\u0107?<\/h2>\n\n\n\n
Wi\u0119kszo\u015b\u0107 produkt\u00f3w spo\u017cywczych dost\u0119pnych na rynku zawiera gluten w swoim sk\u0142adzie. Wynika to z faktu, i\u017c cz\u0119sto zbo\u017ca go zawieraj\u0105ce stanowi\u0105 naturalne zanieczyszczenie proces\u00f3w produkcyjnych. Powszechnie te\u017c jest on dodawany do niekt\u00f3rych produkt\u00f3w by poprawi\u0107 ich walory smakowe. Nie oznacza to jednak, \u017ce osoby stosuj\u0105ce diet\u0119 bezglutenow\u0105 s\u0105 skazane na ubogi, ma\u0142o urozmaicony jad\u0142ospis. Mog\u0105 one bowiem si\u0119ga\u0107 nie tylko po produkty naturalnie bezglutenowe, ale r\u00f3wnie\u017c specjalnie opracowane produkty spo\u017cywcze. Jak je rozpozna\u0107? Najcz\u0119\u015bciej posiadaj\u0105 one na opakowaniu symbol przekre\u015blonego k\u0142osa.<\/p>\n\n\n\n
\n
Za bezglutenowe uznawane s\u0105 produkty przetworzone, w kt\u00f3rych zawarto\u015b\u0107 glutenu nie przekracza 20 ppm (20 mg na kg).<\/strong> Poznasz je mi\u0119dzy innymi po znaku przekre\u015blonego k\u0142osa.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n
Co mo\u017cna bez obaw spo\u017cywa\u0107 na diecie bezglutenowej? Przede wszystkim:<\/strong><\/p>\n\n\n\n
- b\u00f3le staw\u00f3w<\/a> i mi\u0119\u015bni,<\/li>\n\n\n\n
- inne problemy wywo\u0142ane przez zaburzone wch\u0142anianie sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych, witamin i mikroelement\u00f3w<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
- Celiaki\u0119<\/strong> – czyli chorob\u0119 autoimmunologiczn\u0105<\/a> o pod\u0142o\u017cu genetycznym,<\/li>\n\n\n\n
- Alergi\u0119 na gluten<\/strong> – schorzenie zale\u017cne od przeciwcia\u0142 klasy IgE,<\/li>\n\n\n\n