\n\n\n\n
Dieta zachodnia a rak jelita grubego \u2013 podsumowanie artyku\u0142u<\/h2>\n\n\n\n\n- Jak dieta zachodnia wp\u0142ywa na rozw\u00f3j raka jelita grubego?<\/strong> Model \u017cywienia oparty na \u017cywno\u015bci wysoko przetworzonej i t\u0142uszczach nasyconych niszczy barier\u0119 ochronn\u0105 jelit. Powoduje przewlek\u0142y stan zapalny oraz zaburza podzia\u0142y kom\u00f3rkowe nab\u0142onka.<\/li>\n\n\n\n
- Dlaczego spo\u017cywanie czerwonego mi\u0119sa zwi\u0119ksza ryzyko nowotworu jelita?<\/strong> Podczas obr\u00f3bki termicznej mi\u0119sa powstaj\u0105 zwi\u0105zki N-nitrozowe i aminy uszkadzaj\u0105ce DNA. Nadmiar \u017celaza hemowego i bia\u0142ka zwierz\u0119cego nasila procesy gnilne, tworz\u0105c toksyczny amoniak w jelitach.<\/li>\n\n\n\n
- W jaki spos\u00f3b b\u0142onnik pokarmowy chroni przed rakiem jelita grubego?<\/strong> B\u0142onnik skraca czas kontaktu kancerogen\u00f3w ze \u015bcian\u0105 jelita poprzez przyspieszenie pasa\u017cu. Bakterie przetwarzaj\u0105 go w ma\u015blan, kt\u00f3ry od\u017cywia zdrowe kom\u00f3rki i zmusza kom\u00f3rki rakowe do apoptozy.<\/li>\n\n\n\n
- Czy mikrobiota jelitowa ma znaczenie w profilaktyce onkologicznej?<\/strong> R\u00f3wnowaga bakterii jelitowych decyduje o sile uk\u0142adu odporno\u015bciowego. Odpowiednia suplementacja probiotykami i dieta ro\u015blinna hamuj\u0105 rozw\u00f3j drobnoustroj\u00f3w promuj\u0105cych procesy nowotworowe.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n\n\n \n \n\nZ tego artyku\u0142u dowiesz si\u0119:<\/h3>\n\n\n\n\n- Jelito jako ekosystem – dlaczego dieta ma znaczenie?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Wysokoprzetworzona \u017cywno\u015b\u0107 – wygoda kosztem zdrowia jelit<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Czerwone i przetworzone mi\u0119so<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Niedob\u00f3r b\u0142onnika – utrata naturalnej ochrony jelita<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Mikrobiota – cichy mediator mi\u0119dzy diet\u0105 a rakiem<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Profilaktyka \u017cywieniowa raka jelita grubego<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
![\"kup](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/epolmed-baner-promo-v2.webp\")
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nJelito jako ekosystem – dlaczego dieta ma znaczenie?<\/h2>\n\n\n\n
W jelicie grubym \u017cyje mikrobiota, z\u0142o\u017cona spo\u0142eczno\u015b\u0107 bakterii, kt\u00f3re metabolizuj\u0105 resztki pokarmowe, produkuj\u0105 bioaktywne metabolity i reguluj\u0105 odporno\u015b\u0107.<\/strong> To, czym karmimy siebie, karmimy r\u00f3wnie\u017c bakterie. Zmiana diety oznacza zmian\u0119 ich sk\u0142adu i funkcji, a w konsekwencji, zmian\u0119 \u015brodowiska, w kt\u00f3rym funkcjonuj\u0105 kom\u00f3rki nab\u0142onka jelita. Oczywi\u015bcie je\u015bli zmiany w sposobu \u017cywienia s\u0105 niekorzystne, przek\u0142ada si\u0119 to na niekorzystne zmiany w jelitach.<\/p>\n\n\n\nDieta zachodnia charakteryzuje si\u0119:<\/p>\n\n\n\n
\n- wysokim spo\u017cyciem \u017cywno\u015bci wysokoprzetworzonej,<\/li>\n\n\n\n
- du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 czerwonego i przetworzonego mi\u0119sa,<\/li>\n\n\n\n
- nisk\u0105 poda\u017c\u0105 b\u0142onnika<\/a>,<\/li>\n\n\n\n
- nadmiarem energii i t\u0142uszcz\u00f3w nasyconych.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
To po\u0142\u0105czenie nie dzia\u0142a jedynie na ilo\u015b\u0107 przyj\u0119tych kalorii, ale r\u00f3wnie\u017c sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych, czy potencjalnie szkodliwych substancji. Co po\u015brednio wp\u0142ywa na funkcjonowanie jelit, mikrobiot\u0119 i mechanizmy reguluj\u0105ce podzia\u0142y kom\u00f3rkowe.<\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n \n ![\"konsultacja](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/diabetolog-wizyta.webp\")
Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Wizyta<\/div>\n Konsultacja dietetyka<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n W\u0142a\u015bciwe nawyki \u017cywieniowe stanowi\u0105 fundament dobrego samopoczucia oraz profilaktyki wielu chor\u00f3b. Skonsultuj sw\u00f3j jad\u0142ospis ze specjalist\u0105, aby poprawi\u0107 kondycj\u0119 organizmu.<\/div>\n
\n od 170 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nWysokoprzetworzona \u017cywno\u015b\u0107 – wygoda kosztem zdrowia jelit<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nProdukty ultra-przetworzone s\u0105 projektowane pod k\u0105tem trwa\u0142o\u015bci, smaku i \u0142atwo\u015bci konsumpcji. Z punktu widzenia zdrowia i funkcjonowania jelita oznacza to zwykle ma\u0142o b\u0142onnika, du\u017co soli, cukr\u00f3w prostych i t\u0142uszcz\u00f3w<\/strong> oraz obecno\u015b\u0107 dodatk\u00f3w technologicznych. Wysokie spo\u017cycie takiej \u017cywo\u015bci wi\u0105\u017ce si\u0119 z oty\u0142o\u015bci\u0105<\/a>, cukrzyc\u0105<\/a>, chorobami uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia jak r\u00f3wnie\u017c z ryzykiem nowotworu jelita grubego.<\/p>\n\n\n\nProdukty przetworzone i ultraprzetworzone, co wi\u0105\u017ce si\u0119 z nadmiernym spo\u017cyciem energii i bezpo\u015bredni\u0105 ekspozycj\u0119 na dodatki do \u017cywno\u015bci, mog\u0105 sprzyja\u0107 karcynogenezie poprzez zaburzenia mikrobiomu jelitowego oraz przewlek\u0142y stan zapalny o niskim nasileniu.<\/p>\n\n\n
\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCzerwone i przetworzone mi\u0119so<\/h2>\n\n\n\n
Mi\u0119so samo w sobie nie jest jednoznacznie szkodliwe, bardziej jego ilo\u015b\u0107, cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 spo\u017cywania i forma przetwarzania maj\u0105 znaczenie. Badania potwierdzaj\u0105 zwi\u0105zek mi\u0119dzy spo\u017cyciem czerwonego oraz przetworzonego mi\u0119sa a ryzykiem wyst\u0119powania raka jelita grubego. <\/strong>Obserwuje si\u0119, \u017ce u os\u00f3b regularnie spo\u017cywaj\u0105cych mi\u0119so ryzyko rozwoju raka jelita grubego jest nawet o 20% wy\u017csze w por\u00f3wnaniu z osobami niespo\u017cywaj\u0105cymi mi\u0119sa lub spo\u017cywaj\u0105cymi je okazjonalnie. <\/p>\n\n\n\nCo wi\u0119cej, codzienne spo\u017cycie 50g przetworzonego mi\u0119sa w wi\u0119kszym stopniu zwi\u0119ksza ryzyko wyst\u0105pienia raka jelita grubego w por\u00f3wnaniu do codziennego spo\u017cycia 100g \u015bwie\u017cego czerwonego mi\u0119sa. <\/p>\n\n\n\n
Potencjalna szkodliwo\u015b\u0107 mi\u0119sa wi\u0105\u017ce si\u0119 z procesami technologicznymi, w wyniku kt\u00f3rych dochodzi do powstawania r\u00f3\u017cnych zwi\u0105zk\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 niekorzystne dla organizmu i wp\u0142ywa\u0107 na proces nowotworzenia. Podczas grillowania lub sma\u017cenia powstaj\u0105 heterocykliczne aminy i policykliczne w\u0119glowodory aromatyczne. <\/strong>S\u0105 to zwi\u0105zki zdolne do uszkadzania DNA kom\u00f3rek jelita. W mi\u0119sie przetworzonym stosowane s\u0105 dodatki azotan\u00f3w i azotyn\u00f3w, kt\u00f3re w \u015bwietle jelita mog\u0105 prowadzi\u0107 do powstawania zwi\u0105zk\u00f3w N-nitrozowych o dzia\u0142aniu genotoksycznym.<\/p>\n\n\n\nCo wi\u0119cej, szkodliwo\u015b\u0107 mo\u017ce wi\u0105za\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z sam\u0105 zawarto\u015bci\u0105 \u017celaza hemowego w czerwonym mi\u0119sie. Hem bierze udzia\u0142 w reakcji utleniania t\u0142uszcz\u00f3w, w kt\u00f3rej powstaj\u0105 produkty uszkadzaj\u0105ce b\u0142on\u0119 \u015bluzow\u0105 jelita i zwi\u0119kszaj\u0105ce proliferacj\u0119, czyli namna\u017canie kom\u00f3rek.<\/p>\n\n\n\n
Inn\u0105 kwesti\u0105 jest nadmiar bia\u0142ka zwierz\u0119cego w diecie. <\/strong>Taka sytuacja, r\u00f3wnie\u017c wi\u0105\u017ce si\u0119 z niekorzystnym dzia\u0142aniem na organizm cz\u0142owieka. Nadmiar bia\u0142ka docieraj\u0105cego do jelita grubego ulega fermentacji bakteryjnej, prowadz\u0105c do powstawania metabolit\u00f3w takich jak amoniak czy siarkowod\u00f3r, czyli substancji o dzia\u0142aniu cytotoksycznym i prozapalnym, kt\u00f3re ogrywaj\u0105 wa\u017cn\u0105 rol\u0119 podczas procesu powstawania kom\u00f3rek nowotworowych.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nNiedob\u00f3r b\u0142onnika – utrata naturalnej ochrony jelita<\/h2>\n\n\n\n
Jednym z najwa\u017cniejszych element\u00f3w r\u00f3\u017cni\u0105cych diet\u0119 tradycyjn\u0105 od zachodniej jest ilo\u015b\u0107 b\u0142onnika. Ma\u0142a zawarto\u015b\u0107 b\u0142onnika pokarmowego w diecie zwi\u0119ksza ryzyko raka jelita grubego, poniewa\u017c eliminuje szereg naturalnych mechanizm\u00f3w ochronnych <\/strong>dzia\u0142aj\u0105cych w \u015bwietle jelita i na poziomie kom\u00f3rkowym.<\/p>\n\n\n\nPo pierwsze przy niskim spo\u017cyciu b\u0142onnika nast\u0119puje mniejsze rozcie\u0144czenie kancerogen\u00f3w i d\u0142u\u017cszy kontakt z nab\u0142onkiem. B\u0142onnik zwi\u0119ksza obj\u0119to\u015b\u0107 mas ka\u0142owych. Wi\u0119ksza obj\u0119to\u015b\u0107 stolca oznacza rozcie\u0144czenie potencjalnych substancji rakotw\u00f3rczych obecnych w \u015bwietle jelita zar\u00f3wno tych pochodz\u0105cych z diety, jak i wytwarzanych przez bakterie.<\/p>\n\n\n\n
Przy niskim spo\u017cyciu b\u0142onnika obj\u0119to\u015b\u0107 stolca jest mniejsza, a tym samym st\u0119\u017cenie kancerogen\u00f3w w \u015bwietle jelita jest wy\u017csze. Dodatkowo wyd\u0142u\u017ca si\u0119 czas pasa\u017cu jelitowego, <\/strong>co oznacza d\u0142u\u017cszy kontakt kolonocyt\u00f3w z mutagennymi zwi\u0105zkami i zwi\u0119kszone ryzyko uszkodze\u0144 DNA.<\/p>\n\n\n\nMniejsze spo\u017cycie b\u0142onnika wi\u0105\u017ce si\u0119 r\u00f3wnie\u017c ze zwi\u0119kszeniem pH w jelicie, co oznacza wi\u0119cej bakteryjnych metabolit\u00f3w rakotw\u00f3rczych. Fermentacja b\u0142onnika przez mikrobiot\u0119 prowadzi do powstawania kr\u00f3tko\u0142a\u0144cuchowych kwas\u00f3w t\u0142uszczowych (SCFA), kt\u00f3re obni\u017caj\u0105 pH tre\u015bci jelitowej. Opr\u00f3cz zakwaszenia \u015brodowiska SCFA, g\u0142\u00f3wnie ma\u015blan, ma szereg prozdrowotnych w\u0142a\u015bciwo\u015bci,<\/strong> kt\u00f3re stanowi\u0105 ochron\u0119 przed procesem nowotworzenia. \u00a0Ma\u015blan<\/a> stanowi g\u0142\u00f3wne \u017ar\u00f3d\u0142o energii dla kolonocyt\u00f3w (kom\u00f3rek nab\u0142onka jelita), wspiera integralno\u015b\u0107 b\u0142ony \u015bluzowej, dzia\u0142a przeciwzapalnie, zwi\u0119ksza populacj\u0119 limfocyt\u00f3w T regulatorowych oraz obni\u017ca poziom cytokin prozapalnych.<\/p>\n\n\n\nPrzy niedoborze b\u0142onnika produkcja ma\u015blanu spada. Kom\u00f3rki nab\u0142onka trac\u0105 swoje podstawowe paliwo metaboliczne, a \u015brodowisko jelita przesuwa si\u0119 w kierunku prozapalnym, a przewlek\u0142y stan zapalny jest jednym z kluczowych czynnik\u00f3w promuj\u0105cych rozw\u00f3j raka jelita grubego.<\/p>\n\n\n\n
Co wa\u017cne, ma\u015blan nie tylko dzia\u0142a prewencyjnie, ale r\u00f3wnie\u017c mo\u017ce bezpo\u015brednio wp\u0142ywa\u0107 na kom\u00f3rki raka jelita grubego, poprzez zmniejszanie namna\u017cania kom\u00f3rek nowotworowych czy te\u017c indukcj\u0119 apoptozy<\/strong>, czyli zaprogramowanej \u015bmierci kom\u00f3rek.<\/p>\n\n\n\nKr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, b\u0142onnik nie jest jedynie \u201ebalastem\u201d, jest czynnikiem reguluj\u0105cym prac\u0119 jelit, a jego niedob\u00f3r znacznie obni\u017ca wielopoziomowy system ochronny przed kancerogenez\u0105.<\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n \n Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Wizyta<\/div>\n Konsultacja dietetyka<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n W\u0142a\u015bciwe nawyki \u017cywieniowe stanowi\u0105 fundament dobrego samopoczucia oraz profilaktyki wielu chor\u00f3b. Skonsultuj sw\u00f3j jad\u0142ospis ze specjalist\u0105, aby poprawi\u0107 kondycj\u0119 organizmu.<\/div>\n
\n od 170 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nMikrobiota – cichy mediator mi\u0119dzy diet\u0105 a rakiem<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nWsp\u00f3\u0142czesna medycyna coraz cz\u0119\u015bciej opisuje raka jelita grubego jako chorob\u0119 z\u0142o\u017con\u0105 z wielu czynnik\u00f3w, w tym ogromn\u0105 rol\u0119 odgrywa mikrobiota jelit. <\/p>\n\n\n\n
Dieta zachodnia sprzyja dysbiozie<\/a>, czyli zaburzeniu w sk\u0142adzie bakterii jelitowych. Obserwuje si\u0119 spadek bakterii produkuj\u0105cych ma\u015blan, wzrost bakterii metabolizuj\u0105cych bia\u0142ka<\/a>, a tak\u017ce zwi\u0119kszon\u0105 obecno\u015b\u0107 drobnoustroj\u00f3w powi\u0105zanych z rakiem jelita grubego. Badania eksperymentalne pokazuj\u0105, \u017ce taka mikrobiota mo\u017ce nasila\u0107 zapalenie, zaburza\u0107 sygnalizacj\u0119 kom\u00f3rkow\u0105 i promowa\u0107 procesy nowotworzenia.<\/p>\n\n\n\nCo ciekawe, zale\u017cno\u015b\u0107 jest dwukierunkowa. Zmieniona mikrobiota mo\u017ce sprzyja\u0107 rozwojowi raka, ale sam nowotw\u00f3r tak\u017ce zmienia \u015brodowisko jelita i sk\u0142ad bakterii.<\/p>\n\n\n\n
W zwi\u0105zku z czym, zar\u00f3wno w przypadku prewencji raka jelita grubego, jak i podczas aktywnej ju\u017c choroby, bardzo wa\u017cne jest zadbanie o r\u00f3wnowag\u0119 mikrobioty jelitowej. <\/strong>W tym celu bardzo istotna jest poda\u017c b\u0142onnika pokarmowego, kt\u00f3ry stanowi od\u017cywienie dla mikrobioty, a tym samym jest podstawowym substrat fermentacji, z kt\u00f3rej powstaj\u0105 kr\u00f3tko\u0142a\u0144cuchowe kwasy t\u0142uszczowe, przede wszystkim ma\u015blan. Wy\u017csze spo\u017cycie b\u0142onnika, zw\u0142aszcza z pe\u0142nych ziaren, wi\u0105\u017ce si\u0119 z ni\u017cszym ryzykiem raka jelita grubego.<\/p>\n\n\n\nW celu utrzymania r\u00f3wnowagi mikrobiologicznej wa\u017cna jest r\u00f3wnie\u017c odpowiednia suplementacja probiotykami<\/a>. Jednak, aby terapia probiotykami by\u0142a skuteczna, powinna by\u0107 dopasowana do potrzeb organizmu, czyli sk\u0142adu mikrobioty jelit jak i stanu zdrowia. Pomaga w tym badanie Mikrobioty jelit wykonywane z ka\u0142u.<\/p>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nProfilaktyka \u017cywieniowa raka jelita grubego<\/h2>\n\n\n\n
W \u015bwietle aktualnej wiedzy profilaktyka \u017cywieniowa raka jelita grubego nie opiera si\u0119 na eliminacji jednego \u201eszkodliwego\u201d produktu. To nie jest kwestia wykluczenia konkretnego sk\u0142adnika, lecz zmiany ca\u0142ego wzorca \u017cywieniowego. Liczy si\u0119 d\u0142ugofalowy model diety, kt\u00f3ry wp\u0142ywa na \u015brodowisko jelit, stan zapalny, metabolizm oraz mikrobiot\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Na \u015bwiecie obserwuje si\u0119 wyra\u017ane r\u00f3\u017cnice w cz\u0119sto\u015bci wyst\u0119powania raka jelita grubego, kt\u00f3re koreluj\u0105 z nawykami \u017cywieniowymi poszczeg\u00f3lnych populacji. Kraje, kt\u00f3re tradycyjnie stosowa\u0142y diet\u0119 \u015br\u00f3dziemnomorsk\u0105<\/a>, historycznie charakteryzowa\u0142y si\u0119 ni\u017csz\u0105 zapadalno\u015bci\u0105. Jednak wsp\u00f3\u0142czesna \u201ezachodnia\u201d modyfikacja tej diety wysokokaloryczna, wysokot\u0142uszczowa i ubogob\u0142onnikowa zmienia ten obraz.<\/p>\n\n\n\nW zwi\u0105zku z tym, w celu prewencji raka jelita grubego nale\u017cy wdro\u017cy\u0107 kluczowe zasady \u017cywienia<\/strong> takie jak:<\/p>\n\n\n\n\n- Ograniczenie \u017cywno\u015bci wysokoprzetworzonej – fast food, s\u0142odycze i gotowe dania zwi\u0119kszaj\u0105 stan zapalny i zaburzaj\u0105 mikrobiot\u0119.<\/li>\n\n\n\n
- Redukcja czerwonego i przetworzonego mi\u0119sa – zmniejsza produkcj\u0119 zwi\u0105zk\u00f3w rakotw\u00f3rczych i sprzyja r\u00f3wnowadze mikrobioty.<\/li>\n\n\n\n
- Wi\u0119cej b\u0142onnika – warzywa, owoce, pe\u0142ne ziarna i ro\u015bliny str\u0105czkowe wspieraj\u0105 produkcj\u0119 korzystnych kwas\u00f3w t\u0142uszczowych (np. ma\u015blanu), rozcie\u0144czaj\u0105 substancje rakotw\u00f3rcze i przyspieszaj\u0105 pasa\u017c jelitowy.<\/li>\n\n\n\n
- Stosowanie urozmaiconej diety opartej na produktach ro\u015blinnych – wspiera r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 mikrobioty, w tym sprzyja wzrostowi bakterii ochronnych, a ogranicza te prozapalne.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
D\u0142ugofalowe stosowanie takiego wzorca \u017cywieniowego, przypominaj\u0105cego tradycyjn\u0105 diet\u0119 \u015br\u00f3dziemnomorsk\u0105, pomaga kszta\u0142towa\u0107 zdrowe \u015brodowisko jelita<\/strong> i zmniejsza ryzyko rozwoju raka jelita grubego.<\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n\n\n\n
Z tego artyku\u0142u dowiesz si\u0119:<\/h3>\n\n\n\n\n- Jelito jako ekosystem – dlaczego dieta ma znaczenie?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Wysokoprzetworzona \u017cywno\u015b\u0107 – wygoda kosztem zdrowia jelit<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Czerwone i przetworzone mi\u0119so<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Niedob\u00f3r b\u0142onnika – utrata naturalnej ochrony jelita<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Mikrobiota – cichy mediator mi\u0119dzy diet\u0105 a rakiem<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Profilaktyka \u017cywieniowa raka jelita grubego<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nJelito jako ekosystem – dlaczego dieta ma znaczenie?<\/h2>\n\n\n\n
W jelicie grubym \u017cyje mikrobiota, z\u0142o\u017cona spo\u0142eczno\u015b\u0107 bakterii, kt\u00f3re metabolizuj\u0105 resztki pokarmowe, produkuj\u0105 bioaktywne metabolity i reguluj\u0105 odporno\u015b\u0107.<\/strong> To, czym karmimy siebie, karmimy r\u00f3wnie\u017c bakterie. Zmiana diety oznacza zmian\u0119 ich sk\u0142adu i funkcji, a w konsekwencji, zmian\u0119 \u015brodowiska, w kt\u00f3rym funkcjonuj\u0105 kom\u00f3rki nab\u0142onka jelita. Oczywi\u015bcie je\u015bli zmiany w sposobu \u017cywienia s\u0105 niekorzystne, przek\u0142ada si\u0119 to na niekorzystne zmiany w jelitach.<\/p>\n\n\n\nDieta zachodnia charakteryzuje si\u0119:<\/p>\n\n\n\n
\n- wysokim spo\u017cyciem \u017cywno\u015bci wysokoprzetworzonej,<\/li>\n\n\n\n
- du\u017c\u0105 ilo\u015bci\u0105 czerwonego i przetworzonego mi\u0119sa,<\/li>\n\n\n\n
- nisk\u0105 poda\u017c\u0105 b\u0142onnika<\/a>,<\/li>\n\n\n\n
- nadmiarem energii i t\u0142uszcz\u00f3w nasyconych.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
To po\u0142\u0105czenie nie dzia\u0142a jedynie na ilo\u015b\u0107 przyj\u0119tych kalorii, ale r\u00f3wnie\u017c sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych, czy potencjalnie szkodliwych substancji. Co po\u015brednio wp\u0142ywa na funkcjonowanie jelit, mikrobiot\u0119 i mechanizmy reguluj\u0105ce podzia\u0142y kom\u00f3rkowe.<\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n \n Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Wizyta<\/div>\n Konsultacja dietetyka<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n W\u0142a\u015bciwe nawyki \u017cywieniowe stanowi\u0105 fundament dobrego samopoczucia oraz profilaktyki wielu chor\u00f3b. Skonsultuj sw\u00f3j jad\u0142ospis ze specjalist\u0105, aby poprawi\u0107 kondycj\u0119 organizmu.<\/div>\n
\n od 170 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nWysokoprzetworzona \u017cywno\u015b\u0107 – wygoda kosztem zdrowia jelit<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nProdukty ultra-przetworzone s\u0105 projektowane pod k\u0105tem trwa\u0142o\u015bci, smaku i \u0142atwo\u015bci konsumpcji. Z punktu widzenia zdrowia i funkcjonowania jelita oznacza to zwykle ma\u0142o b\u0142onnika, du\u017co soli, cukr\u00f3w prostych i t\u0142uszcz\u00f3w<\/strong> oraz obecno\u015b\u0107 dodatk\u00f3w technologicznych. Wysokie spo\u017cycie takiej \u017cywo\u015bci wi\u0105\u017ce si\u0119 z oty\u0142o\u015bci\u0105<\/a>, cukrzyc\u0105<\/a>, chorobami uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia jak r\u00f3wnie\u017c z ryzykiem nowotworu jelita grubego.<\/p>\n\n\n\nProdukty przetworzone i ultraprzetworzone, co wi\u0105\u017ce si\u0119 z nadmiernym spo\u017cyciem energii i bezpo\u015bredni\u0105 ekspozycj\u0119 na dodatki do \u017cywno\u015bci, mog\u0105 sprzyja\u0107 karcynogenezie poprzez zaburzenia mikrobiomu jelitowego oraz przewlek\u0142y stan zapalny o niskim nasileniu.<\/p>\n\n\n
\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCzerwone i przetworzone mi\u0119so<\/h2>\n\n\n\n
Mi\u0119so samo w sobie nie jest jednoznacznie szkodliwe, bardziej jego ilo\u015b\u0107, cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 spo\u017cywania i forma przetwarzania maj\u0105 znaczenie. Badania potwierdzaj\u0105 zwi\u0105zek mi\u0119dzy spo\u017cyciem czerwonego oraz przetworzonego mi\u0119sa a ryzykiem wyst\u0119powania raka jelita grubego. <\/strong>Obserwuje si\u0119, \u017ce u os\u00f3b regularnie spo\u017cywaj\u0105cych mi\u0119so ryzyko rozwoju raka jelita grubego jest nawet o 20% wy\u017csze w por\u00f3wnaniu z osobami niespo\u017cywaj\u0105cymi mi\u0119sa lub spo\u017cywaj\u0105cymi je okazjonalnie. <\/p>\n\n\n\nCo wi\u0119cej, codzienne spo\u017cycie 50g przetworzonego mi\u0119sa w wi\u0119kszym stopniu zwi\u0119ksza ryzyko wyst\u0105pienia raka jelita grubego w por\u00f3wnaniu do codziennego spo\u017cycia 100g \u015bwie\u017cego czerwonego mi\u0119sa. <\/p>\n\n\n\n
Potencjalna szkodliwo\u015b\u0107 mi\u0119sa wi\u0105\u017ce si\u0119 z procesami technologicznymi, w wyniku kt\u00f3rych dochodzi do powstawania r\u00f3\u017cnych zwi\u0105zk\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 niekorzystne dla organizmu i wp\u0142ywa\u0107 na proces nowotworzenia. Podczas grillowania lub sma\u017cenia powstaj\u0105 heterocykliczne aminy i policykliczne w\u0119glowodory aromatyczne. <\/strong>S\u0105 to zwi\u0105zki zdolne do uszkadzania DNA kom\u00f3rek jelita. W mi\u0119sie przetworzonym stosowane s\u0105 dodatki azotan\u00f3w i azotyn\u00f3w, kt\u00f3re w \u015bwietle jelita mog\u0105 prowadzi\u0107 do powstawania zwi\u0105zk\u00f3w N-nitrozowych o dzia\u0142aniu genotoksycznym.<\/p>\n\n\n\nCo wi\u0119cej, szkodliwo\u015b\u0107 mo\u017ce wi\u0105za\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z sam\u0105 zawarto\u015bci\u0105 \u017celaza hemowego w czerwonym mi\u0119sie. Hem bierze udzia\u0142 w reakcji utleniania t\u0142uszcz\u00f3w, w kt\u00f3rej powstaj\u0105 produkty uszkadzaj\u0105ce b\u0142on\u0119 \u015bluzow\u0105 jelita i zwi\u0119kszaj\u0105ce proliferacj\u0119, czyli namna\u017canie kom\u00f3rek.<\/p>\n\n\n\n
Inn\u0105 kwesti\u0105 jest nadmiar bia\u0142ka zwierz\u0119cego w diecie. <\/strong>Taka sytuacja, r\u00f3wnie\u017c wi\u0105\u017ce si\u0119 z niekorzystnym dzia\u0142aniem na organizm cz\u0142owieka. Nadmiar bia\u0142ka docieraj\u0105cego do jelita grubego ulega fermentacji bakteryjnej, prowadz\u0105c do powstawania metabolit\u00f3w takich jak amoniak czy siarkowod\u00f3r, czyli substancji o dzia\u0142aniu cytotoksycznym i prozapalnym, kt\u00f3re ogrywaj\u0105 wa\u017cn\u0105 rol\u0119 podczas procesu powstawania kom\u00f3rek nowotworowych.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nNiedob\u00f3r b\u0142onnika – utrata naturalnej ochrony jelita<\/h2>\n\n\n\n
Jednym z najwa\u017cniejszych element\u00f3w r\u00f3\u017cni\u0105cych diet\u0119 tradycyjn\u0105 od zachodniej jest ilo\u015b\u0107 b\u0142onnika. Ma\u0142a zawarto\u015b\u0107 b\u0142onnika pokarmowego w diecie zwi\u0119ksza ryzyko raka jelita grubego, poniewa\u017c eliminuje szereg naturalnych mechanizm\u00f3w ochronnych <\/strong>dzia\u0142aj\u0105cych w \u015bwietle jelita i na poziomie kom\u00f3rkowym.<\/p>\n\n\n\nPo pierwsze przy niskim spo\u017cyciu b\u0142onnika nast\u0119puje mniejsze rozcie\u0144czenie kancerogen\u00f3w i d\u0142u\u017cszy kontakt z nab\u0142onkiem. B\u0142onnik zwi\u0119ksza obj\u0119to\u015b\u0107 mas ka\u0142owych. Wi\u0119ksza obj\u0119to\u015b\u0107 stolca oznacza rozcie\u0144czenie potencjalnych substancji rakotw\u00f3rczych obecnych w \u015bwietle jelita zar\u00f3wno tych pochodz\u0105cych z diety, jak i wytwarzanych przez bakterie.<\/p>\n\n\n\n
Przy niskim spo\u017cyciu b\u0142onnika obj\u0119to\u015b\u0107 stolca jest mniejsza, a tym samym st\u0119\u017cenie kancerogen\u00f3w w \u015bwietle jelita jest wy\u017csze. Dodatkowo wyd\u0142u\u017ca si\u0119 czas pasa\u017cu jelitowego, <\/strong>co oznacza d\u0142u\u017cszy kontakt kolonocyt\u00f3w z mutagennymi zwi\u0105zkami i zwi\u0119kszone ryzyko uszkodze\u0144 DNA.<\/p>\n\n\n\nMniejsze spo\u017cycie b\u0142onnika wi\u0105\u017ce si\u0119 r\u00f3wnie\u017c ze zwi\u0119kszeniem pH w jelicie, co oznacza wi\u0119cej bakteryjnych metabolit\u00f3w rakotw\u00f3rczych. Fermentacja b\u0142onnika przez mikrobiot\u0119 prowadzi do powstawania kr\u00f3tko\u0142a\u0144cuchowych kwas\u00f3w t\u0142uszczowych (SCFA), kt\u00f3re obni\u017caj\u0105 pH tre\u015bci jelitowej. Opr\u00f3cz zakwaszenia \u015brodowiska SCFA, g\u0142\u00f3wnie ma\u015blan, ma szereg prozdrowotnych w\u0142a\u015bciwo\u015bci,<\/strong> kt\u00f3re stanowi\u0105 ochron\u0119 przed procesem nowotworzenia. \u00a0Ma\u015blan<\/a> stanowi g\u0142\u00f3wne \u017ar\u00f3d\u0142o energii dla kolonocyt\u00f3w (kom\u00f3rek nab\u0142onka jelita), wspiera integralno\u015b\u0107 b\u0142ony \u015bluzowej, dzia\u0142a przeciwzapalnie, zwi\u0119ksza populacj\u0119 limfocyt\u00f3w T regulatorowych oraz obni\u017ca poziom cytokin prozapalnych.<\/p>\n\n\n\nPrzy niedoborze b\u0142onnika produkcja ma\u015blanu spada. Kom\u00f3rki nab\u0142onka trac\u0105 swoje podstawowe paliwo metaboliczne, a \u015brodowisko jelita przesuwa si\u0119 w kierunku prozapalnym, a przewlek\u0142y stan zapalny jest jednym z kluczowych czynnik\u00f3w promuj\u0105cych rozw\u00f3j raka jelita grubego.<\/p>\n\n\n\n
Co wa\u017cne, ma\u015blan nie tylko dzia\u0142a prewencyjnie, ale r\u00f3wnie\u017c mo\u017ce bezpo\u015brednio wp\u0142ywa\u0107 na kom\u00f3rki raka jelita grubego, poprzez zmniejszanie namna\u017cania kom\u00f3rek nowotworowych czy te\u017c indukcj\u0119 apoptozy<\/strong>, czyli zaprogramowanej \u015bmierci kom\u00f3rek.<\/p>\n\n\n\nKr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, b\u0142onnik nie jest jedynie \u201ebalastem\u201d, jest czynnikiem reguluj\u0105cym prac\u0119 jelit, a jego niedob\u00f3r znacznie obni\u017ca wielopoziomowy system ochronny przed kancerogenez\u0105.<\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n \n Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Wizyta<\/div>\n Konsultacja dietetyka<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n W\u0142a\u015bciwe nawyki \u017cywieniowe stanowi\u0105 fundament dobrego samopoczucia oraz profilaktyki wielu chor\u00f3b. Skonsultuj sw\u00f3j jad\u0142ospis ze specjalist\u0105, aby poprawi\u0107 kondycj\u0119 organizmu.<\/div>\n
\n od 170 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nMikrobiota – cichy mediator mi\u0119dzy diet\u0105 a rakiem<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nWsp\u00f3\u0142czesna medycyna coraz cz\u0119\u015bciej opisuje raka jelita grubego jako chorob\u0119 z\u0142o\u017con\u0105 z wielu czynnik\u00f3w, w tym ogromn\u0105 rol\u0119 odgrywa mikrobiota jelit. <\/p>\n\n\n\n
Dieta zachodnia sprzyja dysbiozie<\/a>, czyli zaburzeniu w sk\u0142adzie bakterii jelitowych. Obserwuje si\u0119 spadek bakterii produkuj\u0105cych ma\u015blan, wzrost bakterii metabolizuj\u0105cych bia\u0142ka<\/a>, a tak\u017ce zwi\u0119kszon\u0105 obecno\u015b\u0107 drobnoustroj\u00f3w powi\u0105zanych z rakiem jelita grubego. Badania eksperymentalne pokazuj\u0105, \u017ce taka mikrobiota mo\u017ce nasila\u0107 zapalenie, zaburza\u0107 sygnalizacj\u0119 kom\u00f3rkow\u0105 i promowa\u0107 procesy nowotworzenia.<\/p>\n\n\n\nCo ciekawe, zale\u017cno\u015b\u0107 jest dwukierunkowa. Zmieniona mikrobiota mo\u017ce sprzyja\u0107 rozwojowi raka, ale sam nowotw\u00f3r tak\u017ce zmienia \u015brodowisko jelita i sk\u0142ad bakterii.<\/p>\n\n\n\n
W zwi\u0105zku z czym, zar\u00f3wno w przypadku prewencji raka jelita grubego, jak i podczas aktywnej ju\u017c choroby, bardzo wa\u017cne jest zadbanie o r\u00f3wnowag\u0119 mikrobioty jelitowej. <\/strong>W tym celu bardzo istotna jest poda\u017c b\u0142onnika pokarmowego, kt\u00f3ry stanowi od\u017cywienie dla mikrobioty, a tym samym jest podstawowym substrat fermentacji, z kt\u00f3rej powstaj\u0105 kr\u00f3tko\u0142a\u0144cuchowe kwasy t\u0142uszczowe, przede wszystkim ma\u015blan. Wy\u017csze spo\u017cycie b\u0142onnika, zw\u0142aszcza z pe\u0142nych ziaren, wi\u0105\u017ce si\u0119 z ni\u017cszym ryzykiem raka jelita grubego.<\/p>\n\n\n\nW celu utrzymania r\u00f3wnowagi mikrobiologicznej wa\u017cna jest r\u00f3wnie\u017c odpowiednia suplementacja probiotykami<\/a>. Jednak, aby terapia probiotykami by\u0142a skuteczna, powinna by\u0107 dopasowana do potrzeb organizmu, czyli sk\u0142adu mikrobioty jelit jak i stanu zdrowia. Pomaga w tym badanie Mikrobioty jelit wykonywane z ka\u0142u.<\/p>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nProfilaktyka \u017cywieniowa raka jelita grubego<\/h2>\n\n\n\n
W \u015bwietle aktualnej wiedzy profilaktyka \u017cywieniowa raka jelita grubego nie opiera si\u0119 na eliminacji jednego \u201eszkodliwego\u201d produktu. To nie jest kwestia wykluczenia konkretnego sk\u0142adnika, lecz zmiany ca\u0142ego wzorca \u017cywieniowego. Liczy si\u0119 d\u0142ugofalowy model diety, kt\u00f3ry wp\u0142ywa na \u015brodowisko jelit, stan zapalny, metabolizm oraz mikrobiot\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Na \u015bwiecie obserwuje si\u0119 wyra\u017ane r\u00f3\u017cnice w cz\u0119sto\u015bci wyst\u0119powania raka jelita grubego, kt\u00f3re koreluj\u0105 z nawykami \u017cywieniowymi poszczeg\u00f3lnych populacji. Kraje, kt\u00f3re tradycyjnie stosowa\u0142y diet\u0119 \u015br\u00f3dziemnomorsk\u0105<\/a>, historycznie charakteryzowa\u0142y si\u0119 ni\u017csz\u0105 zapadalno\u015bci\u0105. Jednak wsp\u00f3\u0142czesna \u201ezachodnia\u201d modyfikacja tej diety wysokokaloryczna, wysokot\u0142uszczowa i ubogob\u0142onnikowa zmienia ten obraz.<\/p>\n\n\n\nW zwi\u0105zku z tym, w celu prewencji raka jelita grubego nale\u017cy wdro\u017cy\u0107 kluczowe zasady \u017cywienia<\/strong> takie jak:<\/p>\n\n\n\n\n- Ograniczenie \u017cywno\u015bci wysokoprzetworzonej – fast food, s\u0142odycze i gotowe dania zwi\u0119kszaj\u0105 stan zapalny i zaburzaj\u0105 mikrobiot\u0119.<\/li>\n\n\n\n
- Redukcja czerwonego i przetworzonego mi\u0119sa – zmniejsza produkcj\u0119 zwi\u0105zk\u00f3w rakotw\u00f3rczych i sprzyja r\u00f3wnowadze mikrobioty.<\/li>\n\n\n\n
- Wi\u0119cej b\u0142onnika – warzywa, owoce, pe\u0142ne ziarna i ro\u015bliny str\u0105czkowe wspieraj\u0105 produkcj\u0119 korzystnych kwas\u00f3w t\u0142uszczowych (np. ma\u015blanu), rozcie\u0144czaj\u0105 substancje rakotw\u00f3rcze i przyspieszaj\u0105 pasa\u017c jelitowy.<\/li>\n\n\n\n
- Stosowanie urozmaiconej diety opartej na produktach ro\u015blinnych – wspiera r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 mikrobioty, w tym sprzyja wzrostowi bakterii ochronnych, a ogranicza te prozapalne.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
D\u0142ugofalowe stosowanie takiego wzorca \u017cywieniowego, przypominaj\u0105cego tradycyjn\u0105 diet\u0119 \u015br\u00f3dziemnomorsk\u0105, pomaga kszta\u0142towa\u0107 zdrowe \u015brodowisko jelita<\/strong> i zmniejsza ryzyko rozwoju raka jelita grubego.<\/p>\n\n\n <\/div>\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nJelito jako ekosystem – dlaczego dieta ma znaczenie?<\/h2>\n\n\n\n
W jelicie grubym \u017cyje mikrobiota, z\u0142o\u017cona spo\u0142eczno\u015b\u0107 bakterii, kt\u00f3re metabolizuj\u0105 resztki pokarmowe, produkuj\u0105 bioaktywne metabolity i reguluj\u0105 odporno\u015b\u0107.<\/strong> To, czym karmimy siebie, karmimy r\u00f3wnie\u017c bakterie. Zmiana diety oznacza zmian\u0119 ich sk\u0142adu i funkcji, a w konsekwencji, zmian\u0119 \u015brodowiska, w kt\u00f3rym funkcjonuj\u0105 kom\u00f3rki nab\u0142onka jelita. Oczywi\u015bcie je\u015bli zmiany w sposobu \u017cywienia s\u0105 niekorzystne, przek\u0142ada si\u0119 to na niekorzystne zmiany w jelitach.<\/p>\n\n\n\n Dieta zachodnia charakteryzuje si\u0119:<\/p>\n\n\n\n To po\u0142\u0105czenie nie dzia\u0142a jedynie na ilo\u015b\u0107 przyj\u0119tych kalorii, ale r\u00f3wnie\u017c sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych, czy potencjalnie szkodliwych substancji. Co po\u015brednio wp\u0142ywa na funkcjonowanie jelit, mikrobiot\u0119 i mechanizmy reguluj\u0105ce podzia\u0142y kom\u00f3rkowe.<\/p>\n\n\n <\/div>\n Produkty ultra-przetworzone s\u0105 projektowane pod k\u0105tem trwa\u0142o\u015bci, smaku i \u0142atwo\u015bci konsumpcji. Z punktu widzenia zdrowia i funkcjonowania jelita oznacza to zwykle ma\u0142o b\u0142onnika, du\u017co soli, cukr\u00f3w prostych i t\u0142uszcz\u00f3w<\/strong> oraz obecno\u015b\u0107 dodatk\u00f3w technologicznych. Wysokie spo\u017cycie takiej \u017cywo\u015bci wi\u0105\u017ce si\u0119 z oty\u0142o\u015bci\u0105<\/a>, cukrzyc\u0105<\/a>, chorobami uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia jak r\u00f3wnie\u017c z ryzykiem nowotworu jelita grubego.<\/p>\n\n\n\n Produkty przetworzone i ultraprzetworzone, co wi\u0105\u017ce si\u0119 z nadmiernym spo\u017cyciem energii i bezpo\u015bredni\u0105 ekspozycj\u0119 na dodatki do \u017cywno\u015bci, mog\u0105 sprzyja\u0107 karcynogenezie poprzez zaburzenia mikrobiomu jelitowego oraz przewlek\u0142y stan zapalny o niskim nasileniu.<\/p>\n\n\n Mi\u0119so samo w sobie nie jest jednoznacznie szkodliwe, bardziej jego ilo\u015b\u0107, cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 spo\u017cywania i forma przetwarzania maj\u0105 znaczenie. Badania potwierdzaj\u0105 zwi\u0105zek mi\u0119dzy spo\u017cyciem czerwonego oraz przetworzonego mi\u0119sa a ryzykiem wyst\u0119powania raka jelita grubego. <\/strong>Obserwuje si\u0119, \u017ce u os\u00f3b regularnie spo\u017cywaj\u0105cych mi\u0119so ryzyko rozwoju raka jelita grubego jest nawet o 20% wy\u017csze w por\u00f3wnaniu z osobami niespo\u017cywaj\u0105cymi mi\u0119sa lub spo\u017cywaj\u0105cymi je okazjonalnie. <\/p>\n\n\n\n Co wi\u0119cej, codzienne spo\u017cycie 50g przetworzonego mi\u0119sa w wi\u0119kszym stopniu zwi\u0119ksza ryzyko wyst\u0105pienia raka jelita grubego w por\u00f3wnaniu do codziennego spo\u017cycia 100g \u015bwie\u017cego czerwonego mi\u0119sa. <\/p>\n\n\n\n Potencjalna szkodliwo\u015b\u0107 mi\u0119sa wi\u0105\u017ce si\u0119 z procesami technologicznymi, w wyniku kt\u00f3rych dochodzi do powstawania r\u00f3\u017cnych zwi\u0105zk\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 niekorzystne dla organizmu i wp\u0142ywa\u0107 na proces nowotworzenia. Podczas grillowania lub sma\u017cenia powstaj\u0105 heterocykliczne aminy i policykliczne w\u0119glowodory aromatyczne. <\/strong>S\u0105 to zwi\u0105zki zdolne do uszkadzania DNA kom\u00f3rek jelita. W mi\u0119sie przetworzonym stosowane s\u0105 dodatki azotan\u00f3w i azotyn\u00f3w, kt\u00f3re w \u015bwietle jelita mog\u0105 prowadzi\u0107 do powstawania zwi\u0105zk\u00f3w N-nitrozowych o dzia\u0142aniu genotoksycznym.<\/p>\n\n\n\n Co wi\u0119cej, szkodliwo\u015b\u0107 mo\u017ce wi\u0105za\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c z sam\u0105 zawarto\u015bci\u0105 \u017celaza hemowego w czerwonym mi\u0119sie. Hem bierze udzia\u0142 w reakcji utleniania t\u0142uszcz\u00f3w, w kt\u00f3rej powstaj\u0105 produkty uszkadzaj\u0105ce b\u0142on\u0119 \u015bluzow\u0105 jelita i zwi\u0119kszaj\u0105ce proliferacj\u0119, czyli namna\u017canie kom\u00f3rek.<\/p>\n\n\n\n Inn\u0105 kwesti\u0105 jest nadmiar bia\u0142ka zwierz\u0119cego w diecie. <\/strong>Taka sytuacja, r\u00f3wnie\u017c wi\u0105\u017ce si\u0119 z niekorzystnym dzia\u0142aniem na organizm cz\u0142owieka. Nadmiar bia\u0142ka docieraj\u0105cego do jelita grubego ulega fermentacji bakteryjnej, prowadz\u0105c do powstawania metabolit\u00f3w takich jak amoniak czy siarkowod\u00f3r, czyli substancji o dzia\u0142aniu cytotoksycznym i prozapalnym, kt\u00f3re ogrywaj\u0105 wa\u017cn\u0105 rol\u0119 podczas procesu powstawania kom\u00f3rek nowotworowych.<\/p>\n\n\n\n Jednym z najwa\u017cniejszych element\u00f3w r\u00f3\u017cni\u0105cych diet\u0119 tradycyjn\u0105 od zachodniej jest ilo\u015b\u0107 b\u0142onnika. Ma\u0142a zawarto\u015b\u0107 b\u0142onnika pokarmowego w diecie zwi\u0119ksza ryzyko raka jelita grubego, poniewa\u017c eliminuje szereg naturalnych mechanizm\u00f3w ochronnych <\/strong>dzia\u0142aj\u0105cych w \u015bwietle jelita i na poziomie kom\u00f3rkowym.<\/p>\n\n\n\n Po pierwsze przy niskim spo\u017cyciu b\u0142onnika nast\u0119puje mniejsze rozcie\u0144czenie kancerogen\u00f3w i d\u0142u\u017cszy kontakt z nab\u0142onkiem. B\u0142onnik zwi\u0119ksza obj\u0119to\u015b\u0107 mas ka\u0142owych. Wi\u0119ksza obj\u0119to\u015b\u0107 stolca oznacza rozcie\u0144czenie potencjalnych substancji rakotw\u00f3rczych obecnych w \u015bwietle jelita zar\u00f3wno tych pochodz\u0105cych z diety, jak i wytwarzanych przez bakterie.<\/p>\n\n\n\n Przy niskim spo\u017cyciu b\u0142onnika obj\u0119to\u015b\u0107 stolca jest mniejsza, a tym samym st\u0119\u017cenie kancerogen\u00f3w w \u015bwietle jelita jest wy\u017csze. Dodatkowo wyd\u0142u\u017ca si\u0119 czas pasa\u017cu jelitowego, <\/strong>co oznacza d\u0142u\u017cszy kontakt kolonocyt\u00f3w z mutagennymi zwi\u0105zkami i zwi\u0119kszone ryzyko uszkodze\u0144 DNA.<\/p>\n\n\n\n Mniejsze spo\u017cycie b\u0142onnika wi\u0105\u017ce si\u0119 r\u00f3wnie\u017c ze zwi\u0119kszeniem pH w jelicie, co oznacza wi\u0119cej bakteryjnych metabolit\u00f3w rakotw\u00f3rczych. Fermentacja b\u0142onnika przez mikrobiot\u0119 prowadzi do powstawania kr\u00f3tko\u0142a\u0144cuchowych kwas\u00f3w t\u0142uszczowych (SCFA), kt\u00f3re obni\u017caj\u0105 pH tre\u015bci jelitowej. Opr\u00f3cz zakwaszenia \u015brodowiska SCFA, g\u0142\u00f3wnie ma\u015blan, ma szereg prozdrowotnych w\u0142a\u015bciwo\u015bci,<\/strong> kt\u00f3re stanowi\u0105 ochron\u0119 przed procesem nowotworzenia. \u00a0Ma\u015blan<\/a> stanowi g\u0142\u00f3wne \u017ar\u00f3d\u0142o energii dla kolonocyt\u00f3w (kom\u00f3rek nab\u0142onka jelita), wspiera integralno\u015b\u0107 b\u0142ony \u015bluzowej, dzia\u0142a przeciwzapalnie, zwi\u0119ksza populacj\u0119 limfocyt\u00f3w T regulatorowych oraz obni\u017ca poziom cytokin prozapalnych.<\/p>\n\n\n\n Przy niedoborze b\u0142onnika produkcja ma\u015blanu spada. Kom\u00f3rki nab\u0142onka trac\u0105 swoje podstawowe paliwo metaboliczne, a \u015brodowisko jelita przesuwa si\u0119 w kierunku prozapalnym, a przewlek\u0142y stan zapalny jest jednym z kluczowych czynnik\u00f3w promuj\u0105cych rozw\u00f3j raka jelita grubego.<\/p>\n\n\n\n Co wa\u017cne, ma\u015blan nie tylko dzia\u0142a prewencyjnie, ale r\u00f3wnie\u017c mo\u017ce bezpo\u015brednio wp\u0142ywa\u0107 na kom\u00f3rki raka jelita grubego, poprzez zmniejszanie namna\u017cania kom\u00f3rek nowotworowych czy te\u017c indukcj\u0119 apoptozy<\/strong>, czyli zaprogramowanej \u015bmierci kom\u00f3rek.<\/p>\n\n\n\n Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, b\u0142onnik nie jest jedynie \u201ebalastem\u201d, jest czynnikiem reguluj\u0105cym prac\u0119 jelit, a jego niedob\u00f3r znacznie obni\u017ca wielopoziomowy system ochronny przed kancerogenez\u0105.<\/p>\n\n\n <\/div>\n Wsp\u00f3\u0142czesna medycyna coraz cz\u0119\u015bciej opisuje raka jelita grubego jako chorob\u0119 z\u0142o\u017con\u0105 z wielu czynnik\u00f3w, w tym ogromn\u0105 rol\u0119 odgrywa mikrobiota jelit. <\/p>\n\n\n\n Dieta zachodnia sprzyja dysbiozie<\/a>, czyli zaburzeniu w sk\u0142adzie bakterii jelitowych. Obserwuje si\u0119 spadek bakterii produkuj\u0105cych ma\u015blan, wzrost bakterii metabolizuj\u0105cych bia\u0142ka<\/a>, a tak\u017ce zwi\u0119kszon\u0105 obecno\u015b\u0107 drobnoustroj\u00f3w powi\u0105zanych z rakiem jelita grubego. Badania eksperymentalne pokazuj\u0105, \u017ce taka mikrobiota mo\u017ce nasila\u0107 zapalenie, zaburza\u0107 sygnalizacj\u0119 kom\u00f3rkow\u0105 i promowa\u0107 procesy nowotworzenia.<\/p>\n\n\n\n Co ciekawe, zale\u017cno\u015b\u0107 jest dwukierunkowa. Zmieniona mikrobiota mo\u017ce sprzyja\u0107 rozwojowi raka, ale sam nowotw\u00f3r tak\u017ce zmienia \u015brodowisko jelita i sk\u0142ad bakterii.<\/p>\n\n\n\n W zwi\u0105zku z czym, zar\u00f3wno w przypadku prewencji raka jelita grubego, jak i podczas aktywnej ju\u017c choroby, bardzo wa\u017cne jest zadbanie o r\u00f3wnowag\u0119 mikrobioty jelitowej. <\/strong>W tym celu bardzo istotna jest poda\u017c b\u0142onnika pokarmowego, kt\u00f3ry stanowi od\u017cywienie dla mikrobioty, a tym samym jest podstawowym substrat fermentacji, z kt\u00f3rej powstaj\u0105 kr\u00f3tko\u0142a\u0144cuchowe kwasy t\u0142uszczowe, przede wszystkim ma\u015blan. Wy\u017csze spo\u017cycie b\u0142onnika, zw\u0142aszcza z pe\u0142nych ziaren, wi\u0105\u017ce si\u0119 z ni\u017cszym ryzykiem raka jelita grubego.<\/p>\n\n\n\n W celu utrzymania r\u00f3wnowagi mikrobiologicznej wa\u017cna jest r\u00f3wnie\u017c odpowiednia suplementacja probiotykami<\/a>. Jednak, aby terapia probiotykami by\u0142a skuteczna, powinna by\u0107 dopasowana do potrzeb organizmu, czyli sk\u0142adu mikrobioty jelit jak i stanu zdrowia. Pomaga w tym badanie Mikrobioty jelit wykonywane z ka\u0142u.<\/p>\n\n\n W \u015bwietle aktualnej wiedzy profilaktyka \u017cywieniowa raka jelita grubego nie opiera si\u0119 na eliminacji jednego \u201eszkodliwego\u201d produktu. To nie jest kwestia wykluczenia konkretnego sk\u0142adnika, lecz zmiany ca\u0142ego wzorca \u017cywieniowego. Liczy si\u0119 d\u0142ugofalowy model diety, kt\u00f3ry wp\u0142ywa na \u015brodowisko jelit, stan zapalny, metabolizm oraz mikrobiot\u0119.<\/p>\n\n\n\n Na \u015bwiecie obserwuje si\u0119 wyra\u017ane r\u00f3\u017cnice w cz\u0119sto\u015bci wyst\u0119powania raka jelita grubego, kt\u00f3re koreluj\u0105 z nawykami \u017cywieniowymi poszczeg\u00f3lnych populacji. Kraje, kt\u00f3re tradycyjnie stosowa\u0142y diet\u0119 \u015br\u00f3dziemnomorsk\u0105<\/a>, historycznie charakteryzowa\u0142y si\u0119 ni\u017csz\u0105 zapadalno\u015bci\u0105. Jednak wsp\u00f3\u0142czesna \u201ezachodnia\u201d modyfikacja tej diety wysokokaloryczna, wysokot\u0142uszczowa i ubogob\u0142onnikowa zmienia ten obraz.<\/p>\n\n\n\n W zwi\u0105zku z tym, w celu prewencji raka jelita grubego nale\u017cy wdro\u017cy\u0107 kluczowe zasady \u017cywienia<\/strong> takie jak:<\/p>\n\n\n\n D\u0142ugofalowe stosowanie takiego wzorca \u017cywieniowego, przypominaj\u0105cego tradycyjn\u0105 diet\u0119 \u015br\u00f3dziemnomorsk\u0105, pomaga kszta\u0142towa\u0107 zdrowe \u015brodowisko jelita<\/strong> i zmniejsza ryzyko rozwoju raka jelita grubego.<\/p>\n\n\n <\/div>\n \n
\n Wysokoprzetworzona \u017cywno\u015b\u0107 – wygoda kosztem zdrowia jelit<\/h2>\n\n\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nCzerwone i przetworzone mi\u0119so<\/h2>\n\n\n\n
Niedob\u00f3r b\u0142onnika – utrata naturalnej ochrony jelita<\/h2>\n\n\n\n
\n Mikrobiota – cichy mediator mi\u0119dzy diet\u0105 a rakiem<\/h2>\n\n\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nProfilaktyka \u017cywieniowa raka jelita grubego<\/h2>\n\n\n\n
\n
![\"badania](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/bol-brzucha.webp\")