\n\n\n\n
St\u0142uszczenie w\u0105troby \u2013 najwa\u017cniejsze informacje<\/h2>\n\n\n\n\n- Czym jest st\u0142uszczenie w\u0105troby i czy jest gro\u017ane?<\/strong> St\u0142uszczenie w\u0105troby to nadmierne gromadzenie t\u0142uszczu w kom\u00f3rkach narz\u0105du (hepatocytach). Cho\u0107 pocz\u0105tkowo mo\u017ce przebiega\u0107 bezobjawowo, nieleczona choroba st\u0142uszczeniowa prowadzi do zapalenia (MASH), w\u0142\u00f3knienia, a nawet marsko\u015bci i nowotworu w\u0105troby. Szacuje si\u0119, \u017ce problem ten dotyka blisko 40% doros\u0142ych os\u00f3b.<\/li>\n\n\n\n
- Jakie s\u0105 g\u0142\u00f3wne przyczyny st\u0142uszczenia w\u0105troby?<\/strong> Najcz\u0119stsz\u0105 przyczyn\u0105 s\u0105 zaburzenia metaboliczne (MASLD), takie jak oty\u0142o\u015b\u0107 brzuszna, insulinooporno\u015b\u0107, cukrzyca typu 2 oraz nadci\u015bnienie. Drugim kluczowym czynnikiem jest nadu\u017cywanie alkoholu. Rozw\u00f3j zmian przyspiesza dieta bogata w fruktoz\u0119 i t\u0142uszcze trans oraz brak aktywno\u015bci fizycznej.<\/li>\n\n\n\n
- Jak rozpozna\u0107 objawy st\u0142uszczonej w\u0105troby?<\/strong> Choroba cz\u0119sto nie daje specyficznych sygna\u0142\u00f3w. Do objaw\u00f3w alarmowych nale\u017c\u0105: przewlek\u0142e zm\u0119czenie, dyskomfort lub ucisk pod prawym \u017cebrem, wzd\u0119cia oraz spadek apetytu. W zaawansowanym stadium mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 ciemniejszy mocz, jasny stolec lub za\u017c\u00f3\u0142cenie bia\u0142ek oczu i sk\u00f3ry.<\/li>\n\n\n\n
- Na czym polega leczenie i diagnostyka st\u0142uszczenia w\u0105troby?<\/strong> Podstaw\u0105 rozpoznania jest USG jamy brzusznej oraz badania krwi (pr\u00f3by w\u0105trobowe ALT, AST, GGTP). Leczenie opiera si\u0119 na modyfikacji stylu \u017cycia: stopniowej redukcji masy cia\u0142a, diecie \u015br\u00f3dziemnomorskiej i regularnym ruchu. W okre\u015blonych przypadkach lekarz wdra\u017ca farmakoterapi\u0119 wspieraj\u0105c\u0105 metabolizm glukozy i lipid\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n\n\n \n \n\nZ tego artyku\u0142u dowiesz si\u0119:<\/h3>\n\n\n\n\n- Czym jest st\u0142uszczenie w\u0105troby?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Czynniki ryzyka i powik\u0142ania<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Objawy st\u0142uszczenia w\u0105troby<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Diagnostyka<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Leczenie i styl \u017cycia<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Profilaktyka, szczepienia i kontrola ryzyka sercowo-naczyniowego<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Kiedy do lekarza? Objawy alarmowe<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
![\"kup](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/epolmed-baner-promo-v2.webp\")
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCzym jest st\u0142uszczenie w\u0105troby?<\/h2>\n\n\n\n
St\u0142uszczenie w\u0105troby to stan, w kt\u00f3rym w hepatocytach<\/strong> \u2013 kom\u00f3rkach buduj\u0105cych mi\u0105\u017csz w\u0105troby \u2013 zaczyna odk\u0142ada\u0107 si\u0119 nadmierna ilo\u015b\u0107 lipid\u00f3w (t\u0142uszcz\u00f3w). St\u0142uszczenie w\u0105troby nie jest nazw\u0105 choroby<\/strong> – wychwytywanie lipid\u00f3w przez kom\u00f3rki w\u0105troby jest zjawiskiem fizjologicznym. Do nadmiernego gromadzenia t\u0142uszcz\u00f3w w w\u0105trobie mog\u0105 prowadzi\u0107 procesy chorobowe, ale zdecydowanie najcz\u0119stsz\u0105 przyczyn\u0105 jest spo\u017cywanie zbyt du\u017cych ilo\u015bci t\u0142uszcz\u00f3w<\/strong>, kt\u00f3rych organizm nie jest w stanie na bie\u017c\u0105co zu\u017cywa\u0107.<\/p>\n\n\n\nKiedy dochodzi do takich zmian, w\u0105troba do pewnego stopnia wci\u0105\u017c jest w stanie pe\u0142ni\u0107 swoje funkcje, ale zaczyna pracowa\u0107 w warunkach wi\u0119kszego obci\u0105\u017cenia metabolicznego<\/strong>. Nadmierna ilo\u015b\u0107 t\u0142uszczu w kom\u00f3rkach w\u0105troby zajmuje miejsce przeznaczone na inne struktury i zmienia spos\u00f3b, w jaki narz\u0105d przetwarza energi\u0119, magazynuje glikogen oraz wykorzystuje substancje powstaj\u0105ce w trakcie trawienia.<\/p>\n\n\n\nPoj\u0119cie st\u0142uszczenia w\u0105troby opisuje przede wszystkim obraz narz\u0105du<\/strong>, a nie pe\u0142ne rozpoznanie konkretnej choroby. Stwierdzenie takiego stanu u pacjenta zawsze b\u0119dzie sk\u0142ania\u0142o specjalist\u00f3w do poszukiwania czynnik\u00f3w, kt\u00f3re do niego doprowadzi\u0142y. Proces wymaga wzi\u0119cia pod uwag\u0119 og\u00f3lnego stanu zdrowia, nawyk\u00f3w i na\u0142og\u00f3w badanej osoby. Dopiero po okre\u015bleniu t\u0142a, na kt\u00f3rym dosz\u0142o do st\u0142uszczenia w\u0105troby, stosuje si\u0119 dok\u0142adniejsze nazewnictwo zwi\u0105zane z konkretnymi jednostkami chorobowymi.<\/em><\/p>\n\n\n\nZgodnie z powy\u017csz\u0105 definicj\u0105, samo rozpoznanie st\u0142uszczenia w\u0105troby nie m\u00f3wi wiele o jego przyczynie ani o stopniu zaawansowania innych zmian. Poszerzaj\u0105c badania diagnostyczne, st\u0142uszczenie w\u0105troby mo\u017cna podzieli\u0107 nakilka g\u0142\u00f3wnych rodzaj\u00f3w, kt\u00f3re r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od siebie przebiegiem, dynamik\u0105 post\u0119powania proces\u00f3w zachodz\u0105cych w tkankach oraz doborem metod wykorzystywanych w leczeniu pacjenta.<\/p>\n\n\n\n
Podstawow\u0105 metod\u0105 diagnostyczn\u0105 jest USG jamy brzusznej<\/strong> – badanie nieinwazyjne, \u0142atwo dost\u0119pne, bardzo czu\u0142e – wykrywa nawet niewielkie st\u0142uszczenie w\u0105troby) – ale zazwyczaj nie pozwala na okre\u015blenie jego nasilenia.<\/p>\n\n\n\nPo wykryciu nieprawid\u0142owo\u015bci w strukturze narz\u0105du i wdro\u017ceniu dalszej diagnostyki mo\u017cliwe staje si\u0119 dok\u0142adniejsze okre\u015blenie rodzaju choroby st\u0142uszczeniowej w\u0105troby. W tym zakresie przez wiele lat stosowano nazw\u0119 NAFLD<\/strong> (Non-Alcoholic Fatty Liver Disease) i AFLD<\/strong> (Alcoholic Fatty Liver Disease).<\/p>\n\n\n\nOkre\u015blenia powsta\u0142y w latach 80., gdy skupiano si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na odr\u00f3\u017cnieniu st\u0142uszczenia niezwi\u0105zanego z alkoholem od zmian pojawiaj\u0105cych si\u0119 przy jego nadu\u017cywaniu.<\/em><\/p>\n\n\n\nKilka lat temu nazewnictwo zosta\u0142o zaktualizowane, z uzasadnieniem, \u017ce podzia\u0142 przypadk\u00f3w st\u0142uszczenia nawi\u0105zuj\u0105cy wy\u0142\u0105cznie do spo\u017cycia alkoholu<\/a> nie daje pe\u0142nego obrazu przyczyn ani przebiegu zmian \u2013 stosowana wcze\u015bniej nomenklatura (podzia\u0142 na alkoholowe i niealkoholowe st\u0142uszczenie w\u0105troby) skupia\u0142a uwag\u0119 na obecno\u015bci i braku alkoholu, a nie na rzeczywistych uwarunkowaniach metabolicznych.<\/p>\n\n\n\nNiealkoholowa st\u0142uszczeniowa choroba w\u0105troby wci\u0105\u017c pojawia si\u0119 nawet w najnowszych publikacjach, jednak wa\u017cniejsze od samego nazewnictwa jest zag\u0142\u0119bienie si\u0119 w jej przyczyny i procesy zachodz\u0105ce w organizmie, kt\u00f3re si\u0119 do takiego stanu przyczyniaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie gromadzone dane kliniczne ukierunkowuj\u0105 na to, \u017ce u zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci pacjent\u00f3w zdiagnozowana choroba st\u0142uszczeniowa w\u0105troby jest zwi\u0105zana z ca\u0142ym zespo\u0142em zaburze\u0144 metabolicznych. Wskazuje si\u0119 na znaczenie nieprawid\u0142owo\u015bci dotycz\u0105cych st\u0119\u017cenia glukozy, lipid\u00f3w oraz zawarto\u015bci tkanki t\u0142uszczowej w ca\u0142ym organizmie.<\/em><\/p>\n\n\n\nW\u0142a\u015bnie z tego wzgl\u0119du rozr\u00f3\u017cnia si\u0119 MASLD, MASH i alkoholowe st\u0142uszczenie w\u0105troby<\/strong>. W nowszych publikacjach wprowadza si\u0119 tak\u017ce poj\u0119cia metaboliczno-alkoholowej choroby w\u0105troby (MetALD) oraz alkoholowej choroby w\u0105troby (ALD), kt\u00f3re mieszcz\u0105 si\u0119 w szerszej grupie zaburze\u0144 okre\u015blanych jako Steatotic Liver Disease (SLD).<\/p>\n\n\n\nNazwa MASLD<\/strong> (Metabolic Dysfunction-Associated Steatotic Liver Disease<\/em> \u2013 w dos\u0142ownym t\u0142umaczeniu: st\u0142uszczeniowa choroba w\u0105troby zwi\u0105zana z zaburzeniami metabolicznymi<\/em>) odnosi si\u0119 do stanu, w kt\u00f3rym nadmierne gromadzenie si\u0119 t\u0142uszczu w hepatocytach wynika z zaburze\u0144 metabolicznych<\/strong>. W definicji MASLD uwzgl\u0119dnia si\u0119 obecno\u015b\u0107 st\u0142uszczenia narz\u0105du oraz co najmniej jednego czynnika ryzyka sercowo-metabolicznego przy spo\u017cyciu alkoholu poni\u017cej prog\u00f3w przyj\u0119tych dla rozpoznania MetALD (poni\u017cej 140 g alkoholu\/tydzie\u0144 u kobiet oraz poni\u017cej 210 g alkoholu\/tydzie\u0144 u m\u0119\u017cczyzn).<\/p>\n\n\n\nMASH<\/strong> (Metabolic Dysfunction-Associated Steatohepatitis<\/em> \u2013 w dos\u0142ownym t\u0142umaczeniu: st\u0142uszczeniowe zapalenie w\u0105troby zwi\u0105zane z zaburzeniami metabolicznymi<\/em>, zgodnie z wcze\u015bniej stosowanym nazewnictwem: niealkoholowe st\u0142uszczeniowe zapalenie w\u0105troby<\/em>) jest ci\u0119\u017csz\u0105 postaci\u0105 MASLD<\/strong>. W obrazie mikroskopowym widoczny jest t\u0142uszcz, proces zapalny oraz uszkodzenie struktur kom\u00f3rkowych. Pojawiaj\u0105 si\u0119 cechy martwicy hepatocyt\u00f3w i w\u0142\u00f3knienie. Obecno\u015b\u0107 zapalenia sygnalizuje bardziej dynamiczny przebieg i wi\u0119ksze ryzyko dalszych zaburze\u0144 czynno\u015bci w\u0105troby.<\/p>\n\n\n\nZ kolei alkoholowe st\u0142uszczenie rozwija si\u0119 w wyniku nadu\u017cywania alkoholu<\/strong>. Rozk\u0142ad alkoholu zu\u017cywa du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 zasob\u00f3w kom\u00f3rkowych, zaburza przetwarzanie t\u0142uszcz\u00f3w i sprawia, \u017ce lipidy zaczynaj\u0105 si\u0119 odk\u0142ada\u0107 szybciej, ni\u017c w\u0105troba jest w stanie je zmetabolizowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nNiealkoholowe vs alkoholowe st\u0142uszczenie \u2013 najwa\u017cniejsze r\u00f3\u017cnice<\/h3>\n\n\n\n
W obu sytuacjach w hepatocytach gromadzi si\u0119 t\u0142uszcz. Obraz w USG i wyniki enzym\u00f3w w\u0105trobowych mog\u0105 wygl\u0105da\u0107 bardzo podobnie. R\u00f3\u017cne jest jednak \u017ar\u00f3d\u0142o zaburze\u0144 (jak same nazwy na to wskazuj\u0105).<\/p>\n\n\n\n
Najwa\u017cniejsze r\u00f3\u017cnice dotycz\u0105:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- obrazu widocznego w badaniu histopatologicznym,<\/li>\n\n\n\n
- g\u0142\u00f3wnego \u017ar\u00f3d\u0142a obci\u0105\u017cenia w\u0105troby,<\/li>\n\n\n\n
- proces\u00f3w metabolicznych, kt\u00f3re prowadz\u0105 do gromadzenia si\u0119 t\u0142uszczu,<\/li>\n\n\n\n
- wsp\u00f3\u0142wyst\u0119powania innych zaburze\u0144,<\/li>\n\n\n\n
- przebiegu i odwracalno\u015bci zmian.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Obie postacie st\u0142uszczenia mog\u0105 prowadzi\u0107 do przewlek\u0142ego stanu zapalnego, a nast\u0119pnie sprzyja\u0107 w\u0142\u00f3knieniu i marsko\u015bci w\u0105troby<\/a>. Wraz z zaawansowaniem marsko\u015bci wzrasta ryzyko raka w\u0105trobowokom\u00f3rkowego.<\/p>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n ![\"diagnostyka](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/diagnostyka-watroby.webp\")
Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Pakiet bada\u0144<\/div>\n Choroby w\u0105troby<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Czujesz dyskomfort w jamie brzusznej po posi\u0142ku lub przewlek\u0142e os\u0142abienie? Sprawd\u017a kondycj\u0119 swojej w\u0105troby i zadbaj o jej prawid\u0142ow\u0105 regeneracj\u0119.<\/div>\n
\n 148 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCzynniki ryzyka i powik\u0142ania<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nNie ka\u017cda osoba ze st\u0142uszczeniem w\u0105troby zachoruje na marsko\u015b\u0107 czy nowotw\u00f3r. Przebieg choroby u danego pacjenta b\u0119dzie zale\u017cny od obecno\u015bci i nasilenia czynnik\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 pogarsza\u0107 zdrowie w\u0105troby. W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w st\u0142uszczenie w\u0105troby ma charakter \u0142agodny,<\/strong> nie powoduje istotnych zaburze\u0144 funkcjonowania narz\u0105du i jest wykrywane przypadkowo podczas bada\u0144 USG wykonywanych z innych powod\u00f3w.<\/p>\n\n\n\nKierunek zmian warunkuje obecny stan zdrowia pacjenta, jego nawyki, podj\u0119te interwencje i post\u0119powanie zgodnie z zaleceniami lekarza.<\/em><\/p>\n\n\n\nTutaj warto spojrze\u0107 na ca\u0142e zagadnienie zar\u00f3wno pod k\u0105tem leczenia<\/strong> (zapobiegania powik\u0142aniom), jak i profilaktyki<\/strong> (zmniejszenia nara\u017cenia na czynniki podnosz\u0105ce ryzyko). Najwa\u017cniejsze jest podj\u0119cie takich dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 ogranicza\u0107 obci\u0105\u017cenie metaboliczne (g\u0142\u00f3wnie w przypadku MASLD) lub toksyczne (przy alkoholowym st\u0142uszczeniu w\u0105troby).<\/p>\n\n\n\nPrzy tym im wi\u0119cej takich element\u00f3w zostanie zbagatelizowanych, tym wi\u0119ksze prawdopodobie\u0144stwo rozwini\u0119cia st\u0142uszczenia lub przej\u015bcia w bardziej zaawansowane postacie choroby.<\/em><\/p>\n\n\n\nNa pocz\u0105tku zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119 na aspekt spo\u017cywania alkoholu. W przypadku alkoholowego st\u0142uszczenia w\u0105troby to g\u0142\u00f3wny czynnik, kt\u00f3ry przyczynia si\u0119 do gromadzenia si\u0119 t\u0142uszczu w hepatocytach. W tej grupie ryzyko wzrasta wraz z cz\u0119stotliwo\u015bci\u0105 spo\u017cywania etanolu oraz \u0142\u0105cznym czasem ekspozycji. Przy MASLD nara\u017cenie na alkohol tak\u017ce mo\u017ce niekorzystnie wp\u0142ywa\u0107 na zdrowie w\u0105troby. Mimo wyra\u017anego rozgraniczenia w nazewnictwie i konkretnych przyczynach, przy opisywaniu czynnik\u00f3w wp\u0142ywaj\u0105cych na ryzyko i profilaktyk\u0119 st\u0142uszczenia w\u0105troby nie nale\u017cy przypisywa\u0107 wp\u0142ywu alkoholu tylko do jednej grupy.<\/p>\n\n\n\n
Mi\u0119dzy innymi w\u0142a\u015bnie dlatego w nowych rekomendacjach opisano osobn\u0105 kategori\u0119 MetALD, kt\u00f3ra dotyczy sytuacji, gdy u pacjenta wsp\u00f3\u0142istniej\u0105 czynniki metaboliczne i spo\u017cycie alkoholu.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\nOpr\u00f3cz tego wskazuje si\u0119 tak\u017ce na nieprawid\u0142owo\u015bci zwi\u0105zane z metabolizmem, kt\u00f3re zwi\u0119kszaj\u0105 ryzyko st\u0142uszczenia w\u0105troby. Najcz\u0119\u015bciej u pacjent\u00f3w opisuje si\u0119 kilka zaburze\u0144 (cz\u0119sto pozwalaj\u0105cych rozpozna\u0107 zesp\u00f3\u0142 metaboliczny). Nie uznaje si\u0119 ich jednak za jednoznaczne przyczyny st\u0142uszczenia w\u0105troby (MASLD), ale za czynniki, kt\u00f3re znacznie wp\u0142ywaj\u0105 na ryzyko. Do tej grupy zalicza si\u0119:<\/p>\n\n\n\n
\n- insulinooporno\u015b\u0107<\/a>,<\/li>\n\n\n\n
- nadwag\u0119 i oty\u0142o\u015b\u0107<\/a>,<\/li>\n\n\n\n
- podwy\u017cszone st\u0119\u017cenie trigliceryd\u00f3w i cholesterolu LDL<\/a>,<\/li>\n\n\n\n
- niskie st\u0119\u017cenie cholesterolu HDL<\/a>,<\/li>\n\n\n\n
- podwy\u017cszone ci\u015bnienie krwi,<\/li>\n\n\n\n
- nieprawid\u0142owy poziom glukozy na czczo<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Na tempo rozwoju zmian wp\u0142ywa r\u00f3wnie\u017c spos\u00f3b od\u017cywiania i codzienne nawyki \u2013 przede wszystkim niezdrowa dieta wysokokaloryczna bogata w t\u0142uszcze nasycone, t\u0142uszcze trans i cukry proste (g\u0142\u00f3wnie fruktoz\u0119 pochodz\u0105c\u0105 z wysokoprzetworzonej \u017cywno\u015bci) oraz niska aktywno\u015b\u0107 fizyczna. Z tego powodu w zapobieganiu i leczeniu st\u0142uszczenia w\u0105troby podstawowe znaczenie ma zmiana stylu \u017cycia.<\/strong><\/p>\n\n\n\nNiealkoholow\u0105 st\u0142uszczeniow\u0105 chorob\u0119 w\u0105troby mog\u0105 powodowa\u0107 tak\u017ce niekt\u00f3re leki i przewlek\u0142e infekcje wirusowe (m.in. wirusowe zapalenie w\u0105troby typu C). Wed\u0142ug nowej klasyfikacji takie sytuacje przypisuje si\u0119 do kategorii innych postaci st\u0142uszczeniowej choroby w\u0105troby (nie MASLD).<\/p>\n\n\n\n
Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 tak\u017ce na to, \u017ce u cz\u0119\u015bci os\u00f3b st\u0142uszczenie mo\u017ce by\u0107 zwi\u0105zane z genetyk\u0105. W tym temacie najcz\u0119\u015bciej analizuje si\u0119 warianty gen\u00f3w PNPLA3, TM6SF2 i MBOAT7<\/strong>. Obecno\u015b\u0107 okre\u015blonych polimorfizm\u00f3w zwi\u0119ksza podatno\u015b\u0107 na gromadzenie t\u0142uszczu w hepatocytach oraz szybszy rozw\u00f3j st\u0142uszczeniowego zapalenia w\u0105troby i w wyniku tego jej w\u0142\u00f3knienia.<\/em><\/p>\n\n\n\nNiepodj\u0119cie leczenia, nieprzestrzeganie zalece\u0144 i ci\u0105g\u0142e nara\u017cenie na g\u0142\u00f3wne czynniki pogarszaj\u0105ce funkcje w\u0105troby, mo\u017ce prowadzi\u0107 do wyst\u0105pienia powik\u0142a\u0144. Jakich? Przede wszystkim:<\/p>\n\n\n\n
\n- w\u0142\u00f3knienia w\u0105troby <\/strong>\u2013 procesu, w kt\u00f3rym uszkodzone kom\u00f3rki zostaj\u0105 zast\u0105pione przez w\u0142\u00f3kna kolagenowe. To naturalny mechanizm regeneracji w\u0105troby, jednak przy przewlek\u0142ym obci\u0105\u017ceniu staje si\u0119 trwa\u0142\u0105 zmian\u0105 struktury narz\u0105du. Mi\u0105\u017csz traci elastyczno\u015b\u0107, a przep\u0142yw krwi przez w\u0105trob\u0119 jest utrudniony. Stopie\u0144 w\u0142\u00f3knienia ocenia si\u0119 nieinwazyjnie w elastografii lub za pomoc\u0105 wska\u017anik\u00f3w biochemicznych;<\/li>\n\n\n\n
- marsko\u015bci w\u0105troby<\/strong>, kt\u00f3ra jest ko\u0144cowym etapem w\u0142\u00f3knienia. Struktura mi\u0105\u017cszu staje si\u0119 nieregularna i mo\u017cna zaobserwowa\u0107 w niej liczne guzki. Pocz\u0105tkowo obserwuje si\u0119 powi\u0119kszenie w\u0105troby, a p\u00f3\u017aniej jej wyra\u017ane obkurczenie. Konsekwencjami s\u0105 zaburzenia funkcji narz\u0105du prowadz\u0105ce do\u00a0niewydolno\u015bci w\u0105troby, nadci\u015bnienie wrotne, wodobrzusze, \u017cylaki prze\u0142yku i encefalopatia w\u0105trobowa. Marsko\u015b\u0107 zwi\u0119ksza ryzyko raka w\u0105trobowokom\u00f3rkowego i cz\u0119sto jest czynnikiem kwalifikuj\u0105cym pacjenta do przeszczepu;<\/li>\n\n\n\n
- raka w\u0105trobowokom\u00f3rkowego<\/strong>, kt\u00f3ry (tak jak pisali\u015bmy) rozwija si\u0119 cz\u0119\u015bciej u pacjent\u00f3w z w\u0142\u00f3knieniem lub marsko\u015bci\u0105 (u cz\u0119\u015bci chorych z MASLD nowotw\u00f3r mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c bez marsko\u015bci, dlatego tak wa\u017cne s\u0105 kontrolne badania obrazowe u os\u00f3b z istotnym st\u0142uszczeniem i dodatkowymi czynnikami ryzyka). W jego powstawaniu uczestnicz\u0105 mutacje DNA oraz stan zapalny, kt\u00f3ry pobudza procesy regeneracyjne w hepatocytach. Nowotw\u00f3r mo\u017ce d\u0142ugo nie dawa\u0107 objaw\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n
- chor\u00f3b sercowo-naczyniowych<\/strong>, przy MASLD. Ten rodzaj powik\u0142a\u0144 jest zwi\u0105zany z nieprawid\u0142owym profilem lipidowym, podwy\u017cszonym ci\u015bnieniem t\u0119tniczym oraz utrzymuj\u0105cym si\u0119 stanem zapalnym w ca\u0142ym organizmie. Pacjenci z tej grupy, u kt\u00f3rych jednocze\u015bnie dochodzi do st\u0142uszczenia w\u0105troby, cz\u0119\u015bciej do\u015bwiadczaj\u0105 zawa\u0142\u00f3w i udar\u00f3w<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nObjawy st\u0142uszczenia w\u0105troby<\/h2>\n\n\n\n
St\u0142uszczenie w\u0105troby u wi\u0119kszo\u015bci pacjent\u00f3w przez d\u0142ugi czas przebiega bez wyra\u017anych dolegliwo\u015bci. Lekarzom bardzo cz\u0119sto zdarza si\u0119 przypadkowo zaobserwowa\u0107 charakterystyczne zmiany w badaniach obrazowych.<\/p>\n\n\n\n
Kiedy st\u0142uszczenie w\u0105troby rozwija si\u0119 w bardziej zaawansowane stadia, mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 objawy, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 wyra\u017aniej zauwa\u017calne dla pacjent\u00f3w<\/strong>. Te jednak zwykle s\u0105 ma\u0142o charakterystyczne, dlatego \u0142atwo przypisa\u0107 je zm\u0119czeniu, nadmiarowi stresu lub nieprawid\u0142owo zbilansowanej diecie.<\/p>\n\n\n\nDo takich dolegliwo\u015bci zaliczamy:<\/p>\n\n\n\n
\n- gorsz\u0105 tolerancj\u0119 wysi\u0142ku, szybsze m\u0119czenie si\u0119 przy czynno\u015bciach znoszonych wcze\u015bniej bez trudu,<\/li>\n\n\n\n
- uczucie ci\u0119\u017caru lub dyskomfortu w prawej g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci brzucha (wci\u0105\u017c nieswoisty objaw, kt\u00f3ry mo\u017ce jednak naprowadza\u0107 na przyczyn\u0119 zwi\u0105zan\u0105 ze zdrowiem w\u0105troby),<\/li>\n\n\n\n
- wzd\u0119cia, uczucie pe\u0142no\u015bci po posi\u0142kach, czasem lekkie nudno\u015bci,<\/li>\n\n\n\n
- spadek apetytu.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Pakiet bada\u0144<\/div>\n Choroby w\u0105troby<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Czujesz dyskomfort w jamie brzusznej po posi\u0142ku lub przewlek\u0142e os\u0142abienie? Sprawd\u017a kondycj\u0119 swojej w\u0105troby i zadbaj o jej prawid\u0142ow\u0105 regeneracj\u0119.<\/div>\n
\n 148 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nSt\u0142uszczenie w\u0105troby – diagnostyka<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nPacjenci z pierwszymi objawami (przypominamy, \u017ce zwykle s\u0105 one niecharakterystyczne i bardzo og\u00f3lne) najcz\u0119\u015bciej zg\u0142aszaj\u0105 si\u0119 do plac\u00f3wek POZ<\/a>. Lekarz pierwszego kontaktu mo\u017ce wystawi\u0107 skierowanie na dodatkowe badania diagnostyczne i zwykle kieruje pacjenta na kolejne konsultacje do innych specjalist\u00f3w.<\/p>\n\n\n\nDiagnostyk\u0105 i leczeniem chor\u00f3b zwi\u0105zanych z w\u0105trob\u0105 i przewodem pokarmowym zajmuj\u0105 si\u0119 przede wszystkim gastroenterolodzy.<\/em><\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nBadania nieinwazyjne: krwi, USG, elastografia, FIB-4\/NFS<\/h3>\n\n\n\n
Obok objaw\u00f3w zauwa\u017calnych dla pacjenta warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 tak\u017ce na te, kt\u00f3re s\u0105 znacz\u0105ce dla lekarzy. Dotyczy to nieprawid\u0142owo\u015bci widocznych w badaniach. Proces diagnostyczny w przypadku st\u0142uszczenia w\u0105troby polega na ocenie:<\/p>\n\n\n\n
\n- enzym\u00f3w w\u0105trobowych,<\/li>\n\n\n\n
- parametr\u00f3w funkcji w\u0105troby \u2013 st\u0119\u017cenia bilirubiny<\/a>, albuminy<\/a>, wska\u017anika INR<\/a> i liczby p\u0142ytek krwi,<\/li>\n\n\n\n
- parametr\u00f3w gospodarki lipidowej,<\/li>\n\n\n\n
- glukozy na czczo,<\/li>\n\n\n\n
- wynik\u00f3w bada\u0144 obrazowych (USG jamy brzusznej, elastografii),<\/li>\n\n\n\n
- wska\u017anik\u00f3w FIB-4 oraz NFS.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
USG jamy brzusznej jest podstawowym badaniem, podczas kt\u00f3rego lekarz w czasie rzeczywistym ogl\u0105da w\u0105trob\u0119. W ten spos\u00f3b jest w stanie opisa\u0107 typowe cechy dla st\u0142uszczenia i wychwyci\u0107 inne zmiany, kt\u00f3re wymagaj\u0105 wdro\u017cenia innego post\u0119powania.<\/p>\n\n\n\n
W obrazie USG, kt\u00f3ry jest charakterystyczny dla st\u0142uszczenia w\u0105troby zwykle widoczne jest zwi\u0119kszenie echogeniczno\u015bci w\u0105troby<\/strong> (obraz jest \u201eja\u015bniejszy\u201d).<\/p>\n\n\n\nElastografi\u0119 wykonuje si\u0119 w ramach USG lub jako osobne badanie aparatem z podobn\u0105 g\u0142owic\u0105. Przebieg przypomina badanie ultrasonograficzne (pacjent le\u017cy, g\u0142owica dotyka sk\u00f3ry, a sama procedura trwa kr\u00f3tko). Elastografia s\u0142u\u017cy do oszacowania \u201esztywno\u015bci\u201d narz\u0105du, czyli parametru, kt\u00f3ry koreluje z w\u0142\u00f3knieniem.<\/p>\n\n\n\n
Badania krwi wykonuje si\u0119 z pr\u00f3bki krwi \u017cylnej.<\/p>\n\n\n\n
W MASLD cz\u0119\u015bciej obserwuje si\u0119:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- lekko lub umiarkowanie podwy\u017cszone ALT<\/a>, zwykle wy\u017csze ni\u017c AST<\/a> (ale aktywno\u015b\u0107 ALT i AST mo\u017ce by\u0107 prawid\u0142owa mimo st\u0142uszczenia),<\/li>\n\n\n\n
- podwy\u017cszone st\u0119\u017cenie trigliceryd\u00f3w, nieprawid\u0142owy profil cholesterolu,<\/li>\n\n\n\n
- podwy\u017cszon\u0105 glukoz\u0119 na czczo,\u00a0<\/li>\n\n\n\n
- prawid\u0142ow\u0105 liczb\u0119 p\u0142ytek, prawid\u0142owe st\u0119\u017cenie albuminy i prawid\u0142owy INR w \u0142agodnych stadiach,<\/li>\n\n\n\n
- w USG obraz st\u0142uszczenia bez wyra\u017anych cech zaawansowanego w\u0142\u00f3knienia (jednak brak cech w\u0142\u00f3knienia jednoznacznie nie wyklucza wczesnych etap\u00f3w tego stanu \u2013 do pe\u0142nej oceny wykorzystuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c elastografi\u0119).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
W MASH:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- ALT i AST osi\u0105gaj\u0105 wy\u017csze warto\u015bci, r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy nimi bywa mniej wyra\u017ana,<\/li>\n\n\n\n
- pojawiaj\u0105 si\u0119 podwy\u017cszone wska\u017aniki zapalne (m.in. CRP<\/a>) \u2013 jednak nieprawid\u0142owe wyniki nie pozwalaj\u0105 jednoznacznie stwierdzi\u0107 MASH;<\/li>\n\n\n\n
- badania w\u0142\u00f3knienia (elastografia) wskazuj\u0105 na sztywniejszy mi\u0105\u017csz,<\/li>\n\n\n\n
- z czasem mo\u017ce spa\u015b\u0107 liczba p\u0142ytek krwi,<\/li>\n\n\n\n
- przy wi\u0119kszym zaawansowaniu zmniejsza si\u0119 st\u0119\u017cenie albuminy i pogarsza si\u0119 krzepni\u0119cie (wy\u017cszy INR).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
W przypadku st\u0142uszczenia zwi\u0105zanego z alkoholem cz\u0119\u015bciej widoczne s\u0105:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- zwykle wy\u017csze AST ni\u017c ALT (cz\u0119sto co najmniej dwa razy),<\/li>\n\n\n\n
- wyra\u017anie podwy\u017cszone GGTP,<\/li>\n\n\n\n
- podwy\u017cszona \u015brednia obj\u0119to\u015b\u0107 krwinek czerwonych (MCV) w morfologii,<\/li>\n\n\n\n
- mo\u017cliwe niedobory pokarmowe (zw\u0142aszcza witamin z grupy B),<\/li>\n\n\n\n
- przy d\u0142u\u017cszym nara\u017ceniu obni\u017cone st\u0119\u017cenie albuminy, zaburzenia krzepni\u0119cia, ma\u0142op\u0142ytkowo\u015b\u0107,<\/li>\n\n\n\n
- USG pokazuje st\u0142uszczony narz\u0105d, a w p\u00f3\u017aniejszych etapach cechy w\u0142\u00f3knienia lub marsko\u015bci.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
FIB-4 i NFS to wska\u017aniki wyliczane z wynik\u00f3w bada\u0144 laboratoryjnych i danych pacjenta. Nie zast\u0119puj\u0105 badania obrazowego ani biopsji, ale pomagaj\u0105 wst\u0119pnie oceni\u0107 ryzyko w\u0142\u00f3knienia w\u0105troby u pacjent\u00f3w ze st\u0142uszczeniem. Oba mo\u017cna obliczy\u0107 samodzielnie, wykorzystuj\u0105c dost\u0119pne dane laboratoryjne.<\/p>\n\n\n\n
Do obliczenia wska\u017anika FIB-4 potrzebne s\u0105:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- wiek (w latach),<\/li>\n\n\n\n
- aktywno\u015b\u0107 AST (U\/l),<\/li>\n\n\n\n
- aktywno\u015b\u0107 ALT (U\/l),<\/li>\n\n\n\n
- liczba p\u0142ytek krwi (\u00d710\u2079\/l).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Wska\u017anik NFS uwzgl\u0119dnia wi\u0119cej danych i lepiej odzwierciedla stan zdrowia metabolicznego. Do jego obliczenia u\u017cywa si\u0119:<\/p>\n\n\n\n
\n- wieku (w latach),<\/li>\n\n\n\n
- warto\u015bci BMI<\/a> (kg\/m\u00b2),<\/li>\n\n\n\n
- obecno\u015bci cukrzycy<\/a> lub stanu przedcukrzycowego (1 \u2013 tak, 0 \u2013 nie),<\/li>\n\n\n\n
- aktywno\u015bci AST (U\/l) i ALT (U\/l),<\/li>\n\n\n\n
- liczby p\u0142ytek krwi (\u00d710\u2079\/l),<\/li>\n\n\n\n
- st\u0119\u017cenia albuminy (g\/dl).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Warto\u015b\u0107 NFS, podobnie jak FIB-4, interpretuje si\u0119 wed\u0142ug ustalonych prog\u00f3w (inne dla pacjent\u00f3w m\u0142odszych i starszych). Oba wska\u017aniki pozwalaj\u0105 oceni\u0107, czy pacjent mie\u015bci si\u0119 w zakresie niskiego, po\u015bredniego lub wysokiego ryzyka w\u0142\u00f3knienia \u2013 ale ostateczna ocena zawsze wymaga zestawienia parametr\u00f3w z badaniami obrazowymi i indywidualn\u0105 ocen\u0105 sytuacji ka\u017cdego pacjenta.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nKiedy potrzebna biopsja w\u0105troby?<\/h3>\n\n\n\n
Biopsja jest procedur\u0105, kt\u00f3ra polega na pobraniu niewielkiego fragmentu tkanki\u00a0do badania histopatologicznego. Wykonuje si\u0119 j\u0105 w warunkach szpitalnych, najcz\u0119\u015bciej przezsk\u00f3rnie, przy u\u017cyciu grubej ig\u0142y wprowadzonej mi\u0119dzy \u017cebrami. Przed zabiegiem ocenia si\u0119 krzepliwo\u015b\u0107 krwi i og\u00f3lny stan pacjenta. Samo pobranie trwa kilka sekund i odbywa si\u0119 w znieczuleniu miejscowym.<\/p>\n\n\n\n
W st\u0142uszczeniu wykonanie biopsji w\u0105troby planuje si\u0119, kiedy wyniki bada\u0144 nieinwazyjnych s\u0105 niejednoznaczne lub gdy lekarz chce potwierdzi\u0107, czy opr\u00f3cz nagromadzenia t\u0142uszczu dosz\u0142o r\u00f3wnocze\u015bnie do zapalenia, martwicy lub w\u0142\u00f3knienia.<\/em><\/p>\n\n\n\nBiopsja dostarcza najdok\u0142adniejszych informacji o stanie hepatocyt\u00f3w i umo\u017cliwia dok\u0142adne rozpoznanie MASH, ocen\u0119 stopnia w\u0142\u00f3knienia oraz kontrol\u0119 skuteczno\u015bci leczenia w przypadkach o niejasnym przebiegu.<\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n \n Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Pakiet bada\u0144<\/div>\n Choroby w\u0105troby<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Czujesz dyskomfort w jamie brzusznej po posi\u0142ku lub przewlek\u0142e os\u0142abienie? Sprawd\u017a kondycj\u0119 swojej w\u0105troby i zadbaj o jej prawid\u0142ow\u0105 regeneracj\u0119.<\/div>\n
\n 148 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nLeczenie i styl \u017cycia<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nSt\u0142uszczenie w\u0105troby jest odwracalne w sytuacjach, w kt\u00f3rych nie dosz\u0142o do trwa\u0142ych zmian w strukturze narz\u0105du.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nRedukcja masy cia\u0142a, dieta i aktywno\u015b\u0107 fizyczna<\/h3>\n\n\n\n
Wi\u0119kszo\u015b\u0107 zaburze\u0144, kt\u00f3re wsp\u00f3\u0142wyst\u0119puj\u0105 wraz ze st\u0142uszczeniem w\u0105troby, to choroby, przy kt\u00f3rych zmiana codziennych nawyk\u00f3w ma ogromne znaczenie dla powodzenia terapii i rokowa\u0144.<\/p>\n\n\n\n
Podstawow\u0105 kwesti\u0105 zawsze powinno by\u0107 zaprzestanie nara\u017cania na czynniki, kt\u00f3re mog\u0105 przyczynia\u0107 si\u0119 do progresji zmian. Opr\u00f3cz tego pacjent powinien zadba\u0107 o zmian\u0119 niezdrowych nawyk\u00f3w. Modyfikacja codziennych przyzwyczaje\u0144 powinna odbywa\u0107 si\u0119 stopniowo, jednak mo\u017cliwie szybko po us\u0142yszeniu diagnozy.<\/p>\n\n\n\n
Najwa\u017cniejsze w tej kwestii jest:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- w przypadku nadwagi\/oty\u0142o\u015bci (zwykle przy MASLD i MASH) lub niedowagi (zwykle przy alkoholowym st\u0142uszczeniu i przy rozwoju alkoholowego zapalenia w\u0105troby) \u2013 stopniowe d\u0105\u017cenie do unormowania masy cia\u0142a. Przy wysokim BMI bardzo wa\u017cne jest to, by redukcja odbywa\u0142a si\u0119 powoli. Zbyt du\u017cy deficyt kaloryczny, a w konsekwencji zbyt szybka utrata tkanki t\u0142uszczowej mog\u0105 przyczyni\u0107 si\u0119 do pogorszenia parametr\u00f3w st\u0142uszczonej w\u0105troby;<\/li>\n\n\n\n
- zadbanie o pe\u0142nowarto\u015bciowy i odpowiednio zbilansowany jad\u0142ospis, zgodny z zasadami diety \u015br\u00f3dziemnomorskiej<\/a>;<\/li>\n\n\n\n
- w\u0142\u0105czenie aktywno\u015bci dopasowanej do mo\u017cliwo\u015bci pacjenta \u2013 co najmniej 150 minut umiarkowanego wysi\u0142ku lub minimum 75 minut intensywnych \u0107wicze\u0144 w tygodniu.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Farmakoterapia i leczenie chor\u00f3b towarzysz\u0105cych<\/h3>\n\n\n\n
St\u0142uszczenie w\u0105troby jest spowodowane nara\u017ceniem na r\u00f3\u017cne czynniki, st\u0105d te\u017c post\u0119powanie farmakologiczne rzadko kiedy ogranicza si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do leczenia samej \u201ew\u0105troby\u201d \u2013 ponownie warto nawi\u0105za\u0107 tutaj do tego, \u017ce st\u0142uszczenie lepiej jest traktowa\u0107 jako objaw pewnych zaburze\u0144 zachodz\u0105cych w organizmie.<\/p>\n\n\n\n
Wprowadzona farmakoterapia zazwyczaj jest ukierunkowana na leczenie chor\u00f3b towarzysz\u0105cych.<\/p>\n\n\n\n
Lekarz dobiera leki zgodnie z og\u00f3lnymi wytycznymi i jednocze\u015bnie bierze pod uwag\u0119 stan w\u0105troby i prawdopodobie\u0144stwo powik\u0142a\u0144 (przede wszystkim ryzyko rozwoju marsko\u015bci w\u0105troby).<\/em><\/p>\n\n\n\nJe\u015bli wsp\u00f3\u0142istnieje cukrzyca typu 2 albo stan przedcukrzycowy, celem leczenia jest stabilizacja glikemii oraz ograniczenie hiperinsulinemii. W wytycznych zwraca si\u0119 uwag\u0119 na leki, kt\u00f3re u\u0142atwiaj\u0105 redukcj\u0119 masy cia\u0142a i poprawiaj\u0105 kontrol\u0119 glukozy. W cz\u0119\u015bci przypadk\u00f3w z rozpoznaniem MASH i cukrzyc\u0105 typu 2 (po ocenie przeciwwskaza\u0144 i ryzyka dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych) specjali\u015bci mog\u0105 rozwa\u017cy\u0107 farmakoterapi\u0119 z wykorzystaniem pioglitazonu.<\/p>\n\n\n\n
Wa\u017cny jest aspekt tego, czy pacjent realnie uzyskuje spadek masy cia\u0142a i czy jest w stanie go utrzyma\u0107 wy\u0142\u0105cznie za spraw\u0105 zmian stylu \u017cycia pod okiem specjalist\u00f3w. Je\u015bli w tych obszarach pojawiaj\u0105 si\u0119 trudno\u015bci, lekarz mo\u017ce rozwa\u017cy\u0107 wdro\u017cenie farmakoterapii<\/strong> tak\u017ce w leczeniu samej oty\u0142o\u015bci (zawsze zgodnie ze wskazaniami).<\/p>\n\n\n\nJe\u015bli wraz ze st\u0142uszczeniem wsp\u00f3\u0142istnieje dyslipidemia i podwy\u017cszone ryzyko sercowo-naczyniowe, elementem planu leczenia mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 leki wp\u0142ywaj\u0105ce na unormowanie gospodarki lipidowej. W trakcie farmakoterapii lekarze zawsze kontroluj\u0105 parametry w\u0105trobowe, ale sam fakt st\u0142uszczenia nie jest powodem, by rezygnowa\u0107 z terapii, kt\u00f3ra obni\u017ca ryzyko zawa\u0142u i udaru.<\/p>\n\n\n\n
Je\u017celi w procesie diagnostycznym stwierdza si\u0119 inne przyczyny st\u0142uszczenia ni\u017c te zwi\u0105zane z zaburzeniami metabolicznymi, post\u0119powanie wygl\u0105da inaczej. Dotyczy to na przyk\u0142ad polekowego uszkodzenia w\u0105troby, przewlek\u0142ych wirusowych zapale\u0144 w\u0105troby albo wyra\u017anego udzia\u0142u alkoholu. Wtedy leczenie zostaje ukierunkowane na usuni\u0119cie czynnika sprawczego.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nProfilaktyka, szczepienia i kontrola ryzyka sercowo-naczyniowego<\/h2>\n\n\n\n
Dzia\u0142ania, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 zapobiega\u0107 rozwojowi st\u0142uszczenia w\u0105troby, nie odbiegaj\u0105 mocno od podstawowych zasad dbania o swoje zdrowie. Nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na diet\u0119, aktywno\u015b\u0107, sen oraz ograniczenie stresu,<\/strong> ale i na regularne badania profilaktyczne \u2013 <\/strong>tak\u017ce te, kt\u00f3re samodzielnie mo\u017cna przeprowadzi\u0107 w domu.<\/p>\n\n\n\nKa\u017cdy z nas powinien cyklicznie kontrolowa\u0107 obw\u00f3d talii lub mas\u0119 cia\u0142a, mierzy\u0107 ci\u015bnienie t\u0119tnicze i odwiedza\u0107 gabinet lekarski, by wykonywa\u0107 podstawowe badania laboratoryjne. To najwa\u017cniejsze kroki, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 na szybkie wykrycie rozwijaj\u0105cych si\u0119 zaburze\u0144. Ograniczenie nara\u017cenia<\/strong> na czynniki<\/strong> zwi\u0105zane z prawdopodobie\u0144stwem st\u0142uszczenia w\u0105troby wymaga \u015bwiadomo\u015bci i wypracowania dobrych nawyk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\nKiedy dochodzi do nagromadzenia si\u0119 t\u0142uszczu w hepatocytach (w\u0105troba pracuje wtedy pod wi\u0119kszym obci\u0105\u017ceniem), do\u0142\u0105czenie do tego ostrego wirusowego zapalenia, mo\u017ce znacznie pogorszy\u0107 rokowania. Z tego wzgl\u0119du wykonywanie szczepie\u0144 znajduje si\u0119 w zaleceniach post\u0119powania<\/strong> z doros\u0142ymi pacjentami, u kt\u00f3rych stwierdzono zaburzenia pracy tego narz\u0105du.<\/p>\n\n\n\nZalecenia dotycz\u0105ce dodatkowych szczepie\u0144 przy st\u0142uszczeniu w\u0105troby zale\u017c\u0105 od stanu pacjenta. Temat ten dotyczy jednak tylko dw\u00f3ch wirus\u00f3w \u2013 WZW A (HAV) i WZW B (HBV). Przeciwko WZW C nie ma szczepionki.<\/p>\n\n\n\n
Szczepienia przeciwko wirusom w\u0105troby w krajach rozwini\u0119tych zwykle s\u0105 rekomendowane jako cz\u0119\u015b\u0107 podstawowej opieki. W Polsce obowi\u0105zkowe jest szczepienie przeciw WZW B<\/a> (dotyczy dzieci \u2013 pierwsza dawka jest podawana bardzo wcze\u015bnie). Szczepienie przeciwko WZW A<\/a> jest zalecane, ale nie jest obowi\u0105zkowe.<\/em><\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nKiedy do lekarza? Objawy alarmowe<\/h2>\n\n\n\n
Przy om\u00f3wieniu objaw\u00f3w wskazali\u015bmy na fakt, \u017ce w pocz\u0105tkowych stadiach st\u0142uszczenie w\u0105troby cz\u0119sto nie powoduje u pacjent\u00f3w \u017cadnych dolegliwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Z tego wzgl\u0119du, gdy pojawiaj\u0105 si\u0119 dyskomfort, b\u00f3l<\/strong> czy nietypowe zmiany zwi\u0105zane z prac\u0105 uk\u0142adu pokarmowego (biegunki<\/a>, zaparcia, jasny kolor stolca<\/strong> lub ciemny moczu), mo\u017cliwie szybko warto um\u00f3wi\u0107 si\u0119 na konsultacj\u0119. Nawet kr\u00f3tkotrwa\u0142e dolegliwo\u015bci powinny nas zaalarmowa\u0107.<\/p>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Pakiet bada\u0144<\/div>\n Choroby w\u0105troby<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Czujesz dyskomfort w jamie brzusznej po posi\u0142ku lub przewlek\u0142e os\u0142abienie? Sprawd\u017a kondycj\u0119 swojej w\u0105troby i zadbaj o jej prawid\u0142ow\u0105 regeneracj\u0119.<\/div>\n
\n 148 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nKonsultacja merytoryczna: lek. Ireneusz Markowski<\/a><\/em><\/strong>
\n\n\n\n
Z tego artyku\u0142u dowiesz si\u0119:<\/h3>\n\n\n\n\n- Czym jest st\u0142uszczenie w\u0105troby?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Czynniki ryzyka i powik\u0142ania<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Objawy st\u0142uszczenia w\u0105troby<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Diagnostyka<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Leczenie i styl \u017cycia<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Profilaktyka, szczepienia i kontrola ryzyka sercowo-naczyniowego<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Kiedy do lekarza? Objawy alarmowe<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCzym jest st\u0142uszczenie w\u0105troby?<\/h2>\n\n\n\n
St\u0142uszczenie w\u0105troby to stan, w kt\u00f3rym w hepatocytach<\/strong> \u2013 kom\u00f3rkach buduj\u0105cych mi\u0105\u017csz w\u0105troby \u2013 zaczyna odk\u0142ada\u0107 si\u0119 nadmierna ilo\u015b\u0107 lipid\u00f3w (t\u0142uszcz\u00f3w). St\u0142uszczenie w\u0105troby nie jest nazw\u0105 choroby<\/strong> – wychwytywanie lipid\u00f3w przez kom\u00f3rki w\u0105troby jest zjawiskiem fizjologicznym. Do nadmiernego gromadzenia t\u0142uszcz\u00f3w w w\u0105trobie mog\u0105 prowadzi\u0107 procesy chorobowe, ale zdecydowanie najcz\u0119stsz\u0105 przyczyn\u0105 jest spo\u017cywanie zbyt du\u017cych ilo\u015bci t\u0142uszcz\u00f3w<\/strong>, kt\u00f3rych organizm nie jest w stanie na bie\u017c\u0105co zu\u017cywa\u0107.<\/p>\n\n\n\nKiedy dochodzi do takich zmian, w\u0105troba do pewnego stopnia wci\u0105\u017c jest w stanie pe\u0142ni\u0107 swoje funkcje, ale zaczyna pracowa\u0107 w warunkach wi\u0119kszego obci\u0105\u017cenia metabolicznego<\/strong>. Nadmierna ilo\u015b\u0107 t\u0142uszczu w kom\u00f3rkach w\u0105troby zajmuje miejsce przeznaczone na inne struktury i zmienia spos\u00f3b, w jaki narz\u0105d przetwarza energi\u0119, magazynuje glikogen oraz wykorzystuje substancje powstaj\u0105ce w trakcie trawienia.<\/p>\n\n\n\nPoj\u0119cie st\u0142uszczenia w\u0105troby opisuje przede wszystkim obraz narz\u0105du<\/strong>, a nie pe\u0142ne rozpoznanie konkretnej choroby. Stwierdzenie takiego stanu u pacjenta zawsze b\u0119dzie sk\u0142ania\u0142o specjalist\u00f3w do poszukiwania czynnik\u00f3w, kt\u00f3re do niego doprowadzi\u0142y. Proces wymaga wzi\u0119cia pod uwag\u0119 og\u00f3lnego stanu zdrowia, nawyk\u00f3w i na\u0142og\u00f3w badanej osoby. Dopiero po okre\u015bleniu t\u0142a, na kt\u00f3rym dosz\u0142o do st\u0142uszczenia w\u0105troby, stosuje si\u0119 dok\u0142adniejsze nazewnictwo zwi\u0105zane z konkretnymi jednostkami chorobowymi.<\/em><\/p>\n\n\n\nZgodnie z powy\u017csz\u0105 definicj\u0105, samo rozpoznanie st\u0142uszczenia w\u0105troby nie m\u00f3wi wiele o jego przyczynie ani o stopniu zaawansowania innych zmian. Poszerzaj\u0105c badania diagnostyczne, st\u0142uszczenie w\u0105troby mo\u017cna podzieli\u0107 nakilka g\u0142\u00f3wnych rodzaj\u00f3w, kt\u00f3re r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od siebie przebiegiem, dynamik\u0105 post\u0119powania proces\u00f3w zachodz\u0105cych w tkankach oraz doborem metod wykorzystywanych w leczeniu pacjenta.<\/p>\n\n\n\n
Podstawow\u0105 metod\u0105 diagnostyczn\u0105 jest USG jamy brzusznej<\/strong> – badanie nieinwazyjne, \u0142atwo dost\u0119pne, bardzo czu\u0142e – wykrywa nawet niewielkie st\u0142uszczenie w\u0105troby) – ale zazwyczaj nie pozwala na okre\u015blenie jego nasilenia.<\/p>\n\n\n\nPo wykryciu nieprawid\u0142owo\u015bci w strukturze narz\u0105du i wdro\u017ceniu dalszej diagnostyki mo\u017cliwe staje si\u0119 dok\u0142adniejsze okre\u015blenie rodzaju choroby st\u0142uszczeniowej w\u0105troby. W tym zakresie przez wiele lat stosowano nazw\u0119 NAFLD<\/strong> (Non-Alcoholic Fatty Liver Disease) i AFLD<\/strong> (Alcoholic Fatty Liver Disease).<\/p>\n\n\n\nOkre\u015blenia powsta\u0142y w latach 80., gdy skupiano si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na odr\u00f3\u017cnieniu st\u0142uszczenia niezwi\u0105zanego z alkoholem od zmian pojawiaj\u0105cych si\u0119 przy jego nadu\u017cywaniu.<\/em><\/p>\n\n\n\nKilka lat temu nazewnictwo zosta\u0142o zaktualizowane, z uzasadnieniem, \u017ce podzia\u0142 przypadk\u00f3w st\u0142uszczenia nawi\u0105zuj\u0105cy wy\u0142\u0105cznie do spo\u017cycia alkoholu<\/a> nie daje pe\u0142nego obrazu przyczyn ani przebiegu zmian \u2013 stosowana wcze\u015bniej nomenklatura (podzia\u0142 na alkoholowe i niealkoholowe st\u0142uszczenie w\u0105troby) skupia\u0142a uwag\u0119 na obecno\u015bci i braku alkoholu, a nie na rzeczywistych uwarunkowaniach metabolicznych.<\/p>\n\n\n\nNiealkoholowa st\u0142uszczeniowa choroba w\u0105troby wci\u0105\u017c pojawia si\u0119 nawet w najnowszych publikacjach, jednak wa\u017cniejsze od samego nazewnictwa jest zag\u0142\u0119bienie si\u0119 w jej przyczyny i procesy zachodz\u0105ce w organizmie, kt\u00f3re si\u0119 do takiego stanu przyczyniaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie gromadzone dane kliniczne ukierunkowuj\u0105 na to, \u017ce u zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci pacjent\u00f3w zdiagnozowana choroba st\u0142uszczeniowa w\u0105troby jest zwi\u0105zana z ca\u0142ym zespo\u0142em zaburze\u0144 metabolicznych. Wskazuje si\u0119 na znaczenie nieprawid\u0142owo\u015bci dotycz\u0105cych st\u0119\u017cenia glukozy, lipid\u00f3w oraz zawarto\u015bci tkanki t\u0142uszczowej w ca\u0142ym organizmie.<\/em><\/p>\n\n\n\nW\u0142a\u015bnie z tego wzgl\u0119du rozr\u00f3\u017cnia si\u0119 MASLD, MASH i alkoholowe st\u0142uszczenie w\u0105troby<\/strong>. W nowszych publikacjach wprowadza si\u0119 tak\u017ce poj\u0119cia metaboliczno-alkoholowej choroby w\u0105troby (MetALD) oraz alkoholowej choroby w\u0105troby (ALD), kt\u00f3re mieszcz\u0105 si\u0119 w szerszej grupie zaburze\u0144 okre\u015blanych jako Steatotic Liver Disease (SLD).<\/p>\n\n\n\nNazwa MASLD<\/strong> (Metabolic Dysfunction-Associated Steatotic Liver Disease<\/em> \u2013 w dos\u0142ownym t\u0142umaczeniu: st\u0142uszczeniowa choroba w\u0105troby zwi\u0105zana z zaburzeniami metabolicznymi<\/em>) odnosi si\u0119 do stanu, w kt\u00f3rym nadmierne gromadzenie si\u0119 t\u0142uszczu w hepatocytach wynika z zaburze\u0144 metabolicznych<\/strong>. W definicji MASLD uwzgl\u0119dnia si\u0119 obecno\u015b\u0107 st\u0142uszczenia narz\u0105du oraz co najmniej jednego czynnika ryzyka sercowo-metabolicznego przy spo\u017cyciu alkoholu poni\u017cej prog\u00f3w przyj\u0119tych dla rozpoznania MetALD (poni\u017cej 140 g alkoholu\/tydzie\u0144 u kobiet oraz poni\u017cej 210 g alkoholu\/tydzie\u0144 u m\u0119\u017cczyzn).<\/p>\n\n\n\nMASH<\/strong> (Metabolic Dysfunction-Associated Steatohepatitis<\/em> \u2013 w dos\u0142ownym t\u0142umaczeniu: st\u0142uszczeniowe zapalenie w\u0105troby zwi\u0105zane z zaburzeniami metabolicznymi<\/em>, zgodnie z wcze\u015bniej stosowanym nazewnictwem: niealkoholowe st\u0142uszczeniowe zapalenie w\u0105troby<\/em>) jest ci\u0119\u017csz\u0105 postaci\u0105 MASLD<\/strong>. W obrazie mikroskopowym widoczny jest t\u0142uszcz, proces zapalny oraz uszkodzenie struktur kom\u00f3rkowych. Pojawiaj\u0105 si\u0119 cechy martwicy hepatocyt\u00f3w i w\u0142\u00f3knienie. Obecno\u015b\u0107 zapalenia sygnalizuje bardziej dynamiczny przebieg i wi\u0119ksze ryzyko dalszych zaburze\u0144 czynno\u015bci w\u0105troby.<\/p>\n\n\n\nZ kolei alkoholowe st\u0142uszczenie rozwija si\u0119 w wyniku nadu\u017cywania alkoholu<\/strong>. Rozk\u0142ad alkoholu zu\u017cywa du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 zasob\u00f3w kom\u00f3rkowych, zaburza przetwarzanie t\u0142uszcz\u00f3w i sprawia, \u017ce lipidy zaczynaj\u0105 si\u0119 odk\u0142ada\u0107 szybciej, ni\u017c w\u0105troba jest w stanie je zmetabolizowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nNiealkoholowe vs alkoholowe st\u0142uszczenie \u2013 najwa\u017cniejsze r\u00f3\u017cnice<\/h3>\n\n\n\n
W obu sytuacjach w hepatocytach gromadzi si\u0119 t\u0142uszcz. Obraz w USG i wyniki enzym\u00f3w w\u0105trobowych mog\u0105 wygl\u0105da\u0107 bardzo podobnie. R\u00f3\u017cne jest jednak \u017ar\u00f3d\u0142o zaburze\u0144 (jak same nazwy na to wskazuj\u0105).<\/p>\n\n\n\n
Najwa\u017cniejsze r\u00f3\u017cnice dotycz\u0105:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- obrazu widocznego w badaniu histopatologicznym,<\/li>\n\n\n\n
- g\u0142\u00f3wnego \u017ar\u00f3d\u0142a obci\u0105\u017cenia w\u0105troby,<\/li>\n\n\n\n
- proces\u00f3w metabolicznych, kt\u00f3re prowadz\u0105 do gromadzenia si\u0119 t\u0142uszczu,<\/li>\n\n\n\n
- wsp\u00f3\u0142wyst\u0119powania innych zaburze\u0144,<\/li>\n\n\n\n
- przebiegu i odwracalno\u015bci zmian.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Obie postacie st\u0142uszczenia mog\u0105 prowadzi\u0107 do przewlek\u0142ego stanu zapalnego, a nast\u0119pnie sprzyja\u0107 w\u0142\u00f3knieniu i marsko\u015bci w\u0105troby<\/a>. Wraz z zaawansowaniem marsko\u015bci wzrasta ryzyko raka w\u0105trobowokom\u00f3rkowego.<\/p>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Pakiet bada\u0144<\/div>\n Choroby w\u0105troby<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Czujesz dyskomfort w jamie brzusznej po posi\u0142ku lub przewlek\u0142e os\u0142abienie? Sprawd\u017a kondycj\u0119 swojej w\u0105troby i zadbaj o jej prawid\u0142ow\u0105 regeneracj\u0119.<\/div>\n
\n 148 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCzynniki ryzyka i powik\u0142ania<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nNie ka\u017cda osoba ze st\u0142uszczeniem w\u0105troby zachoruje na marsko\u015b\u0107 czy nowotw\u00f3r. Przebieg choroby u danego pacjenta b\u0119dzie zale\u017cny od obecno\u015bci i nasilenia czynnik\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 pogarsza\u0107 zdrowie w\u0105troby. W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w st\u0142uszczenie w\u0105troby ma charakter \u0142agodny,<\/strong> nie powoduje istotnych zaburze\u0144 funkcjonowania narz\u0105du i jest wykrywane przypadkowo podczas bada\u0144 USG wykonywanych z innych powod\u00f3w.<\/p>\n\n\n\nKierunek zmian warunkuje obecny stan zdrowia pacjenta, jego nawyki, podj\u0119te interwencje i post\u0119powanie zgodnie z zaleceniami lekarza.<\/em><\/p>\n\n\n\nTutaj warto spojrze\u0107 na ca\u0142e zagadnienie zar\u00f3wno pod k\u0105tem leczenia<\/strong> (zapobiegania powik\u0142aniom), jak i profilaktyki<\/strong> (zmniejszenia nara\u017cenia na czynniki podnosz\u0105ce ryzyko). Najwa\u017cniejsze jest podj\u0119cie takich dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 ogranicza\u0107 obci\u0105\u017cenie metaboliczne (g\u0142\u00f3wnie w przypadku MASLD) lub toksyczne (przy alkoholowym st\u0142uszczeniu w\u0105troby).<\/p>\n\n\n\nPrzy tym im wi\u0119cej takich element\u00f3w zostanie zbagatelizowanych, tym wi\u0119ksze prawdopodobie\u0144stwo rozwini\u0119cia st\u0142uszczenia lub przej\u015bcia w bardziej zaawansowane postacie choroby.<\/em><\/p>\n\n\n\nNa pocz\u0105tku zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119 na aspekt spo\u017cywania alkoholu. W przypadku alkoholowego st\u0142uszczenia w\u0105troby to g\u0142\u00f3wny czynnik, kt\u00f3ry przyczynia si\u0119 do gromadzenia si\u0119 t\u0142uszczu w hepatocytach. W tej grupie ryzyko wzrasta wraz z cz\u0119stotliwo\u015bci\u0105 spo\u017cywania etanolu oraz \u0142\u0105cznym czasem ekspozycji. Przy MASLD nara\u017cenie na alkohol tak\u017ce mo\u017ce niekorzystnie wp\u0142ywa\u0107 na zdrowie w\u0105troby. Mimo wyra\u017anego rozgraniczenia w nazewnictwie i konkretnych przyczynach, przy opisywaniu czynnik\u00f3w wp\u0142ywaj\u0105cych na ryzyko i profilaktyk\u0119 st\u0142uszczenia w\u0105troby nie nale\u017cy przypisywa\u0107 wp\u0142ywu alkoholu tylko do jednej grupy.<\/p>\n\n\n\n
Mi\u0119dzy innymi w\u0142a\u015bnie dlatego w nowych rekomendacjach opisano osobn\u0105 kategori\u0119 MetALD, kt\u00f3ra dotyczy sytuacji, gdy u pacjenta wsp\u00f3\u0142istniej\u0105 czynniki metaboliczne i spo\u017cycie alkoholu.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\nOpr\u00f3cz tego wskazuje si\u0119 tak\u017ce na nieprawid\u0142owo\u015bci zwi\u0105zane z metabolizmem, kt\u00f3re zwi\u0119kszaj\u0105 ryzyko st\u0142uszczenia w\u0105troby. Najcz\u0119\u015bciej u pacjent\u00f3w opisuje si\u0119 kilka zaburze\u0144 (cz\u0119sto pozwalaj\u0105cych rozpozna\u0107 zesp\u00f3\u0142 metaboliczny). Nie uznaje si\u0119 ich jednak za jednoznaczne przyczyny st\u0142uszczenia w\u0105troby (MASLD), ale za czynniki, kt\u00f3re znacznie wp\u0142ywaj\u0105 na ryzyko. Do tej grupy zalicza si\u0119:<\/p>\n\n\n\n
\n- insulinooporno\u015b\u0107<\/a>,<\/li>\n\n\n\n
- nadwag\u0119 i oty\u0142o\u015b\u0107<\/a>,<\/li>\n\n\n\n
- podwy\u017cszone st\u0119\u017cenie trigliceryd\u00f3w i cholesterolu LDL<\/a>,<\/li>\n\n\n\n
- niskie st\u0119\u017cenie cholesterolu HDL<\/a>,<\/li>\n\n\n\n
- podwy\u017cszone ci\u015bnienie krwi,<\/li>\n\n\n\n
- nieprawid\u0142owy poziom glukozy na czczo<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Na tempo rozwoju zmian wp\u0142ywa r\u00f3wnie\u017c spos\u00f3b od\u017cywiania i codzienne nawyki \u2013 przede wszystkim niezdrowa dieta wysokokaloryczna bogata w t\u0142uszcze nasycone, t\u0142uszcze trans i cukry proste (g\u0142\u00f3wnie fruktoz\u0119 pochodz\u0105c\u0105 z wysokoprzetworzonej \u017cywno\u015bci) oraz niska aktywno\u015b\u0107 fizyczna. Z tego powodu w zapobieganiu i leczeniu st\u0142uszczenia w\u0105troby podstawowe znaczenie ma zmiana stylu \u017cycia.<\/strong><\/p>\n\n\n\nNiealkoholow\u0105 st\u0142uszczeniow\u0105 chorob\u0119 w\u0105troby mog\u0105 powodowa\u0107 tak\u017ce niekt\u00f3re leki i przewlek\u0142e infekcje wirusowe (m.in. wirusowe zapalenie w\u0105troby typu C). Wed\u0142ug nowej klasyfikacji takie sytuacje przypisuje si\u0119 do kategorii innych postaci st\u0142uszczeniowej choroby w\u0105troby (nie MASLD).<\/p>\n\n\n\n
Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 tak\u017ce na to, \u017ce u cz\u0119\u015bci os\u00f3b st\u0142uszczenie mo\u017ce by\u0107 zwi\u0105zane z genetyk\u0105. W tym temacie najcz\u0119\u015bciej analizuje si\u0119 warianty gen\u00f3w PNPLA3, TM6SF2 i MBOAT7<\/strong>. Obecno\u015b\u0107 okre\u015blonych polimorfizm\u00f3w zwi\u0119ksza podatno\u015b\u0107 na gromadzenie t\u0142uszczu w hepatocytach oraz szybszy rozw\u00f3j st\u0142uszczeniowego zapalenia w\u0105troby i w wyniku tego jej w\u0142\u00f3knienia.<\/em><\/p>\n\n\n\nNiepodj\u0119cie leczenia, nieprzestrzeganie zalece\u0144 i ci\u0105g\u0142e nara\u017cenie na g\u0142\u00f3wne czynniki pogarszaj\u0105ce funkcje w\u0105troby, mo\u017ce prowadzi\u0107 do wyst\u0105pienia powik\u0142a\u0144. Jakich? Przede wszystkim:<\/p>\n\n\n\n
\n- w\u0142\u00f3knienia w\u0105troby <\/strong>\u2013 procesu, w kt\u00f3rym uszkodzone kom\u00f3rki zostaj\u0105 zast\u0105pione przez w\u0142\u00f3kna kolagenowe. To naturalny mechanizm regeneracji w\u0105troby, jednak przy przewlek\u0142ym obci\u0105\u017ceniu staje si\u0119 trwa\u0142\u0105 zmian\u0105 struktury narz\u0105du. Mi\u0105\u017csz traci elastyczno\u015b\u0107, a przep\u0142yw krwi przez w\u0105trob\u0119 jest utrudniony. Stopie\u0144 w\u0142\u00f3knienia ocenia si\u0119 nieinwazyjnie w elastografii lub za pomoc\u0105 wska\u017anik\u00f3w biochemicznych;<\/li>\n\n\n\n
- marsko\u015bci w\u0105troby<\/strong>, kt\u00f3ra jest ko\u0144cowym etapem w\u0142\u00f3knienia. Struktura mi\u0105\u017cszu staje si\u0119 nieregularna i mo\u017cna zaobserwowa\u0107 w niej liczne guzki. Pocz\u0105tkowo obserwuje si\u0119 powi\u0119kszenie w\u0105troby, a p\u00f3\u017aniej jej wyra\u017ane obkurczenie. Konsekwencjami s\u0105 zaburzenia funkcji narz\u0105du prowadz\u0105ce do\u00a0niewydolno\u015bci w\u0105troby, nadci\u015bnienie wrotne, wodobrzusze, \u017cylaki prze\u0142yku i encefalopatia w\u0105trobowa. Marsko\u015b\u0107 zwi\u0119ksza ryzyko raka w\u0105trobowokom\u00f3rkowego i cz\u0119sto jest czynnikiem kwalifikuj\u0105cym pacjenta do przeszczepu;<\/li>\n\n\n\n
- raka w\u0105trobowokom\u00f3rkowego<\/strong>, kt\u00f3ry (tak jak pisali\u015bmy) rozwija si\u0119 cz\u0119\u015bciej u pacjent\u00f3w z w\u0142\u00f3knieniem lub marsko\u015bci\u0105 (u cz\u0119\u015bci chorych z MASLD nowotw\u00f3r mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c bez marsko\u015bci, dlatego tak wa\u017cne s\u0105 kontrolne badania obrazowe u os\u00f3b z istotnym st\u0142uszczeniem i dodatkowymi czynnikami ryzyka). W jego powstawaniu uczestnicz\u0105 mutacje DNA oraz stan zapalny, kt\u00f3ry pobudza procesy regeneracyjne w hepatocytach. Nowotw\u00f3r mo\u017ce d\u0142ugo nie dawa\u0107 objaw\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n
- chor\u00f3b sercowo-naczyniowych<\/strong>, przy MASLD. Ten rodzaj powik\u0142a\u0144 jest zwi\u0105zany z nieprawid\u0142owym profilem lipidowym, podwy\u017cszonym ci\u015bnieniem t\u0119tniczym oraz utrzymuj\u0105cym si\u0119 stanem zapalnym w ca\u0142ym organizmie. Pacjenci z tej grupy, u kt\u00f3rych jednocze\u015bnie dochodzi do st\u0142uszczenia w\u0105troby, cz\u0119\u015bciej do\u015bwiadczaj\u0105 zawa\u0142\u00f3w i udar\u00f3w<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nObjawy st\u0142uszczenia w\u0105troby<\/h2>\n\n\n\n
St\u0142uszczenie w\u0105troby u wi\u0119kszo\u015bci pacjent\u00f3w przez d\u0142ugi czas przebiega bez wyra\u017anych dolegliwo\u015bci. Lekarzom bardzo cz\u0119sto zdarza si\u0119 przypadkowo zaobserwowa\u0107 charakterystyczne zmiany w badaniach obrazowych.<\/p>\n\n\n\n
Kiedy st\u0142uszczenie w\u0105troby rozwija si\u0119 w bardziej zaawansowane stadia, mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 objawy, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 wyra\u017aniej zauwa\u017calne dla pacjent\u00f3w<\/strong>. Te jednak zwykle s\u0105 ma\u0142o charakterystyczne, dlatego \u0142atwo przypisa\u0107 je zm\u0119czeniu, nadmiarowi stresu lub nieprawid\u0142owo zbilansowanej diecie.<\/p>\n\n\n\nDo takich dolegliwo\u015bci zaliczamy:<\/p>\n\n\n\n
\n- gorsz\u0105 tolerancj\u0119 wysi\u0142ku, szybsze m\u0119czenie si\u0119 przy czynno\u015bciach znoszonych wcze\u015bniej bez trudu,<\/li>\n\n\n\n
- uczucie ci\u0119\u017caru lub dyskomfortu w prawej g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci brzucha (wci\u0105\u017c nieswoisty objaw, kt\u00f3ry mo\u017ce jednak naprowadza\u0107 na przyczyn\u0119 zwi\u0105zan\u0105 ze zdrowiem w\u0105troby),<\/li>\n\n\n\n
- wzd\u0119cia, uczucie pe\u0142no\u015bci po posi\u0142kach, czasem lekkie nudno\u015bci,<\/li>\n\n\n\n
- spadek apetytu.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Pakiet bada\u0144<\/div>\n Choroby w\u0105troby<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Czujesz dyskomfort w jamie brzusznej po posi\u0142ku lub przewlek\u0142e os\u0142abienie? Sprawd\u017a kondycj\u0119 swojej w\u0105troby i zadbaj o jej prawid\u0142ow\u0105 regeneracj\u0119.<\/div>\n
\n 148 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nSt\u0142uszczenie w\u0105troby – diagnostyka<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nPacjenci z pierwszymi objawami (przypominamy, \u017ce zwykle s\u0105 one niecharakterystyczne i bardzo og\u00f3lne) najcz\u0119\u015bciej zg\u0142aszaj\u0105 si\u0119 do plac\u00f3wek POZ<\/a>. Lekarz pierwszego kontaktu mo\u017ce wystawi\u0107 skierowanie na dodatkowe badania diagnostyczne i zwykle kieruje pacjenta na kolejne konsultacje do innych specjalist\u00f3w.<\/p>\n\n\n\nDiagnostyk\u0105 i leczeniem chor\u00f3b zwi\u0105zanych z w\u0105trob\u0105 i przewodem pokarmowym zajmuj\u0105 si\u0119 przede wszystkim gastroenterolodzy.<\/em><\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nBadania nieinwazyjne: krwi, USG, elastografia, FIB-4\/NFS<\/h3>\n\n\n\n
Obok objaw\u00f3w zauwa\u017calnych dla pacjenta warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 tak\u017ce na te, kt\u00f3re s\u0105 znacz\u0105ce dla lekarzy. Dotyczy to nieprawid\u0142owo\u015bci widocznych w badaniach. Proces diagnostyczny w przypadku st\u0142uszczenia w\u0105troby polega na ocenie:<\/p>\n\n\n\n
\n- enzym\u00f3w w\u0105trobowych,<\/li>\n\n\n\n
- parametr\u00f3w funkcji w\u0105troby \u2013 st\u0119\u017cenia bilirubiny<\/a>, albuminy<\/a>, wska\u017anika INR<\/a> i liczby p\u0142ytek krwi,<\/li>\n\n\n\n
- parametr\u00f3w gospodarki lipidowej,<\/li>\n\n\n\n
- glukozy na czczo,<\/li>\n\n\n\n
- wynik\u00f3w bada\u0144 obrazowych (USG jamy brzusznej, elastografii),<\/li>\n\n\n\n
- wska\u017anik\u00f3w FIB-4 oraz NFS.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
USG jamy brzusznej jest podstawowym badaniem, podczas kt\u00f3rego lekarz w czasie rzeczywistym ogl\u0105da w\u0105trob\u0119. W ten spos\u00f3b jest w stanie opisa\u0107 typowe cechy dla st\u0142uszczenia i wychwyci\u0107 inne zmiany, kt\u00f3re wymagaj\u0105 wdro\u017cenia innego post\u0119powania.<\/p>\n\n\n\n
W obrazie USG, kt\u00f3ry jest charakterystyczny dla st\u0142uszczenia w\u0105troby zwykle widoczne jest zwi\u0119kszenie echogeniczno\u015bci w\u0105troby<\/strong> (obraz jest \u201eja\u015bniejszy\u201d).<\/p>\n\n\n\nElastografi\u0119 wykonuje si\u0119 w ramach USG lub jako osobne badanie aparatem z podobn\u0105 g\u0142owic\u0105. Przebieg przypomina badanie ultrasonograficzne (pacjent le\u017cy, g\u0142owica dotyka sk\u00f3ry, a sama procedura trwa kr\u00f3tko). Elastografia s\u0142u\u017cy do oszacowania \u201esztywno\u015bci\u201d narz\u0105du, czyli parametru, kt\u00f3ry koreluje z w\u0142\u00f3knieniem.<\/p>\n\n\n\n
Badania krwi wykonuje si\u0119 z pr\u00f3bki krwi \u017cylnej.<\/p>\n\n\n\n
W MASLD cz\u0119\u015bciej obserwuje si\u0119:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- lekko lub umiarkowanie podwy\u017cszone ALT<\/a>, zwykle wy\u017csze ni\u017c AST<\/a> (ale aktywno\u015b\u0107 ALT i AST mo\u017ce by\u0107 prawid\u0142owa mimo st\u0142uszczenia),<\/li>\n\n\n\n
- podwy\u017cszone st\u0119\u017cenie trigliceryd\u00f3w, nieprawid\u0142owy profil cholesterolu,<\/li>\n\n\n\n
- podwy\u017cszon\u0105 glukoz\u0119 na czczo,\u00a0<\/li>\n\n\n\n
- prawid\u0142ow\u0105 liczb\u0119 p\u0142ytek, prawid\u0142owe st\u0119\u017cenie albuminy i prawid\u0142owy INR w \u0142agodnych stadiach,<\/li>\n\n\n\n
- w USG obraz st\u0142uszczenia bez wyra\u017anych cech zaawansowanego w\u0142\u00f3knienia (jednak brak cech w\u0142\u00f3knienia jednoznacznie nie wyklucza wczesnych etap\u00f3w tego stanu \u2013 do pe\u0142nej oceny wykorzystuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c elastografi\u0119).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
W MASH:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- ALT i AST osi\u0105gaj\u0105 wy\u017csze warto\u015bci, r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy nimi bywa mniej wyra\u017ana,<\/li>\n\n\n\n
- pojawiaj\u0105 si\u0119 podwy\u017cszone wska\u017aniki zapalne (m.in. CRP<\/a>) \u2013 jednak nieprawid\u0142owe wyniki nie pozwalaj\u0105 jednoznacznie stwierdzi\u0107 MASH;<\/li>\n\n\n\n
- badania w\u0142\u00f3knienia (elastografia) wskazuj\u0105 na sztywniejszy mi\u0105\u017csz,<\/li>\n\n\n\n
- z czasem mo\u017ce spa\u015b\u0107 liczba p\u0142ytek krwi,<\/li>\n\n\n\n
- przy wi\u0119kszym zaawansowaniu zmniejsza si\u0119 st\u0119\u017cenie albuminy i pogarsza si\u0119 krzepni\u0119cie (wy\u017cszy INR).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
W przypadku st\u0142uszczenia zwi\u0105zanego z alkoholem cz\u0119\u015bciej widoczne s\u0105:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- zwykle wy\u017csze AST ni\u017c ALT (cz\u0119sto co najmniej dwa razy),<\/li>\n\n\n\n
- wyra\u017anie podwy\u017cszone GGTP,<\/li>\n\n\n\n
- podwy\u017cszona \u015brednia obj\u0119to\u015b\u0107 krwinek czerwonych (MCV) w morfologii,<\/li>\n\n\n\n
- mo\u017cliwe niedobory pokarmowe (zw\u0142aszcza witamin z grupy B),<\/li>\n\n\n\n
- przy d\u0142u\u017cszym nara\u017ceniu obni\u017cone st\u0119\u017cenie albuminy, zaburzenia krzepni\u0119cia, ma\u0142op\u0142ytkowo\u015b\u0107,<\/li>\n\n\n\n
- USG pokazuje st\u0142uszczony narz\u0105d, a w p\u00f3\u017aniejszych etapach cechy w\u0142\u00f3knienia lub marsko\u015bci.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
FIB-4 i NFS to wska\u017aniki wyliczane z wynik\u00f3w bada\u0144 laboratoryjnych i danych pacjenta. Nie zast\u0119puj\u0105 badania obrazowego ani biopsji, ale pomagaj\u0105 wst\u0119pnie oceni\u0107 ryzyko w\u0142\u00f3knienia w\u0105troby u pacjent\u00f3w ze st\u0142uszczeniem. Oba mo\u017cna obliczy\u0107 samodzielnie, wykorzystuj\u0105c dost\u0119pne dane laboratoryjne.<\/p>\n\n\n\n
Do obliczenia wska\u017anika FIB-4 potrzebne s\u0105:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- wiek (w latach),<\/li>\n\n\n\n
- aktywno\u015b\u0107 AST (U\/l),<\/li>\n\n\n\n
- aktywno\u015b\u0107 ALT (U\/l),<\/li>\n\n\n\n
- liczba p\u0142ytek krwi (\u00d710\u2079\/l).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Wska\u017anik NFS uwzgl\u0119dnia wi\u0119cej danych i lepiej odzwierciedla stan zdrowia metabolicznego. Do jego obliczenia u\u017cywa si\u0119:<\/p>\n\n\n\n
\n- wieku (w latach),<\/li>\n\n\n\n
- warto\u015bci BMI<\/a> (kg\/m\u00b2),<\/li>\n\n\n\n
- obecno\u015bci cukrzycy<\/a> lub stanu przedcukrzycowego (1 \u2013 tak, 0 \u2013 nie),<\/li>\n\n\n\n
- aktywno\u015bci AST (U\/l) i ALT (U\/l),<\/li>\n\n\n\n
- liczby p\u0142ytek krwi (\u00d710\u2079\/l),<\/li>\n\n\n\n
- st\u0119\u017cenia albuminy (g\/dl).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Warto\u015b\u0107 NFS, podobnie jak FIB-4, interpretuje si\u0119 wed\u0142ug ustalonych prog\u00f3w (inne dla pacjent\u00f3w m\u0142odszych i starszych). Oba wska\u017aniki pozwalaj\u0105 oceni\u0107, czy pacjent mie\u015bci si\u0119 w zakresie niskiego, po\u015bredniego lub wysokiego ryzyka w\u0142\u00f3knienia \u2013 ale ostateczna ocena zawsze wymaga zestawienia parametr\u00f3w z badaniami obrazowymi i indywidualn\u0105 ocen\u0105 sytuacji ka\u017cdego pacjenta.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nKiedy potrzebna biopsja w\u0105troby?<\/h3>\n\n\n\n
Biopsja jest procedur\u0105, kt\u00f3ra polega na pobraniu niewielkiego fragmentu tkanki\u00a0do badania histopatologicznego. Wykonuje si\u0119 j\u0105 w warunkach szpitalnych, najcz\u0119\u015bciej przezsk\u00f3rnie, przy u\u017cyciu grubej ig\u0142y wprowadzonej mi\u0119dzy \u017cebrami. Przed zabiegiem ocenia si\u0119 krzepliwo\u015b\u0107 krwi i og\u00f3lny stan pacjenta. Samo pobranie trwa kilka sekund i odbywa si\u0119 w znieczuleniu miejscowym.<\/p>\n\n\n\n
W st\u0142uszczeniu wykonanie biopsji w\u0105troby planuje si\u0119, kiedy wyniki bada\u0144 nieinwazyjnych s\u0105 niejednoznaczne lub gdy lekarz chce potwierdzi\u0107, czy opr\u00f3cz nagromadzenia t\u0142uszczu dosz\u0142o r\u00f3wnocze\u015bnie do zapalenia, martwicy lub w\u0142\u00f3knienia.<\/em><\/p>\n\n\n\nBiopsja dostarcza najdok\u0142adniejszych informacji o stanie hepatocyt\u00f3w i umo\u017cliwia dok\u0142adne rozpoznanie MASH, ocen\u0119 stopnia w\u0142\u00f3knienia oraz kontrol\u0119 skuteczno\u015bci leczenia w przypadkach o niejasnym przebiegu.<\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n \n Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Pakiet bada\u0144<\/div>\n Choroby w\u0105troby<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Czujesz dyskomfort w jamie brzusznej po posi\u0142ku lub przewlek\u0142e os\u0142abienie? Sprawd\u017a kondycj\u0119 swojej w\u0105troby i zadbaj o jej prawid\u0142ow\u0105 regeneracj\u0119.<\/div>\n
\n 148 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nLeczenie i styl \u017cycia<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nSt\u0142uszczenie w\u0105troby jest odwracalne w sytuacjach, w kt\u00f3rych nie dosz\u0142o do trwa\u0142ych zmian w strukturze narz\u0105du.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nRedukcja masy cia\u0142a, dieta i aktywno\u015b\u0107 fizyczna<\/h3>\n\n\n\n
Wi\u0119kszo\u015b\u0107 zaburze\u0144, kt\u00f3re wsp\u00f3\u0142wyst\u0119puj\u0105 wraz ze st\u0142uszczeniem w\u0105troby, to choroby, przy kt\u00f3rych zmiana codziennych nawyk\u00f3w ma ogromne znaczenie dla powodzenia terapii i rokowa\u0144.<\/p>\n\n\n\n
Podstawow\u0105 kwesti\u0105 zawsze powinno by\u0107 zaprzestanie nara\u017cania na czynniki, kt\u00f3re mog\u0105 przyczynia\u0107 si\u0119 do progresji zmian. Opr\u00f3cz tego pacjent powinien zadba\u0107 o zmian\u0119 niezdrowych nawyk\u00f3w. Modyfikacja codziennych przyzwyczaje\u0144 powinna odbywa\u0107 si\u0119 stopniowo, jednak mo\u017cliwie szybko po us\u0142yszeniu diagnozy.<\/p>\n\n\n\n
Najwa\u017cniejsze w tej kwestii jest:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- w przypadku nadwagi\/oty\u0142o\u015bci (zwykle przy MASLD i MASH) lub niedowagi (zwykle przy alkoholowym st\u0142uszczeniu i przy rozwoju alkoholowego zapalenia w\u0105troby) \u2013 stopniowe d\u0105\u017cenie do unormowania masy cia\u0142a. Przy wysokim BMI bardzo wa\u017cne jest to, by redukcja odbywa\u0142a si\u0119 powoli. Zbyt du\u017cy deficyt kaloryczny, a w konsekwencji zbyt szybka utrata tkanki t\u0142uszczowej mog\u0105 przyczyni\u0107 si\u0119 do pogorszenia parametr\u00f3w st\u0142uszczonej w\u0105troby;<\/li>\n\n\n\n
- zadbanie o pe\u0142nowarto\u015bciowy i odpowiednio zbilansowany jad\u0142ospis, zgodny z zasadami diety \u015br\u00f3dziemnomorskiej<\/a>;<\/li>\n\n\n\n
- w\u0142\u0105czenie aktywno\u015bci dopasowanej do mo\u017cliwo\u015bci pacjenta \u2013 co najmniej 150 minut umiarkowanego wysi\u0142ku lub minimum 75 minut intensywnych \u0107wicze\u0144 w tygodniu.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Farmakoterapia i leczenie chor\u00f3b towarzysz\u0105cych<\/h3>\n\n\n\n
St\u0142uszczenie w\u0105troby jest spowodowane nara\u017ceniem na r\u00f3\u017cne czynniki, st\u0105d te\u017c post\u0119powanie farmakologiczne rzadko kiedy ogranicza si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do leczenia samej \u201ew\u0105troby\u201d \u2013 ponownie warto nawi\u0105za\u0107 tutaj do tego, \u017ce st\u0142uszczenie lepiej jest traktowa\u0107 jako objaw pewnych zaburze\u0144 zachodz\u0105cych w organizmie.<\/p>\n\n\n\n
Wprowadzona farmakoterapia zazwyczaj jest ukierunkowana na leczenie chor\u00f3b towarzysz\u0105cych.<\/p>\n\n\n\n
Lekarz dobiera leki zgodnie z og\u00f3lnymi wytycznymi i jednocze\u015bnie bierze pod uwag\u0119 stan w\u0105troby i prawdopodobie\u0144stwo powik\u0142a\u0144 (przede wszystkim ryzyko rozwoju marsko\u015bci w\u0105troby).<\/em><\/p>\n\n\n\nJe\u015bli wsp\u00f3\u0142istnieje cukrzyca typu 2 albo stan przedcukrzycowy, celem leczenia jest stabilizacja glikemii oraz ograniczenie hiperinsulinemii. W wytycznych zwraca si\u0119 uwag\u0119 na leki, kt\u00f3re u\u0142atwiaj\u0105 redukcj\u0119 masy cia\u0142a i poprawiaj\u0105 kontrol\u0119 glukozy. W cz\u0119\u015bci przypadk\u00f3w z rozpoznaniem MASH i cukrzyc\u0105 typu 2 (po ocenie przeciwwskaza\u0144 i ryzyka dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych) specjali\u015bci mog\u0105 rozwa\u017cy\u0107 farmakoterapi\u0119 z wykorzystaniem pioglitazonu.<\/p>\n\n\n\n
Wa\u017cny jest aspekt tego, czy pacjent realnie uzyskuje spadek masy cia\u0142a i czy jest w stanie go utrzyma\u0107 wy\u0142\u0105cznie za spraw\u0105 zmian stylu \u017cycia pod okiem specjalist\u00f3w. Je\u015bli w tych obszarach pojawiaj\u0105 si\u0119 trudno\u015bci, lekarz mo\u017ce rozwa\u017cy\u0107 wdro\u017cenie farmakoterapii<\/strong> tak\u017ce w leczeniu samej oty\u0142o\u015bci (zawsze zgodnie ze wskazaniami).<\/p>\n\n\n\nJe\u015bli wraz ze st\u0142uszczeniem wsp\u00f3\u0142istnieje dyslipidemia i podwy\u017cszone ryzyko sercowo-naczyniowe, elementem planu leczenia mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 leki wp\u0142ywaj\u0105ce na unormowanie gospodarki lipidowej. W trakcie farmakoterapii lekarze zawsze kontroluj\u0105 parametry w\u0105trobowe, ale sam fakt st\u0142uszczenia nie jest powodem, by rezygnowa\u0107 z terapii, kt\u00f3ra obni\u017ca ryzyko zawa\u0142u i udaru.<\/p>\n\n\n\n
Je\u017celi w procesie diagnostycznym stwierdza si\u0119 inne przyczyny st\u0142uszczenia ni\u017c te zwi\u0105zane z zaburzeniami metabolicznymi, post\u0119powanie wygl\u0105da inaczej. Dotyczy to na przyk\u0142ad polekowego uszkodzenia w\u0105troby, przewlek\u0142ych wirusowych zapale\u0144 w\u0105troby albo wyra\u017anego udzia\u0142u alkoholu. Wtedy leczenie zostaje ukierunkowane na usuni\u0119cie czynnika sprawczego.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nProfilaktyka, szczepienia i kontrola ryzyka sercowo-naczyniowego<\/h2>\n\n\n\n
Dzia\u0142ania, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 zapobiega\u0107 rozwojowi st\u0142uszczenia w\u0105troby, nie odbiegaj\u0105 mocno od podstawowych zasad dbania o swoje zdrowie. Nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na diet\u0119, aktywno\u015b\u0107, sen oraz ograniczenie stresu,<\/strong> ale i na regularne badania profilaktyczne \u2013 <\/strong>tak\u017ce te, kt\u00f3re samodzielnie mo\u017cna przeprowadzi\u0107 w domu.<\/p>\n\n\n\nKa\u017cdy z nas powinien cyklicznie kontrolowa\u0107 obw\u00f3d talii lub mas\u0119 cia\u0142a, mierzy\u0107 ci\u015bnienie t\u0119tnicze i odwiedza\u0107 gabinet lekarski, by wykonywa\u0107 podstawowe badania laboratoryjne. To najwa\u017cniejsze kroki, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 na szybkie wykrycie rozwijaj\u0105cych si\u0119 zaburze\u0144. Ograniczenie nara\u017cenia<\/strong> na czynniki<\/strong> zwi\u0105zane z prawdopodobie\u0144stwem st\u0142uszczenia w\u0105troby wymaga \u015bwiadomo\u015bci i wypracowania dobrych nawyk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\nKiedy dochodzi do nagromadzenia si\u0119 t\u0142uszczu w hepatocytach (w\u0105troba pracuje wtedy pod wi\u0119kszym obci\u0105\u017ceniem), do\u0142\u0105czenie do tego ostrego wirusowego zapalenia, mo\u017ce znacznie pogorszy\u0107 rokowania. Z tego wzgl\u0119du wykonywanie szczepie\u0144 znajduje si\u0119 w zaleceniach post\u0119powania<\/strong> z doros\u0142ymi pacjentami, u kt\u00f3rych stwierdzono zaburzenia pracy tego narz\u0105du.<\/p>\n\n\n\nZalecenia dotycz\u0105ce dodatkowych szczepie\u0144 przy st\u0142uszczeniu w\u0105troby zale\u017c\u0105 od stanu pacjenta. Temat ten dotyczy jednak tylko dw\u00f3ch wirus\u00f3w \u2013 WZW A (HAV) i WZW B (HBV). Przeciwko WZW C nie ma szczepionki.<\/p>\n\n\n\n
Szczepienia przeciwko wirusom w\u0105troby w krajach rozwini\u0119tych zwykle s\u0105 rekomendowane jako cz\u0119\u015b\u0107 podstawowej opieki. W Polsce obowi\u0105zkowe jest szczepienie przeciw WZW B<\/a> (dotyczy dzieci \u2013 pierwsza dawka jest podawana bardzo wcze\u015bnie). Szczepienie przeciwko WZW A<\/a> jest zalecane, ale nie jest obowi\u0105zkowe.<\/em><\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nKiedy do lekarza? Objawy alarmowe<\/h2>\n\n\n\n
Przy om\u00f3wieniu objaw\u00f3w wskazali\u015bmy na fakt, \u017ce w pocz\u0105tkowych stadiach st\u0142uszczenie w\u0105troby cz\u0119sto nie powoduje u pacjent\u00f3w \u017cadnych dolegliwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Z tego wzgl\u0119du, gdy pojawiaj\u0105 si\u0119 dyskomfort, b\u00f3l<\/strong> czy nietypowe zmiany zwi\u0105zane z prac\u0105 uk\u0142adu pokarmowego (biegunki<\/a>, zaparcia, jasny kolor stolca<\/strong> lub ciemny moczu), mo\u017cliwie szybko warto um\u00f3wi\u0107 si\u0119 na konsultacj\u0119. Nawet kr\u00f3tkotrwa\u0142e dolegliwo\u015bci powinny nas zaalarmowa\u0107.<\/p>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Pakiet bada\u0144<\/div>\n Choroby w\u0105troby<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Czujesz dyskomfort w jamie brzusznej po posi\u0142ku lub przewlek\u0142e os\u0142abienie? Sprawd\u017a kondycj\u0119 swojej w\u0105troby i zadbaj o jej prawid\u0142ow\u0105 regeneracj\u0119.<\/div>\n
\n 148 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nKonsultacja merytoryczna: lek. Ireneusz Markowski<\/a><\/em><\/strong>
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nCzym jest st\u0142uszczenie w\u0105troby?<\/h2>\n\n\n\n
St\u0142uszczenie w\u0105troby to stan, w kt\u00f3rym w hepatocytach<\/strong> \u2013 kom\u00f3rkach buduj\u0105cych mi\u0105\u017csz w\u0105troby \u2013 zaczyna odk\u0142ada\u0107 si\u0119 nadmierna ilo\u015b\u0107 lipid\u00f3w (t\u0142uszcz\u00f3w). St\u0142uszczenie w\u0105troby nie jest nazw\u0105 choroby<\/strong> – wychwytywanie lipid\u00f3w przez kom\u00f3rki w\u0105troby jest zjawiskiem fizjologicznym. Do nadmiernego gromadzenia t\u0142uszcz\u00f3w w w\u0105trobie mog\u0105 prowadzi\u0107 procesy chorobowe, ale zdecydowanie najcz\u0119stsz\u0105 przyczyn\u0105 jest spo\u017cywanie zbyt du\u017cych ilo\u015bci t\u0142uszcz\u00f3w<\/strong>, kt\u00f3rych organizm nie jest w stanie na bie\u017c\u0105co zu\u017cywa\u0107.<\/p>\n\n\n\n Kiedy dochodzi do takich zmian, w\u0105troba do pewnego stopnia wci\u0105\u017c jest w stanie pe\u0142ni\u0107 swoje funkcje, ale zaczyna pracowa\u0107 w warunkach wi\u0119kszego obci\u0105\u017cenia metabolicznego<\/strong>. Nadmierna ilo\u015b\u0107 t\u0142uszczu w kom\u00f3rkach w\u0105troby zajmuje miejsce przeznaczone na inne struktury i zmienia spos\u00f3b, w jaki narz\u0105d przetwarza energi\u0119, magazynuje glikogen oraz wykorzystuje substancje powstaj\u0105ce w trakcie trawienia.<\/p>\n\n\n\n Poj\u0119cie st\u0142uszczenia w\u0105troby opisuje przede wszystkim obraz narz\u0105du<\/strong>, a nie pe\u0142ne rozpoznanie konkretnej choroby. Stwierdzenie takiego stanu u pacjenta zawsze b\u0119dzie sk\u0142ania\u0142o specjalist\u00f3w do poszukiwania czynnik\u00f3w, kt\u00f3re do niego doprowadzi\u0142y. Proces wymaga wzi\u0119cia pod uwag\u0119 og\u00f3lnego stanu zdrowia, nawyk\u00f3w i na\u0142og\u00f3w badanej osoby. Dopiero po okre\u015bleniu t\u0142a, na kt\u00f3rym dosz\u0142o do st\u0142uszczenia w\u0105troby, stosuje si\u0119 dok\u0142adniejsze nazewnictwo zwi\u0105zane z konkretnymi jednostkami chorobowymi.<\/em><\/p>\n\n\n\n Zgodnie z powy\u017csz\u0105 definicj\u0105, samo rozpoznanie st\u0142uszczenia w\u0105troby nie m\u00f3wi wiele o jego przyczynie ani o stopniu zaawansowania innych zmian. Poszerzaj\u0105c badania diagnostyczne, st\u0142uszczenie w\u0105troby mo\u017cna podzieli\u0107 nakilka g\u0142\u00f3wnych rodzaj\u00f3w, kt\u00f3re r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od siebie przebiegiem, dynamik\u0105 post\u0119powania proces\u00f3w zachodz\u0105cych w tkankach oraz doborem metod wykorzystywanych w leczeniu pacjenta.<\/p>\n\n\n\n Podstawow\u0105 metod\u0105 diagnostyczn\u0105 jest USG jamy brzusznej<\/strong> – badanie nieinwazyjne, \u0142atwo dost\u0119pne, bardzo czu\u0142e – wykrywa nawet niewielkie st\u0142uszczenie w\u0105troby) – ale zazwyczaj nie pozwala na okre\u015blenie jego nasilenia.<\/p>\n\n\n\n Po wykryciu nieprawid\u0142owo\u015bci w strukturze narz\u0105du i wdro\u017ceniu dalszej diagnostyki mo\u017cliwe staje si\u0119 dok\u0142adniejsze okre\u015blenie rodzaju choroby st\u0142uszczeniowej w\u0105troby. W tym zakresie przez wiele lat stosowano nazw\u0119 NAFLD<\/strong> (Non-Alcoholic Fatty Liver Disease) i AFLD<\/strong> (Alcoholic Fatty Liver Disease).<\/p>\n\n\n\n Okre\u015blenia powsta\u0142y w latach 80., gdy skupiano si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na odr\u00f3\u017cnieniu st\u0142uszczenia niezwi\u0105zanego z alkoholem od zmian pojawiaj\u0105cych si\u0119 przy jego nadu\u017cywaniu.<\/em><\/p>\n\n\n\n Kilka lat temu nazewnictwo zosta\u0142o zaktualizowane, z uzasadnieniem, \u017ce podzia\u0142 przypadk\u00f3w st\u0142uszczenia nawi\u0105zuj\u0105cy wy\u0142\u0105cznie do spo\u017cycia alkoholu<\/a> nie daje pe\u0142nego obrazu przyczyn ani przebiegu zmian \u2013 stosowana wcze\u015bniej nomenklatura (podzia\u0142 na alkoholowe i niealkoholowe st\u0142uszczenie w\u0105troby) skupia\u0142a uwag\u0119 na obecno\u015bci i braku alkoholu, a nie na rzeczywistych uwarunkowaniach metabolicznych.<\/p>\n\n\n\n Niealkoholowa st\u0142uszczeniowa choroba w\u0105troby wci\u0105\u017c pojawia si\u0119 nawet w najnowszych publikacjach, jednak wa\u017cniejsze od samego nazewnictwa jest zag\u0142\u0119bienie si\u0119 w jej przyczyny i procesy zachodz\u0105ce w organizmie, kt\u00f3re si\u0119 do takiego stanu przyczyniaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n Wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie gromadzone dane kliniczne ukierunkowuj\u0105 na to, \u017ce u zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci pacjent\u00f3w zdiagnozowana choroba st\u0142uszczeniowa w\u0105troby jest zwi\u0105zana z ca\u0142ym zespo\u0142em zaburze\u0144 metabolicznych. Wskazuje si\u0119 na znaczenie nieprawid\u0142owo\u015bci dotycz\u0105cych st\u0119\u017cenia glukozy, lipid\u00f3w oraz zawarto\u015bci tkanki t\u0142uszczowej w ca\u0142ym organizmie.<\/em><\/p>\n\n\n\n W\u0142a\u015bnie z tego wzgl\u0119du rozr\u00f3\u017cnia si\u0119 MASLD, MASH i alkoholowe st\u0142uszczenie w\u0105troby<\/strong>. W nowszych publikacjach wprowadza si\u0119 tak\u017ce poj\u0119cia metaboliczno-alkoholowej choroby w\u0105troby (MetALD) oraz alkoholowej choroby w\u0105troby (ALD), kt\u00f3re mieszcz\u0105 si\u0119 w szerszej grupie zaburze\u0144 okre\u015blanych jako Steatotic Liver Disease (SLD).<\/p>\n\n\n\n Nazwa MASLD<\/strong> (Metabolic Dysfunction-Associated Steatotic Liver Disease<\/em> \u2013 w dos\u0142ownym t\u0142umaczeniu: st\u0142uszczeniowa choroba w\u0105troby zwi\u0105zana z zaburzeniami metabolicznymi<\/em>) odnosi si\u0119 do stanu, w kt\u00f3rym nadmierne gromadzenie si\u0119 t\u0142uszczu w hepatocytach wynika z zaburze\u0144 metabolicznych<\/strong>. W definicji MASLD uwzgl\u0119dnia si\u0119 obecno\u015b\u0107 st\u0142uszczenia narz\u0105du oraz co najmniej jednego czynnika ryzyka sercowo-metabolicznego przy spo\u017cyciu alkoholu poni\u017cej prog\u00f3w przyj\u0119tych dla rozpoznania MetALD (poni\u017cej 140 g alkoholu\/tydzie\u0144 u kobiet oraz poni\u017cej 210 g alkoholu\/tydzie\u0144 u m\u0119\u017cczyzn).<\/p>\n\n\n\n MASH<\/strong> (Metabolic Dysfunction-Associated Steatohepatitis<\/em> \u2013 w dos\u0142ownym t\u0142umaczeniu: st\u0142uszczeniowe zapalenie w\u0105troby zwi\u0105zane z zaburzeniami metabolicznymi<\/em>, zgodnie z wcze\u015bniej stosowanym nazewnictwem: niealkoholowe st\u0142uszczeniowe zapalenie w\u0105troby<\/em>) jest ci\u0119\u017csz\u0105 postaci\u0105 MASLD<\/strong>. W obrazie mikroskopowym widoczny jest t\u0142uszcz, proces zapalny oraz uszkodzenie struktur kom\u00f3rkowych. Pojawiaj\u0105 si\u0119 cechy martwicy hepatocyt\u00f3w i w\u0142\u00f3knienie. Obecno\u015b\u0107 zapalenia sygnalizuje bardziej dynamiczny przebieg i wi\u0119ksze ryzyko dalszych zaburze\u0144 czynno\u015bci w\u0105troby.<\/p>\n\n\n\n Z kolei alkoholowe st\u0142uszczenie rozwija si\u0119 w wyniku nadu\u017cywania alkoholu<\/strong>. Rozk\u0142ad alkoholu zu\u017cywa du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 zasob\u00f3w kom\u00f3rkowych, zaburza przetwarzanie t\u0142uszcz\u00f3w i sprawia, \u017ce lipidy zaczynaj\u0105 si\u0119 odk\u0142ada\u0107 szybciej, ni\u017c w\u0105troba jest w stanie je zmetabolizowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n W obu sytuacjach w hepatocytach gromadzi si\u0119 t\u0142uszcz. Obraz w USG i wyniki enzym\u00f3w w\u0105trobowych mog\u0105 wygl\u0105da\u0107 bardzo podobnie. R\u00f3\u017cne jest jednak \u017ar\u00f3d\u0142o zaburze\u0144 (jak same nazwy na to wskazuj\u0105).<\/p>\n\n\n\n Najwa\u017cniejsze r\u00f3\u017cnice dotycz\u0105:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Obie postacie st\u0142uszczenia mog\u0105 prowadzi\u0107 do przewlek\u0142ego stanu zapalnego, a nast\u0119pnie sprzyja\u0107 w\u0142\u00f3knieniu i marsko\u015bci w\u0105troby<\/a>. Wraz z zaawansowaniem marsko\u015bci wzrasta ryzyko raka w\u0105trobowokom\u00f3rkowego.<\/p>\n\n\n <\/div>\n Nie ka\u017cda osoba ze st\u0142uszczeniem w\u0105troby zachoruje na marsko\u015b\u0107 czy nowotw\u00f3r. Przebieg choroby u danego pacjenta b\u0119dzie zale\u017cny od obecno\u015bci i nasilenia czynnik\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 pogarsza\u0107 zdrowie w\u0105troby. W wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w st\u0142uszczenie w\u0105troby ma charakter \u0142agodny,<\/strong> nie powoduje istotnych zaburze\u0144 funkcjonowania narz\u0105du i jest wykrywane przypadkowo podczas bada\u0144 USG wykonywanych z innych powod\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Kierunek zmian warunkuje obecny stan zdrowia pacjenta, jego nawyki, podj\u0119te interwencje i post\u0119powanie zgodnie z zaleceniami lekarza.<\/em><\/p>\n\n\n\n Tutaj warto spojrze\u0107 na ca\u0142e zagadnienie zar\u00f3wno pod k\u0105tem leczenia<\/strong> (zapobiegania powik\u0142aniom), jak i profilaktyki<\/strong> (zmniejszenia nara\u017cenia na czynniki podnosz\u0105ce ryzyko). Najwa\u017cniejsze jest podj\u0119cie takich dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 ogranicza\u0107 obci\u0105\u017cenie metaboliczne (g\u0142\u00f3wnie w przypadku MASLD) lub toksyczne (przy alkoholowym st\u0142uszczeniu w\u0105troby).<\/p>\n\n\n\n Przy tym im wi\u0119cej takich element\u00f3w zostanie zbagatelizowanych, tym wi\u0119ksze prawdopodobie\u0144stwo rozwini\u0119cia st\u0142uszczenia lub przej\u015bcia w bardziej zaawansowane postacie choroby.<\/em><\/p>\n\n\n\n Na pocz\u0105tku zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119 na aspekt spo\u017cywania alkoholu. W przypadku alkoholowego st\u0142uszczenia w\u0105troby to g\u0142\u00f3wny czynnik, kt\u00f3ry przyczynia si\u0119 do gromadzenia si\u0119 t\u0142uszczu w hepatocytach. W tej grupie ryzyko wzrasta wraz z cz\u0119stotliwo\u015bci\u0105 spo\u017cywania etanolu oraz \u0142\u0105cznym czasem ekspozycji. Przy MASLD nara\u017cenie na alkohol tak\u017ce mo\u017ce niekorzystnie wp\u0142ywa\u0107 na zdrowie w\u0105troby. Mimo wyra\u017anego rozgraniczenia w nazewnictwie i konkretnych przyczynach, przy opisywaniu czynnik\u00f3w wp\u0142ywaj\u0105cych na ryzyko i profilaktyk\u0119 st\u0142uszczenia w\u0105troby nie nale\u017cy przypisywa\u0107 wp\u0142ywu alkoholu tylko do jednej grupy.<\/p>\n\n\n\n Mi\u0119dzy innymi w\u0142a\u015bnie dlatego w nowych rekomendacjach opisano osobn\u0105 kategori\u0119 MetALD, kt\u00f3ra dotyczy sytuacji, gdy u pacjenta wsp\u00f3\u0142istniej\u0105 czynniki metaboliczne i spo\u017cycie alkoholu.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Opr\u00f3cz tego wskazuje si\u0119 tak\u017ce na nieprawid\u0142owo\u015bci zwi\u0105zane z metabolizmem, kt\u00f3re zwi\u0119kszaj\u0105 ryzyko st\u0142uszczenia w\u0105troby. Najcz\u0119\u015bciej u pacjent\u00f3w opisuje si\u0119 kilka zaburze\u0144 (cz\u0119sto pozwalaj\u0105cych rozpozna\u0107 zesp\u00f3\u0142 metaboliczny). Nie uznaje si\u0119 ich jednak za jednoznaczne przyczyny st\u0142uszczenia w\u0105troby (MASLD), ale za czynniki, kt\u00f3re znacznie wp\u0142ywaj\u0105 na ryzyko. Do tej grupy zalicza si\u0119:<\/p>\n\n\n\n Na tempo rozwoju zmian wp\u0142ywa r\u00f3wnie\u017c spos\u00f3b od\u017cywiania i codzienne nawyki \u2013 przede wszystkim niezdrowa dieta wysokokaloryczna bogata w t\u0142uszcze nasycone, t\u0142uszcze trans i cukry proste (g\u0142\u00f3wnie fruktoz\u0119 pochodz\u0105c\u0105 z wysokoprzetworzonej \u017cywno\u015bci) oraz niska aktywno\u015b\u0107 fizyczna. Z tego powodu w zapobieganiu i leczeniu st\u0142uszczenia w\u0105troby podstawowe znaczenie ma zmiana stylu \u017cycia.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Niealkoholow\u0105 st\u0142uszczeniow\u0105 chorob\u0119 w\u0105troby mog\u0105 powodowa\u0107 tak\u017ce niekt\u00f3re leki i przewlek\u0142e infekcje wirusowe (m.in. wirusowe zapalenie w\u0105troby typu C). Wed\u0142ug nowej klasyfikacji takie sytuacje przypisuje si\u0119 do kategorii innych postaci st\u0142uszczeniowej choroby w\u0105troby (nie MASLD).<\/p>\n\n\n\n Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 tak\u017ce na to, \u017ce u cz\u0119\u015bci os\u00f3b st\u0142uszczenie mo\u017ce by\u0107 zwi\u0105zane z genetyk\u0105. W tym temacie najcz\u0119\u015bciej analizuje si\u0119 warianty gen\u00f3w PNPLA3, TM6SF2 i MBOAT7<\/strong>. Obecno\u015b\u0107 okre\u015blonych polimorfizm\u00f3w zwi\u0119ksza podatno\u015b\u0107 na gromadzenie t\u0142uszczu w hepatocytach oraz szybszy rozw\u00f3j st\u0142uszczeniowego zapalenia w\u0105troby i w wyniku tego jej w\u0142\u00f3knienia.<\/em><\/p>\n\n\n\n Niepodj\u0119cie leczenia, nieprzestrzeganie zalece\u0144 i ci\u0105g\u0142e nara\u017cenie na g\u0142\u00f3wne czynniki pogarszaj\u0105ce funkcje w\u0105troby, mo\u017ce prowadzi\u0107 do wyst\u0105pienia powik\u0142a\u0144. Jakich? Przede wszystkim:<\/p>\n\n\n\n St\u0142uszczenie w\u0105troby u wi\u0119kszo\u015bci pacjent\u00f3w przez d\u0142ugi czas przebiega bez wyra\u017anych dolegliwo\u015bci. Lekarzom bardzo cz\u0119sto zdarza si\u0119 przypadkowo zaobserwowa\u0107 charakterystyczne zmiany w badaniach obrazowych.<\/p>\n\n\n\n Kiedy st\u0142uszczenie w\u0105troby rozwija si\u0119 w bardziej zaawansowane stadia, mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 objawy, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 wyra\u017aniej zauwa\u017calne dla pacjent\u00f3w<\/strong>. Te jednak zwykle s\u0105 ma\u0142o charakterystyczne, dlatego \u0142atwo przypisa\u0107 je zm\u0119czeniu, nadmiarowi stresu lub nieprawid\u0142owo zbilansowanej diecie.<\/p>\n\n\n\n Do takich dolegliwo\u015bci zaliczamy:<\/p>\n\n\n\n Pacjenci z pierwszymi objawami (przypominamy, \u017ce zwykle s\u0105 one niecharakterystyczne i bardzo og\u00f3lne) najcz\u0119\u015bciej zg\u0142aszaj\u0105 si\u0119 do plac\u00f3wek POZ<\/a>. Lekarz pierwszego kontaktu mo\u017ce wystawi\u0107 skierowanie na dodatkowe badania diagnostyczne i zwykle kieruje pacjenta na kolejne konsultacje do innych specjalist\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Diagnostyk\u0105 i leczeniem chor\u00f3b zwi\u0105zanych z w\u0105trob\u0105 i przewodem pokarmowym zajmuj\u0105 si\u0119 przede wszystkim gastroenterolodzy.<\/em><\/p>\n\n\n\n Obok objaw\u00f3w zauwa\u017calnych dla pacjenta warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 tak\u017ce na te, kt\u00f3re s\u0105 znacz\u0105ce dla lekarzy. Dotyczy to nieprawid\u0142owo\u015bci widocznych w badaniach. Proces diagnostyczny w przypadku st\u0142uszczenia w\u0105troby polega na ocenie:<\/p>\n\n\n\n USG jamy brzusznej jest podstawowym badaniem, podczas kt\u00f3rego lekarz w czasie rzeczywistym ogl\u0105da w\u0105trob\u0119. W ten spos\u00f3b jest w stanie opisa\u0107 typowe cechy dla st\u0142uszczenia i wychwyci\u0107 inne zmiany, kt\u00f3re wymagaj\u0105 wdro\u017cenia innego post\u0119powania.<\/p>\n\n\n\n W obrazie USG, kt\u00f3ry jest charakterystyczny dla st\u0142uszczenia w\u0105troby zwykle widoczne jest zwi\u0119kszenie echogeniczno\u015bci w\u0105troby<\/strong> (obraz jest \u201eja\u015bniejszy\u201d).<\/p>\n\n\n\n Elastografi\u0119 wykonuje si\u0119 w ramach USG lub jako osobne badanie aparatem z podobn\u0105 g\u0142owic\u0105. Przebieg przypomina badanie ultrasonograficzne (pacjent le\u017cy, g\u0142owica dotyka sk\u00f3ry, a sama procedura trwa kr\u00f3tko). Elastografia s\u0142u\u017cy do oszacowania \u201esztywno\u015bci\u201d narz\u0105du, czyli parametru, kt\u00f3ry koreluje z w\u0142\u00f3knieniem.<\/p>\n\n\n\n Badania krwi wykonuje si\u0119 z pr\u00f3bki krwi \u017cylnej.<\/p>\n\n\n\n W MASLD cz\u0119\u015bciej obserwuje si\u0119:<\/strong><\/p>\n\n\n\n W MASH:<\/strong><\/p>\n\n\n\n W przypadku st\u0142uszczenia zwi\u0105zanego z alkoholem cz\u0119\u015bciej widoczne s\u0105:<\/strong><\/p>\n\n\n\n FIB-4 i NFS to wska\u017aniki wyliczane z wynik\u00f3w bada\u0144 laboratoryjnych i danych pacjenta. Nie zast\u0119puj\u0105 badania obrazowego ani biopsji, ale pomagaj\u0105 wst\u0119pnie oceni\u0107 ryzyko w\u0142\u00f3knienia w\u0105troby u pacjent\u00f3w ze st\u0142uszczeniem. Oba mo\u017cna obliczy\u0107 samodzielnie, wykorzystuj\u0105c dost\u0119pne dane laboratoryjne.<\/p>\n\n\n\n Do obliczenia wska\u017anika FIB-4 potrzebne s\u0105:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Wska\u017anik NFS uwzgl\u0119dnia wi\u0119cej danych i lepiej odzwierciedla stan zdrowia metabolicznego. Do jego obliczenia u\u017cywa si\u0119:<\/p>\n\n\n\n Warto\u015b\u0107 NFS, podobnie jak FIB-4, interpretuje si\u0119 wed\u0142ug ustalonych prog\u00f3w (inne dla pacjent\u00f3w m\u0142odszych i starszych). Oba wska\u017aniki pozwalaj\u0105 oceni\u0107, czy pacjent mie\u015bci si\u0119 w zakresie niskiego, po\u015bredniego lub wysokiego ryzyka w\u0142\u00f3knienia \u2013 ale ostateczna ocena zawsze wymaga zestawienia parametr\u00f3w z badaniami obrazowymi i indywidualn\u0105 ocen\u0105 sytuacji ka\u017cdego pacjenta.<\/p>\n\n\n\n Biopsja jest procedur\u0105, kt\u00f3ra polega na pobraniu niewielkiego fragmentu tkanki\u00a0do badania histopatologicznego. Wykonuje si\u0119 j\u0105 w warunkach szpitalnych, najcz\u0119\u015bciej przezsk\u00f3rnie, przy u\u017cyciu grubej ig\u0142y wprowadzonej mi\u0119dzy \u017cebrami. Przed zabiegiem ocenia si\u0119 krzepliwo\u015b\u0107 krwi i og\u00f3lny stan pacjenta. Samo pobranie trwa kilka sekund i odbywa si\u0119 w znieczuleniu miejscowym.<\/p>\n\n\n\n W st\u0142uszczeniu wykonanie biopsji w\u0105troby planuje si\u0119, kiedy wyniki bada\u0144 nieinwazyjnych s\u0105 niejednoznaczne lub gdy lekarz chce potwierdzi\u0107, czy opr\u00f3cz nagromadzenia t\u0142uszczu dosz\u0142o r\u00f3wnocze\u015bnie do zapalenia, martwicy lub w\u0142\u00f3knienia.<\/em><\/p>\n\n\n\n Biopsja dostarcza najdok\u0142adniejszych informacji o stanie hepatocyt\u00f3w i umo\u017cliwia dok\u0142adne rozpoznanie MASH, ocen\u0119 stopnia w\u0142\u00f3knienia oraz kontrol\u0119 skuteczno\u015bci leczenia w przypadkach o niejasnym przebiegu.<\/p>\n\n\n <\/div>\n St\u0142uszczenie w\u0105troby jest odwracalne w sytuacjach, w kt\u00f3rych nie dosz\u0142o do trwa\u0142ych zmian w strukturze narz\u0105du.<\/p>\n\n\n\n Wi\u0119kszo\u015b\u0107 zaburze\u0144, kt\u00f3re wsp\u00f3\u0142wyst\u0119puj\u0105 wraz ze st\u0142uszczeniem w\u0105troby, to choroby, przy kt\u00f3rych zmiana codziennych nawyk\u00f3w ma ogromne znaczenie dla powodzenia terapii i rokowa\u0144.<\/p>\n\n\n\n Podstawow\u0105 kwesti\u0105 zawsze powinno by\u0107 zaprzestanie nara\u017cania na czynniki, kt\u00f3re mog\u0105 przyczynia\u0107 si\u0119 do progresji zmian. Opr\u00f3cz tego pacjent powinien zadba\u0107 o zmian\u0119 niezdrowych nawyk\u00f3w. Modyfikacja codziennych przyzwyczaje\u0144 powinna odbywa\u0107 si\u0119 stopniowo, jednak mo\u017cliwie szybko po us\u0142yszeniu diagnozy.<\/p>\n\n\n\n Najwa\u017cniejsze w tej kwestii jest:<\/strong><\/p>\n\n\n\n St\u0142uszczenie w\u0105troby jest spowodowane nara\u017ceniem na r\u00f3\u017cne czynniki, st\u0105d te\u017c post\u0119powanie farmakologiczne rzadko kiedy ogranicza si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do leczenia samej \u201ew\u0105troby\u201d \u2013 ponownie warto nawi\u0105za\u0107 tutaj do tego, \u017ce st\u0142uszczenie lepiej jest traktowa\u0107 jako objaw pewnych zaburze\u0144 zachodz\u0105cych w organizmie.<\/p>\n\n\n\n Wprowadzona farmakoterapia zazwyczaj jest ukierunkowana na leczenie chor\u00f3b towarzysz\u0105cych.<\/p>\n\n\n\n Lekarz dobiera leki zgodnie z og\u00f3lnymi wytycznymi i jednocze\u015bnie bierze pod uwag\u0119 stan w\u0105troby i prawdopodobie\u0144stwo powik\u0142a\u0144 (przede wszystkim ryzyko rozwoju marsko\u015bci w\u0105troby).<\/em><\/p>\n\n\n\n Je\u015bli wsp\u00f3\u0142istnieje cukrzyca typu 2 albo stan przedcukrzycowy, celem leczenia jest stabilizacja glikemii oraz ograniczenie hiperinsulinemii. W wytycznych zwraca si\u0119 uwag\u0119 na leki, kt\u00f3re u\u0142atwiaj\u0105 redukcj\u0119 masy cia\u0142a i poprawiaj\u0105 kontrol\u0119 glukozy. W cz\u0119\u015bci przypadk\u00f3w z rozpoznaniem MASH i cukrzyc\u0105 typu 2 (po ocenie przeciwwskaza\u0144 i ryzyka dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych) specjali\u015bci mog\u0105 rozwa\u017cy\u0107 farmakoterapi\u0119 z wykorzystaniem pioglitazonu.<\/p>\n\n\n\n Wa\u017cny jest aspekt tego, czy pacjent realnie uzyskuje spadek masy cia\u0142a i czy jest w stanie go utrzyma\u0107 wy\u0142\u0105cznie za spraw\u0105 zmian stylu \u017cycia pod okiem specjalist\u00f3w. Je\u015bli w tych obszarach pojawiaj\u0105 si\u0119 trudno\u015bci, lekarz mo\u017ce rozwa\u017cy\u0107 wdro\u017cenie farmakoterapii<\/strong> tak\u017ce w leczeniu samej oty\u0142o\u015bci (zawsze zgodnie ze wskazaniami).<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli wraz ze st\u0142uszczeniem wsp\u00f3\u0142istnieje dyslipidemia i podwy\u017cszone ryzyko sercowo-naczyniowe, elementem planu leczenia mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 leki wp\u0142ywaj\u0105ce na unormowanie gospodarki lipidowej. W trakcie farmakoterapii lekarze zawsze kontroluj\u0105 parametry w\u0105trobowe, ale sam fakt st\u0142uszczenia nie jest powodem, by rezygnowa\u0107 z terapii, kt\u00f3ra obni\u017ca ryzyko zawa\u0142u i udaru.<\/p>\n\n\n\n Je\u017celi w procesie diagnostycznym stwierdza si\u0119 inne przyczyny st\u0142uszczenia ni\u017c te zwi\u0105zane z zaburzeniami metabolicznymi, post\u0119powanie wygl\u0105da inaczej. Dotyczy to na przyk\u0142ad polekowego uszkodzenia w\u0105troby, przewlek\u0142ych wirusowych zapale\u0144 w\u0105troby albo wyra\u017anego udzia\u0142u alkoholu. Wtedy leczenie zostaje ukierunkowane na usuni\u0119cie czynnika sprawczego.<\/p>\n\n\n\n Dzia\u0142ania, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 zapobiega\u0107 rozwojowi st\u0142uszczenia w\u0105troby, nie odbiegaj\u0105 mocno od podstawowych zasad dbania o swoje zdrowie. Nale\u017cy zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na diet\u0119, aktywno\u015b\u0107, sen oraz ograniczenie stresu,<\/strong> ale i na regularne badania profilaktyczne \u2013 <\/strong>tak\u017ce te, kt\u00f3re samodzielnie mo\u017cna przeprowadzi\u0107 w domu.<\/p>\n\n\n\n Ka\u017cdy z nas powinien cyklicznie kontrolowa\u0107 obw\u00f3d talii lub mas\u0119 cia\u0142a, mierzy\u0107 ci\u015bnienie t\u0119tnicze i odwiedza\u0107 gabinet lekarski, by wykonywa\u0107 podstawowe badania laboratoryjne. To najwa\u017cniejsze kroki, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 na szybkie wykrycie rozwijaj\u0105cych si\u0119 zaburze\u0144. Ograniczenie nara\u017cenia<\/strong> na czynniki<\/strong> zwi\u0105zane z prawdopodobie\u0144stwem st\u0142uszczenia w\u0105troby wymaga \u015bwiadomo\u015bci i wypracowania dobrych nawyk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Kiedy dochodzi do nagromadzenia si\u0119 t\u0142uszczu w hepatocytach (w\u0105troba pracuje wtedy pod wi\u0119kszym obci\u0105\u017ceniem), do\u0142\u0105czenie do tego ostrego wirusowego zapalenia, mo\u017ce znacznie pogorszy\u0107 rokowania. Z tego wzgl\u0119du wykonywanie szczepie\u0144 znajduje si\u0119 w zaleceniach post\u0119powania<\/strong> z doros\u0142ymi pacjentami, u kt\u00f3rych stwierdzono zaburzenia pracy tego narz\u0105du.<\/p>\n\n\n\n Zalecenia dotycz\u0105ce dodatkowych szczepie\u0144 przy st\u0142uszczeniu w\u0105troby zale\u017c\u0105 od stanu pacjenta. Temat ten dotyczy jednak tylko dw\u00f3ch wirus\u00f3w \u2013 WZW A (HAV) i WZW B (HBV). Przeciwko WZW C nie ma szczepionki.<\/p>\n\n\n\n Szczepienia przeciwko wirusom w\u0105troby w krajach rozwini\u0119tych zwykle s\u0105 rekomendowane jako cz\u0119\u015b\u0107 podstawowej opieki. W Polsce obowi\u0105zkowe jest szczepienie przeciw WZW B<\/a> (dotyczy dzieci \u2013 pierwsza dawka jest podawana bardzo wcze\u015bnie). Szczepienie przeciwko WZW A<\/a> jest zalecane, ale nie jest obowi\u0105zkowe.<\/em><\/p>\n\n\n\n Przy om\u00f3wieniu objaw\u00f3w wskazali\u015bmy na fakt, \u017ce w pocz\u0105tkowych stadiach st\u0142uszczenie w\u0105troby cz\u0119sto nie powoduje u pacjent\u00f3w \u017cadnych dolegliwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Z tego wzgl\u0119du, gdy pojawiaj\u0105 si\u0119 dyskomfort, b\u00f3l<\/strong> czy nietypowe zmiany zwi\u0105zane z prac\u0105 uk\u0142adu pokarmowego (biegunki<\/a>, zaparcia, jasny kolor stolca<\/strong> lub ciemny moczu), mo\u017cliwie szybko warto um\u00f3wi\u0107 si\u0119 na konsultacj\u0119. Nawet kr\u00f3tkotrwa\u0142e dolegliwo\u015bci powinny nas zaalarmowa\u0107.<\/p>\n\n\n <\/div>\n Konsultacja merytoryczna: lek. Ireneusz Markowski<\/a><\/em><\/strong>Niealkoholowe vs alkoholowe st\u0142uszczenie \u2013 najwa\u017cniejsze r\u00f3\u017cnice<\/h3>\n\n\n\n
\n
\n Czynniki ryzyka i powik\u0142ania<\/h2>\n\n\n\n\n
\n
\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nObjawy st\u0142uszczenia w\u0105troby<\/h2>\n\n\n\n
\n
\n St\u0142uszczenie w\u0105troby – diagnostyka<\/h2>\n\n\n\n\n
Badania nieinwazyjne: krwi, USG, elastografia, FIB-4\/NFS<\/h3>\n\n\n\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
Kiedy potrzebna biopsja w\u0105troby?<\/h3>\n\n\n\n
\n Leczenie i styl \u017cycia<\/h2>\n\n\n\n\n
Redukcja masy cia\u0142a, dieta i aktywno\u015b\u0107 fizyczna<\/h3>\n\n\n\n
\n
Farmakoterapia i leczenie chor\u00f3b towarzysz\u0105cych<\/h3>\n\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nProfilaktyka, szczepienia i kontrola ryzyka sercowo-naczyniowego<\/h2>\n\n\n\n
Kiedy do lekarza? Objawy alarmowe<\/h2>\n\n\n\n
\n