\n\n\n\n
Zawa\u0142 serca \u2013 podsumowanie artyku\u0142u<\/h2>\n\n\n\n\n- Czym jest zawa\u0142 serca i jak do niego dochodzi?<\/strong> To stan zagra\u017caj\u0105cy \u017cyciu, w kt\u00f3rym dochodzi do martwicy kom\u00f3rek mi\u0119\u015bnia sercowego na skutek niedokrwienia. U wi\u0119kszo\u015bci pacjent\u00f3w przyczyn\u0105 jest mia\u017cd\u017cyca t\u0119tnic wie\u0144cowych \u2013 zawa\u0142 wywo\u0142uje najcz\u0119\u015bciej p\u0119kni\u0119cie blaszki mia\u017cd\u017cycowej, w miejscu kt\u00f3rego powstaje skrzeplina blokuj\u0105ca przep\u0142yw krwi. Na podstawie EKG wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 STEMI (z uniesieniem odcinka ST, zwykle ca\u0142kowite zamkni\u0119cie t\u0119tnicy) oraz NSTEMI (bez uniesienia ST), kt\u00f3ry nie jest \u201el\u017cejszym” zawa\u0142em.<\/li>\n\n\n\n
- Jak rozpozna\u0107 objawy zawa\u0142u serca?<\/strong> Najbardziej typowy jest b\u00f3l za mostkiem o charakterze ucisku lub rozpierania, trwaj\u0105cy d\u0142u\u017cej ni\u017c kilka minut, kt\u00f3ry mo\u017ce promieniowa\u0107 do ramion, szyi, \u017cuchwy, plec\u00f3w lub nadbrzusza. Towarzysz\u0105 mu duszno\u015b\u0107, zimne poty, nudno\u015bci, os\u0142abienie i silny l\u0119k. U cz\u0119\u015bci pacjent\u00f3w \u2013 zw\u0142aszcza chorych na cukrzyc\u0119, os\u00f3b starszych i kobiet \u2013 zawa\u0142 bywa nietypowy lub niemy, z dominacj\u0105 objaw\u00f3w og\u00f3lnych zamiast b\u00f3lu w klatce piersiowej, co op\u00f3\u017ania rozpoznanie.<\/li>\n\n\n\n
- Jak udzieli\u0107 pierwszej pomocy przy zawale?<\/strong> W przypadku podejrzenia zawa\u0142u liczy si\u0119 ka\u017cda minuta. Najpierw nale\u017cy zadzwoni\u0107 pod numer alarmowy 112 lub 999, nast\u0119pnie posadzi\u0107 chorego w pozycji p\u00f3\u0142siedz\u0105cej z podpartymi plecami. Je\u015bli nie ma przeciwwskaza\u0144 (uczulenia, czynnego krwawienia), dyspozytor mo\u017ce zaleci\u0107 rozgryzienie aspiryny. Przy utracie przytomno\u015bci i braku prawid\u0142owego oddechu nale\u017cy rozpocz\u0105\u0107 resuscytacj\u0119 \u2013 uciski klatki piersiowej z cz\u0119sto\u015bci\u0105 100\u2013120 na minut\u0119.<\/li>\n\n\n\n
- Jak wygl\u0105da leczenie i \u017cycie po zawale?<\/strong> Diagnostyka opiera si\u0119 na EKG, oznaczeniu troponin sercowych, echokardiografii i koronarografii. Leczeniem z wyboru w STEMI jest angioplastyka wie\u0144cowa (PCI) ze stentem, a gdy nie mo\u017cna jej wykona\u0107 szybko \u2013 fibrynoliza. Po zawale stosuje si\u0119 leki przeciwp\u0142ytkowe, statyny, beta-blokery i inhibitory ACE. Kluczowa jest rehabilitacja kardiologiczna oraz profilaktyka wt\u00f3rna: rezygnacja z palenia i alkoholu, dieta \u015br\u00f3dziemnomorska i oko\u0142o 150 minut wysi\u0142ku tygodniowo.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n\n\n \n \n\nZ tego artyku\u0142u dowiesz si\u0119:<\/h3>\n\n\n\n\n- Czym jest zawa\u0142 serca i co dzieje si\u0119 z mi\u0119\u015bniem sercowym?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- STEMI i NSTEMI \u2013 dwa rodzaje zawa\u0142u wed\u0142ug wytycznych ESC 2023<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Objawy zawa\u0142u serca<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Czynniki ryzyka i przyczyny zawa\u0142u serca<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Pierwsza pomoc przy zawale serca<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Diagnostyka zawa\u0142u serca<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Leczenie zawa\u0142u serca \u2013 od karetki do wypisu ze szpitala<\/a><\/li>\n\n\n\n
- \u017bycie po zawale serca<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Zawa\u0142 serca \u2013 najcz\u0119\u015bciej zadawane pytania<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
![\"kup](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/epolmed-baner-promo-v2.webp\")
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCzym jest zawa\u0142 serca i co dzieje si\u0119 z mi\u0119\u015bniem sercowym?<\/h2>\n\n\n\n
Zawa\u0142 serca<\/strong> (potocznie nazywany atakiem serca) to stan zagra\u017caj\u0105cy \u017cyciu, w kt\u00f3rym dochodzi do martwicy kom\u00f3rek mi\u0119\u015bnia sercowego na skutek ich niedokrwienia. Mi\u0119sie\u0144 sercowy zaopatrywany jest w krew przez t\u0119tnice wie\u0144cowe. Naczynia te oplataj\u0105 powierzchni\u0119 serca i zapewniaj\u0105 dop\u0142yw krwi do serca \u2013 wraz z ni\u0105 tlen oraz sk\u0142adniki od\u017cywcze niezb\u0119dne do ich pracy.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nMechanizm zawa\u0142u \u2013 jak mia\u017cd\u017cyca prowadzi do martwicy serca?<\/h3>\n\n\n\n
U wi\u0119kszo\u015bci pacjent\u00f3w zawa\u0142 jest nast\u0119pstwem mia\u017cd\u017cycy t\u0119tnic wie\u0144cowych<\/strong>. W ich \u015bcianach stopniowo gromadz\u0105 si\u0119 cholesterol, kom\u00f3rki zapalne i tkanka w\u0142\u00f3knista. Z czasem tworzy si\u0119 blaszka mia\u017cd\u017cycowa. Sam zawa\u0142 zwykle nie pojawia si\u0119 jednak w konsekwencji powolnego narastania zw\u0119\u017cenia.<\/p>\n\n\n\nWi\u0119kszo\u015b\u0107 zawa\u0142\u00f3w serca wyst\u0119puje wskutek p\u0119kni\u0119cia blaszki mia\u017cd\u017cycowej albo uszkodzenia jej powierzchni<\/strong>. Organizm traktuje takie miejsce jak uszkodzenie naczynia i uruchamia proces krzepni\u0119cia krwi. W miejscu p\u0119kni\u0119cia powstaje skrzeplina. Je\u015bli osi\u0105gnie du\u017ce rozmiary, mo\u017ce cz\u0119\u015bciowo albo ca\u0142kowicie zablokowa\u0107 \u015bwiat\u0142o t\u0119tnicy. Przep\u0142yw krwi gwa\u0142townie si\u0119 zmniejsza, a za miejscem zamkni\u0119cia rozwija si\u0119 niedokrwienie.<\/p>\n\n\n\nRzadziej przyczyn\u0105 jest skrzeplina lub jej fragment<\/strong>, kt\u00f3ry powsta\u0142 w innym miejscu uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia i wraz z krwi\u0105 przedosta\u0142 si\u0119 do t\u0119tnicy wie\u0144cowej. Taki zator r\u00f3wnie\u017c mo\u017ce doprowadzi\u0107 do nag\u0142ego niedokrwienia mi\u0119\u015bnia sercowego.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nStan przedzawa\u0142owy \u2013 czym naprawd\u0119 jest niestabilna d\u0142awica piersiowa?<\/h3>\n\n\n\n
\u201eStan przedzawa\u0142owy\u201d to okre\u015blenie, kt\u00f3re funkcjonuje g\u0142\u00f3wnie w j\u0119zyku potocznym. W medycynie najcz\u0119\u015bciej odnosi si\u0119 do niestabilnej d\u0142awicy piersiowej.<\/p>\n\n\n\n
Niestabilna d\u0142awica piersiowa i zawa\u0142 serca nale\u017c\u0105 do spektrum ostrych zespo\u0142\u00f3w wie\u0144cowych.<\/strong> W obu przypadkach przyczyn\u0105 jest niedostateczny dop\u0142yw krwi do mi\u0119\u015bnia sercowego. R\u00f3\u017cnica polega na tym, \u017ce w niestabilnej d\u0142awicy nie dochodzi jeszcze do\u00a0martwicy kom\u00f3rek. Je\u017celi niedokrwienie si\u0119 pog\u0142\u0119bi, mo\u017ce rozwin\u0105\u0107 si\u0119 zawa\u0142.<\/p>\n\n\n\nW niestabilnej d\u0142awicy piersiowej nie obserwuje si\u0119 typowego dla zawa\u0142u wzrostu tropin sercowych wykrywanych we krwi. <\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n \n ![\"badania](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/choroby-serca.webp\")
Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Pakiet bada\u0144 genetycznych<\/div>\n Serce i choroby zakrzepowo-zatorowe<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Obawiasz si\u0119 dziedzicznych obci\u0105\u017ce\u0144 uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia w Twojej rodzinie? Sprawd\u017a predyspozycje w swoim DNA i zyskaj wiedz\u0119 o zdrowiu swojego serca.<\/div>\n
\n od 600 zl<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nSTEMI i NSTEMI \u2013 dwa rodzaje zawa\u0142u wed\u0142ug wytycznych ESC 2023<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nW przypadku pacjent\u00f3w z podejrzeniem zawa\u0142u jednym z najwa\u017cniejszych bada\u0144 jest EKG<\/strong>. Badanie rejestruje aktywno\u015b\u0107 elektryczn\u0105 serca i przedstawia j\u0105 w postaci charakterystycznego wykresu z\u0142o\u017conego z za\u0142amk\u00f3w oraz odcink\u00f3w.<\/p>\n\n\n\nW zapisie EKG lekarz ocenia kilka fragment\u00f3w krzywej. Jeden z nich nazywa si\u0119 odcinkiem ST<\/strong>. Zwykle przebiega on p\u0142asko, bez wyra\u017anego uniesienia ani obni\u017cenia. Gdy mi\u0119sie\u0144 sercowy jest niedokrwiony, ten fragment mo\u017ce zmieni\u0107 swoje po\u0142o\u017cenie. <\/p>\n\n\n\nOd wygl\u0105du odcinka ST pochodz\u0105 nazwy dw\u00f3ch g\u0142\u00f3wnych typ\u00f3w zawa\u0142u: STEMI oraz NSTEMI.<\/strong><\/p>\n\n\n\nSTEMI<\/strong> to zawa\u0142 z uniesieniem odcinka ST. W zapisie EKG ten fragment krzywej znajduje si\u0119 wy\u017cej, ni\u017c powinien (ponad lini\u0105 odniesienia). NSTEMI<\/strong> to zawa\u0142 bez uniesienia odcinka ST<\/p>\n\n\n\nW przesz\u0142o\u015bci STEMI traktowano jako zawa\u0142 obejmuj\u0105cy pe\u0142n\u0105 grubo\u015b\u0107 mi\u0119\u015bnia sercowego lub spowodowany ca\u0142kowitym zamkni\u0119ciem t\u0119tnicy wie\u0144cowej, za\u015b NSTEMI\u00a0 – jako niepe\u0142no\u015bcienny, podwsierdziowy, spowodowany nieca\u0142kowitym zamkni\u0119ciem t\u0119tnicy. W \u015bwietle aktualnej wiedzy, w szczeg\u00f3lno\u015bci uzyskanej badaniami metod\u0105 rezonansu magnetycznego, wnioski wyci\u0105gane z tego podzia\u0142u okaza\u0142y si\u0119 tylko cz\u0119\u015bciowo prawid\u0142owe. Podzia\u0142 na STEMI i NSTEMI ma znaczenie dla lekarzy ze wzgl\u0119du na standardy post\u0119powania z pacjentem, dlatego informacja o cechach elektrokardiograficznych zawa\u0142u zawsze znajduje si\u0119 w karcie informacyjnej wypisu ze szpitala. <\/p>\n\n\n\n
Ale dla pacjenta ka\u017cdy zawa\u0142 serca stanowi bezpo\u015brednie zagro\u017cenie \u017cycia, rokowanie zale\u017cy od wielu czynnik\u00f3w i absolutnie nie mo\u017cna zak\u0142ada\u0107, \u017ce NSTEMI jest \u201el\u017cejszym\u201d zawa\u0142em od STEMI.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nObjawy zawa\u0142u serca \u2013 jak rozpozna\u0107 atak serca?<\/h2>\n\n\n\n
Zawa\u0142 serca cz\u0119sto uto\u017csamiamy z pojawieniem si\u0119 nag\u0142ego, silnego b\u00f3lu w klatce piersiowej<\/strong>. Taki obraz rzeczywi\u015bcie wyst\u0119puje u wielu os\u00f3b \u2013 ale nie u wszystkich. Dolegliwo\u015bci zale\u017c\u0105 mi\u0119dzy innymi od wieku, p\u0142ci, chor\u00f3b wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych oraz lokalizacji niedokrwienia.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nB\u00f3l w klatce piersiowej \u2013 charakterystyka b\u00f3lu zawa\u0142owego<\/h3>\n\n\n\n
B\u00f3l zawa\u0142owy najcz\u0119\u015bciej pojawia si\u0119 za mostkiem \u2013 w \u015brodkowej cz\u0119\u015bci klatki piersiowej.<\/p>\n\n\n\n
\n- Jest opisywany jako ucisk, gniecenie albo rozpieranie.<\/li>\n\n\n\n
- Zwykle trwa d\u0142u\u017cej ni\u017c kilka minut.<\/li>\n\n\n\n
- Pojawia si\u0119 nagle, jednak w niekt\u00f3rych przypadkach stopniowo przybiera na sile.<\/li>\n\n\n\n
- Mo\u017ce wsp\u00f3\u0142wyst\u0119powa\u0107 z zaburzeniami rytmu serca.\u00a0<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Promieniowanie b\u00f3lu \u2013 lewe rami\u0119, \u017cuchwa, plecy, nadbrzusze<\/h3>\n\n\n\n
B\u00f3l u osoby z zawa\u0142em mo\u017ce by\u0107 odczuwany r\u00f3wnie\u017c w innych cz\u0119\u015bciach cia\u0142a. Sygna\u0142y b\u00f3lowe z serca docieraj\u0105 do tych samych odcink\u00f3w rdzenia kr\u0119gowego, do kt\u00f3rych dochodz\u0105 te\u017c sygna\u0142y z ramion, szyi, \u017cuchwy i g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci plec\u00f3w. M\u00f3zg mo\u017ce wi\u0119c b\u0142\u0119dnie odczyta\u0107 miejsce, z kt\u00f3rego pochodzi impuls. <\/p>\n\n\n\n
Pacjenci mog\u0105 odczuwa\u0107 b\u00f3l lub silny dyskomfort w r\u00f3\u017cnych obszarach cia\u0142a:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- obu ramionach \u2013 nie zawsze tylko po lewej stronie;<\/li>\n\n\n\n
- szyi \u2013 jako ucisk, napi\u0119cie albo trudny do opisania dyskomfort;<\/li>\n\n\n\n
- \u017cuchwie \u2013 czasem podobny do b\u00f3lu z\u0119ba albo napi\u0119cia szcz\u0119ki,<\/li>\n\n\n\n
- plecach mi\u0119dzy \u0142opatkami \u2013 ucisk, pieczenie albo rozpieranie;<\/li>\n\n\n\n
- nadbrzuszu \u2013 b\u00f3l, ucisk albo pieczenie mylone z niestrawno\u015bci\u0105 lub zgag\u0105.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Objawy towarzysz\u0105ce \u2013 duszno\u015b\u0107, zimne poty, l\u0119k, nudno\u015bci<\/h3>\n\n\n\n
U cz\u0119\u015bci os\u00f3b moment wyst\u0105pienia objaw\u00f3w jest mniej typowy. Zawa\u0142 mo\u017ce powodowa\u0107 dolegliwo\u015bci wynikaj\u0105ce z og\u00f3lnej reakcji organizmu na ostre niedokrwienie serca.<\/p>\n\n\n\n
Istotne objawy towarzysz\u0105ce: <\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- trudno\u015bci w oddychaniu;<\/li>\n\n\n\n
- nag\u0142a utrata si\u0142;<\/li>\n\n\n\n
- zawroty g\u0142owy;<\/li>\n\n\n\n
- zimne poty;<\/li>\n\n\n\n
- nudno\u015bci i wymioty;<\/li>\n\n\n\n
- silny l\u0119k<\/a> \u2013 nag\u0142e poczucie zagro\u017cenia, kt\u00f3rego pacjent nie potrafi wyja\u015bni\u0107.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Cichy (niemy) zawa\u0142 mi\u0119\u015bnia sercowego \u2013 kiedy klasyczne objawy nie wyst\u0119puj\u0105?<\/h3>\n\n\n\n
U cz\u0119\u015bci pacjent\u00f3w objawy s\u0105 nietypowe, s\u0142abo nasilone albo na tyle ma\u0142o charakterystyczne, \u017ce nie budz\u0105 podejrzenia choroby serca. Taki przebieg okre\u015bla si\u0119 jako cichy lub niemy zawa\u0142<\/strong>. Mog\u0105 dominowa\u0107 w nim \u0142agodne objawy towarzysz\u0105ce.<\/p>\n\n\n\nWi\u0119ksze ryzyko niemego zawa\u0142u<\/strong> wyst\u0119puje u os\u00f3b z cukrzyc\u0105<\/a>, os\u00f3b starszych oraz pacjent\u00f3w z neuropati\u0105 autonomiczn\u0105. W tych grupach odczuwanie b\u00f3lu mo\u017ce by\u0107 zaburzone, dlatego niedokrwienie serca nie zawsze wywo\u0142uje typowe objawy alarmowe. Zdarza si\u0119 wi\u0119c, \u017ce taki stan zostaje rozpoznany dopiero po czasie \u2013 podczas wykonywania EKG, echokardiografii albo innych bada\u0144 obrazowych.<\/p>\n\n\n\nNie ka\u017cdy zawa\u0142 od razu ko\u0144czy si\u0119 zatrzymaniem kr\u0105\u017cenia albo ci\u0119\u017ck\u0105 niewydolno\u015bci\u0105 serca. Czasem uszkodzenie jest mniejsze, a pacjent prze\u017cywa ostr\u0105 faz\u0119 bez \u015bwiadomo\u015bci tego, \u017ce wymaga\u0142 profesjonalnej pomocy medycznej. <\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nObjawy zawa\u0142u serca u kobiet \u2013 dlaczego bywaj\u0105 nietypowe?<\/h3>\n\n\n\n
U kobiet zawa\u0142 serca cz\u0119\u015bciej mo\u017ce dawa\u0107 mniej charakterystyczne objawy<\/strong>. Wynika to mi\u0119dzy innymi z r\u00f3\u017cnic hormonalnych, mniejszej \u015brednicy t\u0119tnic wie\u0144cowych oraz cz\u0119stszego udzia\u0142u drobnych naczy\u0144 w niedokrwieniu serca. <\/p>\n\n\n\nB\u00f3l za mostkiem nadal mo\u017ce si\u0119 pojawi\u0107, ale u cz\u0119\u015bci pacjentek na pierwszy plan wysuwaj\u0105 si\u0119 objawy og\u00f3lne i te zwi\u0105zane z b\u00f3lem promieniuj\u0105cym<\/strong>. Z tego powodu zawa\u0142 u kobiet bywa rozpoznawany z op\u00f3\u017anieniem.<\/p>\n\n\n\nPacjentka mo\u017ce nie kojarzy\u0107 nag\u0142ego os\u0142abienia, duszno\u015bci, nudno\u015bci, b\u00f3lu plec\u00f3w albo ucisku w nadbrzuszu z sercem. Czasem czeka, a\u017c dolegliwo\u015bci min\u0105, albo t\u0142umaczy je innymi stanami. <\/p>\n\n\n\n
U kobiet ryzyko sercowo-naczyniowe wyra\u017anie ro\u015bnie po menopauzie<\/strong>. Estrogeny, kt\u00f3re wcze\u015bniej chroni\u0105 uk\u0142ad kr\u0105\u017cenia, przestaj\u0105 by\u0107 wytwarzane w dotychczasowych ilo\u015bciach, a wraz z tym cz\u0119\u015bciej pojawiaj\u0105 si\u0119 nadci\u015bnienie t\u0119tnicze, zaburzenia lipidowe i choroba wie\u0144cowa. Diagnostyk\u0119 utrudnia to, \u017ce niekt\u00f3re objawy zawa\u0142u \u2013 wzmo\u017cona potliwo\u015b\u0107<\/a>, ko\u0142atanie serca, os\u0142abienie, niepok\u00f3j \u2013 \u0142atwo\u00a0wzi\u0105\u0107 za dolegliwo\u015bci oko\u0142omenopauzalne.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nJaki b\u00f3l w klatce piersiowej najcz\u0119\u015bciej nie jest zwi\u0105zany z niedokrwieniem serca?<\/h3>\n\n\n\n
B\u00f3le: zlokalizowane w jednym punkcie, o charakterze k\u0142uj\u0105cym, wyst\u0119puj\u0105ce z lewej strony klatki piersiowej, niezwi\u0105zane z wysi\u0142kiem fizycznym, nasilaj\u0105ce si\u0119 przy nabieraniu powietrza lub przy zmianach pozycji cia\u0142a \u2013 najcz\u0119\u015bciej maj\u0105 charakter neuralgii <\/strong>zwi\u0105zanej z przeci\u0105\u017ceniem mi\u0119\u015bni lub chorobami kr\u0119gos\u0142upa, mog\u0105 te\u017c wyst\u0119powa\u0107 wy\u0142\u0105cznie na pod\u0142o\u017cu nerwicowym.<\/p>\n\n\n\nNatomiast spore problemy diagnostyczne sprawiaj\u0105 \u2013 coraz cz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105ce \u2013 b\u00f3le w klatce piersiowej na tle choroby refluksowej<\/a>. Kwas \u017co\u0142\u0105dkowy cofaj\u0105cy si\u0119 do prze\u0142yku mo\u017ce wywo\u0142ywa\u0107 b\u00f3l nie mniej silny ni\u017c zawa\u0142owy i bardzo podobny co do charakteru. Co wi\u0119cej, pacjenci z rozpoznan\u0105 chorob\u0105 refluksow\u0105 mog\u0105 b\u0142\u0119dnie traktowa\u0107 b\u00f3l zawa\u0142owy jako b\u00f3l w przebiegu znanej im choroby. Je\u015bli b\u00f3l nie ust\u0119puje, przebiega nieco inaczej ni\u017c zazwyczaj, towarzysz\u0105 mu opisane powy\u017cej objawy og\u00f3lne \u2013 nale\u017cy pilnie wezwa\u0107 Zesp\u00f3\u0142 Ratownictwa Medycznego dzwoni\u0105c pod numer alarmowy 112 lub 999.<\/strong><\/p>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Pakiet bada\u0144 genetycznych<\/div>\n Serce i choroby zakrzepowo-zatorowe<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Obawiasz si\u0119 dziedzicznych obci\u0105\u017ce\u0144 uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia w Twojej rodzinie? Sprawd\u017a predyspozycje w swoim DNA i zyskaj wiedz\u0119 o zdrowiu swojego serca.<\/div>\n
\n od 600 zl<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCzynniki ryzyka i przyczyny zawa\u0142u serca<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nZawa\u0142u nie da si\u0119 dok\u0142adnie przewidzie\u0107, ale mo\u017cna oszacowa\u0107 ryzyko jego wyst\u0105pienia. Lekarze analizuj\u0105 w tym celu obecno\u015b\u0107 czynnik\u00f3w, kt\u00f3re zwi\u0119kszaj\u0105 prawdopodobie\u0144stwo choroby wie\u0144cowej i mia\u017cd\u017cycy.<\/p>\n\n\n\n
Zdecydowan\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich mo\u017cna modyfikowa\u0107. Podstawa profilaktyki to: regularna aktywno\u015b\u0107 fizyczna, ograniczone spo\u017cywanie t\u0142uszcz\u00f3w zwierz\u0119cych, utrzymywanie prawid\u0142owej masy cia\u0142a i nieu\u017cywanie wyrob\u00f3w tytoniowych.<\/strong> Badania krwi, w szczeg\u00f3lno\u015bci: lipidogram, lipoproteina (a), glukoza, kwas moczowy \u2013 maj\u0105 bardzo du\u017ce znaczenie w identyfikacji dodatkowych czynnik\u00f3w ryzyka mia\u017cd\u017cycy<\/a>, ale pami\u0119taj \u2013 od samego wykonywania bada\u0144 jeszcze nikt nie sta\u0142 si\u0119 zdrowszy, za\u015b prawid\u0142owe wyniki nie oznaczaj\u0105, \u017ce jeszcze nie musisz prowadzi\u0107 zdrowego trybu \u017cycia<\/strong>. Gdy rozwinie si\u0119 mia\u017cd\u017cyca t\u0119tnic \u2013 mo\u017ce ju\u017c by\u0107 za p\u00f3\u017ano.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nMia\u017cd\u017cyca t\u0119tnic wie\u0144cowych \u2013 g\u0142\u00f3wna przyczyna zawa\u0142u<\/h3>\n\n\n\n
Mia\u017cd\u017cyca to przewlek\u0142a choroba t\u0119tnic, w kt\u00f3rej w \u015bcianie naczynia stopniowo odk\u0142adaj\u0105 si\u0119 blaszki mia\u017cd\u017cycowe. Sam proces ich tworzenia zosta\u0142 opisany wcze\u015bniej.<\/p>\n\n\n\n
Mia\u017cd\u017cyca cz\u0119sto rozwija si\u0119 na tle innych zaburze\u0144 metabolicznych i chor\u00f3b przewlek\u0142ych. Jednak sama w sobie nie powoduje \u017cadnych dolegliwo\u015bci <\/strong>\u2013 dop\u00f3ki nie doprowadzi do istotnych zw\u0119\u017ce\u0144 t\u0119tnic wie\u0144cowych, \u017cadne, nawet regularnie wykonywane badania profilaktyczne, nie s\u0105 w stanie jej wykry\u0107.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCzynniki ryzyka, na kt\u00f3re masz wp\u0142yw<\/h3>\n\n\n\n
Na cz\u0119\u015b\u0107 czynnik\u00f3w zwi\u0119kszaj\u0105cych ryzyko zawa\u0142u mo\u017cna oddzia\u0142ywa\u0107 poprzez <\/s>modyfikacj\u0119 codziennych nawyk\u00f3w, regularne podstawowe badania kontrolne i ewentualnie leczenie, je\u015bli jest taka potrzeba. Nie ma dowod\u00f3w na to, aby przyjmowanie przez osoby zdrowe jakichkolwiek lek\u00f3w lub suplement\u00f3w diety zmniejsza\u0142o ryzyko zawa\u0142u serca.<\/strong><\/p>\n\n\n\nJak konkretne czynniki wp\u0142ywaj\u0105 na ryzyko zawa\u0142u serca?<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- Palenie papieros\u00f3w <\/strong>\u2013 uszkadza \u015bciany naczy\u0144, nasila stan zapalny i sprzyja powstawaniu\u00a0zakrzep\u00f3w.\u00a0<\/li>\n\n\n\n
- Podwy\u017cszone st\u0119\u017cenie lipoproteiny (a) lub cholesterolu LDL lub tr\u00f3jgliceryd\u00f3w albo obni\u017cone st\u0119\u017cenie cholesterolu HDL<\/strong> \u2013 przyspieszaj\u0105 odk\u0142adanie lipid\u00f3w w \u015bcianach\u00a0t\u0119tnic.\u00a0<\/li>\n\n\n\n
- Nadci\u015bnienie t\u0119tnicze<\/strong> \u2013 stale zwi\u0119ksza nacisk krwi na \u015bciany naczy\u0144. Z czasem sprzyja ich uszkodzeniu i przyspiesza rozw\u00f3j zmian mia\u017cd\u017cycowych.<\/li>\n\n\n\n
- Niewyr\u00f3wnana cukrzyca<\/strong> (utrzymuj\u0105ce si\u0119 podwy\u017cszone st\u0119\u017cenie glukozy we krwi) \u2013 uszkadza drobne i wi\u0119ksze naczynia krwiono\u015bne, nasila stan zapalny i zaburza prac\u0119 \u015br\u00f3db\u0142onka.<\/li>\n\n\n\n
- Nadwaga i oty\u0142o\u015b\u0107<\/strong> \u2013 bardzo cz\u0119sto wsp\u00f3\u0142wyst\u0119puj\u0105 z nadci\u015bnieniem t\u0119tniczym, zaburzeniami lipidowymi i metabolizmu glukozy oraz przewlek\u0142ym stanem zapalnym. Szczeg\u00f3lne ryzyko wi\u0105\u017ce si\u0119 z oty\u0142o\u015bci\u0105 brzuszn\u0105<\/a>.<\/li>\n\n\n\n
- Brak regularnej aktywno\u015bci fizycznej <\/strong>\u2013 sprzyja wzrostowi masy cia\u0142a, pogorszeniu profilu lipidowego i wy\u017cszemu ci\u015bnieniu t\u0119tniczemu.\u00a0<\/li>\n\n\n\n
- Przewlek\u0142y stres<\/strong> \u2013 mo\u017ce utrudnia\u0107 kontrol\u0119 ci\u015bnienia, snu, masy cia\u0142a i nawyk\u00f3w \u017cywieniowych. U cz\u0119\u015bci os\u00f3b wi\u0105\u017ce si\u0119 te\u017c z paleniem papieros\u00f3w i nadu\u017cywaniem alkoholu.<\/li>\n\n\n\n
- Nadu\u017cywanie alkoholu<\/strong> (ka\u017cdego rodzaju) \u2013 zwi\u0119ksza ryzyko nadci\u015bnienia, zaburze\u0144 rytmu serca, uszkodzenia mi\u0119\u015bnia sercowego i wzrostu masy cia\u0142a. Liczy si\u0119 nie tylko ilo\u015b\u0107 jednorazowo spo\u017cywanego alkoholu<\/a>, ale tak\u017ce \u2013 niekiedy przede wszystkim \u2013 cz\u0119stotliwo\u015b\u0107.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Mia\u017cd\u017cyca rozwija si\u0119 u ka\u017cdego cz\u0142owieka, ale tempo jej narastania zale\u017cy od wielu czynnik\u00f3w \u2013 na wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich mamy wp\u0142yw, ale nie na wszystkie. Wykluczenie powy\u017cszych czynnik\u00f3w nie daje gwarancji tego, \u017ce u danego pacjenta nie dojdzie do zdarzenia sercowo-naczyniowego. Niemniej znacznie obni\u017ca takie ryzyko. <\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nCzynniki ryzyka, na kt\u00f3re nie masz wp\u0142ywu<\/h3>\n\n\n\n
Niekt\u00f3rych czynnik\u00f3w ryzyka nie mo\u017cna zmieni\u0107. S\u0105 jednak wa\u017cn\u0105 informacj\u0105. Osoba, kt\u00f3ra jest na nie nara\u017cona, powinna wcze\u015bniej i dok\u0142adniej kontrolowa\u0107 stan uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia. Nale\u017c\u0105 do nich: <\/p>\n\n\n\n
\n- wiek;<\/li>\n\n\n\n
- p\u0142e\u0107 m\u0119ska;<\/li>\n\n\n\n
- zdiagnozowane w rodzinie schorzenia uwarunkowane genetycznie (np. hipercholesterolemia rodzinna);<\/li>\n\n\n\n
- choroba wie\u0144cowa lub zawa\u0142 serca u bliskich krewnych, zw\u0142aszcza je\u015bli wyst\u0105pi\u0142 przed 40 \u2013 50 rokiem \u017cycia; zawa\u0142 nie jest chorob\u0105 dziedziczn\u0105, ale czynniki predysponuj\u0105ce do mia\u017cd\u017cycy, zw\u0142aszcza w m\u0142odym wieku, cz\u0119sto maj\u0105 pod\u0142o\u017ce genetyczne.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nPierwsza pomoc przy zawale serca \u2013 co robi\u0107 krok po kroku?<\/h2>\n\n\n\n
W przypadku podejrzenia zawa\u0142u liczy si\u0119 ka\u017cda minuta.<\/p>\n\n\n\n
Reaguj spokojnie, ale zdecydowanie, w ustalonej kolejno\u015bci:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- zadzwo\u0144 pod numer alarmowy (dok\u0142adnie opisz sytuacj\u0119 i post\u0119puj zgodnie ze wskazaniami dyspozytora);<\/li>\n\n\n\n
- posad\u017a chorego, z plecami opartymi o \u015bcian\u0119 lub poduszki (ogranicz wysi\u0142ek);<\/li>\n\n\n\n
- obserwuj stan pacjenta;<\/li>\n\n\n\n
- przy utracie przytomno\u015bci i braku prawid\u0142owego oddechu rozpocznij resuscytacj\u0119.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Wezwanie pogotowia ratunkowego (999 lub 112) \u2013 co powiedzie\u0107 dyspozytorowi?<\/h3>\n\n\n\n
Zadzwo\u0144 pod numer 999 lub 112 i powiedz, \u017ce podejrzewasz zawa\u0142 serca.<\/p>\n\n\n\n
Podaj kr\u00f3tko:<\/p>\n\n\n\n
\n- dok\u0142adny adres i miejsce zdarzenia;<\/li>\n\n\n\n
- wiek oraz p\u0142e\u0107 osoby chorej;<\/li>\n\n\n\n
- g\u0142\u00f3wne objawy i czas ich trwania;<\/li>\n\n\n\n
- czy chory jest przytomny;<\/li>\n\n\n\n
- czy oddycha prawid\u0142owo;<\/li>\n\n\n\n
- czy choruje na serce, nadci\u015bnienie, cukrzyc\u0119 albo przyjmuje leki;<\/li>\n\n\n\n
- czy przyj\u0105\u0142 aspiryn\u0119 albo nitrogliceryn\u0119.\u00a0<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Nie roz\u0142\u0105czaj si\u0119, dop\u00f3ki dyspozytor tego nie zaleci. Mo\u017ce zadawa\u0107 pytania i prowadzi\u0107 Ci\u0119 przez nast\u0119pne kroki.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nPozycja p\u00f3\u0142siedz\u0105ca i podanie aspiryny choremu<\/h3>\n\n\n\n
Do czasu przyjazdu karetki chory powinien pozosta\u0107 w bezpiecznej, wygodnej pozycji. Najlepiej sprawdza si\u0119 pozycja p\u00f3\u0142siedz\u0105ca, z podpartymi plecami i lekko ugi\u0119tymi nogami<\/strong>. Takie u\u0142o\u017cenie cia\u0142a zmniejsza obci\u0105\u017cenie uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia i u\u0142atwia oddychanie.<\/p>\n\n\n\nJe\u015bli osoba z podejrzeniem zawa\u0142u serca nie ma uczulenia na kwas acetylosalicylowy, czynnego krwawienia, choroby krwotocznej ani wyra\u017anego zakazu od lekarza, dyspozytor lub ratownik mo\u017ce zaleci\u0107 rozgryzienie i po\u0142kni\u0119cie aspiryny. Lek hamuje zlepianie si\u0119 p\u0142ytek krwi, wi\u0119c mo\u017ce ogranicza\u0107 narastanie zakrzepu w t\u0119tnicy wie\u0144cowej.<\/p>\n\n\n\n
W okoliczno\u015bciach zagro\u017cenia \u017cycia nale\u017cy natychmiast wezwa\u0107 pogotowie. Podawanie aspiryny nie zast\u0119puje pilnej pomocy medycznej. Nigdy nie nale\u017cy podawa\u0107 cudzych lek\u00f3w ani preparat\u00f3w „na serce” znalezionych w domu.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nCzego nie robi\u0107 w przypadku zawa\u0142u serca? Najcz\u0119stsze b\u0142\u0119dy \u015bwiadk\u00f3w zdarzenia <\/h3>\n\n\n\n
Najcz\u0119stsze b\u0142\u0119dy wynikaj\u0105 z p\u00f3\u017anej reakcji na pojawiaj\u0105ce si\u0119 dolegliwo\u015bci, oczekiwania, a\u017c objawy min\u0105, albo na pr\u00f3bie dojechania do szpitala w\u0142asnym samochodem. Karetka nie jest wy\u0142\u0105cznie \u015brodkiem transportu \u2013 ratownicy mog\u0105 od razu rozpocz\u0105\u0107 leczenie i przekaza\u0107 pacjenta do odpowiedniego o\u015brodka.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nResuscytacja kr\u0105\u017ceniowo-oddechowa (RKO) przy zatrzymaniu kr\u0105\u017cenia<\/h3>\n\n\n\n
Zawa\u0142 mo\u017ce doprowadzi\u0107 do nag\u0142ego zatrzymania akcji serca. <\/p>\n\n\n\n
1. Je\u015bli chory straci\u0142 przytomno\u015b\u0107, nie reaguje na g\u0142os ani potrz\u0105\u015bni\u0119cie za ramiona, nale\u017cy sprawdzi\u0107 oddech.<\/strong><\/p>\n\n\n\nOdchyl delikatnie g\u0142ow\u0119 do ty\u0142u, unie\u015b brod\u0119 i obserwuj klatk\u0119 piersiow\u0105 przez maksymalnie 10 sekund. Zwr\u00f3\u0107 uwag\u0119, czy unosi si\u0119 regularnie, czy s\u0142yszysz oddech i czy czujesz ruch powietrza przy ustach chorego.<\/p>\n\n\n\n
2. Gdy chory nie oddycha prawid\u0142owo, rozpocznij uciski klatki piersiowej.<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- U\u0142\u00f3\u017c d\u0142onie na \u015brodku klatki piersiowej i uciskaj mocno, rytmicznie, z cz\u0119sto\u015bci\u0105 100-120 uci\u015bni\u0119\u0107 na minut\u0119.<\/li>\n\n\n\n
- Je\u015bli umiesz wykonywa\u0107 oddechy ratownicze, zastosuj schemat 30 uci\u015bni\u0119\u0107 i 2 oddechy. Je\u015bli nie masz takiej mo\u017cliwo\u015bci, prowad\u017a same uciski klatki piersiowej bez przerw.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
RKO nale\u017cy kontynuowa\u0107 do przyjazdu ratownik\u00f3w albo powrotu prawid\u0142owego oddechu. <\/strong><\/p>\n\n\n\nJe\u017celi w pobli\u017cu znajduje si\u0119 AED (automatyczny defibrylator zewn\u0119trzny) popro\u015b kogo\u015b o przyniesienie urz\u0105dzenia. Po w\u0142\u0105czeniu defibrylator wydaje polecenia g\u0142osowe i prowadzi \u015bwiadka przez nast\u0119pne kroki. <\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nDiagnostyka zawa\u0142u serca \u2013 jakie badania wykonuje si\u0119 w szpitalu?<\/h2>\n\n\n\n
Diagnostyka zawa\u0142u zaczyna si\u0119 od szybkiej oceny stanu pacjenta. Lekarz pyta o rodzaj dolegliwo\u015bci, czas ich trwania, choroby przewlek\u0142e i przyjmowane leki. R\u00f3wnolegle wykonywane s\u0105 badania, kt\u00f3re pomagaj\u0105 potwierdzi\u0107 uszkodzenie mi\u0119\u015bnia sercowego i ustali\u0107 dalsze leczenie.<\/p>\n\n\n\n
Najwa\u017cniejsze jest EKG<\/strong>. Badanie powinno by\u0107 wykonane jak najszybciej po kontakcie z personelem medycznym. Zapis pracy elektrycznej serca mo\u017ce pokaza\u0107 zmiany typowe dla STEMI albo inne nieprawid\u0142owo\u015bci wskazuj\u0105ce na ostre niedokrwienie serca.<\/p>\n\n\n\nU pacjenta oznacza si\u0119 st\u0119\u017cenie troponin sercowych. <\/strong>Badanie wykonuje si\u0119 z pr\u00f3bki krwi \u017cylnej. Gdy kom\u00f3rki serca zostaj\u0105 uszkodzone, troponiny przedostaj\u0105 si\u0119 do krwi. Ich st\u0119\u017cenie mo\u017ce rosn\u0105\u0107 z op\u00f3\u017anieniem, dlatego u cz\u0119\u015bci pacjent\u00f3w badanie powtarza si\u0119 po kilku godzinach. Podwy\u017cszony wynik nie zawsze pozwala rozpozna\u0107 zawa\u0142; za\u015b prawid\u0142owy uzyskany jednorazowo nie wyklucza..<\/p>\n\n\n\nTroponiny mog\u0105 wzrosn\u0105\u0107 r\u00f3wnie\u017c w innych stanach \u2013 na przyk\u0142ad przy zapaleniu mi\u0119\u015bnia sercowego, ci\u0119\u017ckiej niewydolno\u015bci serca, zaburzeniach rytmu, sepsie albo zaawansowanej chorobie nerek. <\/p>\n\n\n\n
Dodatkowo wykonuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c inne badania krwi<\/strong>, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 oceni\u0107 og\u00f3lny stan i pomagaj\u0105 bezpiecznie zaplanowa\u0107 leczenie. Lekarz mo\u017ce zleci\u0107 mi\u0119dzy innymi morfologi\u0119, elektrolity, kreatynin\u0119, glukoz\u0119, parametry krzepni\u0119cia i lipidogram.<\/p>\n\n\n\nU wielu pacjent\u00f3w wykonywana jest echokardiografia<\/strong> (USG serca, echo serca). Badanie pokazuje, jak kurczy si\u0119 mi\u0119sie\u0144 sercowy i czy dosz\u0142o do zaburze\u0144 pracy kt\u00f3rej\u015b z jego \u015bcian. Echo serca pomaga te\u017c oceni\u0107 powik\u0142ania zawa\u0142u.<\/p>\n\n\n\nJe\u017celi obraz choroby wskazuje na ostre niedokrwienie serca, pacjent mo\u017ce zosta\u0107 skierowany na koronarografi\u0119<\/strong>. Podczas tego badania lekarz ocenia t\u0119tnice wie\u0144cowe i sprawdza, gdzie przep\u0142yw krwi jest zablokowany albo istotnie ograniczony. W razie potrzeby ju\u017c w trakcie koronarografii mo\u017cna wykona\u0107 angioplastyk\u0119. <\/p>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Pakiet bada\u0144 genetycznych<\/div>\n Serce i choroby zakrzepowo-zatorowe<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Obawiasz si\u0119 dziedzicznych obci\u0105\u017ce\u0144 uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia w Twojej rodzinie? Sprawd\u017a predyspozycje w swoim DNA i zyskaj wiedz\u0119 o zdrowiu swojego serca.<\/div>\n
\n od 600 zl<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nLeczenie zawa\u0142u serca \u2013 od karetki do wypisu ze szpitala<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nZesp\u00f3\u0142 medyczny, kt\u00f3ry udziela pierwszej pomocy ratunkowej, ocenia stan pacjenta, wykonuje EKG, podaje leki i przekazuje chorego do szpitala, kt\u00f3ry mo\u017ce szybko wdro\u017cy\u0107 kolejne etapy leczenia.<\/p>\n\n\n\n
Najwa\u017cniejszym celem jest przywr\u00f3cenie przep\u0142ywu krwi przez t\u0119tnic\u0119 wie\u0144cow\u0105 oraz ograniczenie uszkodzenia mi\u0119\u015bnia sercowego.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nAngioplastyka wie\u0144cowa (PCI) ze stentem \u2013 leczenie z wyboru w STEMI<\/h3>\n\n\n\n
Angioplastyka wie\u0144cowa jest zabiegiem, podczas kt\u00f3rego lekarz udra\u017cnia zw\u0119\u017con\u0105 albo zamkni\u0119t\u0105 t\u0119tnic\u0119 wie\u0144cow\u0105<\/strong>. Najcz\u0119\u015bciej wprowadza cienki cewnik przez t\u0119tnic\u0119 promieniow\u0105 w okolicy nadgarstka albo przez t\u0119tnic\u0119 udow\u0105 w pachwinie. Nast\u0119pnie dociera nim do naczy\u0144 wie\u0144cowych.<\/p>\n\n\n\nW miejscu zw\u0119\u017cenia rozpr\u0119\u017ca si\u0119 niewielki balon, kt\u00f3ry poszerza \u015bwiat\u0142o t\u0119tnicy. Zwykle zak\u0142ada si\u0119 r\u00f3wnie\u017c stent (drobn\u0105 metalow\u0105 siateczk\u0119), kt\u00f3ry podtrzymuje naczynie od \u015brodka i zmniejsza ryzyko ponownego zamkni\u0119cia t\u0119tnicy w tym samym miejscu. Standardowo stent uwalnia miejscowo dzia\u0142aj\u0105cy lek zmniejszaj\u0105cy ryzyko zakrzepu.<\/p>\n\n\n\n
U pacjent\u00f3w ze STEMI PCI jest leczeniem z wyboru, je\u015bli mo\u017cna je wykona\u0107 odpowiednio szybko. Im kr\u00f3tszy czas od pocz\u0105tku objaw\u00f3w do udro\u017cnienia naczynia, tym wi\u0119ksza szansa na prze\u017cycie i ograniczenie nieodwracalnych powik\u0142a\u0144. <\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nFibrynoliza \u2013 kiedy stosuje si\u0119 leki rozpuszczaj\u0105ce skrzep?<\/h3>\n\n\n\n
Leczenie fibrynolityczne polega na podaniu lek\u00f3w, kt\u00f3re maj\u0105 rozpu\u015bci\u0107 skrzep<\/strong> zamykaj\u0105cy t\u0119tnic\u0119 wie\u0144cow\u0105. Nie jest metod\u0105 leczenia zawa\u0142u serca ka\u017cdego przypadku. Stosuje si\u0119 j\u0105 g\u0142\u00f3wnie wtedy, gdy pacjent ma STEMI, a szybkie wykonanie angioplastyki nie jest mo\u017cliwe.<\/p>\n\n\n\nDecyzja o fibrynolizie wymaga oceny korzy\u015bci i ryzyka krwawienia. Leki fibrynolityczne<\/strong> dzia\u0142aj\u0105 na uk\u0142ad krzepni\u0119cia, dlatego nie mog\u0105 by\u0107 podane ka\u017cdej osobie. Przeciwwskazaniem mog\u0105 by\u0107 mi\u0119dzy innymi ci\u0119\u017ckie urazy albo bardzo wysokie ci\u015bnienie t\u0119tnicze.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nLeki po zawale \u2013 przeciwp\u0142ytkowe, statyny, beta-blokery, inhibitory ACE<\/h3>\n\n\n\n
Leczenie farmakologiczne po przebytym zawale ma chroni\u0107 przed kolejnym zdarzeniem sercowo-naczyniowym, zmniejsza\u0107 obci\u0105\u017cenie uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia i wspiera\u0107 powr\u00f3t do zdrowia. Schemat leczenia zawsze dobiera si\u0119 do potrzeb i stanu zdrowia pacjenta.<\/p>\n\n\n\n
Najcz\u0119\u015bciej stosowane grupy lek\u00f3w: <\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- leki przeciwp\u0142ytkowe \u2013 zmniejszaj\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 p\u0142ytek krwi do tworzenia zakrzep\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n
- statyny \u2013 obni\u017caj\u0105 st\u0119\u017cenie cholesterolu LDL i stabilizuj\u0105 blaszki mia\u017cd\u017cycowe;\u00a0<\/li>\n\n\n\n
- beta-blokery \u2013 zwalniaj\u0105 prac\u0119 serca, zmniejszaj\u0105 jego zapotrzebowanie na tlen i ograniczaj\u0105 ryzyko niekt\u00f3rych zaburze\u0144 rytmu;<\/li>\n\n\n\n
- inhibitory ACE \u2013 obni\u017caj\u0105 ci\u015bnienie t\u0119tnicze, zmniejszaj\u0105 obci\u0105\u017cenie serca i chroni\u0105 mi\u0119sie\u0144 sercowy przed niekorzystn\u0105 przebudow\u0105 po zawale.\u00a0<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\n\u017bycie po zawale serca \u2013 rehabilitacja, rokowanie i profilaktyka kolejnego zawa\u0142u<\/h2>\n\n\n\n
Od momentu wypisu ze szpitala zaczyna si\u0119 etap odbudowy wydolno\u015bci, kontroli czynnik\u00f3w ryzyka i zapobiegania kolejnemu zdarzeniu sercowo-naczyniowemu. <\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nRehabilitacja kardiologiczna \u2013 dlaczego jest kluczowa dla rokowania?<\/h3>\n\n\n\n
Rehabilitacja kardiologiczna pomaga bezpiecznie wr\u00f3ci\u0107 do aktywno\u015bci po zawale<\/strong>. \u0141\u0105czy trening dobrany do wydolno\u015bci pacjenta, edukacj\u0119 zdrowotn\u0105, kontrol\u0119 czynnik\u00f3w ryzyka, wsparcie psychologiczne i nauk\u0119 reagowania na objawy alarmowe.<\/p>\n\n\n\nPacjent uczy si\u0119, jaki wysi\u0142ek jest dla niego bezpieczny, jak kontrolowa\u0107 t\u0119tno i kiedy przerwa\u0107 aktywno\u015b\u0107, dlatego \u0107wiczenia powinny odbywa\u0107 si\u0119 pod nadzorem specjalist\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Rehabilitacja kardiologiczna ogranicza czynniki, kt\u00f3re sprzyjaj\u0105 ponownemu zawa\u0142owi, niewydolno\u015bci serca i kolejnym hospitalizacjom. Jej g\u0142\u00f3wnym celem jest ograniczenie ryzyka kolejnych zdarze\u0144 sercowo-naczyniowych oraz przedwczesnego zgonu.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nPowr\u00f3t do pracy, aktywno\u015bci fizycznej i \u017cycia intymnego po zawale<\/h3>\n\n\n\n
Po zawale wielu pacjent\u00f3w nie wie, gdzie przebiega granica mi\u0119dzy bezpiecznym powrotem do normalno\u015bci a zbyt du\u017cym obci\u0105\u017ceniem. L\u0119k przed ruchem, wsp\u00f3\u0142\u017cyciem albo podejmowaniem si\u0119 zawodowych obowi\u0105zk\u00f3w jest cz\u0119sty. Mo\u017cna jednak z nim pracowa\u0107. <\/p>\n\n\n\n
Powr\u00f3t do codziennych aktywno\u015bci powinien odbywa\u0107 si\u0119 stopniowo. Najlepiej zaczyna\u0107 od kr\u00f3tkich spacer\u00f3w i prostych domowych czynno\u015bci (zawsze zgodnie z zaleceniami specjalisty, kt\u00f3ry planuje rehabilitacj\u0119 kardiologiczn\u0105). \u017bycie intymne<\/strong> r\u00f3wnie\u017c jest tematem, kt\u00f3ry warto poruszy\u0107 z lekarzem. Do wsp\u00f3\u0142\u017cycia zwykle mo\u017cna wr\u00f3ci\u0107 po ustabilizowaniu stanu zdrowia i odzyskaniu tolerancji na umiarkowany wysi\u0142ku. <\/p>\n\n\n\nNadmierne (wi\u0119ksze lub d\u0142u\u017csze ni\u017c niezb\u0119dnie konieczne) ograniczanie wysi\u0142ku fizycznego jest b\u0142\u0119dem. Pami\u0119taj \u2013 \u201estan po zawale\u201d to nie choroba, g\u0142\u00f3wnym problemem jest to, co do zawa\u0142u doprowadzi\u0142o. Wbrew pozorom bywa, \u017ce osoba po zawale \u2026 jest zdrowsza ni\u017c przed, o ile dzi\u0119ki bardzo szybko wykonanej angioplastyki dosz\u0142o do martwicy znikomej masy kom\u00f3rek mi\u0119\u015bnia sercowego. Taka osoba ma zidentyfikowane czynniki ryzyka, przyjmuje leki, a przede wszystkim ma zabezpieczone stentem obecne przed zawa\u0142em zw\u0119\u017cenie t\u0119tnicy wie\u0144cowej.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nJak zapobiec kolejnemu zawa\u0142owi?<\/h3>\n\n\n\n
Przebyty zawa\u0142 zwi\u0119ksza ryzyko kolejnego \u2013 u cz\u0119\u015bci pacjent\u00f3w ju\u017c w pierwszym roku po hospitalizacji. Najwi\u0119ksze ryzyko dotyczy palaczy oraz os\u00f3b oty\u0142ych, z zaburzeniami lipidowymi, z cukrzyc\u0105, pozawa\u0142owymi zaburzeniami rytmu lub niewydolno\u015bci\u0105 serca.<\/p>\n\n\n\n
Pierwszym filarem profilaktyki wt\u00f3rnej jest styl \u017cycia:<\/strong> ca\u0142kowita rezygnacja z palenia<\/a> i alkoholu, prawid\u0142owa masa cia\u0142a oraz dieta \u015br\u00f3dziemnomorska<\/a>, w kt\u00f3rej dominuj\u0105 warzywa, owoce, produkty pe\u0142noziarniste, ryby, str\u0105czki, orzechy i oliwa. Zaleca si\u0119 oko\u0142o 150 minut umiarkowanego wysi\u0142ku tygodniowo \u2013 w ramach kontynuacji rehabilitacji kardiologicznej. W p\u00f3\u017aniejszym czasie d\u0142ugo\u015b\u0107 i intensywno\u015b\u0107 wysi\u0142ku mog\u0105 by\u0107 zwi\u0119kszane.<\/p>\n\n\n\nDrugim filarem jest kontrola chor\u00f3b wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych<\/strong> (nadci\u015bnienie, cukrzyca, choroby nerek, depresja<\/a>) i coroczne szczepienie przeciw grypie<\/a>. Warto utrzymywa\u0107 regularne wizyty u kardiologa, fizjoterapeuty i dietetyka klinicznego.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nZawa\u0142 serca \u2013 najcz\u0119\u015bciej zadawane pytania<\/h2>\n\n\n\nIle mo\u017cna \u017cy\u0107 po zawale serca?<\/h3>\n\n\n\n
Przebycie zawa\u0142u nie musi skr\u00f3ci\u0107 \u017cycia, zw\u0142aszcza je\u015bli leczenie zosta\u0142o wdro\u017cone szybko, a pacjent regularnie przyjmuje leki i kontroluje czynniki ryzyka.<\/p>\n\n\n\n
Czy zawa\u0142 serca mo\u017cna przej\u015b\u0107 \u201ena nogach”?<\/h3>\n\n\n\n
Tak, u cz\u0119\u015bci os\u00f3b zawa\u0142 przebiega bez silnego b\u00f3lu w klatce piersiowej albo z objawami, kt\u00f3re \u0142atwo pomyli\u0107 z przem\u0119czeniem, niestrawno\u015bci\u0105 czy infekcj\u0105. Bywa, \u017ce zawa\u0142 przebiega zupe\u0142nie bezobjawowo \u2013 zw\u0142aszcza u cukrzyk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Jakie badania profilaktyczne oceni\u0105 moje ryzyko zawa\u0142u?<\/h3>\n\n\n\n
Ryzyko zawa\u0142u pomagaj\u0105 oceni\u0107: pomiar ci\u015bnienia t\u0119tniczego, lipidogram, lipoproteina (a), glukoza na czczo lub HbA1c, masa cia\u0142a i obw\u00f3d talii. <\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n\n\n\n
Z tego artyku\u0142u dowiesz si\u0119:<\/h3>\n\n\n\n\n- Czym jest zawa\u0142 serca i co dzieje si\u0119 z mi\u0119\u015bniem sercowym?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- STEMI i NSTEMI \u2013 dwa rodzaje zawa\u0142u wed\u0142ug wytycznych ESC 2023<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Objawy zawa\u0142u serca<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Czynniki ryzyka i przyczyny zawa\u0142u serca<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Pierwsza pomoc przy zawale serca<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Diagnostyka zawa\u0142u serca<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Leczenie zawa\u0142u serca \u2013 od karetki do wypisu ze szpitala<\/a><\/li>\n\n\n\n
- \u017bycie po zawale serca<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Zawa\u0142 serca \u2013 najcz\u0119\u015bciej zadawane pytania<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCzym jest zawa\u0142 serca i co dzieje si\u0119 z mi\u0119\u015bniem sercowym?<\/h2>\n\n\n\n
Zawa\u0142 serca<\/strong> (potocznie nazywany atakiem serca) to stan zagra\u017caj\u0105cy \u017cyciu, w kt\u00f3rym dochodzi do martwicy kom\u00f3rek mi\u0119\u015bnia sercowego na skutek ich niedokrwienia. Mi\u0119sie\u0144 sercowy zaopatrywany jest w krew przez t\u0119tnice wie\u0144cowe. Naczynia te oplataj\u0105 powierzchni\u0119 serca i zapewniaj\u0105 dop\u0142yw krwi do serca \u2013 wraz z ni\u0105 tlen oraz sk\u0142adniki od\u017cywcze niezb\u0119dne do ich pracy.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nMechanizm zawa\u0142u \u2013 jak mia\u017cd\u017cyca prowadzi do martwicy serca?<\/h3>\n\n\n\n
U wi\u0119kszo\u015bci pacjent\u00f3w zawa\u0142 jest nast\u0119pstwem mia\u017cd\u017cycy t\u0119tnic wie\u0144cowych<\/strong>. W ich \u015bcianach stopniowo gromadz\u0105 si\u0119 cholesterol, kom\u00f3rki zapalne i tkanka w\u0142\u00f3knista. Z czasem tworzy si\u0119 blaszka mia\u017cd\u017cycowa. Sam zawa\u0142 zwykle nie pojawia si\u0119 jednak w konsekwencji powolnego narastania zw\u0119\u017cenia.<\/p>\n\n\n\nWi\u0119kszo\u015b\u0107 zawa\u0142\u00f3w serca wyst\u0119puje wskutek p\u0119kni\u0119cia blaszki mia\u017cd\u017cycowej albo uszkodzenia jej powierzchni<\/strong>. Organizm traktuje takie miejsce jak uszkodzenie naczynia i uruchamia proces krzepni\u0119cia krwi. W miejscu p\u0119kni\u0119cia powstaje skrzeplina. Je\u015bli osi\u0105gnie du\u017ce rozmiary, mo\u017ce cz\u0119\u015bciowo albo ca\u0142kowicie zablokowa\u0107 \u015bwiat\u0142o t\u0119tnicy. Przep\u0142yw krwi gwa\u0142townie si\u0119 zmniejsza, a za miejscem zamkni\u0119cia rozwija si\u0119 niedokrwienie.<\/p>\n\n\n\nRzadziej przyczyn\u0105 jest skrzeplina lub jej fragment<\/strong>, kt\u00f3ry powsta\u0142 w innym miejscu uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia i wraz z krwi\u0105 przedosta\u0142 si\u0119 do t\u0119tnicy wie\u0144cowej. Taki zator r\u00f3wnie\u017c mo\u017ce doprowadzi\u0107 do nag\u0142ego niedokrwienia mi\u0119\u015bnia sercowego.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nStan przedzawa\u0142owy \u2013 czym naprawd\u0119 jest niestabilna d\u0142awica piersiowa?<\/h3>\n\n\n\n
\u201eStan przedzawa\u0142owy\u201d to okre\u015blenie, kt\u00f3re funkcjonuje g\u0142\u00f3wnie w j\u0119zyku potocznym. W medycynie najcz\u0119\u015bciej odnosi si\u0119 do niestabilnej d\u0142awicy piersiowej.<\/p>\n\n\n\n
Niestabilna d\u0142awica piersiowa i zawa\u0142 serca nale\u017c\u0105 do spektrum ostrych zespo\u0142\u00f3w wie\u0144cowych.<\/strong> W obu przypadkach przyczyn\u0105 jest niedostateczny dop\u0142yw krwi do mi\u0119\u015bnia sercowego. R\u00f3\u017cnica polega na tym, \u017ce w niestabilnej d\u0142awicy nie dochodzi jeszcze do\u00a0martwicy kom\u00f3rek. Je\u017celi niedokrwienie si\u0119 pog\u0142\u0119bi, mo\u017ce rozwin\u0105\u0107 si\u0119 zawa\u0142.<\/p>\n\n\n\nW niestabilnej d\u0142awicy piersiowej nie obserwuje si\u0119 typowego dla zawa\u0142u wzrostu tropin sercowych wykrywanych we krwi. <\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n \n Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Pakiet bada\u0144 genetycznych<\/div>\n Serce i choroby zakrzepowo-zatorowe<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Obawiasz si\u0119 dziedzicznych obci\u0105\u017ce\u0144 uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia w Twojej rodzinie? Sprawd\u017a predyspozycje w swoim DNA i zyskaj wiedz\u0119 o zdrowiu swojego serca.<\/div>\n
\n od 600 zl<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nSTEMI i NSTEMI \u2013 dwa rodzaje zawa\u0142u wed\u0142ug wytycznych ESC 2023<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nW przypadku pacjent\u00f3w z podejrzeniem zawa\u0142u jednym z najwa\u017cniejszych bada\u0144 jest EKG<\/strong>. Badanie rejestruje aktywno\u015b\u0107 elektryczn\u0105 serca i przedstawia j\u0105 w postaci charakterystycznego wykresu z\u0142o\u017conego z za\u0142amk\u00f3w oraz odcink\u00f3w.<\/p>\n\n\n\nW zapisie EKG lekarz ocenia kilka fragment\u00f3w krzywej. Jeden z nich nazywa si\u0119 odcinkiem ST<\/strong>. Zwykle przebiega on p\u0142asko, bez wyra\u017anego uniesienia ani obni\u017cenia. Gdy mi\u0119sie\u0144 sercowy jest niedokrwiony, ten fragment mo\u017ce zmieni\u0107 swoje po\u0142o\u017cenie. <\/p>\n\n\n\nOd wygl\u0105du odcinka ST pochodz\u0105 nazwy dw\u00f3ch g\u0142\u00f3wnych typ\u00f3w zawa\u0142u: STEMI oraz NSTEMI.<\/strong><\/p>\n\n\n\nSTEMI<\/strong> to zawa\u0142 z uniesieniem odcinka ST. W zapisie EKG ten fragment krzywej znajduje si\u0119 wy\u017cej, ni\u017c powinien (ponad lini\u0105 odniesienia). NSTEMI<\/strong> to zawa\u0142 bez uniesienia odcinka ST<\/p>\n\n\n\nW przesz\u0142o\u015bci STEMI traktowano jako zawa\u0142 obejmuj\u0105cy pe\u0142n\u0105 grubo\u015b\u0107 mi\u0119\u015bnia sercowego lub spowodowany ca\u0142kowitym zamkni\u0119ciem t\u0119tnicy wie\u0144cowej, za\u015b NSTEMI\u00a0 – jako niepe\u0142no\u015bcienny, podwsierdziowy, spowodowany nieca\u0142kowitym zamkni\u0119ciem t\u0119tnicy. W \u015bwietle aktualnej wiedzy, w szczeg\u00f3lno\u015bci uzyskanej badaniami metod\u0105 rezonansu magnetycznego, wnioski wyci\u0105gane z tego podzia\u0142u okaza\u0142y si\u0119 tylko cz\u0119\u015bciowo prawid\u0142owe. Podzia\u0142 na STEMI i NSTEMI ma znaczenie dla lekarzy ze wzgl\u0119du na standardy post\u0119powania z pacjentem, dlatego informacja o cechach elektrokardiograficznych zawa\u0142u zawsze znajduje si\u0119 w karcie informacyjnej wypisu ze szpitala. <\/p>\n\n\n\n
Ale dla pacjenta ka\u017cdy zawa\u0142 serca stanowi bezpo\u015brednie zagro\u017cenie \u017cycia, rokowanie zale\u017cy od wielu czynnik\u00f3w i absolutnie nie mo\u017cna zak\u0142ada\u0107, \u017ce NSTEMI jest \u201el\u017cejszym\u201d zawa\u0142em od STEMI.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nObjawy zawa\u0142u serca \u2013 jak rozpozna\u0107 atak serca?<\/h2>\n\n\n\n
Zawa\u0142 serca cz\u0119sto uto\u017csamiamy z pojawieniem si\u0119 nag\u0142ego, silnego b\u00f3lu w klatce piersiowej<\/strong>. Taki obraz rzeczywi\u015bcie wyst\u0119puje u wielu os\u00f3b \u2013 ale nie u wszystkich. Dolegliwo\u015bci zale\u017c\u0105 mi\u0119dzy innymi od wieku, p\u0142ci, chor\u00f3b wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych oraz lokalizacji niedokrwienia.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nB\u00f3l w klatce piersiowej \u2013 charakterystyka b\u00f3lu zawa\u0142owego<\/h3>\n\n\n\n
B\u00f3l zawa\u0142owy najcz\u0119\u015bciej pojawia si\u0119 za mostkiem \u2013 w \u015brodkowej cz\u0119\u015bci klatki piersiowej.<\/p>\n\n\n\n
\n- Jest opisywany jako ucisk, gniecenie albo rozpieranie.<\/li>\n\n\n\n
- Zwykle trwa d\u0142u\u017cej ni\u017c kilka minut.<\/li>\n\n\n\n
- Pojawia si\u0119 nagle, jednak w niekt\u00f3rych przypadkach stopniowo przybiera na sile.<\/li>\n\n\n\n
- Mo\u017ce wsp\u00f3\u0142wyst\u0119powa\u0107 z zaburzeniami rytmu serca.\u00a0<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Promieniowanie b\u00f3lu \u2013 lewe rami\u0119, \u017cuchwa, plecy, nadbrzusze<\/h3>\n\n\n\n
B\u00f3l u osoby z zawa\u0142em mo\u017ce by\u0107 odczuwany r\u00f3wnie\u017c w innych cz\u0119\u015bciach cia\u0142a. Sygna\u0142y b\u00f3lowe z serca docieraj\u0105 do tych samych odcink\u00f3w rdzenia kr\u0119gowego, do kt\u00f3rych dochodz\u0105 te\u017c sygna\u0142y z ramion, szyi, \u017cuchwy i g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci plec\u00f3w. M\u00f3zg mo\u017ce wi\u0119c b\u0142\u0119dnie odczyta\u0107 miejsce, z kt\u00f3rego pochodzi impuls. <\/p>\n\n\n\n
Pacjenci mog\u0105 odczuwa\u0107 b\u00f3l lub silny dyskomfort w r\u00f3\u017cnych obszarach cia\u0142a:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- obu ramionach \u2013 nie zawsze tylko po lewej stronie;<\/li>\n\n\n\n
- szyi \u2013 jako ucisk, napi\u0119cie albo trudny do opisania dyskomfort;<\/li>\n\n\n\n
- \u017cuchwie \u2013 czasem podobny do b\u00f3lu z\u0119ba albo napi\u0119cia szcz\u0119ki,<\/li>\n\n\n\n
- plecach mi\u0119dzy \u0142opatkami \u2013 ucisk, pieczenie albo rozpieranie;<\/li>\n\n\n\n
- nadbrzuszu \u2013 b\u00f3l, ucisk albo pieczenie mylone z niestrawno\u015bci\u0105 lub zgag\u0105.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Objawy towarzysz\u0105ce \u2013 duszno\u015b\u0107, zimne poty, l\u0119k, nudno\u015bci<\/h3>\n\n\n\n
U cz\u0119\u015bci os\u00f3b moment wyst\u0105pienia objaw\u00f3w jest mniej typowy. Zawa\u0142 mo\u017ce powodowa\u0107 dolegliwo\u015bci wynikaj\u0105ce z og\u00f3lnej reakcji organizmu na ostre niedokrwienie serca.<\/p>\n\n\n\n
Istotne objawy towarzysz\u0105ce: <\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- trudno\u015bci w oddychaniu;<\/li>\n\n\n\n
- nag\u0142a utrata si\u0142;<\/li>\n\n\n\n
- zawroty g\u0142owy;<\/li>\n\n\n\n
- zimne poty;<\/li>\n\n\n\n
- nudno\u015bci i wymioty;<\/li>\n\n\n\n
- silny l\u0119k<\/a> \u2013 nag\u0142e poczucie zagro\u017cenia, kt\u00f3rego pacjent nie potrafi wyja\u015bni\u0107.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Cichy (niemy) zawa\u0142 mi\u0119\u015bnia sercowego \u2013 kiedy klasyczne objawy nie wyst\u0119puj\u0105?<\/h3>\n\n\n\n
U cz\u0119\u015bci pacjent\u00f3w objawy s\u0105 nietypowe, s\u0142abo nasilone albo na tyle ma\u0142o charakterystyczne, \u017ce nie budz\u0105 podejrzenia choroby serca. Taki przebieg okre\u015bla si\u0119 jako cichy lub niemy zawa\u0142<\/strong>. Mog\u0105 dominowa\u0107 w nim \u0142agodne objawy towarzysz\u0105ce.<\/p>\n\n\n\nWi\u0119ksze ryzyko niemego zawa\u0142u<\/strong> wyst\u0119puje u os\u00f3b z cukrzyc\u0105<\/a>, os\u00f3b starszych oraz pacjent\u00f3w z neuropati\u0105 autonomiczn\u0105. W tych grupach odczuwanie b\u00f3lu mo\u017ce by\u0107 zaburzone, dlatego niedokrwienie serca nie zawsze wywo\u0142uje typowe objawy alarmowe. Zdarza si\u0119 wi\u0119c, \u017ce taki stan zostaje rozpoznany dopiero po czasie \u2013 podczas wykonywania EKG, echokardiografii albo innych bada\u0144 obrazowych.<\/p>\n\n\n\nNie ka\u017cdy zawa\u0142 od razu ko\u0144czy si\u0119 zatrzymaniem kr\u0105\u017cenia albo ci\u0119\u017ck\u0105 niewydolno\u015bci\u0105 serca. Czasem uszkodzenie jest mniejsze, a pacjent prze\u017cywa ostr\u0105 faz\u0119 bez \u015bwiadomo\u015bci tego, \u017ce wymaga\u0142 profesjonalnej pomocy medycznej. <\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nObjawy zawa\u0142u serca u kobiet \u2013 dlaczego bywaj\u0105 nietypowe?<\/h3>\n\n\n\n
U kobiet zawa\u0142 serca cz\u0119\u015bciej mo\u017ce dawa\u0107 mniej charakterystyczne objawy<\/strong>. Wynika to mi\u0119dzy innymi z r\u00f3\u017cnic hormonalnych, mniejszej \u015brednicy t\u0119tnic wie\u0144cowych oraz cz\u0119stszego udzia\u0142u drobnych naczy\u0144 w niedokrwieniu serca. <\/p>\n\n\n\nB\u00f3l za mostkiem nadal mo\u017ce si\u0119 pojawi\u0107, ale u cz\u0119\u015bci pacjentek na pierwszy plan wysuwaj\u0105 si\u0119 objawy og\u00f3lne i te zwi\u0105zane z b\u00f3lem promieniuj\u0105cym<\/strong>. Z tego powodu zawa\u0142 u kobiet bywa rozpoznawany z op\u00f3\u017anieniem.<\/p>\n\n\n\nPacjentka mo\u017ce nie kojarzy\u0107 nag\u0142ego os\u0142abienia, duszno\u015bci, nudno\u015bci, b\u00f3lu plec\u00f3w albo ucisku w nadbrzuszu z sercem. Czasem czeka, a\u017c dolegliwo\u015bci min\u0105, albo t\u0142umaczy je innymi stanami. <\/p>\n\n\n\n
U kobiet ryzyko sercowo-naczyniowe wyra\u017anie ro\u015bnie po menopauzie<\/strong>. Estrogeny, kt\u00f3re wcze\u015bniej chroni\u0105 uk\u0142ad kr\u0105\u017cenia, przestaj\u0105 by\u0107 wytwarzane w dotychczasowych ilo\u015bciach, a wraz z tym cz\u0119\u015bciej pojawiaj\u0105 si\u0119 nadci\u015bnienie t\u0119tnicze, zaburzenia lipidowe i choroba wie\u0144cowa. Diagnostyk\u0119 utrudnia to, \u017ce niekt\u00f3re objawy zawa\u0142u \u2013 wzmo\u017cona potliwo\u015b\u0107<\/a>, ko\u0142atanie serca, os\u0142abienie, niepok\u00f3j \u2013 \u0142atwo\u00a0wzi\u0105\u0107 za dolegliwo\u015bci oko\u0142omenopauzalne.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nJaki b\u00f3l w klatce piersiowej najcz\u0119\u015bciej nie jest zwi\u0105zany z niedokrwieniem serca?<\/h3>\n\n\n\n
B\u00f3le: zlokalizowane w jednym punkcie, o charakterze k\u0142uj\u0105cym, wyst\u0119puj\u0105ce z lewej strony klatki piersiowej, niezwi\u0105zane z wysi\u0142kiem fizycznym, nasilaj\u0105ce si\u0119 przy nabieraniu powietrza lub przy zmianach pozycji cia\u0142a \u2013 najcz\u0119\u015bciej maj\u0105 charakter neuralgii <\/strong>zwi\u0105zanej z przeci\u0105\u017ceniem mi\u0119\u015bni lub chorobami kr\u0119gos\u0142upa, mog\u0105 te\u017c wyst\u0119powa\u0107 wy\u0142\u0105cznie na pod\u0142o\u017cu nerwicowym.<\/p>\n\n\n\nNatomiast spore problemy diagnostyczne sprawiaj\u0105 \u2013 coraz cz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105ce \u2013 b\u00f3le w klatce piersiowej na tle choroby refluksowej<\/a>. Kwas \u017co\u0142\u0105dkowy cofaj\u0105cy si\u0119 do prze\u0142yku mo\u017ce wywo\u0142ywa\u0107 b\u00f3l nie mniej silny ni\u017c zawa\u0142owy i bardzo podobny co do charakteru. Co wi\u0119cej, pacjenci z rozpoznan\u0105 chorob\u0105 refluksow\u0105 mog\u0105 b\u0142\u0119dnie traktowa\u0107 b\u00f3l zawa\u0142owy jako b\u00f3l w przebiegu znanej im choroby. Je\u015bli b\u00f3l nie ust\u0119puje, przebiega nieco inaczej ni\u017c zazwyczaj, towarzysz\u0105 mu opisane powy\u017cej objawy og\u00f3lne \u2013 nale\u017cy pilnie wezwa\u0107 Zesp\u00f3\u0142 Ratownictwa Medycznego dzwoni\u0105c pod numer alarmowy 112 lub 999.<\/strong><\/p>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Pakiet bada\u0144 genetycznych<\/div>\n Serce i choroby zakrzepowo-zatorowe<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Obawiasz si\u0119 dziedzicznych obci\u0105\u017ce\u0144 uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia w Twojej rodzinie? Sprawd\u017a predyspozycje w swoim DNA i zyskaj wiedz\u0119 o zdrowiu swojego serca.<\/div>\n
\n od 600 zl<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCzynniki ryzyka i przyczyny zawa\u0142u serca<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nZawa\u0142u nie da si\u0119 dok\u0142adnie przewidzie\u0107, ale mo\u017cna oszacowa\u0107 ryzyko jego wyst\u0105pienia. Lekarze analizuj\u0105 w tym celu obecno\u015b\u0107 czynnik\u00f3w, kt\u00f3re zwi\u0119kszaj\u0105 prawdopodobie\u0144stwo choroby wie\u0144cowej i mia\u017cd\u017cycy.<\/p>\n\n\n\n
Zdecydowan\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich mo\u017cna modyfikowa\u0107. Podstawa profilaktyki to: regularna aktywno\u015b\u0107 fizyczna, ograniczone spo\u017cywanie t\u0142uszcz\u00f3w zwierz\u0119cych, utrzymywanie prawid\u0142owej masy cia\u0142a i nieu\u017cywanie wyrob\u00f3w tytoniowych.<\/strong> Badania krwi, w szczeg\u00f3lno\u015bci: lipidogram, lipoproteina (a), glukoza, kwas moczowy \u2013 maj\u0105 bardzo du\u017ce znaczenie w identyfikacji dodatkowych czynnik\u00f3w ryzyka mia\u017cd\u017cycy<\/a>, ale pami\u0119taj \u2013 od samego wykonywania bada\u0144 jeszcze nikt nie sta\u0142 si\u0119 zdrowszy, za\u015b prawid\u0142owe wyniki nie oznaczaj\u0105, \u017ce jeszcze nie musisz prowadzi\u0107 zdrowego trybu \u017cycia<\/strong>. Gdy rozwinie si\u0119 mia\u017cd\u017cyca t\u0119tnic \u2013 mo\u017ce ju\u017c by\u0107 za p\u00f3\u017ano.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nMia\u017cd\u017cyca t\u0119tnic wie\u0144cowych \u2013 g\u0142\u00f3wna przyczyna zawa\u0142u<\/h3>\n\n\n\n
Mia\u017cd\u017cyca to przewlek\u0142a choroba t\u0119tnic, w kt\u00f3rej w \u015bcianie naczynia stopniowo odk\u0142adaj\u0105 si\u0119 blaszki mia\u017cd\u017cycowe. Sam proces ich tworzenia zosta\u0142 opisany wcze\u015bniej.<\/p>\n\n\n\n
Mia\u017cd\u017cyca cz\u0119sto rozwija si\u0119 na tle innych zaburze\u0144 metabolicznych i chor\u00f3b przewlek\u0142ych. Jednak sama w sobie nie powoduje \u017cadnych dolegliwo\u015bci <\/strong>\u2013 dop\u00f3ki nie doprowadzi do istotnych zw\u0119\u017ce\u0144 t\u0119tnic wie\u0144cowych, \u017cadne, nawet regularnie wykonywane badania profilaktyczne, nie s\u0105 w stanie jej wykry\u0107.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCzynniki ryzyka, na kt\u00f3re masz wp\u0142yw<\/h3>\n\n\n\n
Na cz\u0119\u015b\u0107 czynnik\u00f3w zwi\u0119kszaj\u0105cych ryzyko zawa\u0142u mo\u017cna oddzia\u0142ywa\u0107 poprzez <\/s>modyfikacj\u0119 codziennych nawyk\u00f3w, regularne podstawowe badania kontrolne i ewentualnie leczenie, je\u015bli jest taka potrzeba. Nie ma dowod\u00f3w na to, aby przyjmowanie przez osoby zdrowe jakichkolwiek lek\u00f3w lub suplement\u00f3w diety zmniejsza\u0142o ryzyko zawa\u0142u serca.<\/strong><\/p>\n\n\n\nJak konkretne czynniki wp\u0142ywaj\u0105 na ryzyko zawa\u0142u serca?<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- Palenie papieros\u00f3w <\/strong>\u2013 uszkadza \u015bciany naczy\u0144, nasila stan zapalny i sprzyja powstawaniu\u00a0zakrzep\u00f3w.\u00a0<\/li>\n\n\n\n
- Podwy\u017cszone st\u0119\u017cenie lipoproteiny (a) lub cholesterolu LDL lub tr\u00f3jgliceryd\u00f3w albo obni\u017cone st\u0119\u017cenie cholesterolu HDL<\/strong> \u2013 przyspieszaj\u0105 odk\u0142adanie lipid\u00f3w w \u015bcianach\u00a0t\u0119tnic.\u00a0<\/li>\n\n\n\n
- Nadci\u015bnienie t\u0119tnicze<\/strong> \u2013 stale zwi\u0119ksza nacisk krwi na \u015bciany naczy\u0144. Z czasem sprzyja ich uszkodzeniu i przyspiesza rozw\u00f3j zmian mia\u017cd\u017cycowych.<\/li>\n\n\n\n
- Niewyr\u00f3wnana cukrzyca<\/strong> (utrzymuj\u0105ce si\u0119 podwy\u017cszone st\u0119\u017cenie glukozy we krwi) \u2013 uszkadza drobne i wi\u0119ksze naczynia krwiono\u015bne, nasila stan zapalny i zaburza prac\u0119 \u015br\u00f3db\u0142onka.<\/li>\n\n\n\n
- Nadwaga i oty\u0142o\u015b\u0107<\/strong> \u2013 bardzo cz\u0119sto wsp\u00f3\u0142wyst\u0119puj\u0105 z nadci\u015bnieniem t\u0119tniczym, zaburzeniami lipidowymi i metabolizmu glukozy oraz przewlek\u0142ym stanem zapalnym. Szczeg\u00f3lne ryzyko wi\u0105\u017ce si\u0119 z oty\u0142o\u015bci\u0105 brzuszn\u0105<\/a>.<\/li>\n\n\n\n
- Brak regularnej aktywno\u015bci fizycznej <\/strong>\u2013 sprzyja wzrostowi masy cia\u0142a, pogorszeniu profilu lipidowego i wy\u017cszemu ci\u015bnieniu t\u0119tniczemu.\u00a0<\/li>\n\n\n\n
- Przewlek\u0142y stres<\/strong> \u2013 mo\u017ce utrudnia\u0107 kontrol\u0119 ci\u015bnienia, snu, masy cia\u0142a i nawyk\u00f3w \u017cywieniowych. U cz\u0119\u015bci os\u00f3b wi\u0105\u017ce si\u0119 te\u017c z paleniem papieros\u00f3w i nadu\u017cywaniem alkoholu.<\/li>\n\n\n\n
- Nadu\u017cywanie alkoholu<\/strong> (ka\u017cdego rodzaju) \u2013 zwi\u0119ksza ryzyko nadci\u015bnienia, zaburze\u0144 rytmu serca, uszkodzenia mi\u0119\u015bnia sercowego i wzrostu masy cia\u0142a. Liczy si\u0119 nie tylko ilo\u015b\u0107 jednorazowo spo\u017cywanego alkoholu<\/a>, ale tak\u017ce \u2013 niekiedy przede wszystkim \u2013 cz\u0119stotliwo\u015b\u0107.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Mia\u017cd\u017cyca rozwija si\u0119 u ka\u017cdego cz\u0142owieka, ale tempo jej narastania zale\u017cy od wielu czynnik\u00f3w \u2013 na wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich mamy wp\u0142yw, ale nie na wszystkie. Wykluczenie powy\u017cszych czynnik\u00f3w nie daje gwarancji tego, \u017ce u danego pacjenta nie dojdzie do zdarzenia sercowo-naczyniowego. Niemniej znacznie obni\u017ca takie ryzyko. <\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nCzynniki ryzyka, na kt\u00f3re nie masz wp\u0142ywu<\/h3>\n\n\n\n
Niekt\u00f3rych czynnik\u00f3w ryzyka nie mo\u017cna zmieni\u0107. S\u0105 jednak wa\u017cn\u0105 informacj\u0105. Osoba, kt\u00f3ra jest na nie nara\u017cona, powinna wcze\u015bniej i dok\u0142adniej kontrolowa\u0107 stan uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia. Nale\u017c\u0105 do nich: <\/p>\n\n\n\n
\n- wiek;<\/li>\n\n\n\n
- p\u0142e\u0107 m\u0119ska;<\/li>\n\n\n\n
- zdiagnozowane w rodzinie schorzenia uwarunkowane genetycznie (np. hipercholesterolemia rodzinna);<\/li>\n\n\n\n
- choroba wie\u0144cowa lub zawa\u0142 serca u bliskich krewnych, zw\u0142aszcza je\u015bli wyst\u0105pi\u0142 przed 40 \u2013 50 rokiem \u017cycia; zawa\u0142 nie jest chorob\u0105 dziedziczn\u0105, ale czynniki predysponuj\u0105ce do mia\u017cd\u017cycy, zw\u0142aszcza w m\u0142odym wieku, cz\u0119sto maj\u0105 pod\u0142o\u017ce genetyczne.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nPierwsza pomoc przy zawale serca \u2013 co robi\u0107 krok po kroku?<\/h2>\n\n\n\n
W przypadku podejrzenia zawa\u0142u liczy si\u0119 ka\u017cda minuta.<\/p>\n\n\n\n
Reaguj spokojnie, ale zdecydowanie, w ustalonej kolejno\u015bci:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- zadzwo\u0144 pod numer alarmowy (dok\u0142adnie opisz sytuacj\u0119 i post\u0119puj zgodnie ze wskazaniami dyspozytora);<\/li>\n\n\n\n
- posad\u017a chorego, z plecami opartymi o \u015bcian\u0119 lub poduszki (ogranicz wysi\u0142ek);<\/li>\n\n\n\n
- obserwuj stan pacjenta;<\/li>\n\n\n\n
- przy utracie przytomno\u015bci i braku prawid\u0142owego oddechu rozpocznij resuscytacj\u0119.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Wezwanie pogotowia ratunkowego (999 lub 112) \u2013 co powiedzie\u0107 dyspozytorowi?<\/h3>\n\n\n\n
Zadzwo\u0144 pod numer 999 lub 112 i powiedz, \u017ce podejrzewasz zawa\u0142 serca.<\/p>\n\n\n\n
Podaj kr\u00f3tko:<\/p>\n\n\n\n
\n- dok\u0142adny adres i miejsce zdarzenia;<\/li>\n\n\n\n
- wiek oraz p\u0142e\u0107 osoby chorej;<\/li>\n\n\n\n
- g\u0142\u00f3wne objawy i czas ich trwania;<\/li>\n\n\n\n
- czy chory jest przytomny;<\/li>\n\n\n\n
- czy oddycha prawid\u0142owo;<\/li>\n\n\n\n
- czy choruje na serce, nadci\u015bnienie, cukrzyc\u0119 albo przyjmuje leki;<\/li>\n\n\n\n
- czy przyj\u0105\u0142 aspiryn\u0119 albo nitrogliceryn\u0119.\u00a0<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Nie roz\u0142\u0105czaj si\u0119, dop\u00f3ki dyspozytor tego nie zaleci. Mo\u017ce zadawa\u0107 pytania i prowadzi\u0107 Ci\u0119 przez nast\u0119pne kroki.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nPozycja p\u00f3\u0142siedz\u0105ca i podanie aspiryny choremu<\/h3>\n\n\n\n
Do czasu przyjazdu karetki chory powinien pozosta\u0107 w bezpiecznej, wygodnej pozycji. Najlepiej sprawdza si\u0119 pozycja p\u00f3\u0142siedz\u0105ca, z podpartymi plecami i lekko ugi\u0119tymi nogami<\/strong>. Takie u\u0142o\u017cenie cia\u0142a zmniejsza obci\u0105\u017cenie uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia i u\u0142atwia oddychanie.<\/p>\n\n\n\nJe\u015bli osoba z podejrzeniem zawa\u0142u serca nie ma uczulenia na kwas acetylosalicylowy, czynnego krwawienia, choroby krwotocznej ani wyra\u017anego zakazu od lekarza, dyspozytor lub ratownik mo\u017ce zaleci\u0107 rozgryzienie i po\u0142kni\u0119cie aspiryny. Lek hamuje zlepianie si\u0119 p\u0142ytek krwi, wi\u0119c mo\u017ce ogranicza\u0107 narastanie zakrzepu w t\u0119tnicy wie\u0144cowej.<\/p>\n\n\n\n
W okoliczno\u015bciach zagro\u017cenia \u017cycia nale\u017cy natychmiast wezwa\u0107 pogotowie. Podawanie aspiryny nie zast\u0119puje pilnej pomocy medycznej. Nigdy nie nale\u017cy podawa\u0107 cudzych lek\u00f3w ani preparat\u00f3w „na serce” znalezionych w domu.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nCzego nie robi\u0107 w przypadku zawa\u0142u serca? Najcz\u0119stsze b\u0142\u0119dy \u015bwiadk\u00f3w zdarzenia <\/h3>\n\n\n\n
Najcz\u0119stsze b\u0142\u0119dy wynikaj\u0105 z p\u00f3\u017anej reakcji na pojawiaj\u0105ce si\u0119 dolegliwo\u015bci, oczekiwania, a\u017c objawy min\u0105, albo na pr\u00f3bie dojechania do szpitala w\u0142asnym samochodem. Karetka nie jest wy\u0142\u0105cznie \u015brodkiem transportu \u2013 ratownicy mog\u0105 od razu rozpocz\u0105\u0107 leczenie i przekaza\u0107 pacjenta do odpowiedniego o\u015brodka.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nResuscytacja kr\u0105\u017ceniowo-oddechowa (RKO) przy zatrzymaniu kr\u0105\u017cenia<\/h3>\n\n\n\n
Zawa\u0142 mo\u017ce doprowadzi\u0107 do nag\u0142ego zatrzymania akcji serca. <\/p>\n\n\n\n
1. Je\u015bli chory straci\u0142 przytomno\u015b\u0107, nie reaguje na g\u0142os ani potrz\u0105\u015bni\u0119cie za ramiona, nale\u017cy sprawdzi\u0107 oddech.<\/strong><\/p>\n\n\n\nOdchyl delikatnie g\u0142ow\u0119 do ty\u0142u, unie\u015b brod\u0119 i obserwuj klatk\u0119 piersiow\u0105 przez maksymalnie 10 sekund. Zwr\u00f3\u0107 uwag\u0119, czy unosi si\u0119 regularnie, czy s\u0142yszysz oddech i czy czujesz ruch powietrza przy ustach chorego.<\/p>\n\n\n\n
2. Gdy chory nie oddycha prawid\u0142owo, rozpocznij uciski klatki piersiowej.<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- U\u0142\u00f3\u017c d\u0142onie na \u015brodku klatki piersiowej i uciskaj mocno, rytmicznie, z cz\u0119sto\u015bci\u0105 100-120 uci\u015bni\u0119\u0107 na minut\u0119.<\/li>\n\n\n\n
- Je\u015bli umiesz wykonywa\u0107 oddechy ratownicze, zastosuj schemat 30 uci\u015bni\u0119\u0107 i 2 oddechy. Je\u015bli nie masz takiej mo\u017cliwo\u015bci, prowad\u017a same uciski klatki piersiowej bez przerw.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
RKO nale\u017cy kontynuowa\u0107 do przyjazdu ratownik\u00f3w albo powrotu prawid\u0142owego oddechu. <\/strong><\/p>\n\n\n\nJe\u017celi w pobli\u017cu znajduje si\u0119 AED (automatyczny defibrylator zewn\u0119trzny) popro\u015b kogo\u015b o przyniesienie urz\u0105dzenia. Po w\u0142\u0105czeniu defibrylator wydaje polecenia g\u0142osowe i prowadzi \u015bwiadka przez nast\u0119pne kroki. <\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nDiagnostyka zawa\u0142u serca \u2013 jakie badania wykonuje si\u0119 w szpitalu?<\/h2>\n\n\n\n
Diagnostyka zawa\u0142u zaczyna si\u0119 od szybkiej oceny stanu pacjenta. Lekarz pyta o rodzaj dolegliwo\u015bci, czas ich trwania, choroby przewlek\u0142e i przyjmowane leki. R\u00f3wnolegle wykonywane s\u0105 badania, kt\u00f3re pomagaj\u0105 potwierdzi\u0107 uszkodzenie mi\u0119\u015bnia sercowego i ustali\u0107 dalsze leczenie.<\/p>\n\n\n\n
Najwa\u017cniejsze jest EKG<\/strong>. Badanie powinno by\u0107 wykonane jak najszybciej po kontakcie z personelem medycznym. Zapis pracy elektrycznej serca mo\u017ce pokaza\u0107 zmiany typowe dla STEMI albo inne nieprawid\u0142owo\u015bci wskazuj\u0105ce na ostre niedokrwienie serca.<\/p>\n\n\n\nU pacjenta oznacza si\u0119 st\u0119\u017cenie troponin sercowych. <\/strong>Badanie wykonuje si\u0119 z pr\u00f3bki krwi \u017cylnej. Gdy kom\u00f3rki serca zostaj\u0105 uszkodzone, troponiny przedostaj\u0105 si\u0119 do krwi. Ich st\u0119\u017cenie mo\u017ce rosn\u0105\u0107 z op\u00f3\u017anieniem, dlatego u cz\u0119\u015bci pacjent\u00f3w badanie powtarza si\u0119 po kilku godzinach. Podwy\u017cszony wynik nie zawsze pozwala rozpozna\u0107 zawa\u0142; za\u015b prawid\u0142owy uzyskany jednorazowo nie wyklucza..<\/p>\n\n\n\nTroponiny mog\u0105 wzrosn\u0105\u0107 r\u00f3wnie\u017c w innych stanach \u2013 na przyk\u0142ad przy zapaleniu mi\u0119\u015bnia sercowego, ci\u0119\u017ckiej niewydolno\u015bci serca, zaburzeniach rytmu, sepsie albo zaawansowanej chorobie nerek. <\/p>\n\n\n\n
Dodatkowo wykonuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c inne badania krwi<\/strong>, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 oceni\u0107 og\u00f3lny stan i pomagaj\u0105 bezpiecznie zaplanowa\u0107 leczenie. Lekarz mo\u017ce zleci\u0107 mi\u0119dzy innymi morfologi\u0119, elektrolity, kreatynin\u0119, glukoz\u0119, parametry krzepni\u0119cia i lipidogram.<\/p>\n\n\n\nU wielu pacjent\u00f3w wykonywana jest echokardiografia<\/strong> (USG serca, echo serca). Badanie pokazuje, jak kurczy si\u0119 mi\u0119sie\u0144 sercowy i czy dosz\u0142o do zaburze\u0144 pracy kt\u00f3rej\u015b z jego \u015bcian. Echo serca pomaga te\u017c oceni\u0107 powik\u0142ania zawa\u0142u.<\/p>\n\n\n\nJe\u017celi obraz choroby wskazuje na ostre niedokrwienie serca, pacjent mo\u017ce zosta\u0107 skierowany na koronarografi\u0119<\/strong>. Podczas tego badania lekarz ocenia t\u0119tnice wie\u0144cowe i sprawdza, gdzie przep\u0142yw krwi jest zablokowany albo istotnie ograniczony. W razie potrzeby ju\u017c w trakcie koronarografii mo\u017cna wykona\u0107 angioplastyk\u0119. <\/p>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Pakiet bada\u0144 genetycznych<\/div>\n Serce i choroby zakrzepowo-zatorowe<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Obawiasz si\u0119 dziedzicznych obci\u0105\u017ce\u0144 uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia w Twojej rodzinie? Sprawd\u017a predyspozycje w swoim DNA i zyskaj wiedz\u0119 o zdrowiu swojego serca.<\/div>\n
\n od 600 zl<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nLeczenie zawa\u0142u serca \u2013 od karetki do wypisu ze szpitala<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nZesp\u00f3\u0142 medyczny, kt\u00f3ry udziela pierwszej pomocy ratunkowej, ocenia stan pacjenta, wykonuje EKG, podaje leki i przekazuje chorego do szpitala, kt\u00f3ry mo\u017ce szybko wdro\u017cy\u0107 kolejne etapy leczenia.<\/p>\n\n\n\n
Najwa\u017cniejszym celem jest przywr\u00f3cenie przep\u0142ywu krwi przez t\u0119tnic\u0119 wie\u0144cow\u0105 oraz ograniczenie uszkodzenia mi\u0119\u015bnia sercowego.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nAngioplastyka wie\u0144cowa (PCI) ze stentem \u2013 leczenie z wyboru w STEMI<\/h3>\n\n\n\n
Angioplastyka wie\u0144cowa jest zabiegiem, podczas kt\u00f3rego lekarz udra\u017cnia zw\u0119\u017con\u0105 albo zamkni\u0119t\u0105 t\u0119tnic\u0119 wie\u0144cow\u0105<\/strong>. Najcz\u0119\u015bciej wprowadza cienki cewnik przez t\u0119tnic\u0119 promieniow\u0105 w okolicy nadgarstka albo przez t\u0119tnic\u0119 udow\u0105 w pachwinie. Nast\u0119pnie dociera nim do naczy\u0144 wie\u0144cowych.<\/p>\n\n\n\nW miejscu zw\u0119\u017cenia rozpr\u0119\u017ca si\u0119 niewielki balon, kt\u00f3ry poszerza \u015bwiat\u0142o t\u0119tnicy. Zwykle zak\u0142ada si\u0119 r\u00f3wnie\u017c stent (drobn\u0105 metalow\u0105 siateczk\u0119), kt\u00f3ry podtrzymuje naczynie od \u015brodka i zmniejsza ryzyko ponownego zamkni\u0119cia t\u0119tnicy w tym samym miejscu. Standardowo stent uwalnia miejscowo dzia\u0142aj\u0105cy lek zmniejszaj\u0105cy ryzyko zakrzepu.<\/p>\n\n\n\n
U pacjent\u00f3w ze STEMI PCI jest leczeniem z wyboru, je\u015bli mo\u017cna je wykona\u0107 odpowiednio szybko. Im kr\u00f3tszy czas od pocz\u0105tku objaw\u00f3w do udro\u017cnienia naczynia, tym wi\u0119ksza szansa na prze\u017cycie i ograniczenie nieodwracalnych powik\u0142a\u0144. <\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nFibrynoliza \u2013 kiedy stosuje si\u0119 leki rozpuszczaj\u0105ce skrzep?<\/h3>\n\n\n\n
Leczenie fibrynolityczne polega na podaniu lek\u00f3w, kt\u00f3re maj\u0105 rozpu\u015bci\u0107 skrzep<\/strong> zamykaj\u0105cy t\u0119tnic\u0119 wie\u0144cow\u0105. Nie jest metod\u0105 leczenia zawa\u0142u serca ka\u017cdego przypadku. Stosuje si\u0119 j\u0105 g\u0142\u00f3wnie wtedy, gdy pacjent ma STEMI, a szybkie wykonanie angioplastyki nie jest mo\u017cliwe.<\/p>\n\n\n\nDecyzja o fibrynolizie wymaga oceny korzy\u015bci i ryzyka krwawienia. Leki fibrynolityczne<\/strong> dzia\u0142aj\u0105 na uk\u0142ad krzepni\u0119cia, dlatego nie mog\u0105 by\u0107 podane ka\u017cdej osobie. Przeciwwskazaniem mog\u0105 by\u0107 mi\u0119dzy innymi ci\u0119\u017ckie urazy albo bardzo wysokie ci\u015bnienie t\u0119tnicze.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nLeki po zawale \u2013 przeciwp\u0142ytkowe, statyny, beta-blokery, inhibitory ACE<\/h3>\n\n\n\n
Leczenie farmakologiczne po przebytym zawale ma chroni\u0107 przed kolejnym zdarzeniem sercowo-naczyniowym, zmniejsza\u0107 obci\u0105\u017cenie uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia i wspiera\u0107 powr\u00f3t do zdrowia. Schemat leczenia zawsze dobiera si\u0119 do potrzeb i stanu zdrowia pacjenta.<\/p>\n\n\n\n
Najcz\u0119\u015bciej stosowane grupy lek\u00f3w: <\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- leki przeciwp\u0142ytkowe \u2013 zmniejszaj\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 p\u0142ytek krwi do tworzenia zakrzep\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n
- statyny \u2013 obni\u017caj\u0105 st\u0119\u017cenie cholesterolu LDL i stabilizuj\u0105 blaszki mia\u017cd\u017cycowe;\u00a0<\/li>\n\n\n\n
- beta-blokery \u2013 zwalniaj\u0105 prac\u0119 serca, zmniejszaj\u0105 jego zapotrzebowanie na tlen i ograniczaj\u0105 ryzyko niekt\u00f3rych zaburze\u0144 rytmu;<\/li>\n\n\n\n
- inhibitory ACE \u2013 obni\u017caj\u0105 ci\u015bnienie t\u0119tnicze, zmniejszaj\u0105 obci\u0105\u017cenie serca i chroni\u0105 mi\u0119sie\u0144 sercowy przed niekorzystn\u0105 przebudow\u0105 po zawale.\u00a0<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\n\u017bycie po zawale serca \u2013 rehabilitacja, rokowanie i profilaktyka kolejnego zawa\u0142u<\/h2>\n\n\n\n
Od momentu wypisu ze szpitala zaczyna si\u0119 etap odbudowy wydolno\u015bci, kontroli czynnik\u00f3w ryzyka i zapobiegania kolejnemu zdarzeniu sercowo-naczyniowemu. <\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nRehabilitacja kardiologiczna \u2013 dlaczego jest kluczowa dla rokowania?<\/h3>\n\n\n\n
Rehabilitacja kardiologiczna pomaga bezpiecznie wr\u00f3ci\u0107 do aktywno\u015bci po zawale<\/strong>. \u0141\u0105czy trening dobrany do wydolno\u015bci pacjenta, edukacj\u0119 zdrowotn\u0105, kontrol\u0119 czynnik\u00f3w ryzyka, wsparcie psychologiczne i nauk\u0119 reagowania na objawy alarmowe.<\/p>\n\n\n\nPacjent uczy si\u0119, jaki wysi\u0142ek jest dla niego bezpieczny, jak kontrolowa\u0107 t\u0119tno i kiedy przerwa\u0107 aktywno\u015b\u0107, dlatego \u0107wiczenia powinny odbywa\u0107 si\u0119 pod nadzorem specjalist\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Rehabilitacja kardiologiczna ogranicza czynniki, kt\u00f3re sprzyjaj\u0105 ponownemu zawa\u0142owi, niewydolno\u015bci serca i kolejnym hospitalizacjom. Jej g\u0142\u00f3wnym celem jest ograniczenie ryzyka kolejnych zdarze\u0144 sercowo-naczyniowych oraz przedwczesnego zgonu.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nPowr\u00f3t do pracy, aktywno\u015bci fizycznej i \u017cycia intymnego po zawale<\/h3>\n\n\n\n
Po zawale wielu pacjent\u00f3w nie wie, gdzie przebiega granica mi\u0119dzy bezpiecznym powrotem do normalno\u015bci a zbyt du\u017cym obci\u0105\u017ceniem. L\u0119k przed ruchem, wsp\u00f3\u0142\u017cyciem albo podejmowaniem si\u0119 zawodowych obowi\u0105zk\u00f3w jest cz\u0119sty. Mo\u017cna jednak z nim pracowa\u0107. <\/p>\n\n\n\n
Powr\u00f3t do codziennych aktywno\u015bci powinien odbywa\u0107 si\u0119 stopniowo. Najlepiej zaczyna\u0107 od kr\u00f3tkich spacer\u00f3w i prostych domowych czynno\u015bci (zawsze zgodnie z zaleceniami specjalisty, kt\u00f3ry planuje rehabilitacj\u0119 kardiologiczn\u0105). \u017bycie intymne<\/strong> r\u00f3wnie\u017c jest tematem, kt\u00f3ry warto poruszy\u0107 z lekarzem. Do wsp\u00f3\u0142\u017cycia zwykle mo\u017cna wr\u00f3ci\u0107 po ustabilizowaniu stanu zdrowia i odzyskaniu tolerancji na umiarkowany wysi\u0142ku. <\/p>\n\n\n\nNadmierne (wi\u0119ksze lub d\u0142u\u017csze ni\u017c niezb\u0119dnie konieczne) ograniczanie wysi\u0142ku fizycznego jest b\u0142\u0119dem. Pami\u0119taj \u2013 \u201estan po zawale\u201d to nie choroba, g\u0142\u00f3wnym problemem jest to, co do zawa\u0142u doprowadzi\u0142o. Wbrew pozorom bywa, \u017ce osoba po zawale \u2026 jest zdrowsza ni\u017c przed, o ile dzi\u0119ki bardzo szybko wykonanej angioplastyki dosz\u0142o do martwicy znikomej masy kom\u00f3rek mi\u0119\u015bnia sercowego. Taka osoba ma zidentyfikowane czynniki ryzyka, przyjmuje leki, a przede wszystkim ma zabezpieczone stentem obecne przed zawa\u0142em zw\u0119\u017cenie t\u0119tnicy wie\u0144cowej.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nJak zapobiec kolejnemu zawa\u0142owi?<\/h3>\n\n\n\n
Przebyty zawa\u0142 zwi\u0119ksza ryzyko kolejnego \u2013 u cz\u0119\u015bci pacjent\u00f3w ju\u017c w pierwszym roku po hospitalizacji. Najwi\u0119ksze ryzyko dotyczy palaczy oraz os\u00f3b oty\u0142ych, z zaburzeniami lipidowymi, z cukrzyc\u0105, pozawa\u0142owymi zaburzeniami rytmu lub niewydolno\u015bci\u0105 serca.<\/p>\n\n\n\n
Pierwszym filarem profilaktyki wt\u00f3rnej jest styl \u017cycia:<\/strong> ca\u0142kowita rezygnacja z palenia<\/a> i alkoholu, prawid\u0142owa masa cia\u0142a oraz dieta \u015br\u00f3dziemnomorska<\/a>, w kt\u00f3rej dominuj\u0105 warzywa, owoce, produkty pe\u0142noziarniste, ryby, str\u0105czki, orzechy i oliwa. Zaleca si\u0119 oko\u0142o 150 minut umiarkowanego wysi\u0142ku tygodniowo \u2013 w ramach kontynuacji rehabilitacji kardiologicznej. W p\u00f3\u017aniejszym czasie d\u0142ugo\u015b\u0107 i intensywno\u015b\u0107 wysi\u0142ku mog\u0105 by\u0107 zwi\u0119kszane.<\/p>\n\n\n\nDrugim filarem jest kontrola chor\u00f3b wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych<\/strong> (nadci\u015bnienie, cukrzyca, choroby nerek, depresja<\/a>) i coroczne szczepienie przeciw grypie<\/a>. Warto utrzymywa\u0107 regularne wizyty u kardiologa, fizjoterapeuty i dietetyka klinicznego.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nZawa\u0142 serca \u2013 najcz\u0119\u015bciej zadawane pytania<\/h2>\n\n\n\nIle mo\u017cna \u017cy\u0107 po zawale serca?<\/h3>\n\n\n\n
Przebycie zawa\u0142u nie musi skr\u00f3ci\u0107 \u017cycia, zw\u0142aszcza je\u015bli leczenie zosta\u0142o wdro\u017cone szybko, a pacjent regularnie przyjmuje leki i kontroluje czynniki ryzyka.<\/p>\n\n\n\n
Czy zawa\u0142 serca mo\u017cna przej\u015b\u0107 \u201ena nogach”?<\/h3>\n\n\n\n
Tak, u cz\u0119\u015bci os\u00f3b zawa\u0142 przebiega bez silnego b\u00f3lu w klatce piersiowej albo z objawami, kt\u00f3re \u0142atwo pomyli\u0107 z przem\u0119czeniem, niestrawno\u015bci\u0105 czy infekcj\u0105. Bywa, \u017ce zawa\u0142 przebiega zupe\u0142nie bezobjawowo \u2013 zw\u0142aszcza u cukrzyk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Jakie badania profilaktyczne oceni\u0105 moje ryzyko zawa\u0142u?<\/h3>\n\n\n\n
Ryzyko zawa\u0142u pomagaj\u0105 oceni\u0107: pomiar ci\u015bnienia t\u0119tniczego, lipidogram, lipoproteina (a), glukoza na czczo lub HbA1c, masa cia\u0142a i obw\u00f3d talii. <\/p>\n\n\n <\/div>\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nCzym jest zawa\u0142 serca i co dzieje si\u0119 z mi\u0119\u015bniem sercowym?<\/h2>\n\n\n\n
Zawa\u0142 serca<\/strong> (potocznie nazywany atakiem serca) to stan zagra\u017caj\u0105cy \u017cyciu, w kt\u00f3rym dochodzi do martwicy kom\u00f3rek mi\u0119\u015bnia sercowego na skutek ich niedokrwienia. Mi\u0119sie\u0144 sercowy zaopatrywany jest w krew przez t\u0119tnice wie\u0144cowe. Naczynia te oplataj\u0105 powierzchni\u0119 serca i zapewniaj\u0105 dop\u0142yw krwi do serca \u2013 wraz z ni\u0105 tlen oraz sk\u0142adniki od\u017cywcze niezb\u0119dne do ich pracy.<\/p>\n\n\n\n U wi\u0119kszo\u015bci pacjent\u00f3w zawa\u0142 jest nast\u0119pstwem mia\u017cd\u017cycy t\u0119tnic wie\u0144cowych<\/strong>. W ich \u015bcianach stopniowo gromadz\u0105 si\u0119 cholesterol, kom\u00f3rki zapalne i tkanka w\u0142\u00f3knista. Z czasem tworzy si\u0119 blaszka mia\u017cd\u017cycowa. Sam zawa\u0142 zwykle nie pojawia si\u0119 jednak w konsekwencji powolnego narastania zw\u0119\u017cenia.<\/p>\n\n\n\n Wi\u0119kszo\u015b\u0107 zawa\u0142\u00f3w serca wyst\u0119puje wskutek p\u0119kni\u0119cia blaszki mia\u017cd\u017cycowej albo uszkodzenia jej powierzchni<\/strong>. Organizm traktuje takie miejsce jak uszkodzenie naczynia i uruchamia proces krzepni\u0119cia krwi. W miejscu p\u0119kni\u0119cia powstaje skrzeplina. Je\u015bli osi\u0105gnie du\u017ce rozmiary, mo\u017ce cz\u0119\u015bciowo albo ca\u0142kowicie zablokowa\u0107 \u015bwiat\u0142o t\u0119tnicy. Przep\u0142yw krwi gwa\u0142townie si\u0119 zmniejsza, a za miejscem zamkni\u0119cia rozwija si\u0119 niedokrwienie.<\/p>\n\n\n\n Rzadziej przyczyn\u0105 jest skrzeplina lub jej fragment<\/strong>, kt\u00f3ry powsta\u0142 w innym miejscu uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia i wraz z krwi\u0105 przedosta\u0142 si\u0119 do t\u0119tnicy wie\u0144cowej. Taki zator r\u00f3wnie\u017c mo\u017ce doprowadzi\u0107 do nag\u0142ego niedokrwienia mi\u0119\u015bnia sercowego.<\/p>\n\n\n\n \u201eStan przedzawa\u0142owy\u201d to okre\u015blenie, kt\u00f3re funkcjonuje g\u0142\u00f3wnie w j\u0119zyku potocznym. W medycynie najcz\u0119\u015bciej odnosi si\u0119 do niestabilnej d\u0142awicy piersiowej.<\/p>\n\n\n\n Niestabilna d\u0142awica piersiowa i zawa\u0142 serca nale\u017c\u0105 do spektrum ostrych zespo\u0142\u00f3w wie\u0144cowych.<\/strong> W obu przypadkach przyczyn\u0105 jest niedostateczny dop\u0142yw krwi do mi\u0119\u015bnia sercowego. R\u00f3\u017cnica polega na tym, \u017ce w niestabilnej d\u0142awicy nie dochodzi jeszcze do\u00a0martwicy kom\u00f3rek. Je\u017celi niedokrwienie si\u0119 pog\u0142\u0119bi, mo\u017ce rozwin\u0105\u0107 si\u0119 zawa\u0142.<\/p>\n\n\n\n W niestabilnej d\u0142awicy piersiowej nie obserwuje si\u0119 typowego dla zawa\u0142u wzrostu tropin sercowych wykrywanych we krwi. <\/p>\n\n\n <\/div>\n W przypadku pacjent\u00f3w z podejrzeniem zawa\u0142u jednym z najwa\u017cniejszych bada\u0144 jest EKG<\/strong>. Badanie rejestruje aktywno\u015b\u0107 elektryczn\u0105 serca i przedstawia j\u0105 w postaci charakterystycznego wykresu z\u0142o\u017conego z za\u0142amk\u00f3w oraz odcink\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n W zapisie EKG lekarz ocenia kilka fragment\u00f3w krzywej. Jeden z nich nazywa si\u0119 odcinkiem ST<\/strong>. Zwykle przebiega on p\u0142asko, bez wyra\u017anego uniesienia ani obni\u017cenia. Gdy mi\u0119sie\u0144 sercowy jest niedokrwiony, ten fragment mo\u017ce zmieni\u0107 swoje po\u0142o\u017cenie. <\/p>\n\n\n\n Od wygl\u0105du odcinka ST pochodz\u0105 nazwy dw\u00f3ch g\u0142\u00f3wnych typ\u00f3w zawa\u0142u: STEMI oraz NSTEMI.<\/strong><\/p>\n\n\n\n STEMI<\/strong> to zawa\u0142 z uniesieniem odcinka ST. W zapisie EKG ten fragment krzywej znajduje si\u0119 wy\u017cej, ni\u017c powinien (ponad lini\u0105 odniesienia). NSTEMI<\/strong> to zawa\u0142 bez uniesienia odcinka ST<\/p>\n\n\n\n W przesz\u0142o\u015bci STEMI traktowano jako zawa\u0142 obejmuj\u0105cy pe\u0142n\u0105 grubo\u015b\u0107 mi\u0119\u015bnia sercowego lub spowodowany ca\u0142kowitym zamkni\u0119ciem t\u0119tnicy wie\u0144cowej, za\u015b NSTEMI\u00a0 – jako niepe\u0142no\u015bcienny, podwsierdziowy, spowodowany nieca\u0142kowitym zamkni\u0119ciem t\u0119tnicy. W \u015bwietle aktualnej wiedzy, w szczeg\u00f3lno\u015bci uzyskanej badaniami metod\u0105 rezonansu magnetycznego, wnioski wyci\u0105gane z tego podzia\u0142u okaza\u0142y si\u0119 tylko cz\u0119\u015bciowo prawid\u0142owe. Podzia\u0142 na STEMI i NSTEMI ma znaczenie dla lekarzy ze wzgl\u0119du na standardy post\u0119powania z pacjentem, dlatego informacja o cechach elektrokardiograficznych zawa\u0142u zawsze znajduje si\u0119 w karcie informacyjnej wypisu ze szpitala. <\/p>\n\n\n\n Ale dla pacjenta ka\u017cdy zawa\u0142 serca stanowi bezpo\u015brednie zagro\u017cenie \u017cycia, rokowanie zale\u017cy od wielu czynnik\u00f3w i absolutnie nie mo\u017cna zak\u0142ada\u0107, \u017ce NSTEMI jest \u201el\u017cejszym\u201d zawa\u0142em od STEMI.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Zawa\u0142 serca cz\u0119sto uto\u017csamiamy z pojawieniem si\u0119 nag\u0142ego, silnego b\u00f3lu w klatce piersiowej<\/strong>. Taki obraz rzeczywi\u015bcie wyst\u0119puje u wielu os\u00f3b \u2013 ale nie u wszystkich. Dolegliwo\u015bci zale\u017c\u0105 mi\u0119dzy innymi od wieku, p\u0142ci, chor\u00f3b wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych oraz lokalizacji niedokrwienia.<\/p>\n\n\n\n B\u00f3l zawa\u0142owy najcz\u0119\u015bciej pojawia si\u0119 za mostkiem \u2013 w \u015brodkowej cz\u0119\u015bci klatki piersiowej.<\/p>\n\n\n\n B\u00f3l u osoby z zawa\u0142em mo\u017ce by\u0107 odczuwany r\u00f3wnie\u017c w innych cz\u0119\u015bciach cia\u0142a. Sygna\u0142y b\u00f3lowe z serca docieraj\u0105 do tych samych odcink\u00f3w rdzenia kr\u0119gowego, do kt\u00f3rych dochodz\u0105 te\u017c sygna\u0142y z ramion, szyi, \u017cuchwy i g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci plec\u00f3w. M\u00f3zg mo\u017ce wi\u0119c b\u0142\u0119dnie odczyta\u0107 miejsce, z kt\u00f3rego pochodzi impuls. <\/p>\n\n\n\n Pacjenci mog\u0105 odczuwa\u0107 b\u00f3l lub silny dyskomfort w r\u00f3\u017cnych obszarach cia\u0142a:<\/strong><\/p>\n\n\n\n U cz\u0119\u015bci os\u00f3b moment wyst\u0105pienia objaw\u00f3w jest mniej typowy. Zawa\u0142 mo\u017ce powodowa\u0107 dolegliwo\u015bci wynikaj\u0105ce z og\u00f3lnej reakcji organizmu na ostre niedokrwienie serca.<\/p>\n\n\n\n Istotne objawy towarzysz\u0105ce: <\/strong><\/p>\n\n\n\n U cz\u0119\u015bci pacjent\u00f3w objawy s\u0105 nietypowe, s\u0142abo nasilone albo na tyle ma\u0142o charakterystyczne, \u017ce nie budz\u0105 podejrzenia choroby serca. Taki przebieg okre\u015bla si\u0119 jako cichy lub niemy zawa\u0142<\/strong>. Mog\u0105 dominowa\u0107 w nim \u0142agodne objawy towarzysz\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n Wi\u0119ksze ryzyko niemego zawa\u0142u<\/strong> wyst\u0119puje u os\u00f3b z cukrzyc\u0105<\/a>, os\u00f3b starszych oraz pacjent\u00f3w z neuropati\u0105 autonomiczn\u0105. W tych grupach odczuwanie b\u00f3lu mo\u017ce by\u0107 zaburzone, dlatego niedokrwienie serca nie zawsze wywo\u0142uje typowe objawy alarmowe. Zdarza si\u0119 wi\u0119c, \u017ce taki stan zostaje rozpoznany dopiero po czasie \u2013 podczas wykonywania EKG, echokardiografii albo innych bada\u0144 obrazowych.<\/p>\n\n\n\n Nie ka\u017cdy zawa\u0142 od razu ko\u0144czy si\u0119 zatrzymaniem kr\u0105\u017cenia albo ci\u0119\u017ck\u0105 niewydolno\u015bci\u0105 serca. Czasem uszkodzenie jest mniejsze, a pacjent prze\u017cywa ostr\u0105 faz\u0119 bez \u015bwiadomo\u015bci tego, \u017ce wymaga\u0142 profesjonalnej pomocy medycznej. <\/p>\n\n\n\n U kobiet zawa\u0142 serca cz\u0119\u015bciej mo\u017ce dawa\u0107 mniej charakterystyczne objawy<\/strong>. Wynika to mi\u0119dzy innymi z r\u00f3\u017cnic hormonalnych, mniejszej \u015brednicy t\u0119tnic wie\u0144cowych oraz cz\u0119stszego udzia\u0142u drobnych naczy\u0144 w niedokrwieniu serca. <\/p>\n\n\n\n B\u00f3l za mostkiem nadal mo\u017ce si\u0119 pojawi\u0107, ale u cz\u0119\u015bci pacjentek na pierwszy plan wysuwaj\u0105 si\u0119 objawy og\u00f3lne i te zwi\u0105zane z b\u00f3lem promieniuj\u0105cym<\/strong>. Z tego powodu zawa\u0142 u kobiet bywa rozpoznawany z op\u00f3\u017anieniem.<\/p>\n\n\n\n Pacjentka mo\u017ce nie kojarzy\u0107 nag\u0142ego os\u0142abienia, duszno\u015bci, nudno\u015bci, b\u00f3lu plec\u00f3w albo ucisku w nadbrzuszu z sercem. Czasem czeka, a\u017c dolegliwo\u015bci min\u0105, albo t\u0142umaczy je innymi stanami. <\/p>\n\n\n\n U kobiet ryzyko sercowo-naczyniowe wyra\u017anie ro\u015bnie po menopauzie<\/strong>. Estrogeny, kt\u00f3re wcze\u015bniej chroni\u0105 uk\u0142ad kr\u0105\u017cenia, przestaj\u0105 by\u0107 wytwarzane w dotychczasowych ilo\u015bciach, a wraz z tym cz\u0119\u015bciej pojawiaj\u0105 si\u0119 nadci\u015bnienie t\u0119tnicze, zaburzenia lipidowe i choroba wie\u0144cowa. Diagnostyk\u0119 utrudnia to, \u017ce niekt\u00f3re objawy zawa\u0142u \u2013 wzmo\u017cona potliwo\u015b\u0107<\/a>, ko\u0142atanie serca, os\u0142abienie, niepok\u00f3j \u2013 \u0142atwo\u00a0wzi\u0105\u0107 za dolegliwo\u015bci oko\u0142omenopauzalne.<\/p>\n\n\n\n B\u00f3le: zlokalizowane w jednym punkcie, o charakterze k\u0142uj\u0105cym, wyst\u0119puj\u0105ce z lewej strony klatki piersiowej, niezwi\u0105zane z wysi\u0142kiem fizycznym, nasilaj\u0105ce si\u0119 przy nabieraniu powietrza lub przy zmianach pozycji cia\u0142a \u2013 najcz\u0119\u015bciej maj\u0105 charakter neuralgii <\/strong>zwi\u0105zanej z przeci\u0105\u017ceniem mi\u0119\u015bni lub chorobami kr\u0119gos\u0142upa, mog\u0105 te\u017c wyst\u0119powa\u0107 wy\u0142\u0105cznie na pod\u0142o\u017cu nerwicowym.<\/p>\n\n\n\n Natomiast spore problemy diagnostyczne sprawiaj\u0105 \u2013 coraz cz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105ce \u2013 b\u00f3le w klatce piersiowej na tle choroby refluksowej<\/a>. Kwas \u017co\u0142\u0105dkowy cofaj\u0105cy si\u0119 do prze\u0142yku mo\u017ce wywo\u0142ywa\u0107 b\u00f3l nie mniej silny ni\u017c zawa\u0142owy i bardzo podobny co do charakteru. Co wi\u0119cej, pacjenci z rozpoznan\u0105 chorob\u0105 refluksow\u0105 mog\u0105 b\u0142\u0119dnie traktowa\u0107 b\u00f3l zawa\u0142owy jako b\u00f3l w przebiegu znanej im choroby. Je\u015bli b\u00f3l nie ust\u0119puje, przebiega nieco inaczej ni\u017c zazwyczaj, towarzysz\u0105 mu opisane powy\u017cej objawy og\u00f3lne \u2013 nale\u017cy pilnie wezwa\u0107 Zesp\u00f3\u0142 Ratownictwa Medycznego dzwoni\u0105c pod numer alarmowy 112 lub 999.<\/strong><\/p>\n\n\n <\/div>\n Zawa\u0142u nie da si\u0119 dok\u0142adnie przewidzie\u0107, ale mo\u017cna oszacowa\u0107 ryzyko jego wyst\u0105pienia. Lekarze analizuj\u0105 w tym celu obecno\u015b\u0107 czynnik\u00f3w, kt\u00f3re zwi\u0119kszaj\u0105 prawdopodobie\u0144stwo choroby wie\u0144cowej i mia\u017cd\u017cycy.<\/p>\n\n\n\n Zdecydowan\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich mo\u017cna modyfikowa\u0107. Podstawa profilaktyki to: regularna aktywno\u015b\u0107 fizyczna, ograniczone spo\u017cywanie t\u0142uszcz\u00f3w zwierz\u0119cych, utrzymywanie prawid\u0142owej masy cia\u0142a i nieu\u017cywanie wyrob\u00f3w tytoniowych.<\/strong> Badania krwi, w szczeg\u00f3lno\u015bci: lipidogram, lipoproteina (a), glukoza, kwas moczowy \u2013 maj\u0105 bardzo du\u017ce znaczenie w identyfikacji dodatkowych czynnik\u00f3w ryzyka mia\u017cd\u017cycy<\/a>, ale pami\u0119taj \u2013 od samego wykonywania bada\u0144 jeszcze nikt nie sta\u0142 si\u0119 zdrowszy, za\u015b prawid\u0142owe wyniki nie oznaczaj\u0105, \u017ce jeszcze nie musisz prowadzi\u0107 zdrowego trybu \u017cycia<\/strong>. Gdy rozwinie si\u0119 mia\u017cd\u017cyca t\u0119tnic \u2013 mo\u017ce ju\u017c by\u0107 za p\u00f3\u017ano.<\/p>\n\n\n\n Mia\u017cd\u017cyca to przewlek\u0142a choroba t\u0119tnic, w kt\u00f3rej w \u015bcianie naczynia stopniowo odk\u0142adaj\u0105 si\u0119 blaszki mia\u017cd\u017cycowe. Sam proces ich tworzenia zosta\u0142 opisany wcze\u015bniej.<\/p>\n\n\n\n Mia\u017cd\u017cyca cz\u0119sto rozwija si\u0119 na tle innych zaburze\u0144 metabolicznych i chor\u00f3b przewlek\u0142ych. Jednak sama w sobie nie powoduje \u017cadnych dolegliwo\u015bci <\/strong>\u2013 dop\u00f3ki nie doprowadzi do istotnych zw\u0119\u017ce\u0144 t\u0119tnic wie\u0144cowych, \u017cadne, nawet regularnie wykonywane badania profilaktyczne, nie s\u0105 w stanie jej wykry\u0107.<\/p>\n\n\n\n Na cz\u0119\u015b\u0107 czynnik\u00f3w zwi\u0119kszaj\u0105cych ryzyko zawa\u0142u mo\u017cna oddzia\u0142ywa\u0107 poprzez Jak konkretne czynniki wp\u0142ywaj\u0105 na ryzyko zawa\u0142u serca?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Mia\u017cd\u017cyca rozwija si\u0119 u ka\u017cdego cz\u0142owieka, ale tempo jej narastania zale\u017cy od wielu czynnik\u00f3w \u2013 na wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich mamy wp\u0142yw, ale nie na wszystkie. Wykluczenie powy\u017cszych czynnik\u00f3w nie daje gwarancji tego, \u017ce u danego pacjenta nie dojdzie do zdarzenia sercowo-naczyniowego. Niemniej znacznie obni\u017ca takie ryzyko. <\/p>\n\n\n\n Niekt\u00f3rych czynnik\u00f3w ryzyka nie mo\u017cna zmieni\u0107. S\u0105 jednak wa\u017cn\u0105 informacj\u0105. Osoba, kt\u00f3ra jest na nie nara\u017cona, powinna wcze\u015bniej i dok\u0142adniej kontrolowa\u0107 stan uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia. Nale\u017c\u0105 do nich: <\/p>\n\n\n\n W przypadku podejrzenia zawa\u0142u liczy si\u0119 ka\u017cda minuta.<\/p>\n\n\n\n Reaguj spokojnie, ale zdecydowanie, w ustalonej kolejno\u015bci:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Zadzwo\u0144 pod numer 999 lub 112 i powiedz, \u017ce podejrzewasz zawa\u0142 serca.<\/p>\n\n\n\n Podaj kr\u00f3tko:<\/p>\n\n\n\n Nie roz\u0142\u0105czaj si\u0119, dop\u00f3ki dyspozytor tego nie zaleci. Mo\u017ce zadawa\u0107 pytania i prowadzi\u0107 Ci\u0119 przez nast\u0119pne kroki.<\/p>\n\n\n\n Do czasu przyjazdu karetki chory powinien pozosta\u0107 w bezpiecznej, wygodnej pozycji. Najlepiej sprawdza si\u0119 pozycja p\u00f3\u0142siedz\u0105ca, z podpartymi plecami i lekko ugi\u0119tymi nogami<\/strong>. Takie u\u0142o\u017cenie cia\u0142a zmniejsza obci\u0105\u017cenie uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia i u\u0142atwia oddychanie.<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli osoba z podejrzeniem zawa\u0142u serca nie ma uczulenia na kwas acetylosalicylowy, czynnego krwawienia, choroby krwotocznej ani wyra\u017anego zakazu od lekarza, dyspozytor lub ratownik mo\u017ce zaleci\u0107 rozgryzienie i po\u0142kni\u0119cie aspiryny. Lek hamuje zlepianie si\u0119 p\u0142ytek krwi, wi\u0119c mo\u017ce ogranicza\u0107 narastanie zakrzepu w t\u0119tnicy wie\u0144cowej.<\/p>\n\n\n\n W okoliczno\u015bciach zagro\u017cenia \u017cycia nale\u017cy natychmiast wezwa\u0107 pogotowie. Podawanie aspiryny nie zast\u0119puje pilnej pomocy medycznej. Nigdy nie nale\u017cy podawa\u0107 cudzych lek\u00f3w ani preparat\u00f3w „na serce” znalezionych w domu.<\/p>\n\n\n\n Najcz\u0119stsze b\u0142\u0119dy wynikaj\u0105 z p\u00f3\u017anej reakcji na pojawiaj\u0105ce si\u0119 dolegliwo\u015bci, oczekiwania, a\u017c objawy min\u0105, albo na pr\u00f3bie dojechania do szpitala w\u0142asnym samochodem. Karetka nie jest wy\u0142\u0105cznie \u015brodkiem transportu \u2013 ratownicy mog\u0105 od razu rozpocz\u0105\u0107 leczenie i przekaza\u0107 pacjenta do odpowiedniego o\u015brodka.<\/p>\n\n\n\n Zawa\u0142 mo\u017ce doprowadzi\u0107 do nag\u0142ego zatrzymania akcji serca. <\/p>\n\n\n\n 1. Je\u015bli chory straci\u0142 przytomno\u015b\u0107, nie reaguje na g\u0142os ani potrz\u0105\u015bni\u0119cie za ramiona, nale\u017cy sprawdzi\u0107 oddech.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Odchyl delikatnie g\u0142ow\u0119 do ty\u0142u, unie\u015b brod\u0119 i obserwuj klatk\u0119 piersiow\u0105 przez maksymalnie 10 sekund. Zwr\u00f3\u0107 uwag\u0119, czy unosi si\u0119 regularnie, czy s\u0142yszysz oddech i czy czujesz ruch powietrza przy ustach chorego.<\/p>\n\n\n\n 2. Gdy chory nie oddycha prawid\u0142owo, rozpocznij uciski klatki piersiowej.<\/strong><\/p>\n\n\n\n RKO nale\u017cy kontynuowa\u0107 do przyjazdu ratownik\u00f3w albo powrotu prawid\u0142owego oddechu. <\/strong><\/p>\n\n\n\n Je\u017celi w pobli\u017cu znajduje si\u0119 AED (automatyczny defibrylator zewn\u0119trzny) popro\u015b kogo\u015b o przyniesienie urz\u0105dzenia. Po w\u0142\u0105czeniu defibrylator wydaje polecenia g\u0142osowe i prowadzi \u015bwiadka przez nast\u0119pne kroki. <\/p>\n\n\n\n Diagnostyka zawa\u0142u zaczyna si\u0119 od szybkiej oceny stanu pacjenta. Lekarz pyta o rodzaj dolegliwo\u015bci, czas ich trwania, choroby przewlek\u0142e i przyjmowane leki. R\u00f3wnolegle wykonywane s\u0105 badania, kt\u00f3re pomagaj\u0105 potwierdzi\u0107 uszkodzenie mi\u0119\u015bnia sercowego i ustali\u0107 dalsze leczenie.<\/p>\n\n\n\n Najwa\u017cniejsze jest EKG<\/strong>. Badanie powinno by\u0107 wykonane jak najszybciej po kontakcie z personelem medycznym. Zapis pracy elektrycznej serca mo\u017ce pokaza\u0107 zmiany typowe dla STEMI albo inne nieprawid\u0142owo\u015bci wskazuj\u0105ce na ostre niedokrwienie serca.<\/p>\n\n\n\n U pacjenta oznacza si\u0119 st\u0119\u017cenie troponin sercowych. <\/strong>Badanie wykonuje si\u0119 z pr\u00f3bki krwi \u017cylnej. Gdy kom\u00f3rki serca zostaj\u0105 uszkodzone, troponiny przedostaj\u0105 si\u0119 do krwi. Ich st\u0119\u017cenie mo\u017ce rosn\u0105\u0107 z op\u00f3\u017anieniem, dlatego u cz\u0119\u015bci pacjent\u00f3w badanie powtarza si\u0119 po kilku godzinach. Podwy\u017cszony wynik nie zawsze pozwala rozpozna\u0107 zawa\u0142; za\u015b prawid\u0142owy uzyskany jednorazowo nie wyklucza..<\/p>\n\n\n\n Troponiny mog\u0105 wzrosn\u0105\u0107 r\u00f3wnie\u017c w innych stanach \u2013 na przyk\u0142ad przy zapaleniu mi\u0119\u015bnia sercowego, ci\u0119\u017ckiej niewydolno\u015bci serca, zaburzeniach rytmu, sepsie albo zaawansowanej chorobie nerek. <\/p>\n\n\n\n Dodatkowo wykonuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c inne badania krwi<\/strong>, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 oceni\u0107 og\u00f3lny stan i pomagaj\u0105 bezpiecznie zaplanowa\u0107 leczenie. Lekarz mo\u017ce zleci\u0107 mi\u0119dzy innymi morfologi\u0119, elektrolity, kreatynin\u0119, glukoz\u0119, parametry krzepni\u0119cia i lipidogram.<\/p>\n\n\n\n U wielu pacjent\u00f3w wykonywana jest echokardiografia<\/strong> (USG serca, echo serca). Badanie pokazuje, jak kurczy si\u0119 mi\u0119sie\u0144 sercowy i czy dosz\u0142o do zaburze\u0144 pracy kt\u00f3rej\u015b z jego \u015bcian. Echo serca pomaga te\u017c oceni\u0107 powik\u0142ania zawa\u0142u.<\/p>\n\n\n\n Je\u017celi obraz choroby wskazuje na ostre niedokrwienie serca, pacjent mo\u017ce zosta\u0107 skierowany na koronarografi\u0119<\/strong>. Podczas tego badania lekarz ocenia t\u0119tnice wie\u0144cowe i sprawdza, gdzie przep\u0142yw krwi jest zablokowany albo istotnie ograniczony. W razie potrzeby ju\u017c w trakcie koronarografii mo\u017cna wykona\u0107 angioplastyk\u0119. <\/p>\n\n\n <\/div>\n Zesp\u00f3\u0142 medyczny, kt\u00f3ry udziela pierwszej pomocy ratunkowej, ocenia stan pacjenta, wykonuje EKG, podaje leki i przekazuje chorego do szpitala, kt\u00f3ry mo\u017ce szybko wdro\u017cy\u0107 kolejne etapy leczenia.<\/p>\n\n\n\n Najwa\u017cniejszym celem jest przywr\u00f3cenie przep\u0142ywu krwi przez t\u0119tnic\u0119 wie\u0144cow\u0105 oraz ograniczenie uszkodzenia mi\u0119\u015bnia sercowego.<\/p>\n\n\n\n Angioplastyka wie\u0144cowa jest zabiegiem, podczas kt\u00f3rego lekarz udra\u017cnia zw\u0119\u017con\u0105 albo zamkni\u0119t\u0105 t\u0119tnic\u0119 wie\u0144cow\u0105<\/strong>. Najcz\u0119\u015bciej wprowadza cienki cewnik przez t\u0119tnic\u0119 promieniow\u0105 w okolicy nadgarstka albo przez t\u0119tnic\u0119 udow\u0105 w pachwinie. Nast\u0119pnie dociera nim do naczy\u0144 wie\u0144cowych.<\/p>\n\n\n\n W miejscu zw\u0119\u017cenia rozpr\u0119\u017ca si\u0119 niewielki balon, kt\u00f3ry poszerza \u015bwiat\u0142o t\u0119tnicy. Zwykle zak\u0142ada si\u0119 r\u00f3wnie\u017c stent (drobn\u0105 metalow\u0105 siateczk\u0119), kt\u00f3ry podtrzymuje naczynie od \u015brodka i zmniejsza ryzyko ponownego zamkni\u0119cia t\u0119tnicy w tym samym miejscu. Standardowo stent uwalnia miejscowo dzia\u0142aj\u0105cy lek zmniejszaj\u0105cy ryzyko zakrzepu.<\/p>\n\n\n\n U pacjent\u00f3w ze STEMI PCI jest leczeniem z wyboru, je\u015bli mo\u017cna je wykona\u0107 odpowiednio szybko. Im kr\u00f3tszy czas od pocz\u0105tku objaw\u00f3w do udro\u017cnienia naczynia, tym wi\u0119ksza szansa na prze\u017cycie i ograniczenie nieodwracalnych powik\u0142a\u0144. <\/p>\n\n\n\n Leczenie fibrynolityczne polega na podaniu lek\u00f3w, kt\u00f3re maj\u0105 rozpu\u015bci\u0107 skrzep<\/strong> zamykaj\u0105cy t\u0119tnic\u0119 wie\u0144cow\u0105. Nie jest metod\u0105 leczenia zawa\u0142u serca ka\u017cdego przypadku. Stosuje si\u0119 j\u0105 g\u0142\u00f3wnie wtedy, gdy pacjent ma STEMI, a szybkie wykonanie angioplastyki nie jest mo\u017cliwe.<\/p>\n\n\n\n Decyzja o fibrynolizie wymaga oceny korzy\u015bci i ryzyka krwawienia. Leki fibrynolityczne<\/strong> dzia\u0142aj\u0105 na uk\u0142ad krzepni\u0119cia, dlatego nie mog\u0105 by\u0107 podane ka\u017cdej osobie. Przeciwwskazaniem mog\u0105 by\u0107 mi\u0119dzy innymi ci\u0119\u017ckie urazy albo bardzo wysokie ci\u015bnienie t\u0119tnicze.<\/p>\n\n\n\n Leczenie farmakologiczne po przebytym zawale ma chroni\u0107 przed kolejnym zdarzeniem sercowo-naczyniowym, zmniejsza\u0107 obci\u0105\u017cenie uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia i wspiera\u0107 powr\u00f3t do zdrowia. Schemat leczenia zawsze dobiera si\u0119 do potrzeb i stanu zdrowia pacjenta.<\/p>\n\n\n\n Najcz\u0119\u015bciej stosowane grupy lek\u00f3w: <\/strong><\/p>\n\n\n\n Od momentu wypisu ze szpitala zaczyna si\u0119 etap odbudowy wydolno\u015bci, kontroli czynnik\u00f3w ryzyka i zapobiegania kolejnemu zdarzeniu sercowo-naczyniowemu. <\/p>\n\n\n\n Rehabilitacja kardiologiczna pomaga bezpiecznie wr\u00f3ci\u0107 do aktywno\u015bci po zawale<\/strong>. \u0141\u0105czy trening dobrany do wydolno\u015bci pacjenta, edukacj\u0119 zdrowotn\u0105, kontrol\u0119 czynnik\u00f3w ryzyka, wsparcie psychologiczne i nauk\u0119 reagowania na objawy alarmowe.<\/p>\n\n\n\n Pacjent uczy si\u0119, jaki wysi\u0142ek jest dla niego bezpieczny, jak kontrolowa\u0107 t\u0119tno i kiedy przerwa\u0107 aktywno\u015b\u0107, dlatego \u0107wiczenia powinny odbywa\u0107 si\u0119 pod nadzorem specjalist\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Rehabilitacja kardiologiczna ogranicza czynniki, kt\u00f3re sprzyjaj\u0105 ponownemu zawa\u0142owi, niewydolno\u015bci serca i kolejnym hospitalizacjom. Jej g\u0142\u00f3wnym celem jest ograniczenie ryzyka kolejnych zdarze\u0144 sercowo-naczyniowych oraz przedwczesnego zgonu.<\/p>\n\n\n\n Po zawale wielu pacjent\u00f3w nie wie, gdzie przebiega granica mi\u0119dzy bezpiecznym powrotem do normalno\u015bci a zbyt du\u017cym obci\u0105\u017ceniem. L\u0119k przed ruchem, wsp\u00f3\u0142\u017cyciem albo podejmowaniem si\u0119 zawodowych obowi\u0105zk\u00f3w jest cz\u0119sty. Mo\u017cna jednak z nim pracowa\u0107. <\/p>\n\n\n\n Powr\u00f3t do codziennych aktywno\u015bci powinien odbywa\u0107 si\u0119 stopniowo. Najlepiej zaczyna\u0107 od kr\u00f3tkich spacer\u00f3w i prostych domowych czynno\u015bci (zawsze zgodnie z zaleceniami specjalisty, kt\u00f3ry planuje rehabilitacj\u0119 kardiologiczn\u0105). \u017bycie intymne<\/strong> r\u00f3wnie\u017c jest tematem, kt\u00f3ry warto poruszy\u0107 z lekarzem. Do wsp\u00f3\u0142\u017cycia zwykle mo\u017cna wr\u00f3ci\u0107 po ustabilizowaniu stanu zdrowia i odzyskaniu tolerancji na umiarkowany wysi\u0142ku. <\/p>\n\n\n\n Nadmierne (wi\u0119ksze lub d\u0142u\u017csze ni\u017c niezb\u0119dnie konieczne) ograniczanie wysi\u0142ku fizycznego jest b\u0142\u0119dem. Pami\u0119taj \u2013 \u201estan po zawale\u201d to nie choroba, g\u0142\u00f3wnym problemem jest to, co do zawa\u0142u doprowadzi\u0142o. Wbrew pozorom bywa, \u017ce osoba po zawale \u2026 jest zdrowsza ni\u017c przed, o ile dzi\u0119ki bardzo szybko wykonanej angioplastyki dosz\u0142o do martwicy znikomej masy kom\u00f3rek mi\u0119\u015bnia sercowego. Taka osoba ma zidentyfikowane czynniki ryzyka, przyjmuje leki, a przede wszystkim ma zabezpieczone stentem obecne przed zawa\u0142em zw\u0119\u017cenie t\u0119tnicy wie\u0144cowej.<\/p>\n\n\n\n Przebyty zawa\u0142 zwi\u0119ksza ryzyko kolejnego \u2013 u cz\u0119\u015bci pacjent\u00f3w ju\u017c w pierwszym roku po hospitalizacji. Najwi\u0119ksze ryzyko dotyczy palaczy oraz os\u00f3b oty\u0142ych, z zaburzeniami lipidowymi, z cukrzyc\u0105, pozawa\u0142owymi zaburzeniami rytmu lub niewydolno\u015bci\u0105 serca.<\/p>\n\n\n\n Pierwszym filarem profilaktyki wt\u00f3rnej jest styl \u017cycia:<\/strong> ca\u0142kowita rezygnacja z palenia<\/a> i alkoholu, prawid\u0142owa masa cia\u0142a oraz dieta \u015br\u00f3dziemnomorska<\/a>, w kt\u00f3rej dominuj\u0105 warzywa, owoce, produkty pe\u0142noziarniste, ryby, str\u0105czki, orzechy i oliwa. Zaleca si\u0119 oko\u0142o 150 minut umiarkowanego wysi\u0142ku tygodniowo \u2013 w ramach kontynuacji rehabilitacji kardiologicznej. W p\u00f3\u017aniejszym czasie d\u0142ugo\u015b\u0107 i intensywno\u015b\u0107 wysi\u0142ku mog\u0105 by\u0107 zwi\u0119kszane.<\/p>\n\n\n\n Drugim filarem jest kontrola chor\u00f3b wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych<\/strong> (nadci\u015bnienie, cukrzyca, choroby nerek, depresja<\/a>) i coroczne szczepienie przeciw grypie<\/a>. Warto utrzymywa\u0107 regularne wizyty u kardiologa, fizjoterapeuty i dietetyka klinicznego.<\/p>\n\n\n\n Przebycie zawa\u0142u nie musi skr\u00f3ci\u0107 \u017cycia, zw\u0142aszcza je\u015bli leczenie zosta\u0142o wdro\u017cone szybko, a pacjent regularnie przyjmuje leki i kontroluje czynniki ryzyka.<\/p>\n\n\n\n Tak, u cz\u0119\u015bci os\u00f3b zawa\u0142 przebiega bez silnego b\u00f3lu w klatce piersiowej albo z objawami, kt\u00f3re \u0142atwo pomyli\u0107 z przem\u0119czeniem, niestrawno\u015bci\u0105 czy infekcj\u0105. Bywa, \u017ce zawa\u0142 przebiega zupe\u0142nie bezobjawowo \u2013 zw\u0142aszcza u cukrzyk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Ryzyko zawa\u0142u pomagaj\u0105 oceni\u0107: pomiar ci\u015bnienia t\u0119tniczego, lipidogram, lipoproteina (a), glukoza na czczo lub HbA1c, masa cia\u0142a i obw\u00f3d talii. <\/p>\n\n\n <\/div>\n Mechanizm zawa\u0142u \u2013 jak mia\u017cd\u017cyca prowadzi do martwicy serca?<\/h3>\n\n\n\n
Stan przedzawa\u0142owy \u2013 czym naprawd\u0119 jest niestabilna d\u0142awica piersiowa?<\/h3>\n\n\n\n
\n STEMI i NSTEMI \u2013 dwa rodzaje zawa\u0142u wed\u0142ug wytycznych ESC 2023<\/h2>\n\n\n\n\n
Objawy zawa\u0142u serca \u2013 jak rozpozna\u0107 atak serca?<\/h2>\n\n\n\n
B\u00f3l w klatce piersiowej \u2013 charakterystyka b\u00f3lu zawa\u0142owego<\/h3>\n\n\n\n
\n
Promieniowanie b\u00f3lu \u2013 lewe rami\u0119, \u017cuchwa, plecy, nadbrzusze<\/h3>\n\n\n\n
\n
Objawy towarzysz\u0105ce \u2013 duszno\u015b\u0107, zimne poty, l\u0119k, nudno\u015bci<\/h3>\n\n\n\n
\n
Cichy (niemy) zawa\u0142 mi\u0119\u015bnia sercowego \u2013 kiedy klasyczne objawy nie wyst\u0119puj\u0105?<\/h3>\n\n\n\n
Objawy zawa\u0142u serca u kobiet \u2013 dlaczego bywaj\u0105 nietypowe?<\/h3>\n\n\n\n
Jaki b\u00f3l w klatce piersiowej najcz\u0119\u015bciej nie jest zwi\u0105zany z niedokrwieniem serca?<\/h3>\n\n\n\n
\n Czynniki ryzyka i przyczyny zawa\u0142u serca<\/h2>\n\n\n\n\n
Mia\u017cd\u017cyca t\u0119tnic wie\u0144cowych \u2013 g\u0142\u00f3wna przyczyna zawa\u0142u<\/h3>\n\n\n\n
Czynniki ryzyka, na kt\u00f3re masz wp\u0142yw<\/h3>\n\n\n\n
<\/s>modyfikacj\u0119 codziennych nawyk\u00f3w, regularne podstawowe badania kontrolne i ewentualnie leczenie, je\u015bli jest taka potrzeba. Nie ma dowod\u00f3w na to, aby przyjmowanie przez osoby zdrowe jakichkolwiek lek\u00f3w lub suplement\u00f3w diety zmniejsza\u0142o ryzyko zawa\u0142u serca.<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n
Czynniki ryzyka, na kt\u00f3re nie masz wp\u0142ywu<\/h3>\n\n\n\n
\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nPierwsza pomoc przy zawale serca \u2013 co robi\u0107 krok po kroku?<\/h2>\n\n\n\n
\n
Wezwanie pogotowia ratunkowego (999 lub 112) \u2013 co powiedzie\u0107 dyspozytorowi?<\/h3>\n\n\n\n
\n
Pozycja p\u00f3\u0142siedz\u0105ca i podanie aspiryny choremu<\/h3>\n\n\n\n
Czego nie robi\u0107 w przypadku zawa\u0142u serca? Najcz\u0119stsze b\u0142\u0119dy \u015bwiadk\u00f3w zdarzenia <\/h3>\n\n\n\n
Resuscytacja kr\u0105\u017ceniowo-oddechowa (RKO) przy zatrzymaniu kr\u0105\u017cenia<\/h3>\n\n\n\n
\n
Diagnostyka zawa\u0142u serca \u2013 jakie badania wykonuje si\u0119 w szpitalu?<\/h2>\n\n\n\n
\n Leczenie zawa\u0142u serca \u2013 od karetki do wypisu ze szpitala<\/h2>\n\n\n\n\n
Angioplastyka wie\u0144cowa (PCI) ze stentem \u2013 leczenie z wyboru w STEMI<\/h3>\n\n\n\n
Fibrynoliza \u2013 kiedy stosuje si\u0119 leki rozpuszczaj\u0105ce skrzep?<\/h3>\n\n\n\n
Leki po zawale \u2013 przeciwp\u0142ytkowe, statyny, beta-blokery, inhibitory ACE<\/h3>\n\n\n\n
\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n\u017bycie po zawale serca \u2013 rehabilitacja, rokowanie i profilaktyka kolejnego zawa\u0142u<\/h2>\n\n\n\n
Rehabilitacja kardiologiczna \u2013 dlaczego jest kluczowa dla rokowania?<\/h3>\n\n\n\n
Powr\u00f3t do pracy, aktywno\u015bci fizycznej i \u017cycia intymnego po zawale<\/h3>\n\n\n\n
Jak zapobiec kolejnemu zawa\u0142owi?<\/h3>\n\n\n\n
Zawa\u0142 serca \u2013 najcz\u0119\u015bciej zadawane pytania<\/h2>\n\n\n\n
Ile mo\u017cna \u017cy\u0107 po zawale serca?<\/h3>\n\n\n\n
Czy zawa\u0142 serca mo\u017cna przej\u015b\u0107 \u201ena nogach”?<\/h3>\n\n\n\n
Jakie badania profilaktyczne oceni\u0105 moje ryzyko zawa\u0142u?<\/h3>\n\n\n\n