\n\n\n\n
Rak szyjki macicy \u2013 podsumowanie artyku\u0142u<\/h2>\n\n\n\n\n- Czym jest rak szyjki macicy i jak si\u0119 rozwija?<\/strong> Nowotw\u00f3r z\u0142o\u015bliwy powstaj\u0105cy z kom\u00f3rek szyjki macicy, najcz\u0119\u015bciej w strefie przej\u015bciowej mi\u0119dzy nab\u0142onkiem p\u0142askonab\u0142onkowym a gruczo\u0142owym. Pocz\u0105tkiem choroby jest niemal zawsze przewlek\u0142e zaka\u017cenie wysokoonkogennym HPV, poprzedzone zmianami przedrakowymi (CIN, LSIL\/HSIL), kt\u00f3rych wykrycie pozwala zapobiec rozwojowi raka. W Polsce rozpoznaje si\u0119 rocznie ok. 2,5 tys. nowych przypadk\u00f3w.<\/li>\n\n\n\n
- Jakie s\u0105 objawy i przyczyny?<\/strong> Wczesne stadia nie daj\u0105 objaw\u00f3w; najbardziej charakterystyczne s\u0105 nietypowe krwawienia (po stosunku, mi\u0119dzy miesi\u0105czkami, po menopauzie), wodniste up\u0142awy i b\u00f3l podbrzusza. Za oko\u0142o 70% przypadk\u00f3w odpowiadaj\u0105 typy HPV 16 i 18, kolejne istotne to 31, 33, 45, 52 i 58. Ryzyko zwi\u0119kszaj\u0105 palenie tytoniu, immunosupresja (w tym HIV), wczesna inicjacja seksualna i wi\u0119ksza liczba partner\u00f3w.<\/li>\n\n\n\n
- Jak wygl\u0105da profilaktyka?<\/strong> Najskuteczniejsz\u0105 metod\u0105 s\u0105 szczepienia przeciw HPV \u2013 Cervarix, Gardasil i Gardasil 9 (ten ostatni chroni przed typami odpowiedzialnymi za ok. 90% rak\u00f3w); optymalny wiek to 9\u201314 lat. W Polsce od 2023 r. dzia\u0142a bezp\u0142atny program dla nastolatk\u00f3w obu p\u0142ci, a od marca 2025 r. obowi\u0105zuje nowy model bada\u0144 przesiewowych dla kobiet 25\u201364 lata: cytologia co 3 lata lub test HPV HR z genotypowaniem co 5 lat, bez skierowania.<\/li>\n\n\n\n
- Jak przebiega diagnostyka i leczenie?<\/strong> Rozpoznanie opiera si\u0119 na cytologii (system Bethesda), te\u015bcie HPV, kolposkopii i rozstrzygaj\u0105cej biopsji, a stopie\u0144 zaawansowania ocenia si\u0119 wed\u0142ug klasyfikacji FIGO 2018. Zmiany przedrakowe usuwa si\u0119 metod\u0105 LEEP lub konizacj\u0105, w raku inwazyjnym wczesnego stopnia standardem jest histerektomia radykalna, w lokalnie zaawansowanym \u2013 radiochemioterapia, a w chorobie przerzutowej chemioterapia z lekiem antyangiogennym i immunoterapi\u0105. Pi\u0119cioletnie prze\u017cycia wynosz\u0105 >90% w stopniu I i spadaj\u0105 do ok. 15\u201320% w stopniu IV.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n\n\n \n \n\nZ tego artyku\u0142u dowiesz si\u0119:<\/h3>\n\n\n\n\n- Czym jest rak szyjki macicy i jak si\u0119 rozwija?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Objawy raka szyjki macicy<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Przyczyny i czynniki ryzyka nowotworu szyjki macicy<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Szczepienia przeciw HPV \u2013 profilaktyka pierwotna raka szyjki macicy<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Cytologia, test HPV i nowy program profilaktyki raka szyjki macicy w Polsce<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Diagnostyka raka szyjki macicy<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Leczenie raka szyjki macicy<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Rokowanie i \u017cycie po leczeniu raka szyjki macicy<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Rak szyjki macicy \u2013 najcz\u0119\u015bciej zadawane pytania<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
![\"kup](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/epolmed-baner-promo-v2.webp\")
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCzym jest rak szyjki macicy i jak si\u0119 rozwija?<\/h2>\n\n\n\n
Rak szyjki macicy to nowotw\u00f3r z\u0142o\u015bliwy<\/strong>, kt\u00f3ry powstaje z kom\u00f3rek wy\u015bcie\u0142aj\u0105cych doln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 macicy. Pocz\u0105tkiem choroby jest niemal zawsze przewlek\u0142e zaka\u017cenie wirusem brodawczaka ludzkiego<\/a> (HPV) o wysokim potencjale onkogennym.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nAnatomia szyjki macicy i typy histologiczne raka (p\u0142askonab\u0142onkowy, gruczo\u0142owy)<\/h3>\n\n\n\n
Szyjka macicy to w\u0105ski, walcowaty odcinek \u0142\u0105cz\u0105cy pochw\u0119 z jam\u0105 macicy<\/strong>. Jej zewn\u0119trzna cz\u0119\u015b\u0107, tzw. tarcza, widoczna podczas badania ginekologicznego, pokryta jest nab\u0142onkiem wielowarstwowym p\u0142askim. Wewn\u0105trz przebiega kana\u0142 szyjki macicy, wy\u015bcielony nab\u0142onkiem gruczo\u0142owym. Miejsce, w kt\u00f3rym jeden nab\u0142onek przechodzi w drugi (strefa przej\u015bciowa), jest najbardziej podatne na zmiany wywo\u0142ywane przez wirus HPV i to tu rozpoczyna si\u0119 wi\u0119kszo\u015b\u0107 nowotwor\u00f3w.<\/p>\n\n\n\nZ punktu widzenia mikroskopowego najcz\u0119stszy jest rak p\u0142askonab\u0142onkowy<\/strong>, wywodz\u0105cy si\u0119 z nab\u0142onka pokrywaj\u0105cego tarcz\u0119. Drug\u0105 grup\u0119 stanowi\u0105 gruczolakoraki, wyrastaj\u0105ce z gruczo\u0142\u00f3w kana\u0142u szyjki. Ich cz\u0119sto\u015b\u0107 wzgl\u0119dna ro\u015bnie, a klasyczna cytologia gorzej je wychwytuje, poniewa\u017c rozwijaj\u0105 si\u0119 g\u0142\u0119biej. To jeden z powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych diagnostyka oparta na te\u015bcie HPV ma przewag\u0119 nad samym badaniem cytologicznym.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nStadia przedrakowe (CIN, SIL) \u2013 od dysplazji do raka inwazyjnego<\/h3>\n\n\n\n
Zanim rozwinie si\u0119 rak szyjki macicy, wyst\u0119puj\u0105 tzw. zmiany przedrakowe. S\u0105 to nieprawid\u0142owo\u015bci w budowie kom\u00f3rek nab\u0142onka szyjki macicy, okre\u015blane jako dysplazja szyjki macicy<\/strong>. Kom\u00f3rki nie naciekaj\u0105 jeszcze g\u0142\u0119bszych tkanek.<\/p>\n\n\n\nLekarze oceniaj\u0105 stopie\u0144 takich zmian w r\u00f3\u017cnych klasyfikacjach. W badaniu histopatologicznym u\u017cywa si\u0119 okre\u015blenia CIN (cervical intraepithelial neoplasia), natomiast w cytologii mo\u017cna spotka\u0107 skr\u00f3ty LSIL i HSIL, oznaczaj\u0105ce zmiany niskiego i wysokiego stopnia.<\/p>\n\n\n\n
Wi\u0119kszo\u015b\u0107 zmian niskiego stopnia ust\u0119puje samoistnie i wymaga jedynie obserwacji. Zmiany wysokiego stopnia zwykle nie powoduj\u0105 objaw\u00f3w, jednak ze wzgl\u0119du na wi\u0119ksze ryzyko rozwoju raka wymagaj\u0105 leczenia. Wykrycie ich na tym etapie pozwala w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w skutecznie zapobiec rozwojowi nowotworu.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nJak cz\u0119sty jest rak szyjki macicy w Polsce?<\/h3>\n\n\n\n
W Polsce co roku rozpoznaje si\u0119 oko\u0142o 2,5 tys. nowych przypadk\u00f3w<\/strong> raka szyjki macicy. Wsp\u00f3\u0142czynniki zachorowalno\u015bci i \u015bmiertelno\u015bci s\u0105 u nas wyra\u017anie wy\u017csze ni\u017c \u015brednia zachodnioeuropejska, cho\u0107 od kilkunastu lat powoli spadaj\u0105, szczeg\u00f3lnie w m\u0142odszych grupach wiekowych.<\/p>\n\n\n\nNajwi\u0119ksz\u0105 grup\u0119 pacjentek z p\u00f3\u017anym rozpoznaniem stanowi\u0105 kobiety po 60. roku \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n
G\u0142\u00f3wne przyczyny tej r\u00f3\u017cnicy:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- niska zg\u0142aszalno\u015b\u0107 na\u00a0badania profilaktyczne;<\/li>\n\n\n\n
- d\u0142ugi brak powszechnych\u00a0szczepie\u0144 przeciwko HPV<\/a> dla nastolatk\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n
- niewielki dost\u0119p do nowoczesnych test\u00f3w molekularnych w przesz\u0142o\u015bci.\u00a0<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n
![\"profilaktyka](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/profilaktyka-gin.webp\")
Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Pakiet bada\u0144<\/div>\n Profilaktyka ginekologiczna<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Regularna kontrola ginekologiczna pozwala na szybkie wykrycie stan\u00f3w zapalnych i zmian chorobowych. Zadbaj o swoje zdrowie intymne.<\/div>\n
\n od 350 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nObjawy raka szyjki macicy \u2013 jak go rozpozna\u0107?<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nObjawy pojawiaj\u0105 si\u0119 zwykle wtedy, gdy nowotw\u00f3r nacieka ju\u017c s\u0105siednie struktury. W efekcie choroba bywa rozpoznawana dopiero w bardziej zaawansowanym stadium, co pogarsza rokowanie.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nDlaczego wczesny rak szyjki macicy nie daje objaw\u00f3w?<\/h3>\n\n\n\n
Wczesne zmiany rozwijaj\u0105 si\u0119 jedynie w powierzchownych warstwach nab\u0142onka. Nie naruszaj\u0105 naczy\u0144 ani g\u0142\u0119bszych struktur, dlatego nie wywo\u0142uj\u0105 dolegliwo\u015bci \u2013 b\u00f3l pojawia si\u0119 dopiero przy nacieku.<\/p>\n\n\n\n
Mo\u017cna przez lata mie\u0107 nieprawid\u0142owe kom\u00f3rki, a nawet raka szyjki macicy na wczesnym etapie, nie odczuwaj\u0105c dolegliwo\u015bci \u2013 dlatego regularne badania<\/strong> s\u0105 wa\u017cne r\u00f3wnie\u017c u kobiet bez objaw\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nNietypowe krwawienia z dr\u00f3g rodnych \u2013 najcz\u0119stszy objaw<\/h3>\n\n\n\n
Najcz\u0119stszym objawem s\u0105 krwawienia poza cyklem<\/strong>: po stosunku, mi\u0119dzy miesi\u0105czkami albo po menopauzie. Naciekaj\u0105cy nowotw\u00f3r uszkadza naczynia w obr\u0119bie szyjki, st\u0105d plamienia kontaktowe. Ka\u017cde takie krwawienie wymaga konsultacji z ginekologiem \u2013 nawet je\u015bli wydaje si\u0119 drobne i jednorazowe.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nUp\u0142awy, b\u00f3l podbrzusza i inne symptomy<\/h3>\n\n\n\n
Inne sygna\u0142y to wodniste lub podbarwione krwi\u0105 up\u0142awy, czasem o nieprzyjemnym zapachu, oraz t\u0119py b\u00f3l w podbrzuszu lub okolicy krzy\u017cowej. Mog\u0105 si\u0119 pojawi\u0107 b\u00f3le podczas stosunku. Te objawy<\/strong> s\u0105 niespecyficzne<\/strong> i znacznie cz\u0119\u015bciej oznaczaj\u0105 co\u015b innego ni\u017c nowotw\u00f3r, ale nie powinny by\u0107 bagatelizowane.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nObjawy zaawansowanego raka szyjki macicy<\/h3>\n\n\n\n
W zaawansowanej chorobie pojawiaj\u0105 si\u0119 objawy z zaj\u0119cia s\u0105siednich narz\u0105d\u00f3w:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- b\u00f3le promieniuj\u0105ce do n\u00f3g;<\/li>\n\n\n\n
- obrz\u0119ki ko\u0144czyn dolnych przy ucisku na uk\u0142ad ch\u0142onny;<\/li>\n\n\n\n
- krew w moczu lub stolcu;<\/li>\n\n\n\n
- problemy z oddawaniem moczu.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Towarzysz\u0105 im chudni\u0119cie, os\u0142abienie i niedokrwisto\u015b\u0107<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nPrzyczyny i czynniki ryzyka nowotworu szyjki macicy<\/h2>\n\n\n\n
G\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 raka szyjki macicy jest\u00a0zaka\u017cenie wirusem HPV.<\/strong> Nie oznacza to jednak, \u017ce ka\u017cda kobieta po kontakcie z wirusem zachoruje \u2013 przeciwnie, oko\u0142o 80\u201390% zaka\u017ce\u0144 organizm eliminuje samoistnie w ci\u0105gu 1\u20132 lat. Choroba rozwija si\u0119 tam, gdzie zaka\u017cenie staje si\u0119 przewlek\u0142e.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nHPV \u2013 wirus brodawczaka ludzkiego jako g\u0142\u00f3wna przyczyna<\/h3>\n\n\n\n
Wirus brodawczaka ludzkiego jest niezwykle rozpowszechniony<\/strong> \u2013 zetknie si\u0119 z nim wi\u0119kszo\u015b\u0107 aktywnych seksualnie os\u00f3b. Zaka\u017cenie przenosi si\u0119 przez kontakt sk\u00f3ry i b\u0142on \u015bluzowych w okolicy anogenitalnej, niemal wy\u0142\u0105cznie drog\u0105 p\u0142ciow\u0105 (r\u00f3wnie\u017c bez penetracji).<\/p>\n\n\n\nWirus wnika do kom\u00f3rek nab\u0142onka i u cz\u0119\u015bci os\u00f3b przechodzi w faz\u0119 przewlek\u0142\u0105, w kt\u00f3rej wytwarzane przez niego bia\u0142ka stopniowo zaburzaj\u0105 mechanizmy kontroluj\u0105ce podzia\u0142y kom\u00f3rkowe. Ten proces prowadzi do zmian przedrakowych i raka.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nOnkogenne typy HPV (16, 18, 31, 33, 45 i inne)<\/h3>\n\n\n\n
Znamy ponad 200 typ\u00f3w wirusa, z czego kilkana\u015bcie klasyfikuje si\u0119 jako wysokoonkogenne. HPV 16 i 18<\/strong> odpowiadaj\u0105 za oko\u0142o 70% przypadk\u00f3w raka szyjki macicy na \u015bwiecie. Kolejne istotne typy onkogenne to 31, 33, 45, 52 i 58. Pozosta\u0142e maj\u0105 mniejsze znaczenie ilo\u015bciowe, ale s\u0105 uwzgl\u0119dniane w diagnostyce.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nInne czynniki ryzyka \u2013 palenie, immunosupresja, liczba partner\u00f3w seksualnych<\/h3>\n\n\n\n
Ryzyko zachorowania zwi\u0119kszaj\u0105 czynniki<\/strong>, kt\u00f3re os\u0142abiaj\u0105 lokaln\u0105 odporno\u015b\u0107 b\u0142ony \u015bluzowej lub og\u00f3ln\u0105 odpowied\u017a immunologiczn\u0105 m.in.:<\/p>\n\n\n\n\n- palenie tytoniu<\/a>;<\/li>\n\n\n\n
- d\u0142ugotrwa\u0142a immunosupresja (w tym zaka\u017cenie HIV<\/a>).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Wi\u0119ksza liczba partner\u00f3w seksualnych i wczesne rozpocz\u0119cie wsp\u00f3\u0142\u017cycia zwi\u0119kszaj\u0105 prawdopodobie\u0144stwo kontaktu z wirusem HPV. D\u0142ugoletnie stosowanie doustnej antykoncepcji<\/a> (zwykle powy\u017cej 5 lat) oraz liczne porody opisywane s\u0105 jako niewielkie modyfikatory ryzyka u kobiet ju\u017c zaka\u017conych HPV \u2013 nie s\u0105 samodzielnymi przyczynami choroby, a efekt antykoncepcji jest odwracalny po jej odstawieniu.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nSzczepienia przeciw HPV \u2013 profilaktyka pierwotna raka szyjki macicy<\/h2>\n\n\n\n
Szczepienie przeciw HPV to dzi\u015b najlepiej udokumentowana metoda zapobiegania<\/strong> nowotworowi szyjki macicy. Chroni przed typami, kt\u00f3re odpowiadaj\u0105 za wi\u0119kszo\u015b\u0107 zmian przedrakowych i rak\u00f3w inwazyjnych.<\/p>\n\n\n\nDane z kraj\u00f3w, kt\u00f3re jako pierwsze wprowadzi\u0142y powszechne szczepienia przeciw HPV, pokazuj\u0105 znacz\u0105cy spadek cz\u0119sto\u015bci zmian wysokiego stopnia, a u m\u0142odszych badanych r\u00f3wnie\u017c raka inwazyjnego.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nSzczepionki przeciw HPV \u2013 Cervarix, Gardasil, Gardasil 9<\/h3>\n\n\n\n
W obrocie s\u0105 trzy szczepionki:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- dwuwalentny Cervarix (typy\u00a016 i 18);<\/li>\n\n\n\n
- czterowalentny Gardasil (6, 11, 16, 18);<\/li>\n\n\n\n
- dziewi\u0119ciowalentny Gardasil 9 (6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Gardasil 9 chroni przed typami wirusa odpowiedzialnymi za oko\u0142o 90% rak\u00f3w szyjki macicy.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nW jakim wieku najlepiej zaszczepi\u0107 si\u0119 przeciw HPV?<\/h3>\n\n\n\n
Najsilniejszy efekt ochronny uzyskuje si\u0119, gdy szczepionka zostanie podana przed inicjacj\u0105 seksualn\u0105, czyli przed pierwszym kontaktem z wirusem. Wiek 9\u201314<\/strong> lat<\/strong> rekomendowany jest jako optymalny. W tym okresie wystarczaj\u0105 dwie dawki, podczas gdy u starszych nastolatk\u00f3w i doros\u0142ych potrzebne s\u0105 trzy. Wczesne podanie daje silniejsz\u0105 odpowied\u017a immunologiczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nPolski program szczepie\u0144 nastolatk\u00f3w HPV od 2023 roku<\/h3>\n\n\n\n
W Polsce funkcjonuje powszechny, bezp\u0142atny program szczepie\u0144 przeciwko HPV dla nastolatk\u00f3w (w wieku 9\u201314 lat). W\u0142\u0105czenie ch\u0142opc\u00f3w chroni ich przed nowotworami g\u0142owy i szyi oraz odbytu (zwi\u0105zanymi z HPV), a tak\u017ce zmniejsza kr\u0105\u017cenie wirusa w populacji.<\/p>\n\n\n\n
W ramach programu profilaktycznego stosowane s\u0105 szczepionki Cervarix i Gardasil 9<\/strong>. Udzia\u0142 w programie szczepie\u0144 ochronnych jest dobrowolny.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nSzczepienia HPV doros\u0142ych \u2013 czy maj\u0105 sens po 26. roku \u017cycia?<\/h3>\n\n\n\n
Korzy\u015b\u0107 ze szczepienia przeciwko HPV spada z wiekiem, ale nie znika. Dlatego osoby po 26. roku \u017cycia<\/strong> mog\u0105 rozwa\u017cy\u0107 szczepienie po konsultacji z lekarzem. W starszych grupach wiekowych decyzj\u0119 podejmuje si\u0119 indywidualnie, bior\u0105c pod uwag\u0119 mo\u017cliwe korzy\u015bci i ryzyko kontaktu z HPV.<\/p>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Pakiet bada\u0144<\/div>\n Profilaktyka ginekologiczna<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Regularna kontrola ginekologiczna pozwala na szybkie wykrycie stan\u00f3w zapalnych i zmian chorobowych. Zadbaj o swoje zdrowie intymne.<\/div>\n
\n od 350 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCytologia, test HPV i nowy program profilaktyki raka szyjki macicy w Polsce<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nDrugim filarem profilaktyki s\u0105 badania przesiewowe<\/strong>. Ich celem jest wychwycenie zmian przedrakowych oraz wykrycie ewentualnego raka w fazie wczesnej i wyleczalnej. Oba narz\u0119dzia dzia\u0142aj\u0105 komplementarnie \u2013 szczepionka nie zast\u0105pi cytologii, bo nie chroni przed wszystkimi typami wirusa, a cytologia nie zast\u0105pi szczepionki, bo dzia\u0142a dopiero wtedy, gdy zmiany ju\u017c powsta\u0142y.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nNowy program profilaktyki raka szyjki macicy w Polsce od 2025 roku<\/h3>\n\n\n\n
Na mocy rozporz\u0105dzenia Ministra Zdrowia z marca 2025 roku w Polsce obowi\u0105zuje nowy model bada\u0144 przesiewowych. Skierowany jest do kobiet w wieku 25\u201364 lata<\/strong> i obejmuje dwa schematy:<\/p>\n\n\n\n\n- klasyczna cytologia<\/strong> wykonywana co 3 lata (utrzymywany w okresie przej\u015bciowym do ko\u0144ca 2026 roku);<\/li>\n\n\n\n
- test molekularny HPV HR z genotypowaniem <\/strong>wykonywanym co 5 lat.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Oba schematy s\u0105 w okresie przej\u015bciowym r\u00f3wnowa\u017cnymi opcjami w ramach programu \u2013 o wyborze decyduje dost\u0119pno\u015b\u0107 testu w danej plac\u00f3wce. Na badanie profilaktyczne nie jest potrzebne skierowanie.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nTest HPV HR z genotypowaniem \u2013 jak dzia\u0142a i co wykrywa?<\/h3>\n\n\n\n
Test HPV HR wykrywa materia\u0142 genetyczny<\/strong> (DNA lub RNA) wysokoonkogennych typ\u00f3w wirusa w wymazie z szyjki macicy. Genotypowanie pozwala dodatkowo okre\u015bli\u0107, czy obecne s\u0105 typy 16 i 18 (najgro\u017aniejsze), czy inne typy onkogenne.<\/p>\n\n\n\nTest ma wy\u017csz\u0105 czu\u0142o\u015b\u0107 ni\u017c klasyczne badanie cytologiczne i wykrywa zaka\u017cenie, zanim w kom\u00f3rkach pojawi\u0105 si\u0119 zmiany. Jednocze\u015bnie nie odr\u00f3\u017cnia infekcji przej\u015bciowej, kt\u00f3r\u0105 organizm sam wyeliminuje, od przewlek\u0142ej. Dlatego dodatni wynik nie wystarcza do rozpoznania i wymaga dalszego post\u0119powania.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nCo dalej po dodatnim te\u015bcie HPV lub nieprawid\u0142owej cytologii?<\/h3>\n\n\n\n
Kolejnym etapem, po dodatnim wyniku testu HPV HR, jest wykonanie cytologii na pod\u0142o\u017cu p\u0142ynnym (LBC<\/a>), \u017ceby oceni\u0107, czy w kom\u00f3rkach widoczne s\u0105 zmiany.<\/p>\n\n\n\n\n- Je\u015bli LBC jest prawid\u0142owe<\/strong>, lekarz najcz\u0119\u015bciej zaleca powt\u00f3rne badanie po roku.<\/li>\n\n\n\n
- Je\u015bli widoczne s\u0105 zmiany dysplastyczne<\/strong> lub stwierdzono obecno\u015b\u0107 HPV 16\/18, zalecana jest kolposkopia i ewentualna biopsja.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nDiagnostyka raka szyjki macicy \u2013 jak go wykry\u0107?<\/h2>\n\n\n\n
Diagnostyka opiera si\u0119 na kilku badaniach:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- cytologii i te\u015bcie HPV jako narz\u0119dziach przesiewowych;<\/li>\n\n\n\n
- kolposkopii jako badaniu obrazowym;<\/li>\n\n\n\n
- biopsji, kt\u00f3ra rozstrzyga rozpoznanie.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Tylko badanie histopatologiczne pobranego wycinka pozwala ostatecznie potwierdzi\u0107 rozpoznanie raka. Ocen\u0119 stopnia zaawansowania uzupe\u0142nia si\u0119 badaniami obrazowymi (rezonans magnetyczny, PET-CT).<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nJak czyta\u0107 wynik cytologii? Klasyfikacja Bethesda<\/h3>\n\n\n\n
Wynik cytologii opisywany jest w systemie Bethesda. Im wy\u017cszy stopie\u0144, tym wi\u0119ksze ryzyko, \u017ce pod nieprawid\u0142owymi kom\u00f3rkami kryje si\u0119 zmiana nowotworowa:<\/p>\n\n\n\n
\n- NILM \u2013 brak zmian;<\/li>\n\n\n\n
- ASC-US \u2013 atypowe kom\u00f3rki o niejasnym znaczeniu;<\/li>\n\n\n\n
- LSIL \u2013 zmiany \u015br\u00f3dp\u0142askonab\u0142onkowe niskiego stopnia;<\/li>\n\n\n\n
- HSIL \u2013 wysokiego stopnia;<\/li>\n\n\n\n
- AGC \u2013 atypowe kom\u00f3rki gruczo\u0142owe.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Wynik ASC-US zwykle wymaga uzupe\u0142nienia testem HPV, LSIL, HSIL i AGC \u2013 skierowania na kolposkopi\u0119.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nKolposkopia \u2013 kiedy jest konieczna?<\/h3>\n\n\n\n
Kolposkopia to ogl\u0105danie szyjki macicy<\/strong> pod kilkudziesi\u0119ciokrotnym powi\u0119kszeniem, po wybarwieniu nab\u0142onka kwasem octowym i p\u0142ynem Lugola. Badanie pozwala dostrzec mikroskopijne zmiany i wskaza\u0107 miejsce, z kt\u00f3rego nale\u017cy pobra\u0107 wycinek.<\/p>\n\n\n\nKolposkopi\u0119 wykonuje si\u0119, gdy:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- wynik cytologii jest nieprawid\u0142owy;<\/li>\n\n\n\n
- test HPV jest dodatni, szczeg\u00f3lnie je\u015bli cytologia p\u0142ynna (LBC) wykazuje zmiany kom\u00f3rkowe;<\/li>\n\n\n\n
- w badaniu ginekologicznym cz\u0119\u015b\u0107 pochwowa szyjki macicy ma obraz budz\u0105cy podejrzenie zmian chorobowych.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Biopsja szyjki macicy i klasyfikacja FIGO stadi\u00f3w<\/h3>\n\n\n\n
Biopsja celowana pod kontrol\u0105 kolposkopu (lub w razie potrzeby wy\u0142y\u017ceczkowanie kana\u0142u szyjki macicy) pozwala pobra\u0107 materia\u0142 do badania histopatologicznego.<\/p>\n\n\n\n
Je\u015bli potwierdzi si\u0119 rak, stopie\u0144 zaawansowania ocenia si\u0119 wed\u0142ug klasyfikacji FIGO 2018 <\/strong>(stopnie w uproszczeniu):<\/p>\n\n\n\n\n- I \u2013 guz ograniczony do szyjki;<\/li>\n\n\n\n
- II \u2013 naciekanie poza szyjk\u0119, ale bez doj\u015bcia do \u015bciany miednicy lub dolnej cz\u0119\u015bci pochwy;<\/li>\n\n\n\n
- III \u2013 zaj\u0119cie \u015bciany miednicy, dolnej cz\u0119\u015bci pochwy lub w\u0119z\u0142\u00f3w ch\u0142onnych;<\/li>\n\n\n\n
- IV \u2013 naciekanie p\u0119cherza, odbytnicy lub przerzuty odleg\u0142e.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Dok\u0142adna ocena wymaga uzupe\u0142nienia obrazem MR, czasem PET-CT.<\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n \n ![\"szczepienia](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/krztusiec-blonica-tezec-szczepienie.webp\")
Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Szczepienie<\/div>\n Szczepienie przeciw HPV<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Chcesz zadba\u0107 o d\u0142ugofalow\u0105 ochron\u0119 przed zmianami nowotworowymi i chorobami dr\u00f3g rodnych? Przyjmij szczepienie przeciwko HPV, aby zmniejszy\u0107 ryzyko powik\u0142a\u0144 wywo\u0142anych przez wirusa brodawczaka ludzkiego.<\/div>\n
\n od 650 z\u0142 \/ dawk\u0119<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nLeczenie raka szyjki macicy<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nLeczenie raka szyjki macicy zale\u017cy od stopnia zaawansowania choroby, typu histologicznego, wieku pacjentki i jej plan\u00f3w rozrodczych. W chorobie wczesnej dominuje chirurgia, w lokalnie zaawansowanej \u2013 radiochemioterapia, w przerzutowej \u2013 leczenie systemowe z immunoterapi\u0105.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nLeczenie zmian przedrakowych \u2013 konizacja i LEEP<\/h3>\n\n\n\n
Zmiany przedrakowe wysokiego stopnia usuwa si\u0119 miejscowo<\/strong>, najcz\u0119\u015bciej metod\u0105 LEEP (elektrokonizacja p\u0119tl\u0105) lub klasyczn\u0105 konizacj\u0105 chirurgiczn\u0105. Zabieg polega na wyci\u0119ciu sto\u017ckowatego fragmentu szyjki obejmuj\u0105cego stref\u0119 przej\u015bciow\u0105.<\/p>\n\n\n\nMateria\u0142 trafia do badania histopatologicznego, kt\u00f3re potwierdza usuni\u0119cie zmiany w ca\u0142o\u015bci. Pacjentka pozostaje pod kontrol\u0105 cytologiczn\u0105 i HPV HR przez kolejne lata.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nOperacje przy raku inwazyjnym \u2013 histerektomia radykalna<\/h3>\n\n\n\n
W raku inwazyjnym wczesnego stopnia standardem jest histerektomia radykalna, czyli usuni\u0119cie ca\u0142ej macicy<\/strong> wraz z przymaciczami, g\u00f3rn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 pochwy i regionalnymi w\u0119z\u0142ami ch\u0142onnymi.<\/p>\n\n\n\nU pacjentek z bardzo ma\u0142ym guzem i planami macierzy\u0144skimi rozwa\u017ca si\u0119 trachelektomi\u0119 \u2013 usuni\u0119cie samej szyjki z zachowaniem trzonu macicy i mo\u017cliwo\u015bci ci\u0105\u017cy. <\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nRadioterapia i radiochemioterapia<\/h3>\n\n\n\n
W lokalnie zaawansowanym raku podstaw\u0105 jest radiochemioterapia<\/strong>: napromienianie miednicy z zewn\u0105trz \u0142\u0105czone z brachyterapi\u0105 (napromienianiem od wewn\u0105trz, ze \u017ar\u00f3d\u0142a umieszczonego w pochwie i kanale szyjki) oraz cotygodniowym wlewem cisplatyny. Radioterapia s\u0142u\u017cy te\u017c jako uzupe\u0142nienie po operacji u pacjentek z czynnikami ryzyka nawrotu. <\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nLeczenie zaawansowanego raka i terapie celowane<\/h3>\n\n\n\n
W chorobie przerzutowej lub nawrotowej podstaw\u0105 jest leczenie systemowe<\/strong> \u2013 chemioterapia oparta na pochodnych platyny, najcz\u0119\u015bciej \u0142\u0105czona z lekiem hamuj\u0105cym tworzenie naczy\u0144 krwiono\u015bnych w guzie.<\/p>\n\n\n\nW wybranych wskazaniach do\u0142\u0105cza si\u0119 immunoterapi\u0119<\/strong> \u2013 leki pobudzaj\u0105ce uk\u0142ad odporno\u015bciowy do rozpoznawania kom\u00f3rek nowotworowych. Kwalifikacja zale\u017cy od zaawansowania i wynik\u00f3w bada\u0144 molekularnych.<\/p>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nRokowanie i \u017cycie po leczeniu raka szyjki macicy<\/h2>\n\n\n\n
Rokowanie jest silnie powi\u0105zane z momentem wykrycia.<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- Wczesne rozpoznanie daje du\u017ce szanse na trwa\u0142e wyleczenie i zachowanie dobrej jako\u015bci \u017cycia.<\/li>\n\n\n\n
- P\u00f3\u017ane \u2013 kilka razy gorsze wyniki, a leczenie wymaga zwykle skojarzenia kilku metod.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
5-letnie prze\u017cycia w zale\u017cno\u015bci od stadium choroby<\/h3>\n\n\n\n
W raku ograniczonym do szyjki macicy pi\u0119cioletnie prze\u017cycia przekraczaj\u0105 90%. W stopniu II spadaj\u0105 do oko\u0142o 65\u201375%, w III \u2013 do 35\u201350%, a w IV \u2013 do oko\u0142o 15\u201320%. Podane warto\u015bci to dane u\u015brednione \u2013 realne rokowanie zale\u017cy te\u017c od typu histologicznego, stanu w\u0119z\u0142\u00f3w ch\u0142onnych i dost\u0119pu do nowoczesnego leczenia.<\/p>\n\n\n\n
Stadium IIIC, w kt\u00f3rym choroba zajmuje w\u0119z\u0142y ch\u0142onne<\/strong> miednicy lub oko\u0142oaortalne, ma gorsze rokowanie nawet wtedy, gdy guz miejscowo jest niewielki.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nZachowanie p\u0142odno\u015bci i ci\u0105\u017ca po leczeniu<\/h3>\n\n\n\n
Po konizacji oraz po trachelektomii ci\u0105\u017ca jest mo\u017cliwa, cho\u0107 obarczona wi\u0119kszym ryzykiem porodu przedwczesnego i niewydolno\u015bci szyjki. Wymaga monitorowania d\u0142ugo\u015bci szyjki i cz\u0119sto za\u0142o\u017cenia szwu okr\u0119\u017cnego. Po radykalnym leczeniu chirurgicznym lub radioterapii p\u0142odno\u015b\u0107 naturalna nie jest ju\u017c mo\u017cliwa.<\/p>\n\n\n\n
U pacjentek planuj\u0105cych macierzy\u0144stwo, przed leczeniem rozwa\u017ca si\u0119 zabezpieczenie tkanki jajnikowej lub przeniesienie jajnik\u00f3w poza pole napromieniania.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nKontrole onkologiczne po zako\u0144czeniu leczenia<\/h3>\n\n\n\n
Po leczeniu pacjentka pozostaje pod opiek\u0105 onkologa i ginekologa. W pierwszych dw\u00f3ch latach wizyty kontrolne odbywaj\u0105 si\u0119 zwykle co 3 miesi\u0105ce, p\u00f3\u017aniej co p\u00f3\u0142 roku, a po pi\u0119ciu latach \u2013 raz w roku. Obejmuj\u0105 badanie ginekologiczne, badanie per rectum, ocen\u0119 w\u0119z\u0142\u00f3w ch\u0142onnych, w razie potrzeby obrazowanie i badania laboratoryjne.<\/p>\n\n\n\n
\n\n\n\n
Z tego artyku\u0142u dowiesz si\u0119:<\/h3>\n\n\n\n\n- Czym jest rak szyjki macicy i jak si\u0119 rozwija?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Objawy raka szyjki macicy<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Przyczyny i czynniki ryzyka nowotworu szyjki macicy<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Szczepienia przeciw HPV \u2013 profilaktyka pierwotna raka szyjki macicy<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Cytologia, test HPV i nowy program profilaktyki raka szyjki macicy w Polsce<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Diagnostyka raka szyjki macicy<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Leczenie raka szyjki macicy<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Rokowanie i \u017cycie po leczeniu raka szyjki macicy<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Rak szyjki macicy \u2013 najcz\u0119\u015bciej zadawane pytania<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCzym jest rak szyjki macicy i jak si\u0119 rozwija?<\/h2>\n\n\n\n
Rak szyjki macicy to nowotw\u00f3r z\u0142o\u015bliwy<\/strong>, kt\u00f3ry powstaje z kom\u00f3rek wy\u015bcie\u0142aj\u0105cych doln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 macicy. Pocz\u0105tkiem choroby jest niemal zawsze przewlek\u0142e zaka\u017cenie wirusem brodawczaka ludzkiego<\/a> (HPV) o wysokim potencjale onkogennym.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nAnatomia szyjki macicy i typy histologiczne raka (p\u0142askonab\u0142onkowy, gruczo\u0142owy)<\/h3>\n\n\n\n
Szyjka macicy to w\u0105ski, walcowaty odcinek \u0142\u0105cz\u0105cy pochw\u0119 z jam\u0105 macicy<\/strong>. Jej zewn\u0119trzna cz\u0119\u015b\u0107, tzw. tarcza, widoczna podczas badania ginekologicznego, pokryta jest nab\u0142onkiem wielowarstwowym p\u0142askim. Wewn\u0105trz przebiega kana\u0142 szyjki macicy, wy\u015bcielony nab\u0142onkiem gruczo\u0142owym. Miejsce, w kt\u00f3rym jeden nab\u0142onek przechodzi w drugi (strefa przej\u015bciowa), jest najbardziej podatne na zmiany wywo\u0142ywane przez wirus HPV i to tu rozpoczyna si\u0119 wi\u0119kszo\u015b\u0107 nowotwor\u00f3w.<\/p>\n\n\n\nZ punktu widzenia mikroskopowego najcz\u0119stszy jest rak p\u0142askonab\u0142onkowy<\/strong>, wywodz\u0105cy si\u0119 z nab\u0142onka pokrywaj\u0105cego tarcz\u0119. Drug\u0105 grup\u0119 stanowi\u0105 gruczolakoraki, wyrastaj\u0105ce z gruczo\u0142\u00f3w kana\u0142u szyjki. Ich cz\u0119sto\u015b\u0107 wzgl\u0119dna ro\u015bnie, a klasyczna cytologia gorzej je wychwytuje, poniewa\u017c rozwijaj\u0105 si\u0119 g\u0142\u0119biej. To jeden z powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych diagnostyka oparta na te\u015bcie HPV ma przewag\u0119 nad samym badaniem cytologicznym.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nStadia przedrakowe (CIN, SIL) \u2013 od dysplazji do raka inwazyjnego<\/h3>\n\n\n\n
Zanim rozwinie si\u0119 rak szyjki macicy, wyst\u0119puj\u0105 tzw. zmiany przedrakowe. S\u0105 to nieprawid\u0142owo\u015bci w budowie kom\u00f3rek nab\u0142onka szyjki macicy, okre\u015blane jako dysplazja szyjki macicy<\/strong>. Kom\u00f3rki nie naciekaj\u0105 jeszcze g\u0142\u0119bszych tkanek.<\/p>\n\n\n\nLekarze oceniaj\u0105 stopie\u0144 takich zmian w r\u00f3\u017cnych klasyfikacjach. W badaniu histopatologicznym u\u017cywa si\u0119 okre\u015blenia CIN (cervical intraepithelial neoplasia), natomiast w cytologii mo\u017cna spotka\u0107 skr\u00f3ty LSIL i HSIL, oznaczaj\u0105ce zmiany niskiego i wysokiego stopnia.<\/p>\n\n\n\n
Wi\u0119kszo\u015b\u0107 zmian niskiego stopnia ust\u0119puje samoistnie i wymaga jedynie obserwacji. Zmiany wysokiego stopnia zwykle nie powoduj\u0105 objaw\u00f3w, jednak ze wzgl\u0119du na wi\u0119ksze ryzyko rozwoju raka wymagaj\u0105 leczenia. Wykrycie ich na tym etapie pozwala w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w skutecznie zapobiec rozwojowi nowotworu.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nJak cz\u0119sty jest rak szyjki macicy w Polsce?<\/h3>\n\n\n\n
W Polsce co roku rozpoznaje si\u0119 oko\u0142o 2,5 tys. nowych przypadk\u00f3w<\/strong> raka szyjki macicy. Wsp\u00f3\u0142czynniki zachorowalno\u015bci i \u015bmiertelno\u015bci s\u0105 u nas wyra\u017anie wy\u017csze ni\u017c \u015brednia zachodnioeuropejska, cho\u0107 od kilkunastu lat powoli spadaj\u0105, szczeg\u00f3lnie w m\u0142odszych grupach wiekowych.<\/p>\n\n\n\nNajwi\u0119ksz\u0105 grup\u0119 pacjentek z p\u00f3\u017anym rozpoznaniem stanowi\u0105 kobiety po 60. roku \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n
G\u0142\u00f3wne przyczyny tej r\u00f3\u017cnicy:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- niska zg\u0142aszalno\u015b\u0107 na\u00a0badania profilaktyczne;<\/li>\n\n\n\n
- d\u0142ugi brak powszechnych\u00a0szczepie\u0144 przeciwko HPV<\/a> dla nastolatk\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n
- niewielki dost\u0119p do nowoczesnych test\u00f3w molekularnych w przesz\u0142o\u015bci.\u00a0<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Pakiet bada\u0144<\/div>\n Profilaktyka ginekologiczna<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Regularna kontrola ginekologiczna pozwala na szybkie wykrycie stan\u00f3w zapalnych i zmian chorobowych. Zadbaj o swoje zdrowie intymne.<\/div>\n
\n od 350 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nObjawy raka szyjki macicy \u2013 jak go rozpozna\u0107?<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nObjawy pojawiaj\u0105 si\u0119 zwykle wtedy, gdy nowotw\u00f3r nacieka ju\u017c s\u0105siednie struktury. W efekcie choroba bywa rozpoznawana dopiero w bardziej zaawansowanym stadium, co pogarsza rokowanie.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nDlaczego wczesny rak szyjki macicy nie daje objaw\u00f3w?<\/h3>\n\n\n\n
Wczesne zmiany rozwijaj\u0105 si\u0119 jedynie w powierzchownych warstwach nab\u0142onka. Nie naruszaj\u0105 naczy\u0144 ani g\u0142\u0119bszych struktur, dlatego nie wywo\u0142uj\u0105 dolegliwo\u015bci \u2013 b\u00f3l pojawia si\u0119 dopiero przy nacieku.<\/p>\n\n\n\n
Mo\u017cna przez lata mie\u0107 nieprawid\u0142owe kom\u00f3rki, a nawet raka szyjki macicy na wczesnym etapie, nie odczuwaj\u0105c dolegliwo\u015bci \u2013 dlatego regularne badania<\/strong> s\u0105 wa\u017cne r\u00f3wnie\u017c u kobiet bez objaw\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nNietypowe krwawienia z dr\u00f3g rodnych \u2013 najcz\u0119stszy objaw<\/h3>\n\n\n\n
Najcz\u0119stszym objawem s\u0105 krwawienia poza cyklem<\/strong>: po stosunku, mi\u0119dzy miesi\u0105czkami albo po menopauzie. Naciekaj\u0105cy nowotw\u00f3r uszkadza naczynia w obr\u0119bie szyjki, st\u0105d plamienia kontaktowe. Ka\u017cde takie krwawienie wymaga konsultacji z ginekologiem \u2013 nawet je\u015bli wydaje si\u0119 drobne i jednorazowe.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nUp\u0142awy, b\u00f3l podbrzusza i inne symptomy<\/h3>\n\n\n\n
Inne sygna\u0142y to wodniste lub podbarwione krwi\u0105 up\u0142awy, czasem o nieprzyjemnym zapachu, oraz t\u0119py b\u00f3l w podbrzuszu lub okolicy krzy\u017cowej. Mog\u0105 si\u0119 pojawi\u0107 b\u00f3le podczas stosunku. Te objawy<\/strong> s\u0105 niespecyficzne<\/strong> i znacznie cz\u0119\u015bciej oznaczaj\u0105 co\u015b innego ni\u017c nowotw\u00f3r, ale nie powinny by\u0107 bagatelizowane.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nObjawy zaawansowanego raka szyjki macicy<\/h3>\n\n\n\n
W zaawansowanej chorobie pojawiaj\u0105 si\u0119 objawy z zaj\u0119cia s\u0105siednich narz\u0105d\u00f3w:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- b\u00f3le promieniuj\u0105ce do n\u00f3g;<\/li>\n\n\n\n
- obrz\u0119ki ko\u0144czyn dolnych przy ucisku na uk\u0142ad ch\u0142onny;<\/li>\n\n\n\n
- krew w moczu lub stolcu;<\/li>\n\n\n\n
- problemy z oddawaniem moczu.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Towarzysz\u0105 im chudni\u0119cie, os\u0142abienie i niedokrwisto\u015b\u0107<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nPrzyczyny i czynniki ryzyka nowotworu szyjki macicy<\/h2>\n\n\n\n
G\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 raka szyjki macicy jest\u00a0zaka\u017cenie wirusem HPV.<\/strong> Nie oznacza to jednak, \u017ce ka\u017cda kobieta po kontakcie z wirusem zachoruje \u2013 przeciwnie, oko\u0142o 80\u201390% zaka\u017ce\u0144 organizm eliminuje samoistnie w ci\u0105gu 1\u20132 lat. Choroba rozwija si\u0119 tam, gdzie zaka\u017cenie staje si\u0119 przewlek\u0142e.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nHPV \u2013 wirus brodawczaka ludzkiego jako g\u0142\u00f3wna przyczyna<\/h3>\n\n\n\n
Wirus brodawczaka ludzkiego jest niezwykle rozpowszechniony<\/strong> \u2013 zetknie si\u0119 z nim wi\u0119kszo\u015b\u0107 aktywnych seksualnie os\u00f3b. Zaka\u017cenie przenosi si\u0119 przez kontakt sk\u00f3ry i b\u0142on \u015bluzowych w okolicy anogenitalnej, niemal wy\u0142\u0105cznie drog\u0105 p\u0142ciow\u0105 (r\u00f3wnie\u017c bez penetracji).<\/p>\n\n\n\nWirus wnika do kom\u00f3rek nab\u0142onka i u cz\u0119\u015bci os\u00f3b przechodzi w faz\u0119 przewlek\u0142\u0105, w kt\u00f3rej wytwarzane przez niego bia\u0142ka stopniowo zaburzaj\u0105 mechanizmy kontroluj\u0105ce podzia\u0142y kom\u00f3rkowe. Ten proces prowadzi do zmian przedrakowych i raka.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nOnkogenne typy HPV (16, 18, 31, 33, 45 i inne)<\/h3>\n\n\n\n
Znamy ponad 200 typ\u00f3w wirusa, z czego kilkana\u015bcie klasyfikuje si\u0119 jako wysokoonkogenne. HPV 16 i 18<\/strong> odpowiadaj\u0105 za oko\u0142o 70% przypadk\u00f3w raka szyjki macicy na \u015bwiecie. Kolejne istotne typy onkogenne to 31, 33, 45, 52 i 58. Pozosta\u0142e maj\u0105 mniejsze znaczenie ilo\u015bciowe, ale s\u0105 uwzgl\u0119dniane w diagnostyce.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nInne czynniki ryzyka \u2013 palenie, immunosupresja, liczba partner\u00f3w seksualnych<\/h3>\n\n\n\n
Ryzyko zachorowania zwi\u0119kszaj\u0105 czynniki<\/strong>, kt\u00f3re os\u0142abiaj\u0105 lokaln\u0105 odporno\u015b\u0107 b\u0142ony \u015bluzowej lub og\u00f3ln\u0105 odpowied\u017a immunologiczn\u0105 m.in.:<\/p>\n\n\n\n\n- palenie tytoniu<\/a>;<\/li>\n\n\n\n
- d\u0142ugotrwa\u0142a immunosupresja (w tym zaka\u017cenie HIV<\/a>).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Wi\u0119ksza liczba partner\u00f3w seksualnych i wczesne rozpocz\u0119cie wsp\u00f3\u0142\u017cycia zwi\u0119kszaj\u0105 prawdopodobie\u0144stwo kontaktu z wirusem HPV. D\u0142ugoletnie stosowanie doustnej antykoncepcji<\/a> (zwykle powy\u017cej 5 lat) oraz liczne porody opisywane s\u0105 jako niewielkie modyfikatory ryzyka u kobiet ju\u017c zaka\u017conych HPV \u2013 nie s\u0105 samodzielnymi przyczynami choroby, a efekt antykoncepcji jest odwracalny po jej odstawieniu.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nSzczepienia przeciw HPV \u2013 profilaktyka pierwotna raka szyjki macicy<\/h2>\n\n\n\n
Szczepienie przeciw HPV to dzi\u015b najlepiej udokumentowana metoda zapobiegania<\/strong> nowotworowi szyjki macicy. Chroni przed typami, kt\u00f3re odpowiadaj\u0105 za wi\u0119kszo\u015b\u0107 zmian przedrakowych i rak\u00f3w inwazyjnych.<\/p>\n\n\n\nDane z kraj\u00f3w, kt\u00f3re jako pierwsze wprowadzi\u0142y powszechne szczepienia przeciw HPV, pokazuj\u0105 znacz\u0105cy spadek cz\u0119sto\u015bci zmian wysokiego stopnia, a u m\u0142odszych badanych r\u00f3wnie\u017c raka inwazyjnego.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nSzczepionki przeciw HPV \u2013 Cervarix, Gardasil, Gardasil 9<\/h3>\n\n\n\n
W obrocie s\u0105 trzy szczepionki:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- dwuwalentny Cervarix (typy\u00a016 i 18);<\/li>\n\n\n\n
- czterowalentny Gardasil (6, 11, 16, 18);<\/li>\n\n\n\n
- dziewi\u0119ciowalentny Gardasil 9 (6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Gardasil 9 chroni przed typami wirusa odpowiedzialnymi za oko\u0142o 90% rak\u00f3w szyjki macicy.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nW jakim wieku najlepiej zaszczepi\u0107 si\u0119 przeciw HPV?<\/h3>\n\n\n\n
Najsilniejszy efekt ochronny uzyskuje si\u0119, gdy szczepionka zostanie podana przed inicjacj\u0105 seksualn\u0105, czyli przed pierwszym kontaktem z wirusem. Wiek 9\u201314<\/strong> lat<\/strong> rekomendowany jest jako optymalny. W tym okresie wystarczaj\u0105 dwie dawki, podczas gdy u starszych nastolatk\u00f3w i doros\u0142ych potrzebne s\u0105 trzy. Wczesne podanie daje silniejsz\u0105 odpowied\u017a immunologiczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nPolski program szczepie\u0144 nastolatk\u00f3w HPV od 2023 roku<\/h3>\n\n\n\n
W Polsce funkcjonuje powszechny, bezp\u0142atny program szczepie\u0144 przeciwko HPV dla nastolatk\u00f3w (w wieku 9\u201314 lat). W\u0142\u0105czenie ch\u0142opc\u00f3w chroni ich przed nowotworami g\u0142owy i szyi oraz odbytu (zwi\u0105zanymi z HPV), a tak\u017ce zmniejsza kr\u0105\u017cenie wirusa w populacji.<\/p>\n\n\n\n
W ramach programu profilaktycznego stosowane s\u0105 szczepionki Cervarix i Gardasil 9<\/strong>. Udzia\u0142 w programie szczepie\u0144 ochronnych jest dobrowolny.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nSzczepienia HPV doros\u0142ych \u2013 czy maj\u0105 sens po 26. roku \u017cycia?<\/h3>\n\n\n\n
Korzy\u015b\u0107 ze szczepienia przeciwko HPV spada z wiekiem, ale nie znika. Dlatego osoby po 26. roku \u017cycia<\/strong> mog\u0105 rozwa\u017cy\u0107 szczepienie po konsultacji z lekarzem. W starszych grupach wiekowych decyzj\u0119 podejmuje si\u0119 indywidualnie, bior\u0105c pod uwag\u0119 mo\u017cliwe korzy\u015bci i ryzyko kontaktu z HPV.<\/p>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Pakiet bada\u0144<\/div>\n Profilaktyka ginekologiczna<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Regularna kontrola ginekologiczna pozwala na szybkie wykrycie stan\u00f3w zapalnych i zmian chorobowych. Zadbaj o swoje zdrowie intymne.<\/div>\n
\n od 350 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCytologia, test HPV i nowy program profilaktyki raka szyjki macicy w Polsce<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nDrugim filarem profilaktyki s\u0105 badania przesiewowe<\/strong>. Ich celem jest wychwycenie zmian przedrakowych oraz wykrycie ewentualnego raka w fazie wczesnej i wyleczalnej. Oba narz\u0119dzia dzia\u0142aj\u0105 komplementarnie \u2013 szczepionka nie zast\u0105pi cytologii, bo nie chroni przed wszystkimi typami wirusa, a cytologia nie zast\u0105pi szczepionki, bo dzia\u0142a dopiero wtedy, gdy zmiany ju\u017c powsta\u0142y.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nNowy program profilaktyki raka szyjki macicy w Polsce od 2025 roku<\/h3>\n\n\n\n
Na mocy rozporz\u0105dzenia Ministra Zdrowia z marca 2025 roku w Polsce obowi\u0105zuje nowy model bada\u0144 przesiewowych. Skierowany jest do kobiet w wieku 25\u201364 lata<\/strong> i obejmuje dwa schematy:<\/p>\n\n\n\n\n- klasyczna cytologia<\/strong> wykonywana co 3 lata (utrzymywany w okresie przej\u015bciowym do ko\u0144ca 2026 roku);<\/li>\n\n\n\n
- test molekularny HPV HR z genotypowaniem <\/strong>wykonywanym co 5 lat.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Oba schematy s\u0105 w okresie przej\u015bciowym r\u00f3wnowa\u017cnymi opcjami w ramach programu \u2013 o wyborze decyduje dost\u0119pno\u015b\u0107 testu w danej plac\u00f3wce. Na badanie profilaktyczne nie jest potrzebne skierowanie.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nTest HPV HR z genotypowaniem \u2013 jak dzia\u0142a i co wykrywa?<\/h3>\n\n\n\n
Test HPV HR wykrywa materia\u0142 genetyczny<\/strong> (DNA lub RNA) wysokoonkogennych typ\u00f3w wirusa w wymazie z szyjki macicy. Genotypowanie pozwala dodatkowo okre\u015bli\u0107, czy obecne s\u0105 typy 16 i 18 (najgro\u017aniejsze), czy inne typy onkogenne.<\/p>\n\n\n\nTest ma wy\u017csz\u0105 czu\u0142o\u015b\u0107 ni\u017c klasyczne badanie cytologiczne i wykrywa zaka\u017cenie, zanim w kom\u00f3rkach pojawi\u0105 si\u0119 zmiany. Jednocze\u015bnie nie odr\u00f3\u017cnia infekcji przej\u015bciowej, kt\u00f3r\u0105 organizm sam wyeliminuje, od przewlek\u0142ej. Dlatego dodatni wynik nie wystarcza do rozpoznania i wymaga dalszego post\u0119powania.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nCo dalej po dodatnim te\u015bcie HPV lub nieprawid\u0142owej cytologii?<\/h3>\n\n\n\n
Kolejnym etapem, po dodatnim wyniku testu HPV HR, jest wykonanie cytologii na pod\u0142o\u017cu p\u0142ynnym (LBC<\/a>), \u017ceby oceni\u0107, czy w kom\u00f3rkach widoczne s\u0105 zmiany.<\/p>\n\n\n\n\n- Je\u015bli LBC jest prawid\u0142owe<\/strong>, lekarz najcz\u0119\u015bciej zaleca powt\u00f3rne badanie po roku.<\/li>\n\n\n\n
- Je\u015bli widoczne s\u0105 zmiany dysplastyczne<\/strong> lub stwierdzono obecno\u015b\u0107 HPV 16\/18, zalecana jest kolposkopia i ewentualna biopsja.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nDiagnostyka raka szyjki macicy \u2013 jak go wykry\u0107?<\/h2>\n\n\n\n
Diagnostyka opiera si\u0119 na kilku badaniach:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- cytologii i te\u015bcie HPV jako narz\u0119dziach przesiewowych;<\/li>\n\n\n\n
- kolposkopii jako badaniu obrazowym;<\/li>\n\n\n\n
- biopsji, kt\u00f3ra rozstrzyga rozpoznanie.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Tylko badanie histopatologiczne pobranego wycinka pozwala ostatecznie potwierdzi\u0107 rozpoznanie raka. Ocen\u0119 stopnia zaawansowania uzupe\u0142nia si\u0119 badaniami obrazowymi (rezonans magnetyczny, PET-CT).<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nJak czyta\u0107 wynik cytologii? Klasyfikacja Bethesda<\/h3>\n\n\n\n
Wynik cytologii opisywany jest w systemie Bethesda. Im wy\u017cszy stopie\u0144, tym wi\u0119ksze ryzyko, \u017ce pod nieprawid\u0142owymi kom\u00f3rkami kryje si\u0119 zmiana nowotworowa:<\/p>\n\n\n\n
\n- NILM \u2013 brak zmian;<\/li>\n\n\n\n
- ASC-US \u2013 atypowe kom\u00f3rki o niejasnym znaczeniu;<\/li>\n\n\n\n
- LSIL \u2013 zmiany \u015br\u00f3dp\u0142askonab\u0142onkowe niskiego stopnia;<\/li>\n\n\n\n
- HSIL \u2013 wysokiego stopnia;<\/li>\n\n\n\n
- AGC \u2013 atypowe kom\u00f3rki gruczo\u0142owe.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Wynik ASC-US zwykle wymaga uzupe\u0142nienia testem HPV, LSIL, HSIL i AGC \u2013 skierowania na kolposkopi\u0119.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nKolposkopia \u2013 kiedy jest konieczna?<\/h3>\n\n\n\n
Kolposkopia to ogl\u0105danie szyjki macicy<\/strong> pod kilkudziesi\u0119ciokrotnym powi\u0119kszeniem, po wybarwieniu nab\u0142onka kwasem octowym i p\u0142ynem Lugola. Badanie pozwala dostrzec mikroskopijne zmiany i wskaza\u0107 miejsce, z kt\u00f3rego nale\u017cy pobra\u0107 wycinek.<\/p>\n\n\n\nKolposkopi\u0119 wykonuje si\u0119, gdy:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- wynik cytologii jest nieprawid\u0142owy;<\/li>\n\n\n\n
- test HPV jest dodatni, szczeg\u00f3lnie je\u015bli cytologia p\u0142ynna (LBC) wykazuje zmiany kom\u00f3rkowe;<\/li>\n\n\n\n
- w badaniu ginekologicznym cz\u0119\u015b\u0107 pochwowa szyjki macicy ma obraz budz\u0105cy podejrzenie zmian chorobowych.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Biopsja szyjki macicy i klasyfikacja FIGO stadi\u00f3w<\/h3>\n\n\n\n
Biopsja celowana pod kontrol\u0105 kolposkopu (lub w razie potrzeby wy\u0142y\u017ceczkowanie kana\u0142u szyjki macicy) pozwala pobra\u0107 materia\u0142 do badania histopatologicznego.<\/p>\n\n\n\n
Je\u015bli potwierdzi si\u0119 rak, stopie\u0144 zaawansowania ocenia si\u0119 wed\u0142ug klasyfikacji FIGO 2018 <\/strong>(stopnie w uproszczeniu):<\/p>\n\n\n\n\n- I \u2013 guz ograniczony do szyjki;<\/li>\n\n\n\n
- II \u2013 naciekanie poza szyjk\u0119, ale bez doj\u015bcia do \u015bciany miednicy lub dolnej cz\u0119\u015bci pochwy;<\/li>\n\n\n\n
- III \u2013 zaj\u0119cie \u015bciany miednicy, dolnej cz\u0119\u015bci pochwy lub w\u0119z\u0142\u00f3w ch\u0142onnych;<\/li>\n\n\n\n
- IV \u2013 naciekanie p\u0119cherza, odbytnicy lub przerzuty odleg\u0142e.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Dok\u0142adna ocena wymaga uzupe\u0142nienia obrazem MR, czasem PET-CT.<\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n \n Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Szczepienie<\/div>\n Szczepienie przeciw HPV<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Chcesz zadba\u0107 o d\u0142ugofalow\u0105 ochron\u0119 przed zmianami nowotworowymi i chorobami dr\u00f3g rodnych? Przyjmij szczepienie przeciwko HPV, aby zmniejszy\u0107 ryzyko powik\u0142a\u0144 wywo\u0142anych przez wirusa brodawczaka ludzkiego.<\/div>\n
\n od 650 z\u0142 \/ dawk\u0119<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nLeczenie raka szyjki macicy<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nLeczenie raka szyjki macicy zale\u017cy od stopnia zaawansowania choroby, typu histologicznego, wieku pacjentki i jej plan\u00f3w rozrodczych. W chorobie wczesnej dominuje chirurgia, w lokalnie zaawansowanej \u2013 radiochemioterapia, w przerzutowej \u2013 leczenie systemowe z immunoterapi\u0105.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nLeczenie zmian przedrakowych \u2013 konizacja i LEEP<\/h3>\n\n\n\n
Zmiany przedrakowe wysokiego stopnia usuwa si\u0119 miejscowo<\/strong>, najcz\u0119\u015bciej metod\u0105 LEEP (elektrokonizacja p\u0119tl\u0105) lub klasyczn\u0105 konizacj\u0105 chirurgiczn\u0105. Zabieg polega na wyci\u0119ciu sto\u017ckowatego fragmentu szyjki obejmuj\u0105cego stref\u0119 przej\u015bciow\u0105.<\/p>\n\n\n\nMateria\u0142 trafia do badania histopatologicznego, kt\u00f3re potwierdza usuni\u0119cie zmiany w ca\u0142o\u015bci. Pacjentka pozostaje pod kontrol\u0105 cytologiczn\u0105 i HPV HR przez kolejne lata.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nOperacje przy raku inwazyjnym \u2013 histerektomia radykalna<\/h3>\n\n\n\n
W raku inwazyjnym wczesnego stopnia standardem jest histerektomia radykalna, czyli usuni\u0119cie ca\u0142ej macicy<\/strong> wraz z przymaciczami, g\u00f3rn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 pochwy i regionalnymi w\u0119z\u0142ami ch\u0142onnymi.<\/p>\n\n\n\nU pacjentek z bardzo ma\u0142ym guzem i planami macierzy\u0144skimi rozwa\u017ca si\u0119 trachelektomi\u0119 \u2013 usuni\u0119cie samej szyjki z zachowaniem trzonu macicy i mo\u017cliwo\u015bci ci\u0105\u017cy. <\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nRadioterapia i radiochemioterapia<\/h3>\n\n\n\n
W lokalnie zaawansowanym raku podstaw\u0105 jest radiochemioterapia<\/strong>: napromienianie miednicy z zewn\u0105trz \u0142\u0105czone z brachyterapi\u0105 (napromienianiem od wewn\u0105trz, ze \u017ar\u00f3d\u0142a umieszczonego w pochwie i kanale szyjki) oraz cotygodniowym wlewem cisplatyny. Radioterapia s\u0142u\u017cy te\u017c jako uzupe\u0142nienie po operacji u pacjentek z czynnikami ryzyka nawrotu. <\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nLeczenie zaawansowanego raka i terapie celowane<\/h3>\n\n\n\n
W chorobie przerzutowej lub nawrotowej podstaw\u0105 jest leczenie systemowe<\/strong> \u2013 chemioterapia oparta na pochodnych platyny, najcz\u0119\u015bciej \u0142\u0105czona z lekiem hamuj\u0105cym tworzenie naczy\u0144 krwiono\u015bnych w guzie.<\/p>\n\n\n\nW wybranych wskazaniach do\u0142\u0105cza si\u0119 immunoterapi\u0119<\/strong> \u2013 leki pobudzaj\u0105ce uk\u0142ad odporno\u015bciowy do rozpoznawania kom\u00f3rek nowotworowych. Kwalifikacja zale\u017cy od zaawansowania i wynik\u00f3w bada\u0144 molekularnych.<\/p>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nRokowanie i \u017cycie po leczeniu raka szyjki macicy<\/h2>\n\n\n\n
Rokowanie jest silnie powi\u0105zane z momentem wykrycia.<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- Wczesne rozpoznanie daje du\u017ce szanse na trwa\u0142e wyleczenie i zachowanie dobrej jako\u015bci \u017cycia.<\/li>\n\n\n\n
- P\u00f3\u017ane \u2013 kilka razy gorsze wyniki, a leczenie wymaga zwykle skojarzenia kilku metod.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
5-letnie prze\u017cycia w zale\u017cno\u015bci od stadium choroby<\/h3>\n\n\n\n
W raku ograniczonym do szyjki macicy pi\u0119cioletnie prze\u017cycia przekraczaj\u0105 90%. W stopniu II spadaj\u0105 do oko\u0142o 65\u201375%, w III \u2013 do 35\u201350%, a w IV \u2013 do oko\u0142o 15\u201320%. Podane warto\u015bci to dane u\u015brednione \u2013 realne rokowanie zale\u017cy te\u017c od typu histologicznego, stanu w\u0119z\u0142\u00f3w ch\u0142onnych i dost\u0119pu do nowoczesnego leczenia.<\/p>\n\n\n\n
Stadium IIIC, w kt\u00f3rym choroba zajmuje w\u0119z\u0142y ch\u0142onne<\/strong> miednicy lub oko\u0142oaortalne, ma gorsze rokowanie nawet wtedy, gdy guz miejscowo jest niewielki.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nZachowanie p\u0142odno\u015bci i ci\u0105\u017ca po leczeniu<\/h3>\n\n\n\n
Po konizacji oraz po trachelektomii ci\u0105\u017ca jest mo\u017cliwa, cho\u0107 obarczona wi\u0119kszym ryzykiem porodu przedwczesnego i niewydolno\u015bci szyjki. Wymaga monitorowania d\u0142ugo\u015bci szyjki i cz\u0119sto za\u0142o\u017cenia szwu okr\u0119\u017cnego. Po radykalnym leczeniu chirurgicznym lub radioterapii p\u0142odno\u015b\u0107 naturalna nie jest ju\u017c mo\u017cliwa.<\/p>\n\n\n\n
U pacjentek planuj\u0105cych macierzy\u0144stwo, przed leczeniem rozwa\u017ca si\u0119 zabezpieczenie tkanki jajnikowej lub przeniesienie jajnik\u00f3w poza pole napromieniania.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nKontrole onkologiczne po zako\u0144czeniu leczenia<\/h3>\n\n\n\n
Po leczeniu pacjentka pozostaje pod opiek\u0105 onkologa i ginekologa. W pierwszych dw\u00f3ch latach wizyty kontrolne odbywaj\u0105 si\u0119 zwykle co 3 miesi\u0105ce, p\u00f3\u017aniej co p\u00f3\u0142 roku, a po pi\u0119ciu latach \u2013 raz w roku. Obejmuj\u0105 badanie ginekologiczne, badanie per rectum, ocen\u0119 w\u0119z\u0142\u00f3w ch\u0142onnych, w razie potrzeby obrazowanie i badania laboratoryjne.<\/p>\n\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nCzym jest rak szyjki macicy i jak si\u0119 rozwija?<\/h2>\n\n\n\n
Rak szyjki macicy to nowotw\u00f3r z\u0142o\u015bliwy<\/strong>, kt\u00f3ry powstaje z kom\u00f3rek wy\u015bcie\u0142aj\u0105cych doln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 macicy. Pocz\u0105tkiem choroby jest niemal zawsze przewlek\u0142e zaka\u017cenie wirusem brodawczaka ludzkiego<\/a> (HPV) o wysokim potencjale onkogennym.<\/p>\n\n\n\n Szyjka macicy to w\u0105ski, walcowaty odcinek \u0142\u0105cz\u0105cy pochw\u0119 z jam\u0105 macicy<\/strong>. Jej zewn\u0119trzna cz\u0119\u015b\u0107, tzw. tarcza, widoczna podczas badania ginekologicznego, pokryta jest nab\u0142onkiem wielowarstwowym p\u0142askim. Wewn\u0105trz przebiega kana\u0142 szyjki macicy, wy\u015bcielony nab\u0142onkiem gruczo\u0142owym. Miejsce, w kt\u00f3rym jeden nab\u0142onek przechodzi w drugi (strefa przej\u015bciowa), jest najbardziej podatne na zmiany wywo\u0142ywane przez wirus HPV i to tu rozpoczyna si\u0119 wi\u0119kszo\u015b\u0107 nowotwor\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Z punktu widzenia mikroskopowego najcz\u0119stszy jest rak p\u0142askonab\u0142onkowy<\/strong>, wywodz\u0105cy si\u0119 z nab\u0142onka pokrywaj\u0105cego tarcz\u0119. Drug\u0105 grup\u0119 stanowi\u0105 gruczolakoraki, wyrastaj\u0105ce z gruczo\u0142\u00f3w kana\u0142u szyjki. Ich cz\u0119sto\u015b\u0107 wzgl\u0119dna ro\u015bnie, a klasyczna cytologia gorzej je wychwytuje, poniewa\u017c rozwijaj\u0105 si\u0119 g\u0142\u0119biej. To jeden z powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych diagnostyka oparta na te\u015bcie HPV ma przewag\u0119 nad samym badaniem cytologicznym.<\/p>\n\n\n\n Zanim rozwinie si\u0119 rak szyjki macicy, wyst\u0119puj\u0105 tzw. zmiany przedrakowe. S\u0105 to nieprawid\u0142owo\u015bci w budowie kom\u00f3rek nab\u0142onka szyjki macicy, okre\u015blane jako dysplazja szyjki macicy<\/strong>. Kom\u00f3rki nie naciekaj\u0105 jeszcze g\u0142\u0119bszych tkanek.<\/p>\n\n\n\n Lekarze oceniaj\u0105 stopie\u0144 takich zmian w r\u00f3\u017cnych klasyfikacjach. W badaniu histopatologicznym u\u017cywa si\u0119 okre\u015blenia CIN (cervical intraepithelial neoplasia), natomiast w cytologii mo\u017cna spotka\u0107 skr\u00f3ty LSIL i HSIL, oznaczaj\u0105ce zmiany niskiego i wysokiego stopnia.<\/p>\n\n\n\n Wi\u0119kszo\u015b\u0107 zmian niskiego stopnia ust\u0119puje samoistnie i wymaga jedynie obserwacji. Zmiany wysokiego stopnia zwykle nie powoduj\u0105 objaw\u00f3w, jednak ze wzgl\u0119du na wi\u0119ksze ryzyko rozwoju raka wymagaj\u0105 leczenia. Wykrycie ich na tym etapie pozwala w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w skutecznie zapobiec rozwojowi nowotworu.<\/p>\n\n\n\n W Polsce co roku rozpoznaje si\u0119 oko\u0142o 2,5 tys. nowych przypadk\u00f3w<\/strong> raka szyjki macicy. Wsp\u00f3\u0142czynniki zachorowalno\u015bci i \u015bmiertelno\u015bci s\u0105 u nas wyra\u017anie wy\u017csze ni\u017c \u015brednia zachodnioeuropejska, cho\u0107 od kilkunastu lat powoli spadaj\u0105, szczeg\u00f3lnie w m\u0142odszych grupach wiekowych.<\/p>\n\n\n\n Najwi\u0119ksz\u0105 grup\u0119 pacjentek z p\u00f3\u017anym rozpoznaniem stanowi\u0105 kobiety po 60. roku \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n G\u0142\u00f3wne przyczyny tej r\u00f3\u017cnicy:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Objawy pojawiaj\u0105 si\u0119 zwykle wtedy, gdy nowotw\u00f3r nacieka ju\u017c s\u0105siednie struktury. W efekcie choroba bywa rozpoznawana dopiero w bardziej zaawansowanym stadium, co pogarsza rokowanie.<\/p>\n\n\n\n Wczesne zmiany rozwijaj\u0105 si\u0119 jedynie w powierzchownych warstwach nab\u0142onka. Nie naruszaj\u0105 naczy\u0144 ani g\u0142\u0119bszych struktur, dlatego nie wywo\u0142uj\u0105 dolegliwo\u015bci \u2013 b\u00f3l pojawia si\u0119 dopiero przy nacieku.<\/p>\n\n\n\n Mo\u017cna przez lata mie\u0107 nieprawid\u0142owe kom\u00f3rki, a nawet raka szyjki macicy na wczesnym etapie, nie odczuwaj\u0105c dolegliwo\u015bci \u2013 dlatego regularne badania<\/strong> s\u0105 wa\u017cne r\u00f3wnie\u017c u kobiet bez objaw\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Najcz\u0119stszym objawem s\u0105 krwawienia poza cyklem<\/strong>: po stosunku, mi\u0119dzy miesi\u0105czkami albo po menopauzie. Naciekaj\u0105cy nowotw\u00f3r uszkadza naczynia w obr\u0119bie szyjki, st\u0105d plamienia kontaktowe. Ka\u017cde takie krwawienie wymaga konsultacji z ginekologiem \u2013 nawet je\u015bli wydaje si\u0119 drobne i jednorazowe.<\/p>\n\n\n\n Inne sygna\u0142y to wodniste lub podbarwione krwi\u0105 up\u0142awy, czasem o nieprzyjemnym zapachu, oraz t\u0119py b\u00f3l w podbrzuszu lub okolicy krzy\u017cowej. Mog\u0105 si\u0119 pojawi\u0107 b\u00f3le podczas stosunku. Te objawy<\/strong> s\u0105 niespecyficzne<\/strong> i znacznie cz\u0119\u015bciej oznaczaj\u0105 co\u015b innego ni\u017c nowotw\u00f3r, ale nie powinny by\u0107 bagatelizowane.<\/p>\n\n\n\n W zaawansowanej chorobie pojawiaj\u0105 si\u0119 objawy z zaj\u0119cia s\u0105siednich narz\u0105d\u00f3w:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Towarzysz\u0105 im chudni\u0119cie, os\u0142abienie i niedokrwisto\u015b\u0107<\/a>.<\/p>\n\n\n G\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 raka szyjki macicy jest\u00a0zaka\u017cenie wirusem HPV.<\/strong> Nie oznacza to jednak, \u017ce ka\u017cda kobieta po kontakcie z wirusem zachoruje \u2013 przeciwnie, oko\u0142o 80\u201390% zaka\u017ce\u0144 organizm eliminuje samoistnie w ci\u0105gu 1\u20132 lat. Choroba rozwija si\u0119 tam, gdzie zaka\u017cenie staje si\u0119 przewlek\u0142e.<\/p>\n\n\n\n Wirus brodawczaka ludzkiego jest niezwykle rozpowszechniony<\/strong> \u2013 zetknie si\u0119 z nim wi\u0119kszo\u015b\u0107 aktywnych seksualnie os\u00f3b. Zaka\u017cenie przenosi si\u0119 przez kontakt sk\u00f3ry i b\u0142on \u015bluzowych w okolicy anogenitalnej, niemal wy\u0142\u0105cznie drog\u0105 p\u0142ciow\u0105 (r\u00f3wnie\u017c bez penetracji).<\/p>\n\n\n\n Wirus wnika do kom\u00f3rek nab\u0142onka i u cz\u0119\u015bci os\u00f3b przechodzi w faz\u0119 przewlek\u0142\u0105, w kt\u00f3rej wytwarzane przez niego bia\u0142ka stopniowo zaburzaj\u0105 mechanizmy kontroluj\u0105ce podzia\u0142y kom\u00f3rkowe. Ten proces prowadzi do zmian przedrakowych i raka.<\/p>\n\n\n\n Znamy ponad 200 typ\u00f3w wirusa, z czego kilkana\u015bcie klasyfikuje si\u0119 jako wysokoonkogenne. HPV 16 i 18<\/strong> odpowiadaj\u0105 za oko\u0142o 70% przypadk\u00f3w raka szyjki macicy na \u015bwiecie. Kolejne istotne typy onkogenne to 31, 33, 45, 52 i 58. Pozosta\u0142e maj\u0105 mniejsze znaczenie ilo\u015bciowe, ale s\u0105 uwzgl\u0119dniane w diagnostyce.<\/p>\n\n\n\n Ryzyko zachorowania zwi\u0119kszaj\u0105 czynniki<\/strong>, kt\u00f3re os\u0142abiaj\u0105 lokaln\u0105 odporno\u015b\u0107 b\u0142ony \u015bluzowej lub og\u00f3ln\u0105 odpowied\u017a immunologiczn\u0105 m.in.:<\/p>\n\n\n\n Wi\u0119ksza liczba partner\u00f3w seksualnych i wczesne rozpocz\u0119cie wsp\u00f3\u0142\u017cycia zwi\u0119kszaj\u0105 prawdopodobie\u0144stwo kontaktu z wirusem HPV. D\u0142ugoletnie stosowanie doustnej antykoncepcji<\/a> (zwykle powy\u017cej 5 lat) oraz liczne porody opisywane s\u0105 jako niewielkie modyfikatory ryzyka u kobiet ju\u017c zaka\u017conych HPV \u2013 nie s\u0105 samodzielnymi przyczynami choroby, a efekt antykoncepcji jest odwracalny po jej odstawieniu.<\/p>\n\n\n\n Szczepienie przeciw HPV to dzi\u015b najlepiej udokumentowana metoda zapobiegania<\/strong> nowotworowi szyjki macicy. Chroni przed typami, kt\u00f3re odpowiadaj\u0105 za wi\u0119kszo\u015b\u0107 zmian przedrakowych i rak\u00f3w inwazyjnych.<\/p>\n\n\n\n Dane z kraj\u00f3w, kt\u00f3re jako pierwsze wprowadzi\u0142y powszechne szczepienia przeciw HPV, pokazuj\u0105 znacz\u0105cy spadek cz\u0119sto\u015bci zmian wysokiego stopnia, a u m\u0142odszych badanych r\u00f3wnie\u017c raka inwazyjnego.<\/p>\n\n\n\n W obrocie s\u0105 trzy szczepionki:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Gardasil 9 chroni przed typami wirusa odpowiedzialnymi za oko\u0142o 90% rak\u00f3w szyjki macicy.<\/p>\n\n\n\n Najsilniejszy efekt ochronny uzyskuje si\u0119, gdy szczepionka zostanie podana przed inicjacj\u0105 seksualn\u0105, czyli przed pierwszym kontaktem z wirusem. Wiek 9\u201314<\/strong> lat<\/strong> rekomendowany jest jako optymalny. W tym okresie wystarczaj\u0105 dwie dawki, podczas gdy u starszych nastolatk\u00f3w i doros\u0142ych potrzebne s\u0105 trzy. Wczesne podanie daje silniejsz\u0105 odpowied\u017a immunologiczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n W Polsce funkcjonuje powszechny, bezp\u0142atny program szczepie\u0144 przeciwko HPV dla nastolatk\u00f3w (w wieku 9\u201314 lat). W\u0142\u0105czenie ch\u0142opc\u00f3w chroni ich przed nowotworami g\u0142owy i szyi oraz odbytu (zwi\u0105zanymi z HPV), a tak\u017ce zmniejsza kr\u0105\u017cenie wirusa w populacji.<\/p>\n\n\n\n W ramach programu profilaktycznego stosowane s\u0105 szczepionki Cervarix i Gardasil 9<\/strong>. Udzia\u0142 w programie szczepie\u0144 ochronnych jest dobrowolny.<\/p>\n\n\n\n Korzy\u015b\u0107 ze szczepienia przeciwko HPV spada z wiekiem, ale nie znika. Dlatego osoby po 26. roku \u017cycia<\/strong> mog\u0105 rozwa\u017cy\u0107 szczepienie po konsultacji z lekarzem. W starszych grupach wiekowych decyzj\u0119 podejmuje si\u0119 indywidualnie, bior\u0105c pod uwag\u0119 mo\u017cliwe korzy\u015bci i ryzyko kontaktu z HPV.<\/p>\n\n\n <\/div>\n Drugim filarem profilaktyki s\u0105 badania przesiewowe<\/strong>. Ich celem jest wychwycenie zmian przedrakowych oraz wykrycie ewentualnego raka w fazie wczesnej i wyleczalnej. Oba narz\u0119dzia dzia\u0142aj\u0105 komplementarnie \u2013 szczepionka nie zast\u0105pi cytologii, bo nie chroni przed wszystkimi typami wirusa, a cytologia nie zast\u0105pi szczepionki, bo dzia\u0142a dopiero wtedy, gdy zmiany ju\u017c powsta\u0142y.<\/p>\n\n\n\n Na mocy rozporz\u0105dzenia Ministra Zdrowia z marca 2025 roku w Polsce obowi\u0105zuje nowy model bada\u0144 przesiewowych. Skierowany jest do kobiet w wieku 25\u201364 lata<\/strong> i obejmuje dwa schematy:<\/p>\n\n\n\n Oba schematy s\u0105 w okresie przej\u015bciowym r\u00f3wnowa\u017cnymi opcjami w ramach programu \u2013 o wyborze decyduje dost\u0119pno\u015b\u0107 testu w danej plac\u00f3wce. Na badanie profilaktyczne nie jest potrzebne skierowanie.<\/p>\n\n\n\n Test HPV HR wykrywa materia\u0142 genetyczny<\/strong> (DNA lub RNA) wysokoonkogennych typ\u00f3w wirusa w wymazie z szyjki macicy. Genotypowanie pozwala dodatkowo okre\u015bli\u0107, czy obecne s\u0105 typy 16 i 18 (najgro\u017aniejsze), czy inne typy onkogenne.<\/p>\n\n\n\n Test ma wy\u017csz\u0105 czu\u0142o\u015b\u0107 ni\u017c klasyczne badanie cytologiczne i wykrywa zaka\u017cenie, zanim w kom\u00f3rkach pojawi\u0105 si\u0119 zmiany. Jednocze\u015bnie nie odr\u00f3\u017cnia infekcji przej\u015bciowej, kt\u00f3r\u0105 organizm sam wyeliminuje, od przewlek\u0142ej. Dlatego dodatni wynik nie wystarcza do rozpoznania i wymaga dalszego post\u0119powania.<\/p>\n\n\n\n Kolejnym etapem, po dodatnim wyniku testu HPV HR, jest wykonanie cytologii na pod\u0142o\u017cu p\u0142ynnym (LBC<\/a>), \u017ceby oceni\u0107, czy w kom\u00f3rkach widoczne s\u0105 zmiany.<\/p>\n\n\n\n Diagnostyka opiera si\u0119 na kilku badaniach:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Tylko badanie histopatologiczne pobranego wycinka pozwala ostatecznie potwierdzi\u0107 rozpoznanie raka. Ocen\u0119 stopnia zaawansowania uzupe\u0142nia si\u0119 badaniami obrazowymi (rezonans magnetyczny, PET-CT).<\/p>\n\n\n\n Wynik cytologii opisywany jest w systemie Bethesda. Im wy\u017cszy stopie\u0144, tym wi\u0119ksze ryzyko, \u017ce pod nieprawid\u0142owymi kom\u00f3rkami kryje si\u0119 zmiana nowotworowa:<\/p>\n\n\n\n Wynik ASC-US zwykle wymaga uzupe\u0142nienia testem HPV, LSIL, HSIL i AGC \u2013 skierowania na kolposkopi\u0119.<\/p>\n\n\n\n Kolposkopia to ogl\u0105danie szyjki macicy<\/strong> pod kilkudziesi\u0119ciokrotnym powi\u0119kszeniem, po wybarwieniu nab\u0142onka kwasem octowym i p\u0142ynem Lugola. Badanie pozwala dostrzec mikroskopijne zmiany i wskaza\u0107 miejsce, z kt\u00f3rego nale\u017cy pobra\u0107 wycinek.<\/p>\n\n\n\n Kolposkopi\u0119 wykonuje si\u0119, gdy:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Biopsja celowana pod kontrol\u0105 kolposkopu (lub w razie potrzeby wy\u0142y\u017ceczkowanie kana\u0142u szyjki macicy) pozwala pobra\u0107 materia\u0142 do badania histopatologicznego.<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli potwierdzi si\u0119 rak, stopie\u0144 zaawansowania ocenia si\u0119 wed\u0142ug klasyfikacji FIGO 2018 <\/strong>(stopnie w uproszczeniu):<\/p>\n\n\n\n Dok\u0142adna ocena wymaga uzupe\u0142nienia obrazem MR, czasem PET-CT.<\/p>\n\n\n <\/div>\n Leczenie raka szyjki macicy zale\u017cy od stopnia zaawansowania choroby, typu histologicznego, wieku pacjentki i jej plan\u00f3w rozrodczych. W chorobie wczesnej dominuje chirurgia, w lokalnie zaawansowanej \u2013 radiochemioterapia, w przerzutowej \u2013 leczenie systemowe z immunoterapi\u0105.<\/p>\n\n\n\n Zmiany przedrakowe wysokiego stopnia usuwa si\u0119 miejscowo<\/strong>, najcz\u0119\u015bciej metod\u0105 LEEP (elektrokonizacja p\u0119tl\u0105) lub klasyczn\u0105 konizacj\u0105 chirurgiczn\u0105. Zabieg polega na wyci\u0119ciu sto\u017ckowatego fragmentu szyjki obejmuj\u0105cego stref\u0119 przej\u015bciow\u0105.<\/p>\n\n\n\n Materia\u0142 trafia do badania histopatologicznego, kt\u00f3re potwierdza usuni\u0119cie zmiany w ca\u0142o\u015bci. Pacjentka pozostaje pod kontrol\u0105 cytologiczn\u0105 i HPV HR przez kolejne lata.<\/p>\n\n\n\n W raku inwazyjnym wczesnego stopnia standardem jest histerektomia radykalna, czyli usuni\u0119cie ca\u0142ej macicy<\/strong> wraz z przymaciczami, g\u00f3rn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 pochwy i regionalnymi w\u0119z\u0142ami ch\u0142onnymi.<\/p>\n\n\n\n U pacjentek z bardzo ma\u0142ym guzem i planami macierzy\u0144skimi rozwa\u017ca si\u0119 trachelektomi\u0119 \u2013 usuni\u0119cie samej szyjki z zachowaniem trzonu macicy i mo\u017cliwo\u015bci ci\u0105\u017cy. <\/p>\n\n\n\n W lokalnie zaawansowanym raku podstaw\u0105 jest radiochemioterapia<\/strong>: napromienianie miednicy z zewn\u0105trz \u0142\u0105czone z brachyterapi\u0105 (napromienianiem od wewn\u0105trz, ze \u017ar\u00f3d\u0142a umieszczonego w pochwie i kanale szyjki) oraz cotygodniowym wlewem cisplatyny. Radioterapia s\u0142u\u017cy te\u017c jako uzupe\u0142nienie po operacji u pacjentek z czynnikami ryzyka nawrotu. <\/p>\n\n\n\n W chorobie przerzutowej lub nawrotowej podstaw\u0105 jest leczenie systemowe<\/strong> \u2013 chemioterapia oparta na pochodnych platyny, najcz\u0119\u015bciej \u0142\u0105czona z lekiem hamuj\u0105cym tworzenie naczy\u0144 krwiono\u015bnych w guzie.<\/p>\n\n\n\n W wybranych wskazaniach do\u0142\u0105cza si\u0119 immunoterapi\u0119<\/strong> \u2013 leki pobudzaj\u0105ce uk\u0142ad odporno\u015bciowy do rozpoznawania kom\u00f3rek nowotworowych. Kwalifikacja zale\u017cy od zaawansowania i wynik\u00f3w bada\u0144 molekularnych.<\/p>\n\n\n Rokowanie jest silnie powi\u0105zane z momentem wykrycia.<\/strong><\/p>\n\n\n\n W raku ograniczonym do szyjki macicy pi\u0119cioletnie prze\u017cycia przekraczaj\u0105 90%. W stopniu II spadaj\u0105 do oko\u0142o 65\u201375%, w III \u2013 do 35\u201350%, a w IV \u2013 do oko\u0142o 15\u201320%. Podane warto\u015bci to dane u\u015brednione \u2013 realne rokowanie zale\u017cy te\u017c od typu histologicznego, stanu w\u0119z\u0142\u00f3w ch\u0142onnych i dost\u0119pu do nowoczesnego leczenia.<\/p>\n\n\n\n Stadium IIIC, w kt\u00f3rym choroba zajmuje w\u0119z\u0142y ch\u0142onne<\/strong> miednicy lub oko\u0142oaortalne, ma gorsze rokowanie nawet wtedy, gdy guz miejscowo jest niewielki.<\/p>\n\n\n\n Po konizacji oraz po trachelektomii ci\u0105\u017ca jest mo\u017cliwa, cho\u0107 obarczona wi\u0119kszym ryzykiem porodu przedwczesnego i niewydolno\u015bci szyjki. Wymaga monitorowania d\u0142ugo\u015bci szyjki i cz\u0119sto za\u0142o\u017cenia szwu okr\u0119\u017cnego. Po radykalnym leczeniu chirurgicznym lub radioterapii p\u0142odno\u015b\u0107 naturalna nie jest ju\u017c mo\u017cliwa.<\/p>\n\n\n\n U pacjentek planuj\u0105cych macierzy\u0144stwo, przed leczeniem rozwa\u017ca si\u0119 zabezpieczenie tkanki jajnikowej lub przeniesienie jajnik\u00f3w poza pole napromieniania.<\/p>\n\n\n\n Po leczeniu pacjentka pozostaje pod opiek\u0105 onkologa i ginekologa. W pierwszych dw\u00f3ch latach wizyty kontrolne odbywaj\u0105 si\u0119 zwykle co 3 miesi\u0105ce, p\u00f3\u017aniej co p\u00f3\u0142 roku, a po pi\u0119ciu latach \u2013 raz w roku. Obejmuj\u0105 badanie ginekologiczne, badanie per rectum, ocen\u0119 w\u0119z\u0142\u00f3w ch\u0142onnych, w razie potrzeby obrazowanie i badania laboratoryjne.<\/p>\n\n\n\nAnatomia szyjki macicy i typy histologiczne raka (p\u0142askonab\u0142onkowy, gruczo\u0142owy)<\/h3>\n\n\n\n
Stadia przedrakowe (CIN, SIL) \u2013 od dysplazji do raka inwazyjnego<\/h3>\n\n\n\n
Jak cz\u0119sty jest rak szyjki macicy w Polsce?<\/h3>\n\n\n\n
\n
\n Objawy raka szyjki macicy \u2013 jak go rozpozna\u0107?<\/h2>\n\n\n\n\n
Dlaczego wczesny rak szyjki macicy nie daje objaw\u00f3w?<\/h3>\n\n\n\n
Nietypowe krwawienia z dr\u00f3g rodnych \u2013 najcz\u0119stszy objaw<\/h3>\n\n\n\n
Up\u0142awy, b\u00f3l podbrzusza i inne symptomy<\/h3>\n\n\n\n
Objawy zaawansowanego raka szyjki macicy<\/h3>\n\n\n\n
\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nPrzyczyny i czynniki ryzyka nowotworu szyjki macicy<\/h2>\n\n\n\n
HPV \u2013 wirus brodawczaka ludzkiego jako g\u0142\u00f3wna przyczyna<\/h3>\n\n\n\n
Onkogenne typy HPV (16, 18, 31, 33, 45 i inne)<\/h3>\n\n\n\n
Inne czynniki ryzyka \u2013 palenie, immunosupresja, liczba partner\u00f3w seksualnych<\/h3>\n\n\n\n
\n
Szczepienia przeciw HPV \u2013 profilaktyka pierwotna raka szyjki macicy<\/h2>\n\n\n\n
Szczepionki przeciw HPV \u2013 Cervarix, Gardasil, Gardasil 9<\/h3>\n\n\n\n
\n
W jakim wieku najlepiej zaszczepi\u0107 si\u0119 przeciw HPV?<\/h3>\n\n\n\n
Polski program szczepie\u0144 nastolatk\u00f3w HPV od 2023 roku<\/h3>\n\n\n\n
Szczepienia HPV doros\u0142ych \u2013 czy maj\u0105 sens po 26. roku \u017cycia?<\/h3>\n\n\n\n
\n Cytologia, test HPV i nowy program profilaktyki raka szyjki macicy w Polsce<\/h2>\n\n\n\n\n
Nowy program profilaktyki raka szyjki macicy w Polsce od 2025 roku<\/h3>\n\n\n\n
\n
Test HPV HR z genotypowaniem \u2013 jak dzia\u0142a i co wykrywa?<\/h3>\n\n\n\n
Co dalej po dodatnim te\u015bcie HPV lub nieprawid\u0142owej cytologii?<\/h3>\n\n\n\n
\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nDiagnostyka raka szyjki macicy \u2013 jak go wykry\u0107?<\/h2>\n\n\n\n
\n
Jak czyta\u0107 wynik cytologii? Klasyfikacja Bethesda<\/h3>\n\n\n\n
\n
Kolposkopia \u2013 kiedy jest konieczna?<\/h3>\n\n\n\n
\n
Biopsja szyjki macicy i klasyfikacja FIGO stadi\u00f3w<\/h3>\n\n\n\n
\n
\n Leczenie raka szyjki macicy<\/h2>\n\n\n\n\n
Leczenie zmian przedrakowych \u2013 konizacja i LEEP<\/h3>\n\n\n\n
Operacje przy raku inwazyjnym \u2013 histerektomia radykalna<\/h3>\n\n\n\n
Radioterapia i radiochemioterapia<\/h3>\n\n\n\n
Leczenie zaawansowanego raka i terapie celowane<\/h3>\n\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nRokowanie i \u017cycie po leczeniu raka szyjki macicy<\/h2>\n\n\n\n
\n
5-letnie prze\u017cycia w zale\u017cno\u015bci od stadium choroby<\/h3>\n\n\n\n
Zachowanie p\u0142odno\u015bci i ci\u0105\u017ca po leczeniu<\/h3>\n\n\n\n
Kontrole onkologiczne po zako\u0144czeniu leczenia<\/h3>\n\n\n\n