\n\n\n\n
Koronarografia \u2013 podsumowanie artyku\u0142u<\/h2>\n\n\n\n\n- Czym jest koronarografia i czym r\u00f3\u017cni si\u0119 od angio-TK?<\/strong> To inwazyjne badanie t\u0119tnic wie\u0144cowych, polegaj\u0105ce na wprowadzeniu cienkiego cewnika do naczynia i podaniu kontrastu, kt\u00f3rego przep\u0142yw rejestruje aparat rentgenowski. Uwidacznia przebieg t\u0119tnic, ich zw\u0119\u017cenia i miejsca ograniczonego przep\u0142ywu krwi. W odr\u00f3\u017cnieniu od nieinwazyjnego angio-TK nie wymaga nak\u0142ucia t\u0119tnicy, a jedynie wenflonu do \u017cy\u0142y; angio-TK cz\u0119\u015bciej wybiera si\u0119 u stabilnych pacjent\u00f3w z niskim lub umiarkowanym ryzykiem.<\/li>\n\n\n\n
- Jakie s\u0105 wskazania i przeciwwskazania do koronarografii?<\/strong> Badanie wykonuje si\u0119 przy chorobie wie\u0144cowej i d\u0142awicy piersiowej opornej na leczenie farmakologiczne, nieprawid\u0142owych wynikach bada\u0144 nieinwazyjnych (EKG wysi\u0142kowe, echo obci\u0105\u017ceniowe) oraz pilnie u pacjent\u00f3w z zawa\u0142em serca, by ustali\u0107 odpowiedzialn\u0105 t\u0119tnic\u0119 i od razu j\u0105 udro\u017cni\u0107. Przeciwwskazania dotycz\u0105 g\u0142\u00f3wnie bada\u0144 planowych: zaawansowana niewydolno\u015b\u0107 nerek, ci\u0119\u017cka alergia na kontrast, istotne zaburzenia krzepni\u0119cia oraz ci\u0105\u017ca.<\/li>\n\n\n\n
- Jak przebiega badanie i czy koronarografia boli?<\/strong> Zabieg przeprowadza si\u0119 w pracowni hemodynamiki po znieczuleniu miejscowym. Cewnik wprowadza si\u0119 najcz\u0119\u015bciej przez t\u0119tnic\u0119 promieniow\u0105 przy nadgarstku (mniejsze ryzyko krwawienia) lub udow\u0105 w pachwinie, a po podaniu kontrastu ocenia si\u0119 przep\u0142yw w naczyniach. Samo badanie zwykle nie boli \u2013 najbardziej odczuwalny jest moment znieczulenia i zak\u0142adania dost\u0119pu. Procedura trwa od kilkunastu do kilkudziesi\u0119ciu minut.<\/li>\n\n\n\n
- Co dzieje si\u0119 po zabiegu i co oznacza wynik?<\/strong> Miejsce wk\u0142ucia zabezpiecza si\u0119 opatrunkiem uciskowym, a przy dost\u0119pie udowym konieczne jest le\u017cenie przez oko\u0142o 4\u20136 godzin; do codziennych aktywno\u015bci pacjent zwykle wraca w ci\u0105gu 1\u20132 dni. Wynik opisuje lokalizacj\u0119 i wielko\u015b\u0107 zw\u0119\u017ce\u0144: zmiany do 50% leczy si\u0119 farmakologicznie, a istotne (powy\u017cej 70%) mog\u0105 wymaga\u0107 angioplastyki ze stentem lub pomostowania aortalno-wie\u0144cowego (by-pass\u00f3w). Prawid\u0142owy obraz nie ko\u0144czy diagnostyki, je\u015bli objawy si\u0119 utrzymuj\u0105.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n\n\n \n \n\nZ tego artyku\u0142u dowiesz si\u0119:<\/h3>\n\n\n\n\n- Czym jest koronarografia?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Wskazania i przeciwwskazania do koronarografii<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Jak przygotowa\u0107 si\u0119 do koronarografii?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Jak przebiega koronarografia?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Co dzieje si\u0119 po koronarografii?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Wynik koronarografii \u2013 co dalej?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Koronarografia \u2013 najcz\u0119\u015bciej zadawane pytania<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
![\"kup](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/epolmed-baner-promo-v2.webp\")
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCzym jest koronarografia (angiografia wie\u0144cowa)?<\/h2>\n\n\n\n
Koronarografia polega na wprowadzeniu cienkiego cewnika do t\u0119tnic wie\u0144cowych i podaniu kontrastu. Aparat rentgenowski rejestruje jego przep\u0142yw, pokazuj\u0105c przebieg t\u0119tnic oraz mo\u017cliwe nieprawid\u0142owo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nCel badania \u2013 ocena dro\u017cno\u015bci t\u0119tnic wie\u0144cowych<\/h3>\n\n\n\n
Zabieg wykonuje si\u0119, gdy objawy pacjenta lub wyniki wcze\u015bniejszych bada\u0144 sugeruj\u0105 ograniczony przep\u0142yw krwi przez t\u0119tnice wie\u0144cowe i niedokrwienie kom\u00f3rek mi\u0119\u015bnia sercowego.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nKoronarografia diagnostyczna i interwencyjna (z angioplastyk\u0105 i stentem)<\/h3>\n\n\n\n
Koronarografia jest badaniem inwazyjnym i mo\u017ce zako\u0144czy\u0107 si\u0119 na etapie diagnostycznym. Angioplastyka wie\u0144cowa jest zabiegiem interwencyjnym.<\/p>\n\n\n\n
W okre\u015blonych przypadkach podczas jednego zabiegu od razu poszerza si\u0119 zw\u0119\u017cone naczynie<\/strong>. Mowa wtedy o przezsk\u00f3rnej interwencji wie\u0144cowej \u2013 PCI (ang. percutaneous coronary intervention). Specjalista wprowadza do t\u0119tnicy specjalny balonik i rozszerza zmieniony fragment. Najcz\u0119\u015bciej zak\u0142ada te\u017c stent. <\/p>\n\n\n\nStenty to rurkowate elementy zbudowane z g\u0119stej siatki, pokryte specjalnymi lekami. Zadaniem substancji jest zapobieganie ponownemu zw\u0119\u017caniu si\u0119 stentu. <\/p>\n\n\n\n
To odr\u0119bne procedury, jednak cz\u0119sto wykonuje si\u0119 je jedn\u0105 po drugiej.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nKoronarografia a angio-TK t\u0119tnic wie\u0144cowych \u2013 kiedy wybra\u0107 badanie nieinwazyjne?<\/h3>\n\n\n\n
\u201eAngio\u201d odnosi si\u0119 do naczy\u0144 krwiono\u015bnych, a \u201eTK\u201d do tomografii komputerowej. Badanie pozwala zobrazowa\u0107 t\u0119tnice wie\u0144cowe za pomoc\u0105 tomografu. W odr\u00f3\u017cnieniu od koronarografii angio-TK nie wymaga nak\u0142ucia t\u0119tnicy ani przeprowadzenia cewnika do krwiobiegu. Procedura wymaga jednak za\u0142o\u017cenia wenflonu do \u017cy\u0142y (<\/strong>zwykle na przedramieniu) \u2013 za jego po\u015brednictwem podaje si\u0119 \u015brodek kontrastuj\u0105cy.\u00a0<\/p>\n\n\n\nAngio-TK t\u0119tnic wie\u0144cowych cz\u0119\u015bciej wykonuje si\u0119 u stabilnych pacjent\u00f3w z niskim lub umiarkowanym prawdopodobie\u0144stwem istotnej choroby wie\u0144cowej \u2013 czyli gdy nie jest przewidywana konieczno\u015b\u0107 wykonania angioplastyki (gdy\u017c w takim przypadku dosz\u0142oby do zb\u0119dnego, dwukrotnego nara\u017cenia na promieniowanie jonizuj\u0105ce).<\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n \n ![\"pakiet](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/kardiolog-konsultacja.webp\")
Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Wizyta<\/div>\n Konsultacja kardiologa<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Odczuwasz ko\u0142atanie serca lub Twoje ci\u015bnienie t\u0119tnicze cz\u0119sto odbiega od normy? Um\u00f3w wizyt\u0119 u kardiologa, aby sprawdzi\u0107 kondycj\u0119 uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia i zadba\u0107 o swoj\u0105 wydolno\u015b\u0107.<\/div>\n
\n od 200 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nWskazania i przeciwwskazania do koronarografii<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nLekarz kieruje pacjenta na koronarografi\u0119 po analizie objaw\u00f3w, wynik\u00f3w wcze\u015bniejszych bada\u0144, ryzyka sercowo-naczyniowego i chor\u00f3b wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych. Procedura mo\u017ce by\u0107 zaplanowana z wyprzedzeniem albo wykonana pilnie, przy podejrzeniu ostrego niedokrwienia serca.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nChoroba wie\u0144cowa i d\u0142awica piersiowa oporna na leczenie farmakologiczne<\/h3>\n\n\n\n
Choroba wie\u0144cowa rozwija si\u0119 wtedy, kiedy przez zw\u0119\u017cone t\u0119tnice wie\u0144cowe<\/strong> do mi\u0119\u015bnia sercowego przep\u0142ywa zbyt ma\u0142a ilo\u015b\u0107 krwi (st\u0105d jest zamiennie nazywana chorob\u0105 niedokrwienn\u0105 serca).<\/p>\n\n\n\nNajcz\u0119stsz\u0105 przyczyn\u0105 takiego stanu jest mia\u017cd\u017cyca<\/a>. D\u0142awica piersiowa jest typowym objawem takiego niedokrwienia.<\/p>\n\n\n\nU pacjent\u00f3w z objawami d\u0142awicy piersiowej<\/strong> (po przeprowadzeniu pe\u0142nej diagnostyki) wprowadza si\u0119 leki, kt\u00f3re maj\u0105 poprawi\u0107 przep\u0142yw krwi i zmniejszy\u0107 liczb\u0119 napad\u00f3w. Je\u015bli mimo leczenia dolegliwo\u015bci zaczynaj\u0105 si\u0119 nasila\u0107, kardiolog mo\u017ce skierowa\u0107 pacjenta w\u0142a\u015bnie na koronarografi\u0119.<\/p>\n\n\n\nWynik badania u\u0142atwia ocen\u0119, czy dalsze leczenie farmakologiczne mo\u017ce zosta\u0107 jedyn\u0105 form\u0105 terapii, czy potrzebny jest zabieg angioplastyki wie\u0144cowej.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nZawa\u0142 serca jako pilne wskazanie do koronarografii<\/h3>\n\n\n\n
Podczas zawa\u0142u cz\u0119\u015b\u0107 mi\u0119\u015bnia sercowego traci dop\u0142yw krwi. Najcz\u0119\u015bciej dzieje si\u0119 tak po p\u0119kni\u0119ciu blaszki mia\u017cd\u017cycowej i utworzeniu skrzepliny, kt\u00f3ra nagle zamyka albo silnie zw\u0119\u017ca t\u0119tnic\u0119 wie\u0144cow\u0105<\/strong>. Bez szybkiego przywr\u00f3cenia przep\u0142ywu kom\u00f3rki mi\u0119\u015bnia sercowego zaczynaj\u0105 obumiera\u0107.<\/p>\n\n\n\nW takiej sytuacji koronarografia pomaga ustali\u0107, kt\u00f3ra t\u0119tnica odpowiada za zawa\u0142 i czy mo\u017cna od razu j\u0105 udro\u017cni\u0107. Czas ma tu du\u017ce znaczenie, poniewa\u017c im kr\u00f3cej trwa niedokrwienie, tym mniejszy obszar mi\u0119\u015bnia sercowego ulega martwicy.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nNieprawid\u0142owe wyniki bada\u0144 nieinwazyjnych<\/h3>\n\n\n\n
EKG wysi\u0142kowe i echo obci\u0105\u017ceniowe sprawdzaj\u0105, jak pracuje serce, kiedy potrzebuje wi\u0119cej tlenu. Dlatego pomiary wykonuje si\u0119, gdy pacjent maszeruje po bie\u017cni albo jedzie na rowerze stacjonarnym<\/strong>. W echo obci\u0105\u017ceniowym lekarz wykonuje USG serca i ocenia kurczliwo\u015b\u0107 mi\u0119\u015bnia od razu po wysi\u0142ku albo po podaniu leku, kt\u00f3ry przyspiesza jego prac\u0119.<\/p>\n\n\n\nWynik sugeruj\u0105cy niedokrwienie podczas obci\u0105\u017cenia mo\u017ce by\u0107 wskazaniem do przeprowadzenia koronarografii.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nKoronarografia \u2013 przeciwwskazania<\/h3>\n\n\n\n
Cz\u0119\u015b\u0107 sytuacji nie wyklucza angiografii wie\u0144cowej ca\u0142kowicie, ale wymaga dodatkowego przygotowania pacjenta, wi\u0119kszej ostro\u017cno\u015bci albo rozwa\u017cenia innej drogi diagnostycznej. Dotyczy to g\u0142\u00f3wnie bada\u0144 planowych.<\/p>\n\n\n\n
\n- Zaawansowana niewydolno\u015b\u0107 nerek<\/strong> \u2013 podawany kontrast jest usuwany z organizmu g\u0142\u00f3wnie przez nerki. Ich os\u0142abiona praca zwi\u0119ksza ryzyko dalszego pogorszenia funkcji narz\u0105du.<\/li>\n\n\n\n
- Ci\u0119\u017cka reakcja alergiczna na \u015brodek kontrastowy w wywiadzie <\/strong>\u2013 wymaga indywidualnej oceny ryzyka, wcze\u015bniejszego przygotowania pacjenta, u\u017cycia innego \u015brodka albo rozwa\u017cenia innego badania.<\/li>\n\n\n\n
- Istotne zaburzenia krzepni\u0119cia krwi<\/strong> \u2013 mog\u0105 utrudni\u0107 zatamowanie krwawienia i zwi\u0119kszy\u0107 ryzyko krwiaka w miejscu nak\u0142ucia.<\/li>\n\n\n\n
- Ci\u0105\u017ca<\/strong> \u2013 ekspozycja na promieniowanie rentgenowskie stanowi zagro\u017cenie dla p\u0142odu.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nJak przygotowa\u0107 si\u0119 do koronarografii?<\/h2>\n\n\n\n
W\u0142a\u015bciwe przygotowanie do zabiegu zmniejsza ryzyko powik\u0142a\u0144. Ka\u017cdy pacjent zawsze otrzymuje szczeg\u00f3\u0142owe instrukcje. Nale\u017cy kierowa\u0107 si\u0119 wszystkimi zaleceniami, kt\u00f3re przekazuje personel medyczny plac\u00f3wki, w kt\u00f3rej b\u0119dzie przeprowadzana procedura.<\/p>\n\n\n\n
Najcz\u0119\u015bciej pacjent otrzymuje skierowanie na wykonanie:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- st\u0119\u017cenia kreatyniny z eGFR;<\/li>\n\n\n\n
- TSH \u2013 zw\u0142aszcza w przypadku rozpoznanych chor\u00f3b tarczycy;<\/li>\n\n\n\n
- niekiedy wybranych parametr\u00f3w krzepni\u0119cia krwi.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Zakres przygotowania zale\u017cy od stanu pacjenta, chor\u00f3b wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych i planowanego trybu procedury.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nLeki \u2013 kt\u00f3re odstawi\u0107, kt\u00f3rych nie przerywa\u0107?<\/h3>\n\n\n\n
Zawsze nale\u017cy przekaza\u0107 lekarzowi pe\u0142n\u0105 list\u0119 przyjmowanych lek\u00f3w<\/strong> \u2013 \u0142\u0105cznie z preparatami bez recepty i suplementami diety. Najlepiej ju\u017c podczas wizyty, na kt\u00f3rej otrzymujemy skierowanie.<\/p>\n\n\n\nNajwi\u0119kszej uwagi wymagaj\u0105 leki przeciwkrzepliwe, przeciwp\u0142ytkowe oraz leki na cukrzyc\u0119. Nigdy nie nale\u017cy odstawia\u0107 ich samodzielnie, jednak warto by\u0107 przygotowanym na to, \u017ce lekarz mo\u017ce zaleci\u0107 czasow\u0105 modyfikacj\u0119 schematu leczenia.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nDieta w dniu badania i nawodnienie organizmu<\/h3>\n\n\n\n
W dniu planowej koronarografii plac\u00f3wka mo\u017ce zaleci\u0107 stawienie si\u0119 na czczo<\/strong> (nie nale\u017cy nic je\u015b\u0107 przez 6-8 godzin przed procedur\u0105). Je\u015bli badanie odbywa si\u0119 w godzinach popo\u0142udniowych lub wieczornych, poranne posi\u0142ki powinny by\u0107 niewielkie i lekkostrawne.<\/p>\n\n\n\nNie nale\u017cy bagatelizowa\u0107 tej kwestii. Odpowiednie przygotowanie zmniejsza ryzyko nudno\u015bci i wymiot\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 po lekach uspokajaj\u0105cych, przeciwb\u00f3lowych albo po podaniu \u015brodka kontrastuj\u0105cego.<\/p>\n\n\n\n
Zadbanie o odpowiednie nawodnienie<\/strong> jest bardzo wa\u017cne, poniewa\u017c kontrast jest usuwany z organizmu przez nerki. Zwykle personel medyczny wskazuje dok\u0142adn\u0105 ilo\u015b\u0107 wody, jak\u0105 trzeba wypi\u0107 przed i po badaniu.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCo zabra\u0107 ze sob\u0105 do szpitala?<\/h3>\n\n\n\n
Dokumenty i rzeczy potrzebne w szpitalu:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- dow\u00f3d osobisty;<\/li>\n\n\n\n
- skierowanie na koronarografi\u0119;<\/li>\n\n\n\n
- aktualn\u0105 niezb\u0119dn\u0105 dokumentacj\u0119 medyczn\u0105;<\/li>\n\n\n\n
- wyniki bada\u0144 laboratoryjnych i obrazowych;<\/li>\n\n\n\n
- list\u0119 lek\u00f3w wraz z dawkami i schematem przyjmowania.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Jak przebiega koronarografia?<\/h2>\n\n\n\n
Koronarografi\u0119 przeprowadza si\u0119 w pracowni hemodynamiki. Pacjent k\u0142adzie si\u0119 na stole zabiegowym, najcz\u0119\u015bciej na plecach. Personel pod\u0142\u0105cza elektrody EKG, mankiet do pomiaru ci\u015bnienia i pulsoksymetr. Sk\u00f3ra w miejscu wk\u0142ucia zostaje odka\u017cona i zabezpieczona. Lekarz podaje znieczulenie miejscowe. Pacjent mo\u017ce poczu\u0107 kr\u00f3tkie uk\u0142ucie i pieczenie (podobne do znieczulenia u dentysty).<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nDost\u0119p promieniowy i udowy \u2013 kt\u00f3ry jest bezpieczniejszy?<\/h3>\n\n\n\n
Cewnik trzeba wprowadzi\u0107 do t\u0119tnicy, a potem przesun\u0105\u0107 go w stron\u0119 serca.<\/p>\n\n\n\n
Najcz\u0119\u015bciej lekarz wykorzystuje t\u0119tnic\u0119 promieniow\u0105 przy nadgarstku<\/strong>. Ta droga zwykle wi\u0105\u017ce si\u0119 z mniejszym ryzykiem krwawienia, poniewa\u017c naczynie le\u017cy p\u0142ytko i \u0142atwo ucisn\u0105\u0107 je po badaniu.<\/p>\n\n\n\nDost\u0119p udowy prowadzi przez t\u0119tnic\u0119 udow\u0105 w pachwinie<\/strong>. T\u0119tnica w tym miejscu jest wi\u0119ksza, ale le\u017cy g\u0142\u0119biej. Metoda wi\u0105\u017ce si\u0119 z wi\u0119kszym ryzykiem powa\u017cnych powik\u0142a\u0144, jednak lekarz mo\u017ce si\u0119 na ni\u0105 zdecydowa\u0107 z uwagi na specyficzn\u0105 budow\u0119 naczy\u0144 krwiono\u015bnych danego pacjenta, s\u0142abe t\u0119tno na nadgarstku albo wybran\u0105 technik\u0119 przeprowadzenia zabiegu.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nWprowadzenie cewnika i podanie \u015brodka kontrastowego<\/h3>\n\n\n\n
Lekarz przesuwa cewnik przez t\u0119tnice do aorty, a potem ustawia jego ko\u0144c\u00f3wk\u0119 przy uj\u015bciach t\u0119tnic wie\u0144cowych. Nast\u0119pnie podawany jest kontrast. Aparat rentgenowski rejestruje jego przep\u0142yw w naczyniach.<\/p>\n\n\n\n
W ten spos\u00f3b mo\u017cna uwidoczni\u0107 praw\u0105 oraz lew\u0105 t\u0119tnic\u0119 wie\u0144cow\u0105, oceni\u0107 zw\u0119\u017cenia i sprawdzi\u0107, w kt\u00f3rych miejscach krew przemieszcza si\u0119 w ograniczonym stopniu.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nCo pacjent czuje podczas badania \u2013 czy koronarografia boli?<\/h3>\n\n\n\n
Najbardziej odczuwalny bywa moment znieczulenia i zak\u0142adania dost\u0119pu do t\u0119tnicy. Samo badanie zwykle nie boli. Po podaniu kontrastu mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 kr\u00f3tkie uczucie ciep\u0142a albo przej\u015bciowy ucisk w okolicy mostka. Pacjent przez ca\u0142y czas ma kontakt z personelem.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nIle trwa koronarografia i jak d\u0142ugo trzeba zosta\u0107 w szpitalu?<\/h3>\n\n\n\n
Zabieg trwa zwykle kilkana\u015bcie do kilkudziesi\u0119ciu minut<\/strong>. Czas wyd\u0142u\u017ca si\u0119, je\u015bli lekarz wykonuje dodatkowe procedury. Pacjent cz\u0119sto wraca do domu ju\u017c tego samego dnia. W trudniejszych przypadkach mo\u017ce by\u0107 wymagana hospitalizacja i kolejne konsultacje kardiochirurgiczne.<\/p>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Wizyta<\/div>\n Konsultacja kardiologa<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Odczuwasz ko\u0142atanie serca lub Twoje ci\u015bnienie t\u0119tnicze cz\u0119sto odbiega od normy? Um\u00f3w wizyt\u0119 u kardiologa, aby sprawdzi\u0107 kondycj\u0119 uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia i zadba\u0107 o swoj\u0105 wydolno\u015b\u0107.<\/div>\n
\n od 200 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCo dzieje si\u0119 po koronarografii? Rekonwalescencja i powik\u0142ania<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nNajwa\u017cniejsze w pierwszych godzinach jest zatrzymanie krwawienia z nak\u0142utej t\u0119tnicy i szybkie wychwycenie objaw\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0142yby \u015bwiadczy\u0107 o mo\u017cliwych powik\u0142aniach.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nPierwsze godziny po zabiegu \u2013 opatrunek uciskowy i unieruchomienie ko\u0144czyny<\/h3>\n\n\n\n
Po zako\u0144czeniu badania lekarz usuwa cewnik, a miejsce wk\u0142ucia zabezpiecza specjalnym opatrunkiem uciskowym. Przy dost\u0119pie przez:<\/p>\n\n\n\n
\n- nadgarstek<\/strong> \u2013 r\u0119k\u0119 trzeba oszcz\u0119dza\u0107, nie zgina\u0107 mocno nadgarstka i nic nie d\u017awiga\u0107;<\/li>\n\n\n\n
- pachwin\u0119<\/strong> \u2013 pacjent powinien le\u017ce\u0107 na plecach z wyprostowan\u0105 nog\u0105 po stronie wk\u0142ucia (najcz\u0119\u015bciej przez oko\u0142o 4-6 godzin).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Powik\u0142ania po zabiegu koronarografii<\/h3>\n\n\n\n
Najcz\u0119stsze powik\u0142ania dotycz\u0105 miejsca wk\u0142ucia. Mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 siniak, tkliwo\u015b\u0107 albo niewielki krwiak. \u015arodek kontrastowy mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 reakcj\u0119 alergiczn\u0105<\/strong> (ju\u017c w trakcie badania lub kr\u00f3tko po nim). \u0141agodna posta\u0107 mo\u017ce wi\u0105za\u0107 si\u0119 ze \u015bwi\u0105dem sk\u00f3ry, wysypk\u0105, uczuciem gor\u0105ca albo nudno\u015bciami.<\/p>\n\n\n\nPilnej pomocy wymagaj\u0105:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- duszno\u015bci;<\/li>\n\n\n\n
- \u015bwiszcz\u0105cy oddech;<\/li>\n\n\n\n
- spadek ci\u015bnienia;<\/li>\n\n\n\n
- omdlenie<\/a>;<\/li>\n\n\n\n
- obrz\u0119k twarzy, j\u0119zyka lub gard\u0142a.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Podczas koronarografii mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 przej\u015bciowe zaburzenia rytmu serca<\/strong>. Mi\u0119dzy innymi dlatego w trakcie badania prowadzi si\u0119 zapis EKG. Personel widzi wtedy prac\u0119 serca na bie\u017c\u0105co i w razie potrzeby mo\u017ce szybko reagowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nPowr\u00f3t do aktywno\u015bci i objawy, kt\u00f3re wymagaj\u0105 konsultacji lekarskiej<\/h3>\n\n\n\n
Po planowej koronarografii bez powik\u0142a\u0144 pacjent zwykle mo\u017ce wr\u00f3ci\u0107 do codziennych aktywno\u015bci w ci\u0105gu 1-2 dni. Pocz\u0105tkowo lepiej unika\u0107<\/strong> d\u017awigania, intensywnego wysi\u0142ku, gor\u0105cych k\u0105pieli i ucisku w miejscu wk\u0142ucia.<\/strong> Dok\u0142adne zalecenia zale\u017c\u0105 od drogi dost\u0119pu oraz od tego, czy podczas badania wykonano angioplastyk\u0119.<\/p>\n\n\n\nZ lekarzem trzeba skontaktowa\u0107 si\u0119 pilnie, <\/strong>je\u015bli pojawi si\u0119 b\u00f3l w klatce piersiowej, trudno\u015bci z oddychaniem, gor\u0105czka, krwawienie z miejsca wk\u0142ucia, szybko powi\u0119kszaj\u0105cy si\u0119 krwiak, zimna lub blada d\u0142o\u0144 albo stopa, dr\u0119twienie ko\u0144czyny albo narastaj\u0105cy b\u00f3l w okolicy wk\u0142ucia.<\/p>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nWynik koronarografii \u2013 co dalej z leczeniem?<\/h2>\n\n\n\n
Wynik koronarografii ma form\u0119 opisu lekarskiego. Specjalista wskazuje w nim, kt\u00f3re t\u0119tnice wie\u0144cowe oceni\u0142, gdzie znajduj\u0105 si\u0119 zw\u0119\u017cenia i jak du\u017cy fragment \u015bwiat\u0142a naczynia zajmuj\u0105.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nZw\u0119\u017cenia nieistotne (do 50%)<\/h3>\n\n\n\n
Zw\u0119\u017cenia nieistotne (do oko\u0142o 50%) najcz\u0119\u015bciej nie wymagaj\u0105 poszerzania naczynia. Leczenie opiera si\u0119 wtedy na farmakoterapii, kontroli parametr\u00f3w lipidogramu, ci\u015bnienia t\u0119tniczego, glikemii, masy cia\u0142a oraz regularnych wizytach u kardiologa. Celem jest spowolnienie mia\u017cd\u017cycy i zmniejszenie ryzyka zawa\u0142u serca.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nIstotne zw\u0119\u017cenia (powy\u017cej 70%)<\/h3>\n\n\n\n
Je\u015bli tylko jest to technicznie mo\u017cliwe, od razu przechodzi si\u0119 z etapu diagnostycznego do leczniczego, czyli do przesk\u00f3rnej angioplastyki (PCI, PTCA).<\/p>\n\n\n\n
Je\u015bli zmiany dotycz\u0105 kilku naczy\u0144, pnia lewej t\u0119tnicy wie\u0144cowej albo miejsc trudnych do leczenia przezsk\u00f3rnego, lekarz kieruje pacjenta na konsultacj\u0119 kardiochirurgiczn\u0105 celem kwalifikacji do leczenia operacyjnego<\/p>\n\n\n\n
Podczas takiej konsultacji rozwa\u017ca si\u0119 pomostowanie aortalno-wie\u0144cowe, potocznie nazywane by-passami<\/strong>. Zabieg polega na utworzeniu nowej drogi dla krwi, kt\u00f3ra omija zw\u0119\u017cony lub zamkni\u0119ty fragment t\u0119tnicy wie\u0144cowej. Kardiochirurg wykorzystuje do tego naczynie pobrane z innej cz\u0119\u015bci cia\u0142a, najcz\u0119\u015bciej z klatki piersiowej, przedramienia albo nogi.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nPrawid\u0142owy obraz t\u0119tnic wie\u0144cowych \u2013 co dalej?<\/h3>\n\n\n\n
Prawid\u0142owy wynik koronarografii jest dobr\u0105 informacj\u0105. Nie znaczy jednak, \u017ce zg\u0142aszane dolegliwo\u015bci nie wymagaj\u0105 dalszej oceny. W takich sytuacjach najcz\u0119\u015bciej prowadzi si\u0119 poszerzon\u0105 diagnostyk\u0119<\/strong>. Kolejne badania dobiera si\u0119 do charakteru objaw\u00f3w i wcze\u015bniejszych wynik\u00f3w. Lekarz mo\u017ce zleci\u0107 mi\u0119dzy innymi:<\/p>\n\n\n\n\n- rezonans magnetyczny serca;<\/li>\n\n\n\n
- badania czynno\u015bciowe p\u0142uc;<\/li>\n\n\n\n
- gastroskopi\u0119;<\/li>\n\n\n\n
- RTG klatki piersiowej.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Rola kardiologa w opiece d\u0142ugoterminowej po koronarografii<\/h3>\n\n\n\n
Po koronarografii kardiolog omawia wynik i ustala dalszy plan leczenia. Mo\u017ce zmieni\u0107 dawki lek\u00f3w, doda\u0107 nowe preparaty albo skierowa\u0107 pacjenta na angioplastyk\u0119, rehabilitacj\u0119 kardiologiczn\u0105 lub konsultacj\u0119 kardiochirurgiczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nKoronarografia \u2013 najcz\u0119\u015bciej zadawane pytania<\/h2>\n\n\n\nCzy koronarografia boli?<\/h3>\n\n\n\n
Nie, koronarografia nie boli. Najwi\u0119kszy dyskomfort dotyczy momentu podawania znieczulenia (a u niekt\u00f3rych pacjent\u00f3w \u2013 \u015brodka kontrastowego).<\/p>\n\n\n\n
Czy po koronarografii mo\u017cna prowadzi\u0107 samoch\u00f3d?<\/h3>\n\n\n\n
Nie, po zabiegu nie nale\u017cy prowadzi\u0107 samochodu \u2013 ale tylko w dniu jej wykonania.<\/p>\n\n\n\n
Czy koronarografi\u0119 trzeba powtarza\u0107?<\/h3>\n\n\n\n
Koronarografii nie powtarza si\u0119 rutynowo. Lekarz mo\u017ce zleci\u0107 j\u0105 ponownie, je\u015bli pojawiaj\u0105 si\u0119 nowe lub nasilone objawy, wyniki innych bada\u0144 sugeruj\u0105 niedokrwienie serca albo trzeba oceni\u0107 efekt wcze\u015bniejszego leczenia.<\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n
\n\n\n\n
Z tego artyku\u0142u dowiesz si\u0119:<\/h3>\n\n\n\n\n- Czym jest koronarografia?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Wskazania i przeciwwskazania do koronarografii<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Jak przygotowa\u0107 si\u0119 do koronarografii?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Jak przebiega koronarografia?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Co dzieje si\u0119 po koronarografii?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Wynik koronarografii \u2013 co dalej?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Koronarografia \u2013 najcz\u0119\u015bciej zadawane pytania<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCzym jest koronarografia (angiografia wie\u0144cowa)?<\/h2>\n\n\n\n
Koronarografia polega na wprowadzeniu cienkiego cewnika do t\u0119tnic wie\u0144cowych i podaniu kontrastu. Aparat rentgenowski rejestruje jego przep\u0142yw, pokazuj\u0105c przebieg t\u0119tnic oraz mo\u017cliwe nieprawid\u0142owo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nCel badania \u2013 ocena dro\u017cno\u015bci t\u0119tnic wie\u0144cowych<\/h3>\n\n\n\n
Zabieg wykonuje si\u0119, gdy objawy pacjenta lub wyniki wcze\u015bniejszych bada\u0144 sugeruj\u0105 ograniczony przep\u0142yw krwi przez t\u0119tnice wie\u0144cowe i niedokrwienie kom\u00f3rek mi\u0119\u015bnia sercowego.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nKoronarografia diagnostyczna i interwencyjna (z angioplastyk\u0105 i stentem)<\/h3>\n\n\n\n
Koronarografia jest badaniem inwazyjnym i mo\u017ce zako\u0144czy\u0107 si\u0119 na etapie diagnostycznym. Angioplastyka wie\u0144cowa jest zabiegiem interwencyjnym.<\/p>\n\n\n\n
W okre\u015blonych przypadkach podczas jednego zabiegu od razu poszerza si\u0119 zw\u0119\u017cone naczynie<\/strong>. Mowa wtedy o przezsk\u00f3rnej interwencji wie\u0144cowej \u2013 PCI (ang. percutaneous coronary intervention). Specjalista wprowadza do t\u0119tnicy specjalny balonik i rozszerza zmieniony fragment. Najcz\u0119\u015bciej zak\u0142ada te\u017c stent. <\/p>\n\n\n\nStenty to rurkowate elementy zbudowane z g\u0119stej siatki, pokryte specjalnymi lekami. Zadaniem substancji jest zapobieganie ponownemu zw\u0119\u017caniu si\u0119 stentu. <\/p>\n\n\n\n
To odr\u0119bne procedury, jednak cz\u0119sto wykonuje si\u0119 je jedn\u0105 po drugiej.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nKoronarografia a angio-TK t\u0119tnic wie\u0144cowych \u2013 kiedy wybra\u0107 badanie nieinwazyjne?<\/h3>\n\n\n\n
\u201eAngio\u201d odnosi si\u0119 do naczy\u0144 krwiono\u015bnych, a \u201eTK\u201d do tomografii komputerowej. Badanie pozwala zobrazowa\u0107 t\u0119tnice wie\u0144cowe za pomoc\u0105 tomografu. W odr\u00f3\u017cnieniu od koronarografii angio-TK nie wymaga nak\u0142ucia t\u0119tnicy ani przeprowadzenia cewnika do krwiobiegu. Procedura wymaga jednak za\u0142o\u017cenia wenflonu do \u017cy\u0142y (<\/strong>zwykle na przedramieniu) \u2013 za jego po\u015brednictwem podaje si\u0119 \u015brodek kontrastuj\u0105cy.\u00a0<\/p>\n\n\n\nAngio-TK t\u0119tnic wie\u0144cowych cz\u0119\u015bciej wykonuje si\u0119 u stabilnych pacjent\u00f3w z niskim lub umiarkowanym prawdopodobie\u0144stwem istotnej choroby wie\u0144cowej \u2013 czyli gdy nie jest przewidywana konieczno\u015b\u0107 wykonania angioplastyki (gdy\u017c w takim przypadku dosz\u0142oby do zb\u0119dnego, dwukrotnego nara\u017cenia na promieniowanie jonizuj\u0105ce).<\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n \n Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Wizyta<\/div>\n Konsultacja kardiologa<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Odczuwasz ko\u0142atanie serca lub Twoje ci\u015bnienie t\u0119tnicze cz\u0119sto odbiega od normy? Um\u00f3w wizyt\u0119 u kardiologa, aby sprawdzi\u0107 kondycj\u0119 uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia i zadba\u0107 o swoj\u0105 wydolno\u015b\u0107.<\/div>\n
\n od 200 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nWskazania i przeciwwskazania do koronarografii<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nLekarz kieruje pacjenta na koronarografi\u0119 po analizie objaw\u00f3w, wynik\u00f3w wcze\u015bniejszych bada\u0144, ryzyka sercowo-naczyniowego i chor\u00f3b wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych. Procedura mo\u017ce by\u0107 zaplanowana z wyprzedzeniem albo wykonana pilnie, przy podejrzeniu ostrego niedokrwienia serca.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nChoroba wie\u0144cowa i d\u0142awica piersiowa oporna na leczenie farmakologiczne<\/h3>\n\n\n\n
Choroba wie\u0144cowa rozwija si\u0119 wtedy, kiedy przez zw\u0119\u017cone t\u0119tnice wie\u0144cowe<\/strong> do mi\u0119\u015bnia sercowego przep\u0142ywa zbyt ma\u0142a ilo\u015b\u0107 krwi (st\u0105d jest zamiennie nazywana chorob\u0105 niedokrwienn\u0105 serca).<\/p>\n\n\n\nNajcz\u0119stsz\u0105 przyczyn\u0105 takiego stanu jest mia\u017cd\u017cyca<\/a>. D\u0142awica piersiowa jest typowym objawem takiego niedokrwienia.<\/p>\n\n\n\nU pacjent\u00f3w z objawami d\u0142awicy piersiowej<\/strong> (po przeprowadzeniu pe\u0142nej diagnostyki) wprowadza si\u0119 leki, kt\u00f3re maj\u0105 poprawi\u0107 przep\u0142yw krwi i zmniejszy\u0107 liczb\u0119 napad\u00f3w. Je\u015bli mimo leczenia dolegliwo\u015bci zaczynaj\u0105 si\u0119 nasila\u0107, kardiolog mo\u017ce skierowa\u0107 pacjenta w\u0142a\u015bnie na koronarografi\u0119.<\/p>\n\n\n\nWynik badania u\u0142atwia ocen\u0119, czy dalsze leczenie farmakologiczne mo\u017ce zosta\u0107 jedyn\u0105 form\u0105 terapii, czy potrzebny jest zabieg angioplastyki wie\u0144cowej.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nZawa\u0142 serca jako pilne wskazanie do koronarografii<\/h3>\n\n\n\n
Podczas zawa\u0142u cz\u0119\u015b\u0107 mi\u0119\u015bnia sercowego traci dop\u0142yw krwi. Najcz\u0119\u015bciej dzieje si\u0119 tak po p\u0119kni\u0119ciu blaszki mia\u017cd\u017cycowej i utworzeniu skrzepliny, kt\u00f3ra nagle zamyka albo silnie zw\u0119\u017ca t\u0119tnic\u0119 wie\u0144cow\u0105<\/strong>. Bez szybkiego przywr\u00f3cenia przep\u0142ywu kom\u00f3rki mi\u0119\u015bnia sercowego zaczynaj\u0105 obumiera\u0107.<\/p>\n\n\n\nW takiej sytuacji koronarografia pomaga ustali\u0107, kt\u00f3ra t\u0119tnica odpowiada za zawa\u0142 i czy mo\u017cna od razu j\u0105 udro\u017cni\u0107. Czas ma tu du\u017ce znaczenie, poniewa\u017c im kr\u00f3cej trwa niedokrwienie, tym mniejszy obszar mi\u0119\u015bnia sercowego ulega martwicy.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nNieprawid\u0142owe wyniki bada\u0144 nieinwazyjnych<\/h3>\n\n\n\n
EKG wysi\u0142kowe i echo obci\u0105\u017ceniowe sprawdzaj\u0105, jak pracuje serce, kiedy potrzebuje wi\u0119cej tlenu. Dlatego pomiary wykonuje si\u0119, gdy pacjent maszeruje po bie\u017cni albo jedzie na rowerze stacjonarnym<\/strong>. W echo obci\u0105\u017ceniowym lekarz wykonuje USG serca i ocenia kurczliwo\u015b\u0107 mi\u0119\u015bnia od razu po wysi\u0142ku albo po podaniu leku, kt\u00f3ry przyspiesza jego prac\u0119.<\/p>\n\n\n\nWynik sugeruj\u0105cy niedokrwienie podczas obci\u0105\u017cenia mo\u017ce by\u0107 wskazaniem do przeprowadzenia koronarografii.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nKoronarografia \u2013 przeciwwskazania<\/h3>\n\n\n\n
Cz\u0119\u015b\u0107 sytuacji nie wyklucza angiografii wie\u0144cowej ca\u0142kowicie, ale wymaga dodatkowego przygotowania pacjenta, wi\u0119kszej ostro\u017cno\u015bci albo rozwa\u017cenia innej drogi diagnostycznej. Dotyczy to g\u0142\u00f3wnie bada\u0144 planowych.<\/p>\n\n\n\n
\n- Zaawansowana niewydolno\u015b\u0107 nerek<\/strong> \u2013 podawany kontrast jest usuwany z organizmu g\u0142\u00f3wnie przez nerki. Ich os\u0142abiona praca zwi\u0119ksza ryzyko dalszego pogorszenia funkcji narz\u0105du.<\/li>\n\n\n\n
- Ci\u0119\u017cka reakcja alergiczna na \u015brodek kontrastowy w wywiadzie <\/strong>\u2013 wymaga indywidualnej oceny ryzyka, wcze\u015bniejszego przygotowania pacjenta, u\u017cycia innego \u015brodka albo rozwa\u017cenia innego badania.<\/li>\n\n\n\n
- Istotne zaburzenia krzepni\u0119cia krwi<\/strong> \u2013 mog\u0105 utrudni\u0107 zatamowanie krwawienia i zwi\u0119kszy\u0107 ryzyko krwiaka w miejscu nak\u0142ucia.<\/li>\n\n\n\n
- Ci\u0105\u017ca<\/strong> \u2013 ekspozycja na promieniowanie rentgenowskie stanowi zagro\u017cenie dla p\u0142odu.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nJak przygotowa\u0107 si\u0119 do koronarografii?<\/h2>\n\n\n\n
W\u0142a\u015bciwe przygotowanie do zabiegu zmniejsza ryzyko powik\u0142a\u0144. Ka\u017cdy pacjent zawsze otrzymuje szczeg\u00f3\u0142owe instrukcje. Nale\u017cy kierowa\u0107 si\u0119 wszystkimi zaleceniami, kt\u00f3re przekazuje personel medyczny plac\u00f3wki, w kt\u00f3rej b\u0119dzie przeprowadzana procedura.<\/p>\n\n\n\n
Najcz\u0119\u015bciej pacjent otrzymuje skierowanie na wykonanie:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- st\u0119\u017cenia kreatyniny z eGFR;<\/li>\n\n\n\n
- TSH \u2013 zw\u0142aszcza w przypadku rozpoznanych chor\u00f3b tarczycy;<\/li>\n\n\n\n
- niekiedy wybranych parametr\u00f3w krzepni\u0119cia krwi.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Zakres przygotowania zale\u017cy od stanu pacjenta, chor\u00f3b wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych i planowanego trybu procedury.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nLeki \u2013 kt\u00f3re odstawi\u0107, kt\u00f3rych nie przerywa\u0107?<\/h3>\n\n\n\n
Zawsze nale\u017cy przekaza\u0107 lekarzowi pe\u0142n\u0105 list\u0119 przyjmowanych lek\u00f3w<\/strong> \u2013 \u0142\u0105cznie z preparatami bez recepty i suplementami diety. Najlepiej ju\u017c podczas wizyty, na kt\u00f3rej otrzymujemy skierowanie.<\/p>\n\n\n\nNajwi\u0119kszej uwagi wymagaj\u0105 leki przeciwkrzepliwe, przeciwp\u0142ytkowe oraz leki na cukrzyc\u0119. Nigdy nie nale\u017cy odstawia\u0107 ich samodzielnie, jednak warto by\u0107 przygotowanym na to, \u017ce lekarz mo\u017ce zaleci\u0107 czasow\u0105 modyfikacj\u0119 schematu leczenia.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nDieta w dniu badania i nawodnienie organizmu<\/h3>\n\n\n\n
W dniu planowej koronarografii plac\u00f3wka mo\u017ce zaleci\u0107 stawienie si\u0119 na czczo<\/strong> (nie nale\u017cy nic je\u015b\u0107 przez 6-8 godzin przed procedur\u0105). Je\u015bli badanie odbywa si\u0119 w godzinach popo\u0142udniowych lub wieczornych, poranne posi\u0142ki powinny by\u0107 niewielkie i lekkostrawne.<\/p>\n\n\n\nNie nale\u017cy bagatelizowa\u0107 tej kwestii. Odpowiednie przygotowanie zmniejsza ryzyko nudno\u015bci i wymiot\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 po lekach uspokajaj\u0105cych, przeciwb\u00f3lowych albo po podaniu \u015brodka kontrastuj\u0105cego.<\/p>\n\n\n\n
Zadbanie o odpowiednie nawodnienie<\/strong> jest bardzo wa\u017cne, poniewa\u017c kontrast jest usuwany z organizmu przez nerki. Zwykle personel medyczny wskazuje dok\u0142adn\u0105 ilo\u015b\u0107 wody, jak\u0105 trzeba wypi\u0107 przed i po badaniu.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCo zabra\u0107 ze sob\u0105 do szpitala?<\/h3>\n\n\n\n
Dokumenty i rzeczy potrzebne w szpitalu:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- dow\u00f3d osobisty;<\/li>\n\n\n\n
- skierowanie na koronarografi\u0119;<\/li>\n\n\n\n
- aktualn\u0105 niezb\u0119dn\u0105 dokumentacj\u0119 medyczn\u0105;<\/li>\n\n\n\n
- wyniki bada\u0144 laboratoryjnych i obrazowych;<\/li>\n\n\n\n
- list\u0119 lek\u00f3w wraz z dawkami i schematem przyjmowania.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Jak przebiega koronarografia?<\/h2>\n\n\n\n
Koronarografi\u0119 przeprowadza si\u0119 w pracowni hemodynamiki. Pacjent k\u0142adzie si\u0119 na stole zabiegowym, najcz\u0119\u015bciej na plecach. Personel pod\u0142\u0105cza elektrody EKG, mankiet do pomiaru ci\u015bnienia i pulsoksymetr. Sk\u00f3ra w miejscu wk\u0142ucia zostaje odka\u017cona i zabezpieczona. Lekarz podaje znieczulenie miejscowe. Pacjent mo\u017ce poczu\u0107 kr\u00f3tkie uk\u0142ucie i pieczenie (podobne do znieczulenia u dentysty).<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nDost\u0119p promieniowy i udowy \u2013 kt\u00f3ry jest bezpieczniejszy?<\/h3>\n\n\n\n
Cewnik trzeba wprowadzi\u0107 do t\u0119tnicy, a potem przesun\u0105\u0107 go w stron\u0119 serca.<\/p>\n\n\n\n
Najcz\u0119\u015bciej lekarz wykorzystuje t\u0119tnic\u0119 promieniow\u0105 przy nadgarstku<\/strong>. Ta droga zwykle wi\u0105\u017ce si\u0119 z mniejszym ryzykiem krwawienia, poniewa\u017c naczynie le\u017cy p\u0142ytko i \u0142atwo ucisn\u0105\u0107 je po badaniu.<\/p>\n\n\n\nDost\u0119p udowy prowadzi przez t\u0119tnic\u0119 udow\u0105 w pachwinie<\/strong>. T\u0119tnica w tym miejscu jest wi\u0119ksza, ale le\u017cy g\u0142\u0119biej. Metoda wi\u0105\u017ce si\u0119 z wi\u0119kszym ryzykiem powa\u017cnych powik\u0142a\u0144, jednak lekarz mo\u017ce si\u0119 na ni\u0105 zdecydowa\u0107 z uwagi na specyficzn\u0105 budow\u0119 naczy\u0144 krwiono\u015bnych danego pacjenta, s\u0142abe t\u0119tno na nadgarstku albo wybran\u0105 technik\u0119 przeprowadzenia zabiegu.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nWprowadzenie cewnika i podanie \u015brodka kontrastowego<\/h3>\n\n\n\n
Lekarz przesuwa cewnik przez t\u0119tnice do aorty, a potem ustawia jego ko\u0144c\u00f3wk\u0119 przy uj\u015bciach t\u0119tnic wie\u0144cowych. Nast\u0119pnie podawany jest kontrast. Aparat rentgenowski rejestruje jego przep\u0142yw w naczyniach.<\/p>\n\n\n\n
W ten spos\u00f3b mo\u017cna uwidoczni\u0107 praw\u0105 oraz lew\u0105 t\u0119tnic\u0119 wie\u0144cow\u0105, oceni\u0107 zw\u0119\u017cenia i sprawdzi\u0107, w kt\u00f3rych miejscach krew przemieszcza si\u0119 w ograniczonym stopniu.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nCo pacjent czuje podczas badania \u2013 czy koronarografia boli?<\/h3>\n\n\n\n
Najbardziej odczuwalny bywa moment znieczulenia i zak\u0142adania dost\u0119pu do t\u0119tnicy. Samo badanie zwykle nie boli. Po podaniu kontrastu mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 kr\u00f3tkie uczucie ciep\u0142a albo przej\u015bciowy ucisk w okolicy mostka. Pacjent przez ca\u0142y czas ma kontakt z personelem.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nIle trwa koronarografia i jak d\u0142ugo trzeba zosta\u0107 w szpitalu?<\/h3>\n\n\n\n
Zabieg trwa zwykle kilkana\u015bcie do kilkudziesi\u0119ciu minut<\/strong>. Czas wyd\u0142u\u017ca si\u0119, je\u015bli lekarz wykonuje dodatkowe procedury. Pacjent cz\u0119sto wraca do domu ju\u017c tego samego dnia. W trudniejszych przypadkach mo\u017ce by\u0107 wymagana hospitalizacja i kolejne konsultacje kardiochirurgiczne.<\/p>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Wizyta<\/div>\n Konsultacja kardiologa<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Odczuwasz ko\u0142atanie serca lub Twoje ci\u015bnienie t\u0119tnicze cz\u0119sto odbiega od normy? Um\u00f3w wizyt\u0119 u kardiologa, aby sprawdzi\u0107 kondycj\u0119 uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia i zadba\u0107 o swoj\u0105 wydolno\u015b\u0107.<\/div>\n
\n od 200 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCo dzieje si\u0119 po koronarografii? Rekonwalescencja i powik\u0142ania<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nNajwa\u017cniejsze w pierwszych godzinach jest zatrzymanie krwawienia z nak\u0142utej t\u0119tnicy i szybkie wychwycenie objaw\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0142yby \u015bwiadczy\u0107 o mo\u017cliwych powik\u0142aniach.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nPierwsze godziny po zabiegu \u2013 opatrunek uciskowy i unieruchomienie ko\u0144czyny<\/h3>\n\n\n\n
Po zako\u0144czeniu badania lekarz usuwa cewnik, a miejsce wk\u0142ucia zabezpiecza specjalnym opatrunkiem uciskowym. Przy dost\u0119pie przez:<\/p>\n\n\n\n
\n- nadgarstek<\/strong> \u2013 r\u0119k\u0119 trzeba oszcz\u0119dza\u0107, nie zgina\u0107 mocno nadgarstka i nic nie d\u017awiga\u0107;<\/li>\n\n\n\n
- pachwin\u0119<\/strong> \u2013 pacjent powinien le\u017ce\u0107 na plecach z wyprostowan\u0105 nog\u0105 po stronie wk\u0142ucia (najcz\u0119\u015bciej przez oko\u0142o 4-6 godzin).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Powik\u0142ania po zabiegu koronarografii<\/h3>\n\n\n\n
Najcz\u0119stsze powik\u0142ania dotycz\u0105 miejsca wk\u0142ucia. Mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 siniak, tkliwo\u015b\u0107 albo niewielki krwiak. \u015arodek kontrastowy mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 reakcj\u0119 alergiczn\u0105<\/strong> (ju\u017c w trakcie badania lub kr\u00f3tko po nim). \u0141agodna posta\u0107 mo\u017ce wi\u0105za\u0107 si\u0119 ze \u015bwi\u0105dem sk\u00f3ry, wysypk\u0105, uczuciem gor\u0105ca albo nudno\u015bciami.<\/p>\n\n\n\nPilnej pomocy wymagaj\u0105:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- duszno\u015bci;<\/li>\n\n\n\n
- \u015bwiszcz\u0105cy oddech;<\/li>\n\n\n\n
- spadek ci\u015bnienia;<\/li>\n\n\n\n
- omdlenie<\/a>;<\/li>\n\n\n\n
- obrz\u0119k twarzy, j\u0119zyka lub gard\u0142a.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Podczas koronarografii mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 przej\u015bciowe zaburzenia rytmu serca<\/strong>. Mi\u0119dzy innymi dlatego w trakcie badania prowadzi si\u0119 zapis EKG. Personel widzi wtedy prac\u0119 serca na bie\u017c\u0105co i w razie potrzeby mo\u017ce szybko reagowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nPowr\u00f3t do aktywno\u015bci i objawy, kt\u00f3re wymagaj\u0105 konsultacji lekarskiej<\/h3>\n\n\n\n
Po planowej koronarografii bez powik\u0142a\u0144 pacjent zwykle mo\u017ce wr\u00f3ci\u0107 do codziennych aktywno\u015bci w ci\u0105gu 1-2 dni. Pocz\u0105tkowo lepiej unika\u0107<\/strong> d\u017awigania, intensywnego wysi\u0142ku, gor\u0105cych k\u0105pieli i ucisku w miejscu wk\u0142ucia.<\/strong> Dok\u0142adne zalecenia zale\u017c\u0105 od drogi dost\u0119pu oraz od tego, czy podczas badania wykonano angioplastyk\u0119.<\/p>\n\n\n\nZ lekarzem trzeba skontaktowa\u0107 si\u0119 pilnie, <\/strong>je\u015bli pojawi si\u0119 b\u00f3l w klatce piersiowej, trudno\u015bci z oddychaniem, gor\u0105czka, krwawienie z miejsca wk\u0142ucia, szybko powi\u0119kszaj\u0105cy si\u0119 krwiak, zimna lub blada d\u0142o\u0144 albo stopa, dr\u0119twienie ko\u0144czyny albo narastaj\u0105cy b\u00f3l w okolicy wk\u0142ucia.<\/p>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nWynik koronarografii \u2013 co dalej z leczeniem?<\/h2>\n\n\n\n
Wynik koronarografii ma form\u0119 opisu lekarskiego. Specjalista wskazuje w nim, kt\u00f3re t\u0119tnice wie\u0144cowe oceni\u0142, gdzie znajduj\u0105 si\u0119 zw\u0119\u017cenia i jak du\u017cy fragment \u015bwiat\u0142a naczynia zajmuj\u0105.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nZw\u0119\u017cenia nieistotne (do 50%)<\/h3>\n\n\n\n
Zw\u0119\u017cenia nieistotne (do oko\u0142o 50%) najcz\u0119\u015bciej nie wymagaj\u0105 poszerzania naczynia. Leczenie opiera si\u0119 wtedy na farmakoterapii, kontroli parametr\u00f3w lipidogramu, ci\u015bnienia t\u0119tniczego, glikemii, masy cia\u0142a oraz regularnych wizytach u kardiologa. Celem jest spowolnienie mia\u017cd\u017cycy i zmniejszenie ryzyka zawa\u0142u serca.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nIstotne zw\u0119\u017cenia (powy\u017cej 70%)<\/h3>\n\n\n\n
Je\u015bli tylko jest to technicznie mo\u017cliwe, od razu przechodzi si\u0119 z etapu diagnostycznego do leczniczego, czyli do przesk\u00f3rnej angioplastyki (PCI, PTCA).<\/p>\n\n\n\n
Je\u015bli zmiany dotycz\u0105 kilku naczy\u0144, pnia lewej t\u0119tnicy wie\u0144cowej albo miejsc trudnych do leczenia przezsk\u00f3rnego, lekarz kieruje pacjenta na konsultacj\u0119 kardiochirurgiczn\u0105 celem kwalifikacji do leczenia operacyjnego<\/p>\n\n\n\n
Podczas takiej konsultacji rozwa\u017ca si\u0119 pomostowanie aortalno-wie\u0144cowe, potocznie nazywane by-passami<\/strong>. Zabieg polega na utworzeniu nowej drogi dla krwi, kt\u00f3ra omija zw\u0119\u017cony lub zamkni\u0119ty fragment t\u0119tnicy wie\u0144cowej. Kardiochirurg wykorzystuje do tego naczynie pobrane z innej cz\u0119\u015bci cia\u0142a, najcz\u0119\u015bciej z klatki piersiowej, przedramienia albo nogi.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nPrawid\u0142owy obraz t\u0119tnic wie\u0144cowych \u2013 co dalej?<\/h3>\n\n\n\n
Prawid\u0142owy wynik koronarografii jest dobr\u0105 informacj\u0105. Nie znaczy jednak, \u017ce zg\u0142aszane dolegliwo\u015bci nie wymagaj\u0105 dalszej oceny. W takich sytuacjach najcz\u0119\u015bciej prowadzi si\u0119 poszerzon\u0105 diagnostyk\u0119<\/strong>. Kolejne badania dobiera si\u0119 do charakteru objaw\u00f3w i wcze\u015bniejszych wynik\u00f3w. Lekarz mo\u017ce zleci\u0107 mi\u0119dzy innymi:<\/p>\n\n\n\n\n- rezonans magnetyczny serca;<\/li>\n\n\n\n
- badania czynno\u015bciowe p\u0142uc;<\/li>\n\n\n\n
- gastroskopi\u0119;<\/li>\n\n\n\n
- RTG klatki piersiowej.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Rola kardiologa w opiece d\u0142ugoterminowej po koronarografii<\/h3>\n\n\n\n
Po koronarografii kardiolog omawia wynik i ustala dalszy plan leczenia. Mo\u017ce zmieni\u0107 dawki lek\u00f3w, doda\u0107 nowe preparaty albo skierowa\u0107 pacjenta na angioplastyk\u0119, rehabilitacj\u0119 kardiologiczn\u0105 lub konsultacj\u0119 kardiochirurgiczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nKoronarografia \u2013 najcz\u0119\u015bciej zadawane pytania<\/h2>\n\n\n\nCzy koronarografia boli?<\/h3>\n\n\n\n
Nie, koronarografia nie boli. Najwi\u0119kszy dyskomfort dotyczy momentu podawania znieczulenia (a u niekt\u00f3rych pacjent\u00f3w \u2013 \u015brodka kontrastowego).<\/p>\n\n\n\n
Czy po koronarografii mo\u017cna prowadzi\u0107 samoch\u00f3d?<\/h3>\n\n\n\n
Nie, po zabiegu nie nale\u017cy prowadzi\u0107 samochodu \u2013 ale tylko w dniu jej wykonania.<\/p>\n\n\n\n
Czy koronarografi\u0119 trzeba powtarza\u0107?<\/h3>\n\n\n\n
Koronarografii nie powtarza si\u0119 rutynowo. Lekarz mo\u017ce zleci\u0107 j\u0105 ponownie, je\u015bli pojawiaj\u0105 si\u0119 nowe lub nasilone objawy, wyniki innych bada\u0144 sugeruj\u0105 niedokrwienie serca albo trzeba oceni\u0107 efekt wcze\u015bniejszego leczenia.<\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nCzym jest koronarografia (angiografia wie\u0144cowa)?<\/h2>\n\n\n\n
Koronarografia polega na wprowadzeniu cienkiego cewnika do t\u0119tnic wie\u0144cowych i podaniu kontrastu. Aparat rentgenowski rejestruje jego przep\u0142yw, pokazuj\u0105c przebieg t\u0119tnic oraz mo\u017cliwe nieprawid\u0142owo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Cel badania \u2013 ocena dro\u017cno\u015bci t\u0119tnic wie\u0144cowych<\/h3>\n\n\n\n
Zabieg wykonuje si\u0119, gdy objawy pacjenta lub wyniki wcze\u015bniejszych bada\u0144 sugeruj\u0105 ograniczony przep\u0142yw krwi przez t\u0119tnice wie\u0144cowe i niedokrwienie kom\u00f3rek mi\u0119\u015bnia sercowego.<\/p>\n\n\n\n
Koronarografia diagnostyczna i interwencyjna (z angioplastyk\u0105 i stentem)<\/h3>\n\n\n\n
Koronarografia jest badaniem inwazyjnym i mo\u017ce zako\u0144czy\u0107 si\u0119 na etapie diagnostycznym. Angioplastyka wie\u0144cowa jest zabiegiem interwencyjnym.<\/p>\n\n\n\n
W okre\u015blonych przypadkach podczas jednego zabiegu od razu poszerza si\u0119 zw\u0119\u017cone naczynie<\/strong>. Mowa wtedy o przezsk\u00f3rnej interwencji wie\u0144cowej \u2013 PCI (ang. percutaneous coronary intervention). Specjalista wprowadza do t\u0119tnicy specjalny balonik i rozszerza zmieniony fragment. Najcz\u0119\u015bciej zak\u0142ada te\u017c stent. <\/p>\n\n\n\n Stenty to rurkowate elementy zbudowane z g\u0119stej siatki, pokryte specjalnymi lekami. Zadaniem substancji jest zapobieganie ponownemu zw\u0119\u017caniu si\u0119 stentu. <\/p>\n\n\n\n To odr\u0119bne procedury, jednak cz\u0119sto wykonuje si\u0119 je jedn\u0105 po drugiej.<\/p>\n\n\n\n \u201eAngio\u201d odnosi si\u0119 do naczy\u0144 krwiono\u015bnych, a \u201eTK\u201d do tomografii komputerowej. Badanie pozwala zobrazowa\u0107 t\u0119tnice wie\u0144cowe za pomoc\u0105 tomografu. W odr\u00f3\u017cnieniu od koronarografii angio-TK nie wymaga nak\u0142ucia t\u0119tnicy ani przeprowadzenia cewnika do krwiobiegu. Procedura wymaga jednak za\u0142o\u017cenia wenflonu do \u017cy\u0142y (<\/strong>zwykle na przedramieniu) \u2013 za jego po\u015brednictwem podaje si\u0119 \u015brodek kontrastuj\u0105cy.\u00a0<\/p>\n\n\n\n Angio-TK t\u0119tnic wie\u0144cowych cz\u0119\u015bciej wykonuje si\u0119 u stabilnych pacjent\u00f3w z niskim lub umiarkowanym prawdopodobie\u0144stwem istotnej choroby wie\u0144cowej \u2013 czyli gdy nie jest przewidywana konieczno\u015b\u0107 wykonania angioplastyki (gdy\u017c w takim przypadku dosz\u0142oby do zb\u0119dnego, dwukrotnego nara\u017cenia na promieniowanie jonizuj\u0105ce).<\/p>\n\n\n <\/div>\n Lekarz kieruje pacjenta na koronarografi\u0119 po analizie objaw\u00f3w, wynik\u00f3w wcze\u015bniejszych bada\u0144, ryzyka sercowo-naczyniowego i chor\u00f3b wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych. Procedura mo\u017ce by\u0107 zaplanowana z wyprzedzeniem albo wykonana pilnie, przy podejrzeniu ostrego niedokrwienia serca.<\/p>\n\n\n\n Choroba wie\u0144cowa rozwija si\u0119 wtedy, kiedy przez zw\u0119\u017cone t\u0119tnice wie\u0144cowe<\/strong> do mi\u0119\u015bnia sercowego przep\u0142ywa zbyt ma\u0142a ilo\u015b\u0107 krwi (st\u0105d jest zamiennie nazywana chorob\u0105 niedokrwienn\u0105 serca).<\/p>\n\n\n\n Najcz\u0119stsz\u0105 przyczyn\u0105 takiego stanu jest mia\u017cd\u017cyca<\/a>. D\u0142awica piersiowa jest typowym objawem takiego niedokrwienia.<\/p>\n\n\n\n U pacjent\u00f3w z objawami d\u0142awicy piersiowej<\/strong> (po przeprowadzeniu pe\u0142nej diagnostyki) wprowadza si\u0119 leki, kt\u00f3re maj\u0105 poprawi\u0107 przep\u0142yw krwi i zmniejszy\u0107 liczb\u0119 napad\u00f3w. Je\u015bli mimo leczenia dolegliwo\u015bci zaczynaj\u0105 si\u0119 nasila\u0107, kardiolog mo\u017ce skierowa\u0107 pacjenta w\u0142a\u015bnie na koronarografi\u0119.<\/p>\n\n\n\n Wynik badania u\u0142atwia ocen\u0119, czy dalsze leczenie farmakologiczne mo\u017ce zosta\u0107 jedyn\u0105 form\u0105 terapii, czy potrzebny jest zabieg angioplastyki wie\u0144cowej.<\/p>\n\n\n\n Podczas zawa\u0142u cz\u0119\u015b\u0107 mi\u0119\u015bnia sercowego traci dop\u0142yw krwi. Najcz\u0119\u015bciej dzieje si\u0119 tak po p\u0119kni\u0119ciu blaszki mia\u017cd\u017cycowej i utworzeniu skrzepliny, kt\u00f3ra nagle zamyka albo silnie zw\u0119\u017ca t\u0119tnic\u0119 wie\u0144cow\u0105<\/strong>. Bez szybkiego przywr\u00f3cenia przep\u0142ywu kom\u00f3rki mi\u0119\u015bnia sercowego zaczynaj\u0105 obumiera\u0107.<\/p>\n\n\n\n W takiej sytuacji koronarografia pomaga ustali\u0107, kt\u00f3ra t\u0119tnica odpowiada za zawa\u0142 i czy mo\u017cna od razu j\u0105 udro\u017cni\u0107. Czas ma tu du\u017ce znaczenie, poniewa\u017c im kr\u00f3cej trwa niedokrwienie, tym mniejszy obszar mi\u0119\u015bnia sercowego ulega martwicy.<\/p>\n\n\n\n EKG wysi\u0142kowe i echo obci\u0105\u017ceniowe sprawdzaj\u0105, jak pracuje serce, kiedy potrzebuje wi\u0119cej tlenu. Dlatego pomiary wykonuje si\u0119, gdy pacjent maszeruje po bie\u017cni albo jedzie na rowerze stacjonarnym<\/strong>. W echo obci\u0105\u017ceniowym lekarz wykonuje USG serca i ocenia kurczliwo\u015b\u0107 mi\u0119\u015bnia od razu po wysi\u0142ku albo po podaniu leku, kt\u00f3ry przyspiesza jego prac\u0119.<\/p>\n\n\n\n Wynik sugeruj\u0105cy niedokrwienie podczas obci\u0105\u017cenia mo\u017ce by\u0107 wskazaniem do przeprowadzenia koronarografii.<\/p>\n\n\n\n Cz\u0119\u015b\u0107 sytuacji nie wyklucza angiografii wie\u0144cowej ca\u0142kowicie, ale wymaga dodatkowego przygotowania pacjenta, wi\u0119kszej ostro\u017cno\u015bci albo rozwa\u017cenia innej drogi diagnostycznej. Dotyczy to g\u0142\u00f3wnie bada\u0144 planowych.<\/p>\n\n\n\n W\u0142a\u015bciwe przygotowanie do zabiegu zmniejsza ryzyko powik\u0142a\u0144. Ka\u017cdy pacjent zawsze otrzymuje szczeg\u00f3\u0142owe instrukcje. Nale\u017cy kierowa\u0107 si\u0119 wszystkimi zaleceniami, kt\u00f3re przekazuje personel medyczny plac\u00f3wki, w kt\u00f3rej b\u0119dzie przeprowadzana procedura.<\/p>\n\n\n\n Najcz\u0119\u015bciej pacjent otrzymuje skierowanie na wykonanie:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Zakres przygotowania zale\u017cy od stanu pacjenta, chor\u00f3b wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych i planowanego trybu procedury.<\/p>\n\n\n\n Zawsze nale\u017cy przekaza\u0107 lekarzowi pe\u0142n\u0105 list\u0119 przyjmowanych lek\u00f3w<\/strong> \u2013 \u0142\u0105cznie z preparatami bez recepty i suplementami diety. Najlepiej ju\u017c podczas wizyty, na kt\u00f3rej otrzymujemy skierowanie.<\/p>\n\n\n\n Najwi\u0119kszej uwagi wymagaj\u0105 leki przeciwkrzepliwe, przeciwp\u0142ytkowe oraz leki na cukrzyc\u0119. Nigdy nie nale\u017cy odstawia\u0107 ich samodzielnie, jednak warto by\u0107 przygotowanym na to, \u017ce lekarz mo\u017ce zaleci\u0107 czasow\u0105 modyfikacj\u0119 schematu leczenia.<\/p>\n\n\n\n W dniu planowej koronarografii plac\u00f3wka mo\u017ce zaleci\u0107 stawienie si\u0119 na czczo<\/strong> (nie nale\u017cy nic je\u015b\u0107 przez 6-8 godzin przed procedur\u0105). Je\u015bli badanie odbywa si\u0119 w godzinach popo\u0142udniowych lub wieczornych, poranne posi\u0142ki powinny by\u0107 niewielkie i lekkostrawne.<\/p>\n\n\n\n Nie nale\u017cy bagatelizowa\u0107 tej kwestii. Odpowiednie przygotowanie zmniejsza ryzyko nudno\u015bci i wymiot\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 po lekach uspokajaj\u0105cych, przeciwb\u00f3lowych albo po podaniu \u015brodka kontrastuj\u0105cego.<\/p>\n\n\n\n Zadbanie o odpowiednie nawodnienie<\/strong> jest bardzo wa\u017cne, poniewa\u017c kontrast jest usuwany z organizmu przez nerki. Zwykle personel medyczny wskazuje dok\u0142adn\u0105 ilo\u015b\u0107 wody, jak\u0105 trzeba wypi\u0107 przed i po badaniu.<\/p>\n\n\n\n Dokumenty i rzeczy potrzebne w szpitalu:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Koronarografi\u0119 przeprowadza si\u0119 w pracowni hemodynamiki. Pacjent k\u0142adzie si\u0119 na stole zabiegowym, najcz\u0119\u015bciej na plecach. Personel pod\u0142\u0105cza elektrody EKG, mankiet do pomiaru ci\u015bnienia i pulsoksymetr. Sk\u00f3ra w miejscu wk\u0142ucia zostaje odka\u017cona i zabezpieczona. Lekarz podaje znieczulenie miejscowe. Pacjent mo\u017ce poczu\u0107 kr\u00f3tkie uk\u0142ucie i pieczenie (podobne do znieczulenia u dentysty).<\/p>\n\n\n\n Cewnik trzeba wprowadzi\u0107 do t\u0119tnicy, a potem przesun\u0105\u0107 go w stron\u0119 serca.<\/p>\n\n\n\n Najcz\u0119\u015bciej lekarz wykorzystuje t\u0119tnic\u0119 promieniow\u0105 przy nadgarstku<\/strong>. Ta droga zwykle wi\u0105\u017ce si\u0119 z mniejszym ryzykiem krwawienia, poniewa\u017c naczynie le\u017cy p\u0142ytko i \u0142atwo ucisn\u0105\u0107 je po badaniu.<\/p>\n\n\n\n Dost\u0119p udowy prowadzi przez t\u0119tnic\u0119 udow\u0105 w pachwinie<\/strong>. T\u0119tnica w tym miejscu jest wi\u0119ksza, ale le\u017cy g\u0142\u0119biej. Metoda wi\u0105\u017ce si\u0119 z wi\u0119kszym ryzykiem powa\u017cnych powik\u0142a\u0144, jednak lekarz mo\u017ce si\u0119 na ni\u0105 zdecydowa\u0107 z uwagi na specyficzn\u0105 budow\u0119 naczy\u0144 krwiono\u015bnych danego pacjenta, s\u0142abe t\u0119tno na nadgarstku albo wybran\u0105 technik\u0119 przeprowadzenia zabiegu.<\/p>\n\n\n\n Lekarz przesuwa cewnik przez t\u0119tnice do aorty, a potem ustawia jego ko\u0144c\u00f3wk\u0119 przy uj\u015bciach t\u0119tnic wie\u0144cowych. Nast\u0119pnie podawany jest kontrast. Aparat rentgenowski rejestruje jego przep\u0142yw w naczyniach.<\/p>\n\n\n\n W ten spos\u00f3b mo\u017cna uwidoczni\u0107 praw\u0105 oraz lew\u0105 t\u0119tnic\u0119 wie\u0144cow\u0105, oceni\u0107 zw\u0119\u017cenia i sprawdzi\u0107, w kt\u00f3rych miejscach krew przemieszcza si\u0119 w ograniczonym stopniu.<\/p>\n\n\n\n Najbardziej odczuwalny bywa moment znieczulenia i zak\u0142adania dost\u0119pu do t\u0119tnicy. Samo badanie zwykle nie boli. Po podaniu kontrastu mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 kr\u00f3tkie uczucie ciep\u0142a albo przej\u015bciowy ucisk w okolicy mostka. Pacjent przez ca\u0142y czas ma kontakt z personelem.<\/p>\n\n\n\n Zabieg trwa zwykle kilkana\u015bcie do kilkudziesi\u0119ciu minut<\/strong>. Czas wyd\u0142u\u017ca si\u0119, je\u015bli lekarz wykonuje dodatkowe procedury. Pacjent cz\u0119sto wraca do domu ju\u017c tego samego dnia. W trudniejszych przypadkach mo\u017ce by\u0107 wymagana hospitalizacja i kolejne konsultacje kardiochirurgiczne.<\/p>\n\n\n <\/div>\n Najwa\u017cniejsze w pierwszych godzinach jest zatrzymanie krwawienia z nak\u0142utej t\u0119tnicy i szybkie wychwycenie objaw\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0142yby \u015bwiadczy\u0107 o mo\u017cliwych powik\u0142aniach.<\/p>\n\n\n\n Po zako\u0144czeniu badania lekarz usuwa cewnik, a miejsce wk\u0142ucia zabezpiecza specjalnym opatrunkiem uciskowym. Przy dost\u0119pie przez:<\/p>\n\n\n\n Najcz\u0119stsze powik\u0142ania dotycz\u0105 miejsca wk\u0142ucia. Mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 siniak, tkliwo\u015b\u0107 albo niewielki krwiak. \u015arodek kontrastowy mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 reakcj\u0119 alergiczn\u0105<\/strong> (ju\u017c w trakcie badania lub kr\u00f3tko po nim). \u0141agodna posta\u0107 mo\u017ce wi\u0105za\u0107 si\u0119 ze \u015bwi\u0105dem sk\u00f3ry, wysypk\u0105, uczuciem gor\u0105ca albo nudno\u015bciami.<\/p>\n\n\n\n Pilnej pomocy wymagaj\u0105:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Podczas koronarografii mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 przej\u015bciowe zaburzenia rytmu serca<\/strong>. Mi\u0119dzy innymi dlatego w trakcie badania prowadzi si\u0119 zapis EKG. Personel widzi wtedy prac\u0119 serca na bie\u017c\u0105co i w razie potrzeby mo\u017ce szybko reagowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n Po planowej koronarografii bez powik\u0142a\u0144 pacjent zwykle mo\u017ce wr\u00f3ci\u0107 do codziennych aktywno\u015bci w ci\u0105gu 1-2 dni. Pocz\u0105tkowo lepiej unika\u0107<\/strong> d\u017awigania, intensywnego wysi\u0142ku, gor\u0105cych k\u0105pieli i ucisku w miejscu wk\u0142ucia.<\/strong> Dok\u0142adne zalecenia zale\u017c\u0105 od drogi dost\u0119pu oraz od tego, czy podczas badania wykonano angioplastyk\u0119.<\/p>\n\n\n\n Z lekarzem trzeba skontaktowa\u0107 si\u0119 pilnie, <\/strong>je\u015bli pojawi si\u0119 b\u00f3l w klatce piersiowej, trudno\u015bci z oddychaniem, gor\u0105czka, krwawienie z miejsca wk\u0142ucia, szybko powi\u0119kszaj\u0105cy si\u0119 krwiak, zimna lub blada d\u0142o\u0144 albo stopa, dr\u0119twienie ko\u0144czyny albo narastaj\u0105cy b\u00f3l w okolicy wk\u0142ucia.<\/p>\n\n\n Wynik koronarografii ma form\u0119 opisu lekarskiego. Specjalista wskazuje w nim, kt\u00f3re t\u0119tnice wie\u0144cowe oceni\u0142, gdzie znajduj\u0105 si\u0119 zw\u0119\u017cenia i jak du\u017cy fragment \u015bwiat\u0142a naczynia zajmuj\u0105.<\/p>\n\n\n\n Zw\u0119\u017cenia nieistotne (do oko\u0142o 50%) najcz\u0119\u015bciej nie wymagaj\u0105 poszerzania naczynia. Leczenie opiera si\u0119 wtedy na farmakoterapii, kontroli parametr\u00f3w lipidogramu, ci\u015bnienia t\u0119tniczego, glikemii, masy cia\u0142a oraz regularnych wizytach u kardiologa. Celem jest spowolnienie mia\u017cd\u017cycy i zmniejszenie ryzyka zawa\u0142u serca.<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli tylko jest to technicznie mo\u017cliwe, od razu przechodzi si\u0119 z etapu diagnostycznego do leczniczego, czyli do przesk\u00f3rnej angioplastyki (PCI, PTCA).<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli zmiany dotycz\u0105 kilku naczy\u0144, pnia lewej t\u0119tnicy wie\u0144cowej albo miejsc trudnych do leczenia przezsk\u00f3rnego, lekarz kieruje pacjenta na konsultacj\u0119 kardiochirurgiczn\u0105 celem kwalifikacji do leczenia operacyjnego<\/p>\n\n\n\n Podczas takiej konsultacji rozwa\u017ca si\u0119 pomostowanie aortalno-wie\u0144cowe, potocznie nazywane by-passami<\/strong>. Zabieg polega na utworzeniu nowej drogi dla krwi, kt\u00f3ra omija zw\u0119\u017cony lub zamkni\u0119ty fragment t\u0119tnicy wie\u0144cowej. Kardiochirurg wykorzystuje do tego naczynie pobrane z innej cz\u0119\u015bci cia\u0142a, najcz\u0119\u015bciej z klatki piersiowej, przedramienia albo nogi.<\/p>\n\n\n\n Prawid\u0142owy wynik koronarografii jest dobr\u0105 informacj\u0105. Nie znaczy jednak, \u017ce zg\u0142aszane dolegliwo\u015bci nie wymagaj\u0105 dalszej oceny. W takich sytuacjach najcz\u0119\u015bciej prowadzi si\u0119 poszerzon\u0105 diagnostyk\u0119<\/strong>. Kolejne badania dobiera si\u0119 do charakteru objaw\u00f3w i wcze\u015bniejszych wynik\u00f3w. Lekarz mo\u017ce zleci\u0107 mi\u0119dzy innymi:<\/p>\n\n\n\n Po koronarografii kardiolog omawia wynik i ustala dalszy plan leczenia. Mo\u017ce zmieni\u0107 dawki lek\u00f3w, doda\u0107 nowe preparaty albo skierowa\u0107 pacjenta na angioplastyk\u0119, rehabilitacj\u0119 kardiologiczn\u0105 lub konsultacj\u0119 kardiochirurgiczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n Nie, koronarografia nie boli. Najwi\u0119kszy dyskomfort dotyczy momentu podawania znieczulenia (a u niekt\u00f3rych pacjent\u00f3w \u2013 \u015brodka kontrastowego).<\/p>\n\n\n\n Nie, po zabiegu nie nale\u017cy prowadzi\u0107 samochodu \u2013 ale tylko w dniu jej wykonania.<\/p>\n\n\n\n Koronarografii nie powtarza si\u0119 rutynowo. Lekarz mo\u017ce zleci\u0107 j\u0105 ponownie, je\u015bli pojawiaj\u0105 si\u0119 nowe lub nasilone objawy, wyniki innych bada\u0144 sugeruj\u0105 niedokrwienie serca albo trzeba oceni\u0107 efekt wcze\u015bniejszego leczenia.<\/p>\n\n\n <\/div>\n Koronarografia a angio-TK t\u0119tnic wie\u0144cowych \u2013 kiedy wybra\u0107 badanie nieinwazyjne?<\/h3>\n\n\n\n
\n Wskazania i przeciwwskazania do koronarografii<\/h2>\n\n\n\n\n
Choroba wie\u0144cowa i d\u0142awica piersiowa oporna na leczenie farmakologiczne<\/h3>\n\n\n\n
Zawa\u0142 serca jako pilne wskazanie do koronarografii<\/h3>\n\n\n\n
Nieprawid\u0142owe wyniki bada\u0144 nieinwazyjnych<\/h3>\n\n\n\n
Koronarografia \u2013 przeciwwskazania<\/h3>\n\n\n\n
\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nJak przygotowa\u0107 si\u0119 do koronarografii?<\/h2>\n\n\n\n
\n
Leki \u2013 kt\u00f3re odstawi\u0107, kt\u00f3rych nie przerywa\u0107?<\/h3>\n\n\n\n
Dieta w dniu badania i nawodnienie organizmu<\/h3>\n\n\n\n
Co zabra\u0107 ze sob\u0105 do szpitala?<\/h3>\n\n\n\n
\n
Jak przebiega koronarografia?<\/h2>\n\n\n\n
Dost\u0119p promieniowy i udowy \u2013 kt\u00f3ry jest bezpieczniejszy?<\/h3>\n\n\n\n
Wprowadzenie cewnika i podanie \u015brodka kontrastowego<\/h3>\n\n\n\n
Co pacjent czuje podczas badania \u2013 czy koronarografia boli?<\/h3>\n\n\n\n
Ile trwa koronarografia i jak d\u0142ugo trzeba zosta\u0107 w szpitalu?<\/h3>\n\n\n\n
\n Co dzieje si\u0119 po koronarografii? Rekonwalescencja i powik\u0142ania<\/h2>\n\n\n\n\n
Pierwsze godziny po zabiegu \u2013 opatrunek uciskowy i unieruchomienie ko\u0144czyny<\/h3>\n\n\n\n
\n
Powik\u0142ania po zabiegu koronarografii<\/h3>\n\n\n\n
\n
Powr\u00f3t do aktywno\u015bci i objawy, kt\u00f3re wymagaj\u0105 konsultacji lekarskiej<\/h3>\n\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nWynik koronarografii \u2013 co dalej z leczeniem?<\/h2>\n\n\n\n
Zw\u0119\u017cenia nieistotne (do 50%)<\/h3>\n\n\n\n
Istotne zw\u0119\u017cenia (powy\u017cej 70%)<\/h3>\n\n\n\n
Prawid\u0142owy obraz t\u0119tnic wie\u0144cowych \u2013 co dalej?<\/h3>\n\n\n\n
\n
Rola kardiologa w opiece d\u0142ugoterminowej po koronarografii<\/h3>\n\n\n\n
Koronarografia \u2013 najcz\u0119\u015bciej zadawane pytania<\/h2>\n\n\n\n
Czy koronarografia boli?<\/h3>\n\n\n\n
Czy po koronarografii mo\u017cna prowadzi\u0107 samoch\u00f3d?<\/h3>\n\n\n\n
Czy koronarografi\u0119 trzeba powtarza\u0107?<\/h3>\n\n\n\n
![\"badania](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/choroby-serca.webp\")