\n\n\n\n
Dwunastnica \u2013 podsumowanie artyku\u0142u<\/h2>\n\n\n\n\n- Gdzie znajduje si\u0119 dwunastnica i jak jest zbudowana?<\/strong> Dwunastnica to pierwszy odcinek jelita cienkiego o d\u0142ugo\u015bci 25\u201330 cm, po\u0142o\u017cony na wysoko\u015bci kr\u0119g\u00f3w L1\u2013L3, zaotrzewnowo i w wi\u0119kszo\u015bci nieruchomo. Ma kszta\u0142t litery C obejmuj\u0105cej g\u0142ow\u0119 trzustki i dzieli si\u0119 na cztery cz\u0119\u015bci: g\u00f3rn\u0105 (opuszk\u0119, w kt\u00f3rej najcz\u0119\u015bciej rozwijaj\u0105 si\u0119 wrzody), zst\u0119puj\u0105c\u0105 (z brodawk\u0105 Vatera \u2013 uj\u015bciem przewodu \u017c\u00f3\u0142ciowego wsp\u00f3lnego i trzustkowego), poziom\u0105 oraz wst\u0119puj\u0105c\u0105. \u015aciana jelita zbudowana jest z czterech warstw, a w pod\u015bluzowej znajduj\u0105 si\u0119 gruczo\u0142y Brunnera produkuj\u0105ce zasadow\u0105 wydzielin\u0119 chroni\u0105c\u0105 \u015bluz\u00f3wk\u0119 przed kwasem solnym.<\/li>\n\n\n\n
- Jakie funkcje pe\u0142ni dwunastnica w procesie trawienia?<\/strong> Dwunastnica dzia\u0142a jak precyzyjny czujnik chemiczny \u2013 neutralizuje kwa\u015bn\u0105 tre\u015b\u0107 z \u017co\u0142\u0105dka, poniewa\u017c jej receptory pobudzaj\u0105 wydzielanie sekretyny, kt\u00f3ra stymuluje trzustk\u0119 do produkcji wodorow\u0119glan\u00f3w. Odpowiada za mieszanie pokarmu z \u017c\u00f3\u0142ci\u0105 i sokiem trzustkowym (obecno\u015b\u0107 t\u0142uszcz\u00f3w uwalnia cholecystokinin\u0119 powoduj\u0105c\u0105 skurcz p\u0119cherzyka \u017c\u00f3\u0142ciowego), reguluje motoryk\u0119 przewodu pokarmowego przez odruch enterogastryczny oraz odgrywa fundamentaln\u0105 rol\u0119 we wch\u0142anianiu \u017celaza, wapnia i magnezu. Dlatego przewlek\u0142e choroby dwunastnicy cz\u0119sto prowadz\u0105 do niedokrwisto\u015bci z niedoboru \u017celaza.<\/li>\n\n\n\n
- Jakie s\u0105 najcz\u0119stsze choroby dwunastnicy i ich objawy?<\/strong> Chorob\u0119 wrzodow\u0105 dwunastnicy najcz\u0119\u015bciej wywo\u0142uje zaka\u017cenie Helicobacter pylori, a sprzyjaj\u0105 jej palenie, NLPZ i przewlek\u0142y stres; typowym objawem jest b\u00f3l g\u0142odowy pojawiaj\u0105cy si\u0119 2\u20133 godziny po posi\u0142ku lub w nocy, ust\u0119puj\u0105cy po jedzeniu. Zapalenie dwunastnicy (duodenitis) rozwija si\u0119 przy d\u0142ugotrwa\u0142ym nara\u017ceniu \u015bluz\u00f3wki na kwas solny i daje niespecyficzne dolegliwo\u015bci: uczucie pe\u0142no\u015bci, wzd\u0119cia, dyskomfort w nadbrzuszu. Osobn\u0105 grup\u0119 stanowi\u0105 zaburzenia wch\u0142aniania, m.in. celiakia \u2013 choroba autoimmunologiczna prowadz\u0105ca do zaniku kosmk\u00f3w jelitowych i niedobor\u00f3w \u017celaza, wapnia oraz witamin A, D, E i K.<\/li>\n\n\n\n
- Jak diagnozuje si\u0119 choroby dwunastnicy i kiedy pilnie szuka\u0107 pomocy?<\/strong> Podstaw\u0105 diagnostyki jest gastroduodenoskopia (gastroskopia), kt\u00f3ra umo\u017cliwia ocen\u0119 \u015bluz\u00f3wki, pobranie wycink\u00f3w i testy w kierunku H. pylori \u2013 w celiakii pobiera si\u0119 1\u20132 wycinki z opuszki i co najmniej 4 z dalszej cz\u0119\u015bci dwunastnicy. Uzupe\u0142niaj\u0105co wykonuje si\u0119 morfologi\u0119 krwi, ocen\u0119 \u017celaza i ferrytyny oraz badania obrazowe (USG, EUSG, TK, MR). Pilnej pomocy chirurgicznej wymaga perforacja wrzodu \u2013 nag\u0142y, bardzo silny b\u00f3l brzucha okre\u015blany jako \u201ecios no\u017cem”, z napi\u0119ciem mi\u0119\u015bni brzucha i gwa\u0142townym pogorszeniem stanu og\u00f3lnego; niepokoj\u0105cym objawem raka brodawki Vatera bywa te\u017c \u017c\u00f3\u0142taczka mechaniczna z ciemnym moczem i \u015bwi\u0105dem sk\u00f3ry.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n\n\n \n \n\nZ tego artyku\u0142u dowiesz si\u0119:<\/h3>\n\n\n\n\n- Anatomia dwunastnicy \u2013 gdzie znajduje si\u0119 i jak jest zbudowana?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Jakie s\u0105 najwa\u017cniejsze funkcje dwunastnicy w procesie trawienia?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Choroba wrzodowa dwunastnicy \u2013 przyczyny, objawy i diagnostyka<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Stan zapalny dwunastnicy (duodenitis) \u2013 dlaczego powstaje?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Zaburzenia wch\u0142aniania a dwunastnica<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Nowotwory i rzadsze choroby dwunastnicy<\/a><\/li>\n\n\n\n
- FAQ \u2013 najcz\u0119\u015bciej zadawane pytania<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
![\"kup](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/epolmed-baner-promo-v2.webp\")
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nAnatomia dwunastnicy \u2013 gdzie znajduje si\u0119 i jak jest zbudowana?<\/h2>\n\n\n\n
Dwunastnica znajduje si\u0119 w g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci jamy brzusznej, zazwyczaj na wysoko\u015bci kr\u0119g\u00f3w l\u0119d\u017awiowych L1\u2013L3. \u0141\u0105czy od\u017awiernik \u017co\u0142\u0105dka z jelitem czczym i stanowi pocz\u0105tkowy odcinek jelita cienkiego<\/strong>.<\/p>\n\n\n\nJej nazwa wywodzi si\u0119 od d\u0142ugo\u015bci odpowiadaj\u0105cej szeroko\u015bci dwunastu palc\u00f3w \u2013 u doros\u0142ego cz\u0142owieka dwunastnica ma d\u0142ugo\u015b\u0107 oko\u0142o 25\u201330 centymetr\u00f3w. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 tej cz\u0119\u015bci jelita po\u0142o\u017cona jest zaotrzewnowo, dlatego dwunastnica pozostaje niemal nieruchoma<\/strong> w por\u00f3wnaniu z ruchomymi p\u0119tlami dalszych odcink\u00f3w jelita cienkiego.<\/p>\n\n\n\nCharakterystyczna budowa dwunastnicy o kszta\u0142cie litery C<\/strong> sprawia, \u017ce obejmuje\u00a0g\u0142ow\u0119 trzustki. Ich bliskie s\u0105siedztwo\u00a0ma istotne znaczenie kliniczne, poniewa\u017c stany zapalne trzustki mog\u0105 obejmowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c \u015bcian\u0119 dwunastnicy i odwrotnie.<\/p>\n\n\n\nTopograficznie dwunastnica dzieli si\u0119 na cztery cz\u0119\u015bci:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- cz\u0119\u015b\u0107 g\u00f3rna<\/strong>, nazywana opuszk\u0105 \u2013 najkr\u00f3tsza (4\u20135 cm) i najbardziej ruchoma. Tutaj najcz\u0119\u015bciej rozwijaj\u0105 si\u0119\u00a0wrzody trawienne;<\/li>\n\n\n\n
- cz\u0119\u015b\u0107\u00a0zst\u0119puj\u0105ca<\/strong> o d\u0142ugo\u015bci 8\u201310 cm, w kt\u00f3rej po\u0142o\u017cona jest brodawka wi\u0119ksza dwunastnicy (brodawka Vatera) \u2013 w tym miejscu przew\u00f3d \u017c\u00f3\u0142ciowy wsp\u00f3lny \u0142\u0105czy si\u0119 z przewodem trzustkowym, umo\u017cliwiaj\u0105c dop\u0142yw \u017c\u00f3\u0142ci i enzym\u00f3w trzustkowych do \u015bwiat\u0142a jelita;<\/li>\n\n\n\n
- pozosta\u0142e cz\u0119\u015bci (dalsze segmenty) stanowi\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 pozioma<\/strong> oraz cz\u0119\u015b\u0107 wst\u0119puj\u0105ca<\/strong>, ko\u0144cz\u0105ca si\u0119 zgi\u0119ciem dwunastniczo-czczym stabilizowanym przez wi\u0119zad\u0142o Treitza.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
\u015aciana dwunastnicy sk\u0142ada si\u0119 z b\u0142ony \u015bluzowej (\u015bluz\u00f3wki), pod\u015bluzowej, mi\u0119\u015bniowej oraz surowiczej. \u015aluz\u00f3wka<\/strong> zawiera liczne fa\u0142dy okr\u0119\u017cne i kosmki jelitowe \u2013 zwi\u0119kszaj\u0105 one powierzchni\u0119 wch\u0142aniania sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych. W warstwie pod\u015bluzowej znajduj\u0105 si\u0119 gruczo\u0142y Brunnera produkuj\u0105ce zasadow\u0105 wydzielin\u0119 chroni\u0105c\u0105 \u015bluz\u00f3wk\u0119 przed dzia\u0142aniem kwasu solnego. Bogate unaczynienie i unerwienie wp\u0142ywa na wysokie zdolno\u015bci regeneracyjne, ale jednocze\u015bnie sprawia, \u017ce uszkodzenia \u015bciany bywaj\u0105 bolesne i mog\u0105 szybko prowadzi\u0107 do stanu zapalnego.<\/p>\n\n\n\nW warunkach fizjologicznych dwunastnica pe\u0142ni istotn\u0105 funkcj\u0119 w organizmie \u2013 precyzyjnego czujnika chemicznego. Nie jest jedynie biernym przewodem transportuj\u0105cym\u00a0pokarm, lecz aktywnym o\u015brodkiem regulacji hormonalnej<\/strong>. Zaburzenia funkcji dwunastnicy mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na ca\u0142y uk\u0142ad\u00a0pokarmowy i gospodark\u0119 mineraln\u0105 organizmu.<\/p>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n ![\"konsultacja](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/konsultacja-lekarska.webp\")
Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Wizyta<\/div>\n Konsultacja gastrologa<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Dokuczaj\u0105 Ci nawracaj\u0105ce b\u00f3le brzucha, wzd\u0119cia lub inne problemy z trawieniem? Um\u00f3w wizyt\u0119 u gastrologa, aby szybko ustali\u0107 przyczyn\u0119 i poprawi\u0107 komfort \u017cycia.<\/div>\n
\n od 250 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nJakie s\u0105 najwa\u017cniejsze funkcje dwunastnicy w procesie trawienia?<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nPodstawow\u0105 funkcj\u0105 dwunastnicy jest neutralizacja miazgi pokarmowej<\/strong> przedostaj\u0105cej si\u0119 z \u017co\u0142\u0105dka. Kontakt receptor\u00f3w dwunastnicy z kwa\u015bn\u0105 tre\u015bci\u0105 inicjuje wydzielanie hormon\u00f3w m.in. sekretyny. Stymuluje ona trzustk\u0119 do wydzielania wodorow\u0119glan\u00f3w, kt\u00f3re neutralizuj\u0105 zawarto\u015b\u0107 wydostaj\u0105c\u0105 si\u0119 z \u017co\u0142\u0105dka.<\/p>\n\n\n\nR\u00f3wnocze\u015bnie dochodzi do ograniczenia dalszego wydzielania kwasu solnego w \u017co\u0142\u0105dku<\/strong> \u2013 pH tre\u015bci pokarmowej wzrasta do poziomu umo\u017cliwiaj\u0105cego prawid\u0142owe dzia\u0142anie enzym\u00f3w trawiennych. Mechanizm ten chroni r\u00f3wnie\u017c \u015bluz\u00f3wk\u0119 przed uszkodzeniem i powstawaniem nad\u017cerek.<\/p>\n\n\n\nDwunastnica odpowiada tak\u017ce za mieszanie pokarmu z \u017c\u00f3\u0142ci\u0105 i sokiem trzustkowym<\/strong>. Obecno\u015b\u0107 t\u0142uszcz\u00f3w pobudza wydzielanie cholecystokininy, kt\u00f3ra wywo\u0142uje skurcz p\u0119cherzyka \u017c\u00f3\u0142ciowego. \u017b\u00f3\u0142\u0107 umo\u017cliwia emulgacj\u0119 t\u0142uszcz\u00f3w, natomiast enzymy trzustkowe odpowiadaj\u0105 za rozk\u0142ad bia\u0142ek, t\u0142uszcz\u00f3w i w\u0119glowodan\u00f3w do prostszych cz\u0105steczek mo\u017cliwych do wch\u0142oni\u0119cia.<\/p>\n\n\n\nNarz\u0105d ten bierze r\u00f3wnie\u017c udzia\u0142 w regulacji motoryki przewodu pokarmowego<\/strong>. Odruch enterogastryczny spowalnia opr\u00f3\u017cnianie \u017co\u0142\u0105dka, gdy dwunastnica jest przeci\u0105\u017cona. Szczeg\u00f3lnie wyra\u017any jest on po obfitym, t\u0142ustym posi\u0142ku \u2013 uczucie ci\u0119\u017cko\u015bci i syto\u015bci utrzymuj\u0105ce si\u0119 przez wiele godzin po takim jedzeniu jest fizjologiczn\u0105 odpowiedzi\u0105, a nie problemem z trawieniem. Dzi\u0119ki temu pokarm nie przeci\u0105\u017ca dalszych cz\u0119\u015bci przewodu pokarmowego, a enzymy maj\u0105 czas, by\u00a0efektywniej prowadzi\u0107 procesy trawienia i wch\u0142aniania.<\/p>\n\n\n\nDwunastnica odgrywa fundamentaln\u0105 rol\u0119 w procesie absorpcji \u017celaza, wapnia i magnezu<\/strong>. Dlatego chroniczne schorzenia dwunastnicy cz\u0119sto prowadz\u0105 do niedokrwisto\u015bci z niedoboru \u017celaza. W badaniach laboratoryjnych mo\u017ce objawia\u0107 si\u0119 ona obni\u017ceniem st\u0119\u017cenia ferrytyny<\/a>, hemoglobiny i zmniejszeniem obj\u0119to\u015bci krwinek czerwonych (MCV).<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nChoroba wrzodowa dwunastnicy \u2013 przyczyny, objawy i diagnostyka<\/h2>\n\n\n\n
Choroba wrzodowa dwunastnicy polega na powstaniu ubytku<\/strong>, si\u0119gaj\u0105cego g\u0142\u0119bszych warstw \u015bciany narz\u0105du.<\/p>\n\n\n\nIstotnymi czynnikami ryzyka s\u0105: palenie papieros\u00f3w, nieregularne i nieprawid\u0142owe od\u017cywianie, stosowanie niesteroidowych lek\u00f3w przeciwzapalnych (NLPZ), hamuj\u0105cych syntez\u0119 prostaglandyn odpowiedzialnych za funkcje ochronne \u015bcian \u017co\u0142\u0105dka i dwunastnicy, przewlek\u0142y stres<\/a> (zwi\u0119kszaj\u0105cy wydzielanie kwasu \u017co\u0142\u0105dkowego). Bakteria Helicobacter pylori mo\u017ce wyst\u0119powa\u0107 w przewodzie pokarmowym osoby zdrowej (nosicielstwo) i nie powodowa\u0107 \u017cadnych niekorzystnych skutk\u00f3w, ale ma istotny udzia\u0142 w zaburzeniach naturalnych proces\u00f3w gojenia b\u0142ony \u015bluzowej i mo\u017ce przyczynia\u0107 si\u0119 do nawrot\u00f3w stan\u00f3w zapalnych.<\/p>\n\n\n\nTypowym objawem wrzod\u00f3w dwunastnicy jest b\u00f3l g\u0142odowy<\/strong> pojawiaj\u0105cy si\u0119 2\u20133 godziny po posi\u0142ku lub w godzinach nocnych. Dolegliwo\u015bci cz\u0119sto ust\u0119puj\u0105 po jedzeniu albo po zastosowaniu lek\u00f3w zoboj\u0119tniaj\u0105cych kwas. U cz\u0119\u015bci pacjent\u00f3w choroba przebiega skrycie, a pierwszym objawem bywa krwawienie z przewodu pokarmowego. Mo\u017ce ono prowadzi\u0107 do smolistych stolc\u00f3w, os\u0142abienia oraz anemii<\/a> mikrocytarnej.<\/p>\n\n\n\nPodstaw\u0105 diagnostyki pozostaje badanie endoskopowe g\u00f3rnego odcinka przewodu pokarmowego (<\/strong>gastroduodenoskopia, w uproszczeniu nazywana gastroskopi\u0105), kt\u00f3re umo\u017cliwia ocen\u0119 \u015bluz\u00f3wki, pobranie wycink\u00f3w oraz wykonanie test\u00f3w w kierunku H. pylori.<\/p>\n\n\n\nLeczenie obejmuje przyjmowanie inhibitor\u00f3w pompy protonowej<\/strong> zmniejszaj\u0105cych wydzielanie kwasu solnego. W razie ustalenia wskaza\u0144 (nie zawsze!) konieczna mo\u017ce by\u0107 eradykacja bakterii Helicobacter pylori za pomoc\u0105 antybiotyk\u00f3w. W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w odpowiednia terapia pozwala ograniczy\u0107 skutki choroby.<\/p>\n\n\n\nJednym z najgro\u017aniejszych powik\u0142a\u0144 jest perforacja wrzodu<\/strong>. Pacjent odczuwa wtedy nag\u0142y, bardzo silny b\u00f3l brzucha okre\u015blany jako \u201ecios no\u017cem\u201d, kt\u00f3remu towarzyszy napi\u0119cie mi\u0119\u015bni brzucha i gwa\u0142towne pogorszenie stanu og\u00f3lnego. Taki stan wymaga pilnego leczenia chirurgicznego.<\/p>\n\n\n\nZe wzgl\u0119du na wsp\u00f3\u0142czesne mo\u017cliwo\u015bci techniczne, cz\u0119sto nie jest konieczne leczenie operacyjne (za\u0142o\u017cenie szwu, wyj\u0105tkowo wyci\u0119cie cz\u0119\u015bci dwunastnicy) \u2013 miejsce krwawienia mo\u017ce zosta\u0107 zabezpieczone metod\u0105 endoskopow\u0105.<\/p>\n\n\n
\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nStan zapalny dwunastnicy (duodenitis) \u2013 dlaczego powstaje?<\/h2>\n\n\n\n
Zapalenie dwunastnicy (duodenitis) oznacza obecno\u015b\u0107 nacieku kom\u00f3rek zapalnych w obr\u0119bie b\u0142ony \u015bluzowej. Zmiany mog\u0105 mie\u0107 charakter \u0142agodny lub prowadzi\u0107 do nad\u017cerek i uszkodze\u0144 \u015bciany jelita. Najcz\u0119\u015bciej rozwijaj\u0105 si\u0119 wskutek zaburzenia r\u00f3wnowagi<\/strong> pomi\u0119dzy czynnikami agresywnymi a mechanizmami ochronnymi \u015bluz\u00f3wki.<\/p>\n\n\n\nNajcz\u0119stsz\u0105 postaci\u0105 jest zapalenie powstaj\u0105ce w wyniku d\u0142ugotrwa\u0142ego nara\u017cenia \u015bluz\u00f3wki na nadmiar kwasu solnego pochodz\u0105cego z \u017co\u0142\u0105dka. W odpowiedzi na ten bodziec dochodzi do tzw. metaplazji \u017co\u0142\u0105dkowej<\/strong> \u2013 fragmenty nab\u0142onka dwunastnicy zaczynaj\u0105 budow\u0105 kom\u00f3rek przypomina\u0107 nab\u0142onek \u017co\u0142\u0105dka. To zjawisko u\u0142atwia kolonizacj\u0119 przez Helicobacter pylori, co podtrzymuje proces zapalny w mechanizmie b\u0142\u0119dnego ko\u0142a.<\/p>\n\n\n\nObjawy stanu zapalnego<\/strong> dwunastnicy<\/strong> zwykle s\u0105 niespecyficzne i obejmuj\u0105 uczucie pe\u0142no\u015bci po posi\u0142ku, wzd\u0119cia, dyskomfort w g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci brzucha czy nudno\u015bci. Z tego powodu wielu pacjent\u00f3w przez d\u0142ugi czas bagatelizuje problem.<\/p>\n\n\n\nLeczenie polega przede wszystkim na eliminacji czynnika wywo\u0142uj\u0105cego stan zapalny. <\/strong>W zaka\u017ceniach bakteryjnych stosuje si\u0119 antybiotykoterapi\u0119, natomiast w zapaleniach reaktywnych istotne znaczenie ma modyfikacja diety, ograniczenie alkoholu i rzucenie palenia<\/a>. W wielu przypadkach poprawa nawyk\u00f3w \u017cywieniowych znacz\u0105co zmniejsza nasilenie objaw\u00f3w jeszcze przed pe\u0142nym zako\u0144czeniem leczenia farmakologicznego.<\/p>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Wizyta<\/div>\n Konsultacja gastrologa<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Dokuczaj\u0105 Ci nawracaj\u0105ce b\u00f3le brzucha, wzd\u0119cia lub inne problemy z trawieniem? Um\u00f3w wizyt\u0119 u gastrologa, aby szybko ustali\u0107 przyczyn\u0119 i poprawi\u0107 komfort \u017cycia.<\/div>\n
\n od 250 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nZaburzenia wch\u0142aniania a dwunastnica<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nDwunastnica odgrywa istotn\u0105 rol\u0119 w absorpcji \u017celaza, wapnia i magnezu<\/strong>. Proces ten wymaga prawid\u0142owej budowy kosmk\u00f3w jelitowych oraz odpowiedniego pH tre\u015bci pokarmowej. Uszkodzenie powierzchni ch\u0142onnej mo\u017ce prowadzi\u0107 do d\u0142ugotrwa\u0142ych niedobor\u00f3w pokarmowych rozwijaj\u0105cych si\u0119 stopniowo przez wiele miesi\u0119cy.<\/p>\n\n\n\nJednym z najlepiej poznanych przyk\u0142ad\u00f3w jest celiakia<\/a><\/strong> \u2013 choroba autoimmunologiczna, w kt\u00f3rej gluten u os\u00f3b predysponowanych genetycznie wywo\u0142uje reakcj\u0119 immunologiczn\u0105 prowadz\u0105c\u0105 do zaniku kosmk\u00f3w jelitowych. W efekcie dochodzi do zaburze\u0144 wch\u0142aniania \u017celaza, wapnia oraz witamin rozpuszczalnych w t\u0142uszczach (A, D, E, K).<\/p>\n\n\n\nPrzebieg choroby<\/strong> bywa bardzo zr\u00f3\u017cnicowany: od klasycznej postaci z biegunk\u0105 i utrat\u0105 masy cia\u0142a po postacie sk\u0105poobjawowe \u2013 niewyja\u015bnion\u0105 niedokrwisto\u015b\u0107 z niedoboru \u017celaza, niski wzrost u dzieci, \u0142amliwo\u015b\u0107 paznokci czy zmiany sk\u00f3rne.<\/p>\n\n\n\nWed\u0142ug aktualnych wytycznych diagnostyka opiera si\u0119 na badaniach serologicznych oraz na potwierdzeniu rozpoznania w biopsji wykonywanej podczas endoskopii. <\/strong>Standardem jest pobranie od 1 do 2 wycink\u00f3w z opuszki\u00a0dwunastnicy i co najmniej 4 z dalszej cz\u0119\u015bci, co zwi\u0119ksza wykrywalno\u015b\u0107 zmian o tzw. charakterze plackowatym.<\/p>\n\n\n\nDo zaburze\u0144 wch\u0142aniania dochodzi r\u00f3wnie\u017c po operacjach przewodu pokarmowego<\/strong> oraz w chorobach trzustki ograniczaj\u0105cych produkcj\u0119 enzym\u00f3w trawiennych. Nawet prawid\u0142owo zbudowana \u015bluz\u00f3wka nie jest wtedy w stanie efektywnie pobiera\u0107 sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych.<\/p>\n\n\n\nPowik\u0142ania zdrowotne<\/strong> obejmuj\u0105 m.in.: niedokrwisto\u015b\u0107, os\u0142abienie mi\u0119\u015bni, zaburzenia krzepni\u0119cia krwi oraz przewlek\u0142e zm\u0119czenie<\/a>. Diagnostyka zespo\u0142u z\u0142ego wch\u0142aniania wymaga kompleksowej oceny wsp\u00f3\u0142pracy\u00a0dwunastnicy, trzustki oraz dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych i trzustkowych.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nNowotwory i rzadsze choroby dwunastnicy<\/h2>\n\n\n\n
Pierwotne nowotwory jelita cienkiego s\u0105 rzadkie i stanowi\u0105 oko\u0142o 3% wszystkich nowotwor\u00f3w z\u0142o\u015bliwych przewodu pokarmowego, jednak ich cz\u0119sto\u015b\u0107 w ostatnich dekadach systematycznie ro\u015bnie.<\/p>\n\n\n\n
W\u015br\u00f3d nich najcz\u0119\u015bciej spotykanym typem histologicznym jest gruczolakorak<\/strong>, kt\u00f3ry rozwija si\u0119 w\u0142a\u015bnie w b\u0142onie \u015bluzowej dwunastnicy. Szczeg\u00f3ln\u0105 postaci\u0105 jest rak brodawki Vatera \u2013 rozwijaj\u0105cy si\u0119 w miejscu uj\u015bcia przewodu \u017c\u00f3\u0142ciowego wsp\u00f3lnego do dwunastnicy; jego pierwszym objawem mo\u017ce by\u0107 \u017c\u00f3\u0142taczka lub zapalenie trzustki<\/a>. Stanowi ponad po\u0142ow\u0119 gruczolakorak\u00f3w jelita cienkiego, co t\u0142umaczy si\u0119 m.in. sta\u0142\u0105 ekspozycj\u0105 \u015bluz\u00f3wki na wydzieliny woreczka \u017c\u00f3\u0142ciowego i trzustki.<\/p>\n\n\n\nCzynniki ryzyka<\/strong> obejmuj\u0105 predyspozycje genetyczne (polipowato\u015b\u0107 rodzinn\u0105 gruczolakowat\u0105, zesp\u00f3\u0142 Lyncha), celiaki\u0119 oraz chorob\u0119 Le\u015bniowskiego\u2013Crohna<\/a>.<\/p>\n\n\n\nPierwsze<\/strong> symptomy<\/strong> bywaj\u0105 ma\u0142o charakterystyczne i obejmuj\u0105 problemy z trawieniem (nudno\u015bci, utrat\u0119 apetytu, b\u00f3le brzucha) lub stopniowo narastaj\u0105c\u0105 anemi\u0119. Je\u015bli guz blokuje odp\u0142yw \u017c\u00f3\u0142ci w okolicy brodawki Vatera, w przebiegu choroby pojawia si\u0119 \u017c\u00f3\u0142taczka<\/a> mechaniczna, ciemne zabarwienie moczu i \u015bwi\u0105d sk\u00f3ry.<\/p>\n\n\n\nDo rzadszych schorze\u0144 nale\u017c\u0105 uchy\u0142ki dwunastnicy<\/strong> oraz zesp\u00f3\u0142 t\u0119tnicy krezkowej g\u00f3rnej<\/strong>, w kt\u00f3rym dochodzi do ucisku cz\u0119\u015bci poziomej jelita przez naczynia krwiono\u015bne. Pacjenci skar\u017c\u0105 si\u0119 wtedy na b\u00f3l po posi\u0142ku, uczucie pe\u0142no\u015bci i wymioty.<\/p>\n\n\n\nDiagnostyka<\/strong> opiera si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na endoskopii oraz badaniach obrazowych, takich jak USG standardowe przez pow\u0142oki brzuszne lub endoskopowe (EUSG), tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny. Wsp\u00f3\u0142czesne techniki pozwalaj\u0105 w wielu przypadkach usuwa\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 zmian \u0142agodnych, np. gruczolak\u00f3w, bez konieczno\u015bci klasycznej operacji.<\/p>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nFAQ \u2013 najcz\u0119\u015bciej zadawane pytania<\/h2>\n\n\n\nGdzie dok\u0142adnie „boli” dwunastnica i jak odr\u00f3\u017cni\u0107 ten b\u00f3l od b\u00f3lu \u017co\u0142\u0105dka?<\/h3>\n\n\n\n
B\u00f3l dwunastnicy najcz\u0119\u015bciej lokalizuje si\u0119 w nadbrzuszu po prawej stronie i ma charakter b\u00f3lu g\u0142odowego ust\u0119puj\u0105cego po posi\u0142ku. B\u00f3l \u017co\u0142\u0105dka cz\u0119\u015bciej pojawia si\u0119 bezpo\u015brednio po jedzeniu i mo\u017ce towarzyszy\u0107 mu uczucie pe\u0142no\u015bci lub zgaga<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nJakie badania krwi i obrazowe najlepiej oceniaj\u0105 stan dwunastnicy?<\/h3>\n\n\n\n
Podstawowym badaniem pozostaje badanie gastroskopowe umo\u017cliwiaj\u0105ce ocen\u0119 \u015bluz\u00f3wki jelita oraz pobranie wycink\u00f3w. Uzupe\u0142niaj\u0105co wykonuje si\u0119 morfologi\u0119 krwi<\/a>, ocen\u0119 poziomu \u017celaza i ferrytyny oraz badania obrazowe\u00a0jamy brzusznej.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCzy dieta przy chorej dwunastnicy r\u00f3\u017cni si\u0119 od diety lekkostrawnej?<\/h3>\n\n\n\n
Dieta opiera si\u0119 na zasadach lekkostrawno\u015bci<\/a>, ale szczeg\u00f3lnie wa\u017cna jest regularno\u015b\u0107 posi\u0142k\u00f3w i unikanie produkt\u00f3w nasilaj\u0105cych wydzielanie kwasu solnego, takich jak alkohol, ostre przyprawy czy nadmiar kawy.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nJakie s\u0105 objawy p\u0119kni\u0119cia (perforacji) wrzodu dwunastnicy?<\/h3>\n\n\n\n
Perforacja powoduje nag\u0142y, bardzo silny b\u00f3l brzucha po\u0142\u0105czony z napi\u0119ciem mi\u0119\u015bni brzucha, os\u0142abieniem i pogorszeniem stanu og\u00f3lnego. Jest to stan bezpo\u015bredniego zagro\u017cenia \u017cycia wymagaj\u0105cy pilnej pomocy chirurgicznej.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nPodsumowanie<\/h2>\n\n\n\n
Dwunastnica odpowiada za neutralizacj\u0119 kwa\u015bnej tre\u015bci pokarmowej, koordynacj\u0119 wydzielania enzym\u00f3w trawiennych oraz pocz\u0105tkowe etapy wch\u0142aniania sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych. Zaburzenia jej funkcji mog\u0105 prowadzi\u0107 zar\u00f3wno do dolegliwo\u015bci b\u00f3lowych, jak i do\u00a0powa\u017cnych problem\u00f3w zdrowotnych.<\/p>\n\n\n\n
Najcz\u0119stsze choroby tego odcinka przewodu pokarmowego obejmuj\u0105 uszkodzenia b\u0142ony \u015bluzowej\u00a0i stany zapalne zwi\u0105zane z zaka\u017ceniem Helicobacter pylori, stosowaniem NLPZ lub niew\u0142a\u015bciw\u0105 diet\u0105. <\/strong>Wczesna diagnostyka, odpowiednie leczenie i modyfikacja stylu \u017cycia pozwalaj\u0105 w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w skutecznie kontrolowa\u0107 objawy oraz zapobiega\u0107 powik\u0142aniom.<\/p>\n\n\n\nSzybkie reagowanie na objawy takie jak b\u00f3l w nadbrzuszu, cz\u0119ste wzd\u0119cia, anemia czy\u00a0utrata masy cia\u0142a zwi\u0119ksza szans\u0119 na wczesne wykrycie chor\u00f3b\u00a0\u017co\u0142\u0105dka i dwunastnicy. Zdrowie jelit przek\u0142ada si\u0119 na sprawno\u015b\u0107\u00a0uk\u0142adu pokarmowego i prawid\u0142owe funkcjonowanie organizmu.<\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n
\n\n\n\n
Z tego artyku\u0142u dowiesz si\u0119:<\/h3>\n\n\n\n\n- Anatomia dwunastnicy \u2013 gdzie znajduje si\u0119 i jak jest zbudowana?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Jakie s\u0105 najwa\u017cniejsze funkcje dwunastnicy w procesie trawienia?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Choroba wrzodowa dwunastnicy \u2013 przyczyny, objawy i diagnostyka<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Stan zapalny dwunastnicy (duodenitis) \u2013 dlaczego powstaje?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Zaburzenia wch\u0142aniania a dwunastnica<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Nowotwory i rzadsze choroby dwunastnicy<\/a><\/li>\n\n\n\n
- FAQ \u2013 najcz\u0119\u015bciej zadawane pytania<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nAnatomia dwunastnicy \u2013 gdzie znajduje si\u0119 i jak jest zbudowana?<\/h2>\n\n\n\n
Dwunastnica znajduje si\u0119 w g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci jamy brzusznej, zazwyczaj na wysoko\u015bci kr\u0119g\u00f3w l\u0119d\u017awiowych L1\u2013L3. \u0141\u0105czy od\u017awiernik \u017co\u0142\u0105dka z jelitem czczym i stanowi pocz\u0105tkowy odcinek jelita cienkiego<\/strong>.<\/p>\n\n\n\nJej nazwa wywodzi si\u0119 od d\u0142ugo\u015bci odpowiadaj\u0105cej szeroko\u015bci dwunastu palc\u00f3w \u2013 u doros\u0142ego cz\u0142owieka dwunastnica ma d\u0142ugo\u015b\u0107 oko\u0142o 25\u201330 centymetr\u00f3w. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 tej cz\u0119\u015bci jelita po\u0142o\u017cona jest zaotrzewnowo, dlatego dwunastnica pozostaje niemal nieruchoma<\/strong> w por\u00f3wnaniu z ruchomymi p\u0119tlami dalszych odcink\u00f3w jelita cienkiego.<\/p>\n\n\n\nCharakterystyczna budowa dwunastnicy o kszta\u0142cie litery C<\/strong> sprawia, \u017ce obejmuje\u00a0g\u0142ow\u0119 trzustki. Ich bliskie s\u0105siedztwo\u00a0ma istotne znaczenie kliniczne, poniewa\u017c stany zapalne trzustki mog\u0105 obejmowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c \u015bcian\u0119 dwunastnicy i odwrotnie.<\/p>\n\n\n\nTopograficznie dwunastnica dzieli si\u0119 na cztery cz\u0119\u015bci:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- cz\u0119\u015b\u0107 g\u00f3rna<\/strong>, nazywana opuszk\u0105 \u2013 najkr\u00f3tsza (4\u20135 cm) i najbardziej ruchoma. Tutaj najcz\u0119\u015bciej rozwijaj\u0105 si\u0119\u00a0wrzody trawienne;<\/li>\n\n\n\n
- cz\u0119\u015b\u0107\u00a0zst\u0119puj\u0105ca<\/strong> o d\u0142ugo\u015bci 8\u201310 cm, w kt\u00f3rej po\u0142o\u017cona jest brodawka wi\u0119ksza dwunastnicy (brodawka Vatera) \u2013 w tym miejscu przew\u00f3d \u017c\u00f3\u0142ciowy wsp\u00f3lny \u0142\u0105czy si\u0119 z przewodem trzustkowym, umo\u017cliwiaj\u0105c dop\u0142yw \u017c\u00f3\u0142ci i enzym\u00f3w trzustkowych do \u015bwiat\u0142a jelita;<\/li>\n\n\n\n
- pozosta\u0142e cz\u0119\u015bci (dalsze segmenty) stanowi\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 pozioma<\/strong> oraz cz\u0119\u015b\u0107 wst\u0119puj\u0105ca<\/strong>, ko\u0144cz\u0105ca si\u0119 zgi\u0119ciem dwunastniczo-czczym stabilizowanym przez wi\u0119zad\u0142o Treitza.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
\u015aciana dwunastnicy sk\u0142ada si\u0119 z b\u0142ony \u015bluzowej (\u015bluz\u00f3wki), pod\u015bluzowej, mi\u0119\u015bniowej oraz surowiczej. \u015aluz\u00f3wka<\/strong> zawiera liczne fa\u0142dy okr\u0119\u017cne i kosmki jelitowe \u2013 zwi\u0119kszaj\u0105 one powierzchni\u0119 wch\u0142aniania sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych. W warstwie pod\u015bluzowej znajduj\u0105 si\u0119 gruczo\u0142y Brunnera produkuj\u0105ce zasadow\u0105 wydzielin\u0119 chroni\u0105c\u0105 \u015bluz\u00f3wk\u0119 przed dzia\u0142aniem kwasu solnego. Bogate unaczynienie i unerwienie wp\u0142ywa na wysokie zdolno\u015bci regeneracyjne, ale jednocze\u015bnie sprawia, \u017ce uszkodzenia \u015bciany bywaj\u0105 bolesne i mog\u0105 szybko prowadzi\u0107 do stanu zapalnego.<\/p>\n\n\n\nW warunkach fizjologicznych dwunastnica pe\u0142ni istotn\u0105 funkcj\u0119 w organizmie \u2013 precyzyjnego czujnika chemicznego. Nie jest jedynie biernym przewodem transportuj\u0105cym\u00a0pokarm, lecz aktywnym o\u015brodkiem regulacji hormonalnej<\/strong>. Zaburzenia funkcji dwunastnicy mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na ca\u0142y uk\u0142ad\u00a0pokarmowy i gospodark\u0119 mineraln\u0105 organizmu.<\/p>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Wizyta<\/div>\n Konsultacja gastrologa<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Dokuczaj\u0105 Ci nawracaj\u0105ce b\u00f3le brzucha, wzd\u0119cia lub inne problemy z trawieniem? Um\u00f3w wizyt\u0119 u gastrologa, aby szybko ustali\u0107 przyczyn\u0119 i poprawi\u0107 komfort \u017cycia.<\/div>\n
\n od 250 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nJakie s\u0105 najwa\u017cniejsze funkcje dwunastnicy w procesie trawienia?<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nPodstawow\u0105 funkcj\u0105 dwunastnicy jest neutralizacja miazgi pokarmowej<\/strong> przedostaj\u0105cej si\u0119 z \u017co\u0142\u0105dka. Kontakt receptor\u00f3w dwunastnicy z kwa\u015bn\u0105 tre\u015bci\u0105 inicjuje wydzielanie hormon\u00f3w m.in. sekretyny. Stymuluje ona trzustk\u0119 do wydzielania wodorow\u0119glan\u00f3w, kt\u00f3re neutralizuj\u0105 zawarto\u015b\u0107 wydostaj\u0105c\u0105 si\u0119 z \u017co\u0142\u0105dka.<\/p>\n\n\n\nR\u00f3wnocze\u015bnie dochodzi do ograniczenia dalszego wydzielania kwasu solnego w \u017co\u0142\u0105dku<\/strong> \u2013 pH tre\u015bci pokarmowej wzrasta do poziomu umo\u017cliwiaj\u0105cego prawid\u0142owe dzia\u0142anie enzym\u00f3w trawiennych. Mechanizm ten chroni r\u00f3wnie\u017c \u015bluz\u00f3wk\u0119 przed uszkodzeniem i powstawaniem nad\u017cerek.<\/p>\n\n\n\nDwunastnica odpowiada tak\u017ce za mieszanie pokarmu z \u017c\u00f3\u0142ci\u0105 i sokiem trzustkowym<\/strong>. Obecno\u015b\u0107 t\u0142uszcz\u00f3w pobudza wydzielanie cholecystokininy, kt\u00f3ra wywo\u0142uje skurcz p\u0119cherzyka \u017c\u00f3\u0142ciowego. \u017b\u00f3\u0142\u0107 umo\u017cliwia emulgacj\u0119 t\u0142uszcz\u00f3w, natomiast enzymy trzustkowe odpowiadaj\u0105 za rozk\u0142ad bia\u0142ek, t\u0142uszcz\u00f3w i w\u0119glowodan\u00f3w do prostszych cz\u0105steczek mo\u017cliwych do wch\u0142oni\u0119cia.<\/p>\n\n\n\nNarz\u0105d ten bierze r\u00f3wnie\u017c udzia\u0142 w regulacji motoryki przewodu pokarmowego<\/strong>. Odruch enterogastryczny spowalnia opr\u00f3\u017cnianie \u017co\u0142\u0105dka, gdy dwunastnica jest przeci\u0105\u017cona. Szczeg\u00f3lnie wyra\u017any jest on po obfitym, t\u0142ustym posi\u0142ku \u2013 uczucie ci\u0119\u017cko\u015bci i syto\u015bci utrzymuj\u0105ce si\u0119 przez wiele godzin po takim jedzeniu jest fizjologiczn\u0105 odpowiedzi\u0105, a nie problemem z trawieniem. Dzi\u0119ki temu pokarm nie przeci\u0105\u017ca dalszych cz\u0119\u015bci przewodu pokarmowego, a enzymy maj\u0105 czas, by\u00a0efektywniej prowadzi\u0107 procesy trawienia i wch\u0142aniania.<\/p>\n\n\n\nDwunastnica odgrywa fundamentaln\u0105 rol\u0119 w procesie absorpcji \u017celaza, wapnia i magnezu<\/strong>. Dlatego chroniczne schorzenia dwunastnicy cz\u0119sto prowadz\u0105 do niedokrwisto\u015bci z niedoboru \u017celaza. W badaniach laboratoryjnych mo\u017ce objawia\u0107 si\u0119 ona obni\u017ceniem st\u0119\u017cenia ferrytyny<\/a>, hemoglobiny i zmniejszeniem obj\u0119to\u015bci krwinek czerwonych (MCV).<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nChoroba wrzodowa dwunastnicy \u2013 przyczyny, objawy i diagnostyka<\/h2>\n\n\n\n
Choroba wrzodowa dwunastnicy polega na powstaniu ubytku<\/strong>, si\u0119gaj\u0105cego g\u0142\u0119bszych warstw \u015bciany narz\u0105du.<\/p>\n\n\n\nIstotnymi czynnikami ryzyka s\u0105: palenie papieros\u00f3w, nieregularne i nieprawid\u0142owe od\u017cywianie, stosowanie niesteroidowych lek\u00f3w przeciwzapalnych (NLPZ), hamuj\u0105cych syntez\u0119 prostaglandyn odpowiedzialnych za funkcje ochronne \u015bcian \u017co\u0142\u0105dka i dwunastnicy, przewlek\u0142y stres<\/a> (zwi\u0119kszaj\u0105cy wydzielanie kwasu \u017co\u0142\u0105dkowego). Bakteria Helicobacter pylori mo\u017ce wyst\u0119powa\u0107 w przewodzie pokarmowym osoby zdrowej (nosicielstwo) i nie powodowa\u0107 \u017cadnych niekorzystnych skutk\u00f3w, ale ma istotny udzia\u0142 w zaburzeniach naturalnych proces\u00f3w gojenia b\u0142ony \u015bluzowej i mo\u017ce przyczynia\u0107 si\u0119 do nawrot\u00f3w stan\u00f3w zapalnych.<\/p>\n\n\n\nTypowym objawem wrzod\u00f3w dwunastnicy jest b\u00f3l g\u0142odowy<\/strong> pojawiaj\u0105cy si\u0119 2\u20133 godziny po posi\u0142ku lub w godzinach nocnych. Dolegliwo\u015bci cz\u0119sto ust\u0119puj\u0105 po jedzeniu albo po zastosowaniu lek\u00f3w zoboj\u0119tniaj\u0105cych kwas. U cz\u0119\u015bci pacjent\u00f3w choroba przebiega skrycie, a pierwszym objawem bywa krwawienie z przewodu pokarmowego. Mo\u017ce ono prowadzi\u0107 do smolistych stolc\u00f3w, os\u0142abienia oraz anemii<\/a> mikrocytarnej.<\/p>\n\n\n\nPodstaw\u0105 diagnostyki pozostaje badanie endoskopowe g\u00f3rnego odcinka przewodu pokarmowego (<\/strong>gastroduodenoskopia, w uproszczeniu nazywana gastroskopi\u0105), kt\u00f3re umo\u017cliwia ocen\u0119 \u015bluz\u00f3wki, pobranie wycink\u00f3w oraz wykonanie test\u00f3w w kierunku H. pylori.<\/p>\n\n\n\nLeczenie obejmuje przyjmowanie inhibitor\u00f3w pompy protonowej<\/strong> zmniejszaj\u0105cych wydzielanie kwasu solnego. W razie ustalenia wskaza\u0144 (nie zawsze!) konieczna mo\u017ce by\u0107 eradykacja bakterii Helicobacter pylori za pomoc\u0105 antybiotyk\u00f3w. W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w odpowiednia terapia pozwala ograniczy\u0107 skutki choroby.<\/p>\n\n\n\nJednym z najgro\u017aniejszych powik\u0142a\u0144 jest perforacja wrzodu<\/strong>. Pacjent odczuwa wtedy nag\u0142y, bardzo silny b\u00f3l brzucha okre\u015blany jako \u201ecios no\u017cem\u201d, kt\u00f3remu towarzyszy napi\u0119cie mi\u0119\u015bni brzucha i gwa\u0142towne pogorszenie stanu og\u00f3lnego. Taki stan wymaga pilnego leczenia chirurgicznego.<\/p>\n\n\n\nZe wzgl\u0119du na wsp\u00f3\u0142czesne mo\u017cliwo\u015bci techniczne, cz\u0119sto nie jest konieczne leczenie operacyjne (za\u0142o\u017cenie szwu, wyj\u0105tkowo wyci\u0119cie cz\u0119\u015bci dwunastnicy) \u2013 miejsce krwawienia mo\u017ce zosta\u0107 zabezpieczone metod\u0105 endoskopow\u0105.<\/p>\n\n\n
\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nStan zapalny dwunastnicy (duodenitis) \u2013 dlaczego powstaje?<\/h2>\n\n\n\n
Zapalenie dwunastnicy (duodenitis) oznacza obecno\u015b\u0107 nacieku kom\u00f3rek zapalnych w obr\u0119bie b\u0142ony \u015bluzowej. Zmiany mog\u0105 mie\u0107 charakter \u0142agodny lub prowadzi\u0107 do nad\u017cerek i uszkodze\u0144 \u015bciany jelita. Najcz\u0119\u015bciej rozwijaj\u0105 si\u0119 wskutek zaburzenia r\u00f3wnowagi<\/strong> pomi\u0119dzy czynnikami agresywnymi a mechanizmami ochronnymi \u015bluz\u00f3wki.<\/p>\n\n\n\nNajcz\u0119stsz\u0105 postaci\u0105 jest zapalenie powstaj\u0105ce w wyniku d\u0142ugotrwa\u0142ego nara\u017cenia \u015bluz\u00f3wki na nadmiar kwasu solnego pochodz\u0105cego z \u017co\u0142\u0105dka. W odpowiedzi na ten bodziec dochodzi do tzw. metaplazji \u017co\u0142\u0105dkowej<\/strong> \u2013 fragmenty nab\u0142onka dwunastnicy zaczynaj\u0105 budow\u0105 kom\u00f3rek przypomina\u0107 nab\u0142onek \u017co\u0142\u0105dka. To zjawisko u\u0142atwia kolonizacj\u0119 przez Helicobacter pylori, co podtrzymuje proces zapalny w mechanizmie b\u0142\u0119dnego ko\u0142a.<\/p>\n\n\n\nObjawy stanu zapalnego<\/strong> dwunastnicy<\/strong> zwykle s\u0105 niespecyficzne i obejmuj\u0105 uczucie pe\u0142no\u015bci po posi\u0142ku, wzd\u0119cia, dyskomfort w g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci brzucha czy nudno\u015bci. Z tego powodu wielu pacjent\u00f3w przez d\u0142ugi czas bagatelizuje problem.<\/p>\n\n\n\nLeczenie polega przede wszystkim na eliminacji czynnika wywo\u0142uj\u0105cego stan zapalny. <\/strong>W zaka\u017ceniach bakteryjnych stosuje si\u0119 antybiotykoterapi\u0119, natomiast w zapaleniach reaktywnych istotne znaczenie ma modyfikacja diety, ograniczenie alkoholu i rzucenie palenia<\/a>. W wielu przypadkach poprawa nawyk\u00f3w \u017cywieniowych znacz\u0105co zmniejsza nasilenie objaw\u00f3w jeszcze przed pe\u0142nym zako\u0144czeniem leczenia farmakologicznego.<\/p>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Wizyta<\/div>\n Konsultacja gastrologa<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Dokuczaj\u0105 Ci nawracaj\u0105ce b\u00f3le brzucha, wzd\u0119cia lub inne problemy z trawieniem? Um\u00f3w wizyt\u0119 u gastrologa, aby szybko ustali\u0107 przyczyn\u0119 i poprawi\u0107 komfort \u017cycia.<\/div>\n
\n od 250 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nZaburzenia wch\u0142aniania a dwunastnica<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nDwunastnica odgrywa istotn\u0105 rol\u0119 w absorpcji \u017celaza, wapnia i magnezu<\/strong>. Proces ten wymaga prawid\u0142owej budowy kosmk\u00f3w jelitowych oraz odpowiedniego pH tre\u015bci pokarmowej. Uszkodzenie powierzchni ch\u0142onnej mo\u017ce prowadzi\u0107 do d\u0142ugotrwa\u0142ych niedobor\u00f3w pokarmowych rozwijaj\u0105cych si\u0119 stopniowo przez wiele miesi\u0119cy.<\/p>\n\n\n\nJednym z najlepiej poznanych przyk\u0142ad\u00f3w jest celiakia<\/a><\/strong> \u2013 choroba autoimmunologiczna, w kt\u00f3rej gluten u os\u00f3b predysponowanych genetycznie wywo\u0142uje reakcj\u0119 immunologiczn\u0105 prowadz\u0105c\u0105 do zaniku kosmk\u00f3w jelitowych. W efekcie dochodzi do zaburze\u0144 wch\u0142aniania \u017celaza, wapnia oraz witamin rozpuszczalnych w t\u0142uszczach (A, D, E, K).<\/p>\n\n\n\nPrzebieg choroby<\/strong> bywa bardzo zr\u00f3\u017cnicowany: od klasycznej postaci z biegunk\u0105 i utrat\u0105 masy cia\u0142a po postacie sk\u0105poobjawowe \u2013 niewyja\u015bnion\u0105 niedokrwisto\u015b\u0107 z niedoboru \u017celaza, niski wzrost u dzieci, \u0142amliwo\u015b\u0107 paznokci czy zmiany sk\u00f3rne.<\/p>\n\n\n\nWed\u0142ug aktualnych wytycznych diagnostyka opiera si\u0119 na badaniach serologicznych oraz na potwierdzeniu rozpoznania w biopsji wykonywanej podczas endoskopii. <\/strong>Standardem jest pobranie od 1 do 2 wycink\u00f3w z opuszki\u00a0dwunastnicy i co najmniej 4 z dalszej cz\u0119\u015bci, co zwi\u0119ksza wykrywalno\u015b\u0107 zmian o tzw. charakterze plackowatym.<\/p>\n\n\n\nDo zaburze\u0144 wch\u0142aniania dochodzi r\u00f3wnie\u017c po operacjach przewodu pokarmowego<\/strong> oraz w chorobach trzustki ograniczaj\u0105cych produkcj\u0119 enzym\u00f3w trawiennych. Nawet prawid\u0142owo zbudowana \u015bluz\u00f3wka nie jest wtedy w stanie efektywnie pobiera\u0107 sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych.<\/p>\n\n\n\nPowik\u0142ania zdrowotne<\/strong> obejmuj\u0105 m.in.: niedokrwisto\u015b\u0107, os\u0142abienie mi\u0119\u015bni, zaburzenia krzepni\u0119cia krwi oraz przewlek\u0142e zm\u0119czenie<\/a>. Diagnostyka zespo\u0142u z\u0142ego wch\u0142aniania wymaga kompleksowej oceny wsp\u00f3\u0142pracy\u00a0dwunastnicy, trzustki oraz dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych i trzustkowych.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nNowotwory i rzadsze choroby dwunastnicy<\/h2>\n\n\n\n
Pierwotne nowotwory jelita cienkiego s\u0105 rzadkie i stanowi\u0105 oko\u0142o 3% wszystkich nowotwor\u00f3w z\u0142o\u015bliwych przewodu pokarmowego, jednak ich cz\u0119sto\u015b\u0107 w ostatnich dekadach systematycznie ro\u015bnie.<\/p>\n\n\n\n
W\u015br\u00f3d nich najcz\u0119\u015bciej spotykanym typem histologicznym jest gruczolakorak<\/strong>, kt\u00f3ry rozwija si\u0119 w\u0142a\u015bnie w b\u0142onie \u015bluzowej dwunastnicy. Szczeg\u00f3ln\u0105 postaci\u0105 jest rak brodawki Vatera \u2013 rozwijaj\u0105cy si\u0119 w miejscu uj\u015bcia przewodu \u017c\u00f3\u0142ciowego wsp\u00f3lnego do dwunastnicy; jego pierwszym objawem mo\u017ce by\u0107 \u017c\u00f3\u0142taczka lub zapalenie trzustki<\/a>. Stanowi ponad po\u0142ow\u0119 gruczolakorak\u00f3w jelita cienkiego, co t\u0142umaczy si\u0119 m.in. sta\u0142\u0105 ekspozycj\u0105 \u015bluz\u00f3wki na wydzieliny woreczka \u017c\u00f3\u0142ciowego i trzustki.<\/p>\n\n\n\nCzynniki ryzyka<\/strong> obejmuj\u0105 predyspozycje genetyczne (polipowato\u015b\u0107 rodzinn\u0105 gruczolakowat\u0105, zesp\u00f3\u0142 Lyncha), celiaki\u0119 oraz chorob\u0119 Le\u015bniowskiego\u2013Crohna<\/a>.<\/p>\n\n\n\nPierwsze<\/strong> symptomy<\/strong> bywaj\u0105 ma\u0142o charakterystyczne i obejmuj\u0105 problemy z trawieniem (nudno\u015bci, utrat\u0119 apetytu, b\u00f3le brzucha) lub stopniowo narastaj\u0105c\u0105 anemi\u0119. Je\u015bli guz blokuje odp\u0142yw \u017c\u00f3\u0142ci w okolicy brodawki Vatera, w przebiegu choroby pojawia si\u0119 \u017c\u00f3\u0142taczka<\/a> mechaniczna, ciemne zabarwienie moczu i \u015bwi\u0105d sk\u00f3ry.<\/p>\n\n\n\nDo rzadszych schorze\u0144 nale\u017c\u0105 uchy\u0142ki dwunastnicy<\/strong> oraz zesp\u00f3\u0142 t\u0119tnicy krezkowej g\u00f3rnej<\/strong>, w kt\u00f3rym dochodzi do ucisku cz\u0119\u015bci poziomej jelita przez naczynia krwiono\u015bne. Pacjenci skar\u017c\u0105 si\u0119 wtedy na b\u00f3l po posi\u0142ku, uczucie pe\u0142no\u015bci i wymioty.<\/p>\n\n\n\nDiagnostyka<\/strong> opiera si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na endoskopii oraz badaniach obrazowych, takich jak USG standardowe przez pow\u0142oki brzuszne lub endoskopowe (EUSG), tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny. Wsp\u00f3\u0142czesne techniki pozwalaj\u0105 w wielu przypadkach usuwa\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 zmian \u0142agodnych, np. gruczolak\u00f3w, bez konieczno\u015bci klasycznej operacji.<\/p>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nFAQ \u2013 najcz\u0119\u015bciej zadawane pytania<\/h2>\n\n\n\nGdzie dok\u0142adnie „boli” dwunastnica i jak odr\u00f3\u017cni\u0107 ten b\u00f3l od b\u00f3lu \u017co\u0142\u0105dka?<\/h3>\n\n\n\n
B\u00f3l dwunastnicy najcz\u0119\u015bciej lokalizuje si\u0119 w nadbrzuszu po prawej stronie i ma charakter b\u00f3lu g\u0142odowego ust\u0119puj\u0105cego po posi\u0142ku. B\u00f3l \u017co\u0142\u0105dka cz\u0119\u015bciej pojawia si\u0119 bezpo\u015brednio po jedzeniu i mo\u017ce towarzyszy\u0107 mu uczucie pe\u0142no\u015bci lub zgaga<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nJakie badania krwi i obrazowe najlepiej oceniaj\u0105 stan dwunastnicy?<\/h3>\n\n\n\n
Podstawowym badaniem pozostaje badanie gastroskopowe umo\u017cliwiaj\u0105ce ocen\u0119 \u015bluz\u00f3wki jelita oraz pobranie wycink\u00f3w. Uzupe\u0142niaj\u0105co wykonuje si\u0119 morfologi\u0119 krwi<\/a>, ocen\u0119 poziomu \u017celaza i ferrytyny oraz badania obrazowe\u00a0jamy brzusznej.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCzy dieta przy chorej dwunastnicy r\u00f3\u017cni si\u0119 od diety lekkostrawnej?<\/h3>\n\n\n\n
Dieta opiera si\u0119 na zasadach lekkostrawno\u015bci<\/a>, ale szczeg\u00f3lnie wa\u017cna jest regularno\u015b\u0107 posi\u0142k\u00f3w i unikanie produkt\u00f3w nasilaj\u0105cych wydzielanie kwasu solnego, takich jak alkohol, ostre przyprawy czy nadmiar kawy.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nJakie s\u0105 objawy p\u0119kni\u0119cia (perforacji) wrzodu dwunastnicy?<\/h3>\n\n\n\n
Perforacja powoduje nag\u0142y, bardzo silny b\u00f3l brzucha po\u0142\u0105czony z napi\u0119ciem mi\u0119\u015bni brzucha, os\u0142abieniem i pogorszeniem stanu og\u00f3lnego. Jest to stan bezpo\u015bredniego zagro\u017cenia \u017cycia wymagaj\u0105cy pilnej pomocy chirurgicznej.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nPodsumowanie<\/h2>\n\n\n\n
Dwunastnica odpowiada za neutralizacj\u0119 kwa\u015bnej tre\u015bci pokarmowej, koordynacj\u0119 wydzielania enzym\u00f3w trawiennych oraz pocz\u0105tkowe etapy wch\u0142aniania sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych. Zaburzenia jej funkcji mog\u0105 prowadzi\u0107 zar\u00f3wno do dolegliwo\u015bci b\u00f3lowych, jak i do\u00a0powa\u017cnych problem\u00f3w zdrowotnych.<\/p>\n\n\n\n
Najcz\u0119stsze choroby tego odcinka przewodu pokarmowego obejmuj\u0105 uszkodzenia b\u0142ony \u015bluzowej\u00a0i stany zapalne zwi\u0105zane z zaka\u017ceniem Helicobacter pylori, stosowaniem NLPZ lub niew\u0142a\u015bciw\u0105 diet\u0105. <\/strong>Wczesna diagnostyka, odpowiednie leczenie i modyfikacja stylu \u017cycia pozwalaj\u0105 w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w skutecznie kontrolowa\u0107 objawy oraz zapobiega\u0107 powik\u0142aniom.<\/p>\n\n\n\nSzybkie reagowanie na objawy takie jak b\u00f3l w nadbrzuszu, cz\u0119ste wzd\u0119cia, anemia czy\u00a0utrata masy cia\u0142a zwi\u0119ksza szans\u0119 na wczesne wykrycie chor\u00f3b\u00a0\u017co\u0142\u0105dka i dwunastnicy. Zdrowie jelit przek\u0142ada si\u0119 na sprawno\u015b\u0107\u00a0uk\u0142adu pokarmowego i prawid\u0142owe funkcjonowanie organizmu.<\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nAnatomia dwunastnicy \u2013 gdzie znajduje si\u0119 i jak jest zbudowana?<\/h2>\n\n\n\n
Dwunastnica znajduje si\u0119 w g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci jamy brzusznej, zazwyczaj na wysoko\u015bci kr\u0119g\u00f3w l\u0119d\u017awiowych L1\u2013L3. \u0141\u0105czy od\u017awiernik \u017co\u0142\u0105dka z jelitem czczym i stanowi pocz\u0105tkowy odcinek jelita cienkiego<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Jej nazwa wywodzi si\u0119 od d\u0142ugo\u015bci odpowiadaj\u0105cej szeroko\u015bci dwunastu palc\u00f3w \u2013 u doros\u0142ego cz\u0142owieka dwunastnica ma d\u0142ugo\u015b\u0107 oko\u0142o 25\u201330 centymetr\u00f3w. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 tej cz\u0119\u015bci jelita po\u0142o\u017cona jest zaotrzewnowo, dlatego dwunastnica pozostaje niemal nieruchoma<\/strong> w por\u00f3wnaniu z ruchomymi p\u0119tlami dalszych odcink\u00f3w jelita cienkiego.<\/p>\n\n\n\n Charakterystyczna budowa dwunastnicy o kszta\u0142cie litery C<\/strong> sprawia, \u017ce obejmuje\u00a0g\u0142ow\u0119 trzustki. Ich bliskie s\u0105siedztwo\u00a0ma istotne znaczenie kliniczne, poniewa\u017c stany zapalne trzustki mog\u0105 obejmowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c \u015bcian\u0119 dwunastnicy i odwrotnie.<\/p>\n\n\n\n Topograficznie dwunastnica dzieli si\u0119 na cztery cz\u0119\u015bci:<\/strong><\/p>\n\n\n\n \u015aciana dwunastnicy sk\u0142ada si\u0119 z b\u0142ony \u015bluzowej (\u015bluz\u00f3wki), pod\u015bluzowej, mi\u0119\u015bniowej oraz surowiczej. \u015aluz\u00f3wka<\/strong> zawiera liczne fa\u0142dy okr\u0119\u017cne i kosmki jelitowe \u2013 zwi\u0119kszaj\u0105 one powierzchni\u0119 wch\u0142aniania sk\u0142adnik\u00f3w pokarmowych. W warstwie pod\u015bluzowej znajduj\u0105 si\u0119 gruczo\u0142y Brunnera produkuj\u0105ce zasadow\u0105 wydzielin\u0119 chroni\u0105c\u0105 \u015bluz\u00f3wk\u0119 przed dzia\u0142aniem kwasu solnego. Bogate unaczynienie i unerwienie wp\u0142ywa na wysokie zdolno\u015bci regeneracyjne, ale jednocze\u015bnie sprawia, \u017ce uszkodzenia \u015bciany bywaj\u0105 bolesne i mog\u0105 szybko prowadzi\u0107 do stanu zapalnego.<\/p>\n\n\n\n W warunkach fizjologicznych dwunastnica pe\u0142ni istotn\u0105 funkcj\u0119 w organizmie \u2013 precyzyjnego czujnika chemicznego. Nie jest jedynie biernym przewodem transportuj\u0105cym\u00a0pokarm, lecz aktywnym o\u015brodkiem regulacji hormonalnej<\/strong>. Zaburzenia funkcji dwunastnicy mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na ca\u0142y uk\u0142ad\u00a0pokarmowy i gospodark\u0119 mineraln\u0105 organizmu.<\/p>\n\n\n <\/div>\n Podstawow\u0105 funkcj\u0105 dwunastnicy jest neutralizacja miazgi pokarmowej<\/strong> przedostaj\u0105cej si\u0119 z \u017co\u0142\u0105dka. Kontakt receptor\u00f3w dwunastnicy z kwa\u015bn\u0105 tre\u015bci\u0105 inicjuje wydzielanie hormon\u00f3w m.in. sekretyny. Stymuluje ona trzustk\u0119 do wydzielania wodorow\u0119glan\u00f3w, kt\u00f3re neutralizuj\u0105 zawarto\u015b\u0107 wydostaj\u0105c\u0105 si\u0119 z \u017co\u0142\u0105dka.<\/p>\n\n\n\n R\u00f3wnocze\u015bnie dochodzi do ograniczenia dalszego wydzielania kwasu solnego w \u017co\u0142\u0105dku<\/strong> \u2013 pH tre\u015bci pokarmowej wzrasta do poziomu umo\u017cliwiaj\u0105cego prawid\u0142owe dzia\u0142anie enzym\u00f3w trawiennych. Mechanizm ten chroni r\u00f3wnie\u017c \u015bluz\u00f3wk\u0119 przed uszkodzeniem i powstawaniem nad\u017cerek.<\/p>\n\n\n\n Dwunastnica odpowiada tak\u017ce za mieszanie pokarmu z \u017c\u00f3\u0142ci\u0105 i sokiem trzustkowym<\/strong>. Obecno\u015b\u0107 t\u0142uszcz\u00f3w pobudza wydzielanie cholecystokininy, kt\u00f3ra wywo\u0142uje skurcz p\u0119cherzyka \u017c\u00f3\u0142ciowego. \u017b\u00f3\u0142\u0107 umo\u017cliwia emulgacj\u0119 t\u0142uszcz\u00f3w, natomiast enzymy trzustkowe odpowiadaj\u0105 za rozk\u0142ad bia\u0142ek, t\u0142uszcz\u00f3w i w\u0119glowodan\u00f3w do prostszych cz\u0105steczek mo\u017cliwych do wch\u0142oni\u0119cia.<\/p>\n\n\n\n Narz\u0105d ten bierze r\u00f3wnie\u017c udzia\u0142 w regulacji motoryki przewodu pokarmowego<\/strong>. Odruch enterogastryczny spowalnia opr\u00f3\u017cnianie \u017co\u0142\u0105dka, gdy dwunastnica jest przeci\u0105\u017cona. Szczeg\u00f3lnie wyra\u017any jest on po obfitym, t\u0142ustym posi\u0142ku \u2013 uczucie ci\u0119\u017cko\u015bci i syto\u015bci utrzymuj\u0105ce si\u0119 przez wiele godzin po takim jedzeniu jest fizjologiczn\u0105 odpowiedzi\u0105, a nie problemem z trawieniem. Dzi\u0119ki temu pokarm nie przeci\u0105\u017ca dalszych cz\u0119\u015bci przewodu pokarmowego, a enzymy maj\u0105 czas, by\u00a0efektywniej prowadzi\u0107 procesy trawienia i wch\u0142aniania.<\/p>\n\n\n\n Dwunastnica odgrywa fundamentaln\u0105 rol\u0119 w procesie absorpcji \u017celaza, wapnia i magnezu<\/strong>. Dlatego chroniczne schorzenia dwunastnicy cz\u0119sto prowadz\u0105 do niedokrwisto\u015bci z niedoboru \u017celaza. W badaniach laboratoryjnych mo\u017ce objawia\u0107 si\u0119 ona obni\u017ceniem st\u0119\u017cenia ferrytyny<\/a>, hemoglobiny i zmniejszeniem obj\u0119to\u015bci krwinek czerwonych (MCV).<\/p>\n\n\n\n Choroba wrzodowa dwunastnicy polega na powstaniu ubytku<\/strong>, si\u0119gaj\u0105cego g\u0142\u0119bszych warstw \u015bciany narz\u0105du.<\/p>\n\n\n\n Istotnymi czynnikami ryzyka s\u0105: palenie papieros\u00f3w, nieregularne i nieprawid\u0142owe od\u017cywianie, stosowanie niesteroidowych lek\u00f3w przeciwzapalnych (NLPZ), hamuj\u0105cych syntez\u0119 prostaglandyn odpowiedzialnych za funkcje ochronne \u015bcian \u017co\u0142\u0105dka i dwunastnicy, przewlek\u0142y stres<\/a> (zwi\u0119kszaj\u0105cy wydzielanie kwasu \u017co\u0142\u0105dkowego). Bakteria Helicobacter pylori mo\u017ce wyst\u0119powa\u0107 w przewodzie pokarmowym osoby zdrowej (nosicielstwo) i nie powodowa\u0107 \u017cadnych niekorzystnych skutk\u00f3w, ale ma istotny udzia\u0142 w zaburzeniach naturalnych proces\u00f3w gojenia b\u0142ony \u015bluzowej i mo\u017ce przyczynia\u0107 si\u0119 do nawrot\u00f3w stan\u00f3w zapalnych.<\/p>\n\n\n\n Typowym objawem wrzod\u00f3w dwunastnicy jest b\u00f3l g\u0142odowy<\/strong> pojawiaj\u0105cy si\u0119 2\u20133 godziny po posi\u0142ku lub w godzinach nocnych. Dolegliwo\u015bci cz\u0119sto ust\u0119puj\u0105 po jedzeniu albo po zastosowaniu lek\u00f3w zoboj\u0119tniaj\u0105cych kwas. U cz\u0119\u015bci pacjent\u00f3w choroba przebiega skrycie, a pierwszym objawem bywa krwawienie z przewodu pokarmowego. Mo\u017ce ono prowadzi\u0107 do smolistych stolc\u00f3w, os\u0142abienia oraz anemii<\/a> mikrocytarnej.<\/p>\n\n\n\n Podstaw\u0105 diagnostyki pozostaje badanie endoskopowe g\u00f3rnego odcinka przewodu pokarmowego (<\/strong>gastroduodenoskopia, w uproszczeniu nazywana gastroskopi\u0105), kt\u00f3re umo\u017cliwia ocen\u0119 \u015bluz\u00f3wki, pobranie wycink\u00f3w oraz wykonanie test\u00f3w w kierunku H. pylori.<\/p>\n\n\n\n Leczenie obejmuje przyjmowanie inhibitor\u00f3w pompy protonowej<\/strong> zmniejszaj\u0105cych wydzielanie kwasu solnego. W razie ustalenia wskaza\u0144 (nie zawsze!) konieczna mo\u017ce by\u0107 eradykacja bakterii Helicobacter pylori za pomoc\u0105 antybiotyk\u00f3w. W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w odpowiednia terapia pozwala ograniczy\u0107 skutki choroby.<\/p>\n\n\n\n Jednym z najgro\u017aniejszych powik\u0142a\u0144 jest perforacja wrzodu<\/strong>. Pacjent odczuwa wtedy nag\u0142y, bardzo silny b\u00f3l brzucha okre\u015blany jako \u201ecios no\u017cem\u201d, kt\u00f3remu towarzyszy napi\u0119cie mi\u0119\u015bni brzucha i gwa\u0142towne pogorszenie stanu og\u00f3lnego. Taki stan wymaga pilnego leczenia chirurgicznego.<\/p>\n\n\n\n Ze wzgl\u0119du na wsp\u00f3\u0142czesne mo\u017cliwo\u015bci techniczne, cz\u0119sto nie jest konieczne leczenie operacyjne (za\u0142o\u017cenie szwu, wyj\u0105tkowo wyci\u0119cie cz\u0119\u015bci dwunastnicy) \u2013 miejsce krwawienia mo\u017ce zosta\u0107 zabezpieczone metod\u0105 endoskopow\u0105.<\/p>\n\n\n Zapalenie dwunastnicy (duodenitis) oznacza obecno\u015b\u0107 nacieku kom\u00f3rek zapalnych w obr\u0119bie b\u0142ony \u015bluzowej. Zmiany mog\u0105 mie\u0107 charakter \u0142agodny lub prowadzi\u0107 do nad\u017cerek i uszkodze\u0144 \u015bciany jelita. Najcz\u0119\u015bciej rozwijaj\u0105 si\u0119 wskutek zaburzenia r\u00f3wnowagi<\/strong> pomi\u0119dzy czynnikami agresywnymi a mechanizmami ochronnymi \u015bluz\u00f3wki.<\/p>\n\n\n\n Najcz\u0119stsz\u0105 postaci\u0105 jest zapalenie powstaj\u0105ce w wyniku d\u0142ugotrwa\u0142ego nara\u017cenia \u015bluz\u00f3wki na nadmiar kwasu solnego pochodz\u0105cego z \u017co\u0142\u0105dka. W odpowiedzi na ten bodziec dochodzi do tzw. metaplazji \u017co\u0142\u0105dkowej<\/strong> \u2013 fragmenty nab\u0142onka dwunastnicy zaczynaj\u0105 budow\u0105 kom\u00f3rek przypomina\u0107 nab\u0142onek \u017co\u0142\u0105dka. To zjawisko u\u0142atwia kolonizacj\u0119 przez Helicobacter pylori, co podtrzymuje proces zapalny w mechanizmie b\u0142\u0119dnego ko\u0142a.<\/p>\n\n\n\n Objawy stanu zapalnego<\/strong> dwunastnicy<\/strong> zwykle s\u0105 niespecyficzne i obejmuj\u0105 uczucie pe\u0142no\u015bci po posi\u0142ku, wzd\u0119cia, dyskomfort w g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci brzucha czy nudno\u015bci. Z tego powodu wielu pacjent\u00f3w przez d\u0142ugi czas bagatelizuje problem.<\/p>\n\n\n\n Leczenie polega przede wszystkim na eliminacji czynnika wywo\u0142uj\u0105cego stan zapalny. <\/strong>W zaka\u017ceniach bakteryjnych stosuje si\u0119 antybiotykoterapi\u0119, natomiast w zapaleniach reaktywnych istotne znaczenie ma modyfikacja diety, ograniczenie alkoholu i rzucenie palenia<\/a>. W wielu przypadkach poprawa nawyk\u00f3w \u017cywieniowych znacz\u0105co zmniejsza nasilenie objaw\u00f3w jeszcze przed pe\u0142nym zako\u0144czeniem leczenia farmakologicznego.<\/p>\n\n\n <\/div>\n Dwunastnica odgrywa istotn\u0105 rol\u0119 w absorpcji \u017celaza, wapnia i magnezu<\/strong>. Proces ten wymaga prawid\u0142owej budowy kosmk\u00f3w jelitowych oraz odpowiedniego pH tre\u015bci pokarmowej. Uszkodzenie powierzchni ch\u0142onnej mo\u017ce prowadzi\u0107 do d\u0142ugotrwa\u0142ych niedobor\u00f3w pokarmowych rozwijaj\u0105cych si\u0119 stopniowo przez wiele miesi\u0119cy.<\/p>\n\n\n\n Jednym z najlepiej poznanych przyk\u0142ad\u00f3w jest celiakia<\/a><\/strong> \u2013 choroba autoimmunologiczna, w kt\u00f3rej gluten u os\u00f3b predysponowanych genetycznie wywo\u0142uje reakcj\u0119 immunologiczn\u0105 prowadz\u0105c\u0105 do zaniku kosmk\u00f3w jelitowych. W efekcie dochodzi do zaburze\u0144 wch\u0142aniania \u017celaza, wapnia oraz witamin rozpuszczalnych w t\u0142uszczach (A, D, E, K).<\/p>\n\n\n\n Przebieg choroby<\/strong> bywa bardzo zr\u00f3\u017cnicowany: od klasycznej postaci z biegunk\u0105 i utrat\u0105 masy cia\u0142a po postacie sk\u0105poobjawowe \u2013 niewyja\u015bnion\u0105 niedokrwisto\u015b\u0107 z niedoboru \u017celaza, niski wzrost u dzieci, \u0142amliwo\u015b\u0107 paznokci czy zmiany sk\u00f3rne.<\/p>\n\n\n\n Wed\u0142ug aktualnych wytycznych diagnostyka opiera si\u0119 na badaniach serologicznych oraz na potwierdzeniu rozpoznania w biopsji wykonywanej podczas endoskopii. <\/strong>Standardem jest pobranie od 1 do 2 wycink\u00f3w z opuszki\u00a0dwunastnicy i co najmniej 4 z dalszej cz\u0119\u015bci, co zwi\u0119ksza wykrywalno\u015b\u0107 zmian o tzw. charakterze plackowatym.<\/p>\n\n\n\n Do zaburze\u0144 wch\u0142aniania dochodzi r\u00f3wnie\u017c po operacjach przewodu pokarmowego<\/strong> oraz w chorobach trzustki ograniczaj\u0105cych produkcj\u0119 enzym\u00f3w trawiennych. Nawet prawid\u0142owo zbudowana \u015bluz\u00f3wka nie jest wtedy w stanie efektywnie pobiera\u0107 sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych.<\/p>\n\n\n\n Powik\u0142ania zdrowotne<\/strong> obejmuj\u0105 m.in.: niedokrwisto\u015b\u0107, os\u0142abienie mi\u0119\u015bni, zaburzenia krzepni\u0119cia krwi oraz przewlek\u0142e zm\u0119czenie<\/a>. Diagnostyka zespo\u0142u z\u0142ego wch\u0142aniania wymaga kompleksowej oceny wsp\u00f3\u0142pracy\u00a0dwunastnicy, trzustki oraz dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych i trzustkowych.<\/p>\n\n\n\n Pierwotne nowotwory jelita cienkiego s\u0105 rzadkie i stanowi\u0105 oko\u0142o 3% wszystkich nowotwor\u00f3w z\u0142o\u015bliwych przewodu pokarmowego, jednak ich cz\u0119sto\u015b\u0107 w ostatnich dekadach systematycznie ro\u015bnie.<\/p>\n\n\n\n W\u015br\u00f3d nich najcz\u0119\u015bciej spotykanym typem histologicznym jest gruczolakorak<\/strong>, kt\u00f3ry rozwija si\u0119 w\u0142a\u015bnie w b\u0142onie \u015bluzowej dwunastnicy. Szczeg\u00f3ln\u0105 postaci\u0105 jest rak brodawki Vatera \u2013 rozwijaj\u0105cy si\u0119 w miejscu uj\u015bcia przewodu \u017c\u00f3\u0142ciowego wsp\u00f3lnego do dwunastnicy; jego pierwszym objawem mo\u017ce by\u0107 \u017c\u00f3\u0142taczka lub zapalenie trzustki<\/a>. Stanowi ponad po\u0142ow\u0119 gruczolakorak\u00f3w jelita cienkiego, co t\u0142umaczy si\u0119 m.in. sta\u0142\u0105 ekspozycj\u0105 \u015bluz\u00f3wki na wydzieliny woreczka \u017c\u00f3\u0142ciowego i trzustki.<\/p>\n\n\n\n Czynniki ryzyka<\/strong> obejmuj\u0105 predyspozycje genetyczne (polipowato\u015b\u0107 rodzinn\u0105 gruczolakowat\u0105, zesp\u00f3\u0142 Lyncha), celiaki\u0119 oraz chorob\u0119 Le\u015bniowskiego\u2013Crohna<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Pierwsze<\/strong> symptomy<\/strong> bywaj\u0105 ma\u0142o charakterystyczne i obejmuj\u0105 problemy z trawieniem (nudno\u015bci, utrat\u0119 apetytu, b\u00f3le brzucha) lub stopniowo narastaj\u0105c\u0105 anemi\u0119. Je\u015bli guz blokuje odp\u0142yw \u017c\u00f3\u0142ci w okolicy brodawki Vatera, w przebiegu choroby pojawia si\u0119 \u017c\u00f3\u0142taczka<\/a> mechaniczna, ciemne zabarwienie moczu i \u015bwi\u0105d sk\u00f3ry.<\/p>\n\n\n\n Do rzadszych schorze\u0144 nale\u017c\u0105 uchy\u0142ki dwunastnicy<\/strong> oraz zesp\u00f3\u0142 t\u0119tnicy krezkowej g\u00f3rnej<\/strong>, w kt\u00f3rym dochodzi do ucisku cz\u0119\u015bci poziomej jelita przez naczynia krwiono\u015bne. Pacjenci skar\u017c\u0105 si\u0119 wtedy na b\u00f3l po posi\u0142ku, uczucie pe\u0142no\u015bci i wymioty.<\/p>\n\n\n\n Diagnostyka<\/strong> opiera si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na endoskopii oraz badaniach obrazowych, takich jak USG standardowe przez pow\u0142oki brzuszne lub endoskopowe (EUSG), tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny. Wsp\u00f3\u0142czesne techniki pozwalaj\u0105 w wielu przypadkach usuwa\u0107 cz\u0119\u015b\u0107 zmian \u0142agodnych, np. gruczolak\u00f3w, bez konieczno\u015bci klasycznej operacji.<\/p>\n\n\n B\u00f3l dwunastnicy najcz\u0119\u015bciej lokalizuje si\u0119 w nadbrzuszu po prawej stronie i ma charakter b\u00f3lu g\u0142odowego ust\u0119puj\u0105cego po posi\u0142ku. B\u00f3l \u017co\u0142\u0105dka cz\u0119\u015bciej pojawia si\u0119 bezpo\u015brednio po jedzeniu i mo\u017ce towarzyszy\u0107 mu uczucie pe\u0142no\u015bci lub zgaga<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Podstawowym badaniem pozostaje badanie gastroskopowe umo\u017cliwiaj\u0105ce ocen\u0119 \u015bluz\u00f3wki jelita oraz pobranie wycink\u00f3w. Uzupe\u0142niaj\u0105co wykonuje si\u0119 morfologi\u0119 krwi<\/a>, ocen\u0119 poziomu \u017celaza i ferrytyny oraz badania obrazowe\u00a0jamy brzusznej.<\/p>\n\n\n\n Dieta opiera si\u0119 na zasadach lekkostrawno\u015bci<\/a>, ale szczeg\u00f3lnie wa\u017cna jest regularno\u015b\u0107 posi\u0142k\u00f3w i unikanie produkt\u00f3w nasilaj\u0105cych wydzielanie kwasu solnego, takich jak alkohol, ostre przyprawy czy nadmiar kawy.<\/p>\n\n\n\n Perforacja powoduje nag\u0142y, bardzo silny b\u00f3l brzucha po\u0142\u0105czony z napi\u0119ciem mi\u0119\u015bni brzucha, os\u0142abieniem i pogorszeniem stanu og\u00f3lnego. Jest to stan bezpo\u015bredniego zagro\u017cenia \u017cycia wymagaj\u0105cy pilnej pomocy chirurgicznej.<\/p>\n\n\n\n Dwunastnica odpowiada za neutralizacj\u0119 kwa\u015bnej tre\u015bci pokarmowej, koordynacj\u0119 wydzielania enzym\u00f3w trawiennych oraz pocz\u0105tkowe etapy wch\u0142aniania sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych. Zaburzenia jej funkcji mog\u0105 prowadzi\u0107 zar\u00f3wno do dolegliwo\u015bci b\u00f3lowych, jak i do\u00a0powa\u017cnych problem\u00f3w zdrowotnych.<\/p>\n\n\n\n Najcz\u0119stsze choroby tego odcinka przewodu pokarmowego obejmuj\u0105 uszkodzenia b\u0142ony \u015bluzowej\u00a0i stany zapalne zwi\u0105zane z zaka\u017ceniem Helicobacter pylori, stosowaniem NLPZ lub niew\u0142a\u015bciw\u0105 diet\u0105. <\/strong>Wczesna diagnostyka, odpowiednie leczenie i modyfikacja stylu \u017cycia pozwalaj\u0105 w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w skutecznie kontrolowa\u0107 objawy oraz zapobiega\u0107 powik\u0142aniom.<\/p>\n\n\n\n Szybkie reagowanie na objawy takie jak b\u00f3l w nadbrzuszu, cz\u0119ste wzd\u0119cia, anemia czy\u00a0utrata masy cia\u0142a zwi\u0119ksza szans\u0119 na wczesne wykrycie chor\u00f3b\u00a0\u017co\u0142\u0105dka i dwunastnicy. Zdrowie jelit przek\u0142ada si\u0119 na sprawno\u015b\u0107\u00a0uk\u0142adu pokarmowego i prawid\u0142owe funkcjonowanie organizmu.<\/p>\n\n\n <\/div>\n \n
\n Jakie s\u0105 najwa\u017cniejsze funkcje dwunastnicy w procesie trawienia?<\/h2>\n\n\n\n\n
Choroba wrzodowa dwunastnicy \u2013 przyczyny, objawy i diagnostyka<\/h2>\n\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nStan zapalny dwunastnicy (duodenitis) \u2013 dlaczego powstaje?<\/h2>\n\n\n\n
\n Zaburzenia wch\u0142aniania a dwunastnica<\/h2>\n\n\n\n\n
Nowotwory i rzadsze choroby dwunastnicy<\/h2>\n\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nFAQ \u2013 najcz\u0119\u015bciej zadawane pytania<\/h2>\n\n\n\n
Gdzie dok\u0142adnie „boli” dwunastnica i jak odr\u00f3\u017cni\u0107 ten b\u00f3l od b\u00f3lu \u017co\u0142\u0105dka?<\/h3>\n\n\n\n
Jakie badania krwi i obrazowe najlepiej oceniaj\u0105 stan dwunastnicy?<\/h3>\n\n\n\n
Czy dieta przy chorej dwunastnicy r\u00f3\u017cni si\u0119 od diety lekkostrawnej?<\/h3>\n\n\n\n
Jakie s\u0105 objawy p\u0119kni\u0119cia (perforacji) wrzodu dwunastnicy?<\/h3>\n\n\n\n
Podsumowanie<\/h2>\n\n\n\n