\n\n\n\n
Zatrucie pokarmowe \u2013 najwa\u017cniejsze informacje<\/h2>\n\n\n\n\n- Co to jest zatrucie pokarmowe i co je wywo\u0142uje?<\/strong> To ostre zapalenie b\u0142ony \u015bluzowej \u017co\u0142\u0105dka i jelit, spowodowane spo\u017cyciem pokarmu lub wody ska\u017conej bakteriami (np. Salmonella<\/em>, E. coli<\/em>), wirusami (rotawirusy, norowirusy) lub toksynami. Do zaka\u017cenia dochodzi najcz\u0119\u015bciej w wyniku b\u0142\u0119d\u00f3w higienicznych, spo\u017cycia niedogotowanego mi\u0119sa lub niew\u0142a\u015bciwego przechowywania \u017cywno\u015bci.<\/li>\n\n\n\n
- Jakie s\u0105 objawy i ile trwa choroba?<\/strong> Typowe symptomy to gwa\u0142towne wymioty, wodnista biegunka, skurczowe b\u00f3le brzucha oraz gor\u0105czka. W przypadku l\u017cejszych infekcji wirusowych dolegliwo\u015bci ust\u0119puj\u0105 samoistnie w ci\u0105gu 1\u20133 dni. Zatrucia bakteryjne mog\u0105 trwa\u0107 d\u0142u\u017cej i mie\u0107 gwa\u0142towniejszy przebieg.<\/li>\n\n\n\n
- Jak leczy\u0107 zatrucie w domu i co je\u015b\u0107?<\/strong> Podstaw\u0105 jest zapobieganie odwodnieniu poprzez picie elektrolit\u00f3w i wody ma\u0142ymi \u0142ykami. Pomocniczo stosuje si\u0119 probiotyki i leki absorbuj\u0105ce (np. diosmektyd). Nie zaleca si\u0119 g\u0142od\u00f3wek \u2013 po ust\u0105pieniu wymiot\u00f3w nale\u017cy wdra\u017ca\u0107 lekkostrawn\u0105 diet\u0119 (ry\u017c, gotowana marchew, sucharki), unikaj\u0105c produkt\u00f3w mlecznych i t\u0142ustych.<\/li>\n\n\n\n
- Kiedy objawy s\u0105 niebezpieczne i wymagaj\u0105 lekarza?<\/strong> Pilna konsultacja jest konieczna, gdy wyst\u0105pi\u0105 objawy silnego odwodnienia (sucho\u015b\u0107 w ustach, brak moczu), krew w stolcu, temperatura >39\u00b0C, zaburzenia widzenia lub mowy (podejrzenie jadu kie\u0142basianego). Szczeg\u00f3ln\u0105 opiek\u0105 nale\u017cy otoczy\u0107 niemowl\u0119ta, kobiety w ci\u0105\u017cy i senior\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n\n\n \n \n\nZ tego artyku\u0142u dowiesz si\u0119:<\/h3>\n\n\n\n\n- Czym jest zatrucie pokarmowe?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Najcz\u0119stsze przyczyny zatru\u0107 pokarmowych<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Objawy zatrucia pokarmowego<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Diagnostyka zatru\u0107 pokarmowych<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Leczenie zatrucia pokarmowego<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Powik\u0142ania zatrucia pokarmowego<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Jak zapobiega\u0107 zatruciom pokarmowym?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Kiedy zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do lekarza?<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
![\"kup](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/baner-epolmed-promo.webp\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCzym jest zatrucie pokarmowe?<\/h2>\n\n\n\n
Zatrucie pokarmowe to zesp\u00f3\u0142 ostrych dolegliwo\u015bci \u017co\u0142\u0105dkowo-jelitowych, kt\u00f3re wyst\u0119puj\u0105 po zjedzeniu \u017cywno\u015bci lub wody ska\u017conej patogennymi drobnoustrojami, lub toksycznymi substancjami.<\/p>\n\n\n\n
Choroba, okre\u015blana medycznie jako ostre zapalenie \u017co\u0142\u0105dka i jelit (\u0142ac. gastroenteritis acuta), zaburza prawid\u0142owe funkcjonowanie przewodu pokarmowego. Po wnikni\u0119ciu do organizmu szkodliwe czynniki uszkadzaj\u0105 b\u0142on\u0119 \u015bluzow\u0105 \u017co\u0142\u0105dka i jelit<\/strong>, pojawia si\u0119 stan zapalny i charakterystyczne objawy, tj. biegunka (rozwolnienie) i wymioty. <\/p>\n\n\n\nMechanizmy obronne organizmu<\/strong>, pr\u00f3buj\u0105 usun\u0105\u0107 bakterie lub ich toksyny, dodatkowo nasilaj\u0105 te dolegliwo\u015bci, kt\u00f3re cho\u0107 uci\u0105\u017cliwe, s\u0105 niezb\u0119dne w procesie eliminacji zaka\u017cenia.<\/p>\n\n\n\nZatrucia pokarmowe \u2013 przyczyny:<\/p>\n\n\n\n
\n- intoksykacja<\/strong> \u2013 zatrucie pokarmowe wywo\u0142ane spo\u017cyciem gotowej toksyny bakteryjnej. Objawy pojawiaj\u0105 si\u0119 nawet w ci\u0105gu 30 minut do 6 godzin;<\/li>\n\n\n\n
- infekcja pokarmowa<\/strong> \u2013 wynik spo\u017cycia \u017cywno\u015bci z drobnoustrojami, kt\u00f3re namna\u017caj\u0105 si\u0119 w jelitach i wywo\u0142uj\u0105 chorob\u0119. Objawy powoli zaczynaj\u0105 si\u0119 \u2013 zazwyczaj od 12 godzin do kilku dni;<\/li>\n\n\n\n
- toksykoinfekcja<\/strong> \u2013 mechanizm po\u015bredni, w kt\u00f3rym bakterie namna\u017caj\u0105 si\u0119 w jelicie i dopiero tam produkuj\u0105 toksykanty.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n
![\"konsultacja](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/konsultacja-lekarska.webp\")
Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Wizyta<\/div>\n Konsultacja internisty<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Czujesz og\u00f3lne os\u0142abienie lub potrzebujesz wst\u0119pnej oceny stanu zdrowia? Um\u00f3w wizyt\u0119 u internisty, aby przeanalizowa\u0107 niepokoj\u0105ce objawy i zaplanowa\u0107 diagnostyk\u0119.<\/div>\n
\n od 150 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nNajcz\u0119stsze przyczyny zatru\u0107 pokarmowych<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nIstnieje wiele rodzaj\u00f3w zatru\u0107 pokarmowych, mo\u017cna podzieli\u0107 je na kilka kategorii, w zale\u017cno\u015bci od przyczyny. W Polsce \u2013 podobnie jak na \u015bwiecie \u2013 najcz\u0119stsze s\u0105 zatrucia pokarmowe o etiologii bakteryjnej i wirusowej.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nBakterie i wirusy<\/h3>\n\n\n\n
Poni\u017cej przedstawiono najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105ce bakterie i wirusy, kt\u00f3re s\u0105 odpowiedzialne za wi\u0119kszo\u015b\u0107 przypadk\u00f3w zatru\u0107 pokarmowych.<\/p>\n\n\n\n
Bakterie:<\/p>\n\n\n\n
\n- Salmonella<\/a><\/strong> \u2013 cz\u0119sto obecna w niepasteryzowanym mleku, surowych lub niedogotowanych jajach, drobiu i mi\u0119sie;<\/li>\n\n\n\n
- Campylobacter<\/a><\/strong> \u2013 wyst\u0119puje w surowym drobiu, niepasteryzowanym mleku oraz zanieczyszczonej wodzie. Jest cz\u0119st\u0105 przyczyn\u0105 ostrej, krwistej biegunki i wysokiej gor\u0105czki;<\/li>\n\n\n\n
- Escherichia coli (E. coli<\/a>)<\/strong> \u2013 niekt\u00f3re szczepy, jak enterokrwotoczne, mog\u0105 wywo\u0142a\u0107 ci\u0119\u017ckie przypadki, prowadz\u0105ce nawet do uszkodzenia nerek. Najcz\u0119stszym \u017ar\u00f3d\u0142em bywa niedogotowane mi\u0119so mielone, warzywa czy niepasteryzowane soki;<\/li>\n\n\n\n
- Gronkowiec<\/a> z\u0142ocisty <\/strong>\u2013 powoduje intoksykacj\u0119. Jego toksykant jest odporny na wysok\u0105 temperatur\u0119, wi\u0119c odgrzanie potrawy nie zmniejsza zagro\u017cenia. Zatrucie pokarmowe zwykle spowodowane jest zjedzeniem zanieczyszczonej sa\u0142atki majonezowej, nabia\u0142u, w\u0119dlin czy ciastka z kremem;<\/li>\n\n\n\n
- Laseczka woskowa<\/strong> \u2013 po spo\u017cyciu np. odgrzewanego ry\u017cu. Jej zarodniki mog\u0105 przetrwa\u0107 obr\u00f3bk\u0119 termiczn\u0105. Nie powoduj\u0105 trwa\u0142ego uszczerbku w organizmie, s\u0105 wydalane. <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Wirusy:<\/p>\n\n\n\n
\n- norowirusy<\/strong> \u2013 wysoce zaka\u017ane, g\u0142\u00f3wna przyczyna na \u015bwiecie. Przenosz\u0105 si\u0119 przez ska\u017con\u0105 \u017cywno\u015b\u0107, wod\u0119 lub drog\u0105 kropelkow\u0105;<\/li>\n\n\n\n
- rotawirusy<\/a><\/strong> \u2013 szczeg\u00f3lnie niebezpieczne dla niemowl\u0105t i ma\u0142ych dzieci, powoduj\u0105 ci\u0119\u017ck\u0105 biegunk\u0119 i wymioty, kt\u00f3re szybko mog\u0105 prowadzi\u0107 do odwodnienia. Dzi\u0119ki wprowadzeniu szczepie\u0144 ich rola w Polsce znacznie zmala\u0142a.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nPaso\u017cyty i toksyny<\/h3>\n\n\n\n
Mniej powszechny, ale cz\u0119sto gro\u017any w skutkach, jest kontakt z \u017cywno\u015bci\u0105 zawieraj\u0105c\u0105 toksyny lub paso\u017cyty.<\/p>\n\n\n\n
Paso\u017cyty<\/strong> mog\u0105 zanieczyszcza\u0107 wod\u0119 i \u017cywno\u015b\u0107, prowadz\u0105c do d\u0142ugotrwa\u0142ych problem\u00f3w jelitowych:<\/p>\n\n\n\n\n- lamblia<\/strong> \u2013 objawy pojawiaj\u0105 si\u0119 zwykle po 1 do 3 tygodni; wodnista, cz\u0119sto t\u0142usta i cuchn\u0105ca biegunka, wzd\u0119cia, gazy, skurcze brzucha, nudno\u015bci i utrat\u0119 wagi. Trwa od 2 do 6 tygodni, a bez odpowiedniego leczenia mo\u017ce przej\u015b\u0107 w form\u0119 przewlek\u0142\u0105, powoduj\u0105c zaburzenia wch\u0142aniania i niedo\u017cywienie;<\/li>\n\n\n\n
- kryptosporydioza <\/strong>\u2013 obfite, wodniste rozwolnienie, skurcze brzucha, nudno\u015bci i gor\u0105czka, pojawiaj\u0105 si\u0119 po oko\u0142o 2-10 dniach. U os\u00f3b z prawid\u0142ow\u0105 odporno\u015bci\u0105 choroba trwa zwykle do 2 tygodni, ale u os\u00f3b z os\u0142abionym uk\u0142adem odporno\u015bciowym mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 ci\u0119\u017cka i zagra\u017caj\u0105ca \u017cyciu;<\/li>\n\n\n\n
- cyklosporoza<\/strong> \u2013 wodniste, a czasem \u201ewybuchowe\u201d rozwolnienie, utrata apetytu, wzd\u0119cia i zm\u0119czenie \u2013 pojawiaj\u0105 si\u0119 po oko\u0142o tygodniu. Choroba, je\u015bli nie jest leczona, mo\u017ce trwa\u0107 tygodniami, a nawet miesi\u0105cami, z okresami poprawy i nawrot\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Toksyny:<\/p>\n\n\n\n
\n- bakteryjne <\/strong>\u2013 niekt\u00f3re bakterie produkuj\u0105 szkodliwe substancje bezpo\u015brednio w \u017cywno\u015bci. Cz\u0119sto s\u0105 odporne na obr\u00f3bk\u0119 termiczn\u0105 \u2013 po ugotowaniu produkt spo\u017cywczy dalej jest szkodliwy dla cz\u0142owieka;<\/li>\n\n\n\n
- jad kie\u0142basiany (botulizm)<\/strong> \u2013 neurotoksyna botulinowa typu A, wytwarzana przez laseczki Clostridium botulinum, powoduje stan do zagro\u017cenia \u017cycia. Prowadzi do pora\u017cenia mi\u0119\u015bni (np. opadanie powiek, podw\u00f3jne widzenie) i niewydolno\u015bci oddechowej<\/strong>. \u0179r\u00f3d\u0142em mog\u0105 by\u0107 niew\u0142a\u015bciwie przygotowane konserwy domowe, zar\u00f3wno konserwy mi\u0119sne, jak i warzywne czy grzybowe;<\/li>\n\n\n\n
- inne toksykanty<\/strong> \u2013 np. zjedzenie truj\u0105cych grzyb\u00f3w, ryb czy zanieczyszczonych owoc\u00f3w morza.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Niew\u0142a\u015bciwe przechowywanie i przygotowanie \u017cywno\u015bci<\/h3>\n\n\n\n
Niew\u0142a\u015bciwe post\u0119powanie z produktami spo\u017cywczymi jest jednym z czynnik\u00f3w powoduj\u0105cych problemy uk\u0142adu pokarmowego. Nawet \u015bwie\u017cy i warto\u015bciowy produkt mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em choroby, je\u015bli nie s\u0105 przestrzegane zasady higieny. <\/p>\n\n\n\n
Analizy epidemiologiczne w Polsce wskazuj\u0105, \u017ce najcz\u0119\u015bciej zdarzaj\u0105 si\u0119 w domach prywatnych, a nie w restauracjach czy zak\u0142adach zbiorowego \u017cywienia.<\/p>\n\n\n\n
Do najcz\u0119stszych b\u0142\u0119d\u00f3w nale\u017c\u0105, m.in.:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- zanieczyszczenie krzy\u017cowe<\/strong> \u2013 przenoszenie patogen\u00f3w z nieprzygotowanej i nieoczyszczonej \u017cywno\u015bci (np. mi\u0119sa) na produkty gotowe do zjedzenia za pomoc\u0105 tych samych desek do krojenia, no\u017cy czy nieumytych r\u0105k;<\/li>\n\n\n\n
- niewystarczaj\u0105ca obr\u00f3bka termiczna<\/strong> \u2013 zbyt kr\u00f3tkie lub przeprowadzane w za niskiej temperaturze gotowanie, sma\u017cenie czy pieczenie mo\u017ce nie zniszczy\u0107 wszystkich drobnoustroj\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n
- niew\u0142a\u015bciwe sch\u0142adzanie<\/strong> \u2013 pozostawianie gotowych potraw w temperaturze pokojowej na d\u0142u\u017cej ni\u017c 2 godziny stwarza idealne warunki do namna\u017cania si\u0119 drobnoustroj\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n
- zbyt wysoka temperatura przechowywania produkt\u00f3w spo\u017cywczych <\/strong>\u2013 temperatura w lod\u00f3wce powinna wynosi\u0107 poni\u017cej 5\u00b0C.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Niekt\u00f3re toksyczne produkty bakteryjne, jak enterotoksyna gronkowcowa, s\u0105 termostabilne. Oznacza to, \u017ce podgrzanie nie zniszczy jej. Potrawa dalej nie nadaje si\u0119 do spo\u017cycia.<\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n \n Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Wizyta<\/div>\n Konsultacja internisty<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Czujesz og\u00f3lne os\u0142abienie lub potrzebujesz wst\u0119pnej oceny stanu zdrowia? Um\u00f3w wizyt\u0119 u internisty, aby przeanalizowa\u0107 niepokoj\u0105ce objawy i zaplanowa\u0107 diagnostyk\u0119.<\/div>\n
\n od 150 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nObjawy zatrucia pokarmowego<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nPierwsze objawy zatrucia pokarmowego<\/strong> pojawiaj\u0105 si\u0119 zazwyczaj od kilku do 48 godzin po spo\u017cyciu ska\u017conego produktu. W przypadkach wywo\u0142anych przez gotowe toksyny objawy wyst\u0119puj\u0105 szybciej, nawet w ci\u0105gu 30 minut do 6 godzin.<\/p>\n\n\n\nDolegliwo\u015bci ze strony przewodu pokarmowego:<\/p>\n\n\n\n
\n- nudno\u015bci i wymioty<\/strong> \u2013 pierwsze mechanizmy obronne, maj\u0105 usun\u0105\u0107 szkodliw\u0105 substancj\u0119 z \u017co\u0142\u0105dka;<\/li>\n\n\n\n
- biegunka<\/strong> \u2013 cz\u0119ste i wodniste wypr\u00f3\u017cnienia s\u0105 oznak\u0105 zapalenia jelit. W przypadku niekt\u00f3rych bakterii (np. Salmonella) w stolcu mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 \u015bluz lub krew;<\/li>\n\n\n\n
- b\u00f3l brzucha<\/strong> \u2013 zwykle ma charakter skurczowy i towarzyszy rozwolnieniu;<\/li>\n\n\n\n
- gor\u0105czka i dreszcze<\/strong> \u2013 \u015bwiadcz\u0105 o og\u00f3lnoustrojowej reakcji zapalnej organizmu;<\/li>\n\n\n\n
- os\u0142abienie, b\u00f3le mi\u0119\u015bni i g\u0142owy <\/strong>\u2013 s\u0105 wynikiem walki z infekcj\u0105 oraz odwodnienia.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
To, ile trwa zatrucie pokarmowe, zale\u017cy od przyczyny. <\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- \u0141agodne zatrucia wirusowe lub spowodowane przez niekt\u00f3re toksyczne substancje \u2013 objawy ust\u0119puj\u0105 samoistnie w ci\u0105gu 1-3 dni.<\/li>\n\n\n\n
- Zatrucie bakteryjne, np. wywo\u0142ane przez Salmonella lub Campylobacter, mo\u017ce utrzymywa\u0107 si\u0119 d\u0142u\u017cej.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Zatrucie jadem kie\u0142basianym (botulizm) <\/strong>zagra\u017ca \u017cyciu. Powr\u00f3t do zdrowia jest d\u0142ugotrwa\u0142y (od kilku tygodni do nawet kilku miesi\u0119cy). Os\u0142abienie i duszno\u015bci mog\u0105 utrzymywa\u0107 si\u0119 latami.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nJak rozpozna\u0107 ci\u0119\u017ckie zatrucie wymagaj\u0105ce konsultacji lekarskiej?<\/h3>\n\n\n\n
Wi\u0119kszo\u015b\u0107 przypadk\u00f3w ma charakter samoograniczaj\u0105cy, jednak pewne oznaki powinny wzbudzi\u0107 natychmiastow\u0105 czujno\u015b\u0107:<\/p>\n\n\n\n
\n- ci\u0119\u017ckie odwodnienie<\/strong> \u2013 objawy jak np. sucho\u015b\u0107 w ustach, wzmo\u017cone pragnienie, rzadkie oddawanie moczu o ciemnej barwie, znaczne os\u0142abienie, zawroty g\u0142owy, zaburzenia \u015bwiadomo\u015bci;<\/li>\n\n\n\n
- gor\u0105czka > 39\u00b0C<\/strong>;<\/li>\n\n\n\n
- uporczywe wymioty<\/strong> \u2013 niemo\u017cno\u015b\u0107 utrzymania jakichkolwiek p\u0142yn\u00f3w przez ponad 12 godzin;<\/li>\n\n\n\n
- ostra biegunka trwaj\u0105ca ponad 3 dni<\/strong> \u2013 szczeg\u00f3lnie niebezpieczna, gdy pojawia si\u0119 krew;<\/li>\n\n\n\n
- b\u00f3l brzucha<\/strong> \u2013 silny, nieust\u0119puj\u0105cy;<\/li>\n\n\n\n
- zaburzenia neurologiczne<\/strong> \u2013 zaburzenia widzenia, opadanie powiek, trudno\u015bci w po\u0142ykaniu lub m\u00f3wieniu, post\u0119puj\u0105ce os\u0142abienie mi\u0119\u015bni. S\u0105 charakterystyczne dla botulizmu i wymagaj\u0105 pilnej interwencji medycznej.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Diagnostyka zatru\u0107 pokarmowych<\/h2>\n\n\n\n
W wi\u0119kszo\u015bci \u0142agodnych przypadk\u00f3w diagnoza i zalecone post\u0119powanie lecznicze opiera si\u0119 na wywiadzie i obrazie klinicznym. Lekarz pyta o spo\u017cywane ostatnio posi\u0142ki, czas wyst\u0105pienia objaw\u00f3w oraz ich charakter.<\/p>\n\n\n\n
W sytuacjach ci\u0119\u017cszych, przed\u0142u\u017caj\u0105cych si\u0119, u pacjent\u00f3w z grup ryzyka lub w przypadku podejrzenia epidemii, diagnostyka mo\u017ce zosta\u0107 poszerzona o (m.in.)<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n\n- badanie ka\u0142u<\/strong> \u2013 posiew stolca<\/a>, identyfikacja patogenu (np. Escherichia coli) i w rzadkich przypadkach dobranie celowanego leczenia antybiotykowego, 2-3 dni trwa oczekiwanie na wynik;<\/li>\n\n\n\n
- badania krwi <\/strong>\u2013 morfologia<\/a> i oznaczenie st\u0119\u017cenia elektrolit\u00f3w<\/a> pomagaj\u0105 oceni\u0107 stopie\u0144 odwodnienia i nasilenie stanu zapalnego w organizmie;<\/li>\n\n\n\n
- szybkie testy antygenowe<\/strong> \u2013 umo\u017cliwiaj\u0105 wykrycie zatrucia wirusowego (np. rotawirus\u00f3w).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
W przypadku podejrzenia zatrucia jadem kie\u0142basianym konieczne jest specjalistyczne badanie w kierunku obecno\u015bci neurotoksyny we krwi lub kale.<\/p>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nLeczenie zatrucia pokarmowego \u2013 domowe sposoby i pomoc medyczna<\/h2>\n\n\n\n
Post\u0119powanie zale\u017cy od nasilenia objaw\u00f3w. \u0141agodny rozstr\u00f3j zwykle mo\u017cna skutecznie leczy\u0107 w domu<\/strong> \u2013 \u0142agodzi\u0107 objawy i zapobiega\u0107 d\u0142ugotrwa\u0142ym skutkom niepo\u017c\u0105danym.<\/p>\n\n\n\nZ powodu wymiot\u00f3w i biegunki organizm traci du\u017ce ilo\u015bci wody i elektrolit\u00f3w (sodu, potasu). Nale\u017cy nawadnia\u0107 organizm<\/strong> \u2013 pi\u0107 regularnie, ma\u0142ymi porcjami, np. s\u0142ab\u0105 herbat\u0119 lub wod\u0119 niegazowan\u0105. Wskazane jest unikanie s\u0142odkich napoj\u00f3w, sok\u00f3w owocowych i napoj\u00f3w gazowanych, kt\u00f3re mog\u0105 nasila\u0107 biegunk\u0119 osmotyczn\u0105. <\/p>\n\n\n\nWarto r\u00f3wnie\u017c bra\u0107 na zatrucie pokarmowe doustne p\u0142yny nawadniaj\u0105ce<\/strong>, dost\u0119pne w aptece bez recepty. Maj\u0105 optymalny sk\u0142ad (glukoza, s\u00f3d<\/a>, potas<\/a>) i obni\u017con\u0105 osmolarno\u015b\u0107, co u\u0142atwia wch\u0142anianie wody w jelitach.<\/p>\n\n\n\nWbrew dawnym przekonaniom, aktualne wytyczne nie zalecaj\u0105 restrykcyjnych diet lekkostrawnych ani g\u0142od\u00f3wek. Zaleca si\u0119 jak najszybszy powr\u00f3t do normalnej, zr\u00f3\u017cnicowanej odpowiednio diety, tolerowanej przez pacjenta. Wczesne wprowadzenie \u017cywienia przyspiesza regeneracj\u0119 nab\u0142onka jelitowego. Nale\u017cy unika\u0107 potraw ci\u0119\u017ckostrawnych, t\u0142ustych i pikantnych, a tak\u017ce napoj\u00f3w o wysokiej zawarto\u015bci cukru.
Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce organizm potrzebuje energii do walki z infekcj\u0105, dlatego wa\u017cny jest odpoczynek i unikanie wysi\u0142ku fizycznego.<\/p>\n\n\n\n
Leki na zatrucie pokarmowe <\/strong>(dost\u0119pne bez recepty):<\/p>\n\n\n\n\n- diosmektyd <\/strong>(np. Smecta) \u2013najbezpieczniejszy lek zapobiegaj\u0105cy odwodnieniu w przypadku biegunki; najlepszy do zastosowania w pierwszej kolejno\u015bci;<\/li>\n\n\n\n
- preparaty elektrolitowe <\/strong>(np. Gastrolit) \u2013 zapobiegaj\u0105 zaburzeniom elektrolitowym wt\u00f3rnym do bieginki lub wymiot\u00f3w<\/li>\n\n\n\n
- w\u0119giel aktywowany<\/strong> \u2013 mo\u017ce zwi\u0105za\u0107 toksykanty w przewodzie pokarmowym. Jest najbardziej skuteczny, gdy zostanie podany kr\u00f3tko po spo\u017cyciu szkodliwej substancji; jest ma\u0142o skuteczny lub nieskuteczny w przypadku najcz\u0119stszych biegunek wirusowych<\/li>\n\n\n\n
- probiotyki<\/a> <\/strong>\u2013 ich rola jest zr\u00f3\u017cnicowana w zale\u017cno\u015bci od wieku pacjenta. U dzieci podawanie probiotyk\u00f3w o udokumentowanym dzia\u0142aniu, zw\u0142aszcza szczep\u00f3w Lactobacillus rhamnosus GG oraz Saccharomyces boulardii, jest zalecane. Skracaj\u0105 czas trwania biegunki infekcyjnej \u015brednio o jeden dzie\u0144. U doros\u0142ych dowody s\u0105 mniej jednoznaczne, w zwi\u0105zku z tym aktualne wytyczne nie zalecaj\u0105 rutynowego stosowania probiotyk\u00f3w w leczeniu ostrej biegunki infekcyjnej, z wyj\u0105tkiem profilaktyki po antybiotykach;<\/li>\n\n\n\n
- leki przeciwbiegunkowe (np. loperamid)<\/strong> \u2013 ostro\u017cnie i tylko w przypadku wodnistej biegunki bez domieszki krwi i wysokiej gor\u0105czki. Leki hamuj\u0105 perystaltyk\u0119 jelit \u2013 mog\u0105 op\u00f3\u017ani\u0107 eliminacj\u0119 patogen\u00f3w z organizmu i nasili\u0107 przebieg zaka\u017ce\u0144 inwazyjnych, a tak\u017ce nasili\u0107 b\u00f3le brzucha. S\u0105 przeciwwskazane u dzieci.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
W ci\u0119\u017cszych przypadkach, zw\u0142aszcza u os\u00f3b z grup ryzyka, niezb\u0119dna mo\u017ce by\u0107 hospitalizacja<\/strong>.<\/p>\n\n\n\nLeczenie szpitalne obejmuje:<\/p>\n\n\n\n
\n- nawadnianie do\u017cylne <\/strong>\u2013 w celu szybkiego wyr\u00f3wnania niedobor\u00f3w wodno-elektrolitowych;<\/li>\n\n\n\n
- antybiotykoterapia<\/strong> \u2013 np. w czerwonce, ci\u0119\u017ckiej salmonellozie, biegunce podr\u00f3\u017cnych o ci\u0119\u017ckim przebiegu. Nie stosuje si\u0119 jej rutynowo, poniewa\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 przypadk\u00f3w ma etiologi\u0119 wirusow\u0105 lub samoograniczaj\u0105ce si\u0119 t\u0142o bakteryjne;<\/li>\n\n\n\n
- leczenie swoiste<\/strong> \u2013 w zatruciu jadem kie\u0142basianym podaje si\u0119 antytoksyn\u0119 botulinow\u0105.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Powik\u0142ania zatrucia pokarmowego<\/h2>\n\n\n\n
Cho\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 przypadk\u00f3w ko\u0144czy si\u0119 pe\u0142nym wyzdrowieniem, to w niekt\u00f3rych sytuacjach mog\u0105 rozwin\u0105\u0107 si\u0119 komplikacje, na kt\u00f3re szczeg\u00f3lnie nara\u017cone s\u0105 ma\u0142e dzieci oraz osoby starsze.<\/p>\n\n\n\n
Najcz\u0119stszym powa\u017cnym nast\u0119pstwem choroby jest znaczne odwodnienie<\/strong>, kt\u00f3re mo\u017ce prowadzi\u0107 do ostrej niewydolno\u015bci nerek, zaburze\u0144 rytmu serca, a w skrajnych przypadkach nawet do wstrz\u0105su hipowolemicznego. <\/p>\n\n\n\nInne, rzadsze, ale r\u00f3wnie powa\u017cne nast\u0119pstwa obejmuj\u0105, m.in.:<\/p>\n\n\n\n
\n- zesp\u00f3\u0142 hemolityczno-mocznicowy<\/strong> \u2013 ostra niewydolno\u015b\u0107 nerek, niedokrwisto\u015b\u0107<\/a> i ma\u0142op\u0142ytkowo\u015b\u0107;<\/li>\n\n\n\n
- reaktywne zapalenie staw\u00f3w<\/strong> \u2013 w nast\u0119pstwie bakterii: Salmonella, Campylobacter; b\u00f3l, obrz\u0119k i sztywno\u015b\u0107 staw\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n
- zesp\u00f3\u0142 Guillaina-Barr\u00e9go<\/strong> \u2013 rzadkie zmiany neurologiczne (np. po Campylobacter). Pojawia si\u0119 post\u0119puj\u0105ce os\u0142abienie mi\u0119\u015bni, kt\u00f3re mo\u017ce prowadzi\u0107 do parali\u017cu.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Jak zapobiega\u0107 zatruciom pokarmowym?<\/h2>\n\n\n\n
Najskuteczniejsza jest profilaktyka. <\/strong>Wdro\u017cenie prostych zasad bezpiecze\u0144stwa \u017cywno\u015bci w codziennym \u017cyciu znacz\u0105co zmniejsza ryzyko zachorowania.<\/p>\n\n\n\nW Polsce nad bezpiecze\u0144stwem \u017cywno\u015bci czuwaj\u0105 organy takie jak Pa\u0144stwowa Inspekcja Sanitarna, a przedsi\u0119biorstwa spo\u017cywcze s\u0105 zobowi\u0105zane do wdra\u017cania system\u00f3w takich jak HACCP (Analiza Zagro\u017ce\u0144 i Krytyczne Punkty Kontroli). Jednak na nasze zdrowie wp\u0142ywaj\u0105 najsilniej nawyki w naszych domach. <\/p>\n\n\n\n
Przestrzegaj 5 podstawowych zasad.<\/p>\n\n\n\n
1. Myj i utrzymuj w czysto\u015bci:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- myj r\u0119ce wod\u0105 z myd\u0142em, zw\u0142aszcza przed i po przygotowywaniu jedzenia, po kontakcie z surowym mi\u0119sem i po skorzystaniu z toalety;<\/li>\n\n\n\n
- dok\u0142adnie myj owoce i warzywa pod bie\u017c\u0105c\u0105 wod\u0105;<\/li>\n\n\n\n
- myj blaty kuchenne, deski do krojenia i naczynia.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
2. Oddzielaj:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- u\u017cywaj oddzielnych desek do krojenia i no\u017cy dla surowego mi\u0119sa, drobiu i owoc\u00f3w morza oraz dla produkt\u00f3w gotowych do spo\u017cycia (np. warzyw, chleba);<\/li>\n\n\n\n
- w lod\u00f3wce przechowuj surowe mi\u0119so w szczelnych pojemnikach na dolnej p\u00f3\u0142ce, aby jego soki nie kapa\u0142y na inne produkty.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
3. Dokonuj obr\u00f3bki termicznej:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- upewnij si\u0119, \u017ce mi\u0119so, dr\u00f3b, jaja i ryby s\u0105 dok\u0142adnie ugotowane. U\u017cywanie termometru kuchennego to najlepszy spos\u00f3b, by sprawdzi\u0107, czy potrawa osi\u0105gn\u0119\u0142a bezpieczn\u0105 temperatur\u0119 wewn\u0119trzn\u0105 (zwykle >70\u00b0C);<\/li>\n\n\n\n
- odgrzewaj\u0105c zupy czy sosy, doprowad\u017a je do wrzenia.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
4. Odpowiednio przechowuj:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- przechowuj \u017cywno\u015b\u0107 wymagaj\u0105c\u0105 ch\u0142odzenia w lod\u00f3wce w temperaturze poni\u017cej 5\u00b0C;<\/li>\n\n\n\n
- nie zostawiaj gotowych potraw w temperaturze pokojowej na d\u0142u\u017cej ni\u017c 2 godziny;<\/li>\n\n\n\n
- resztki jedzenia jak najszybciej sch\u0142adzaj i wk\u0142adaj do lod\u00f3wki;<\/li>\n\n\n\n
- nigdy nie zamra\u017caj ponownie raz rozmro\u017conej \u017cywno\u015bci.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
5. U\u017cywaj bezpiecznej wody i surowc\u00f3w:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- u\u017cywaj wody z bezpiecznego \u017ar\u00f3d\u0142a lub uzdatniaj j\u0105, aby by\u0142a bezpieczna;<\/li>\n\n\n\n
- wybieraj \u015bwie\u017c\u0105 i zdrow\u0105 \u017cywno\u015b\u0107;<\/li>\n\n\n\n
- wybieraj \u017cywno\u015b\u0107 przetworzon\u0105 w celu zapewnienia bezpiecze\u0144stwa, np. mleko pasteryzowane;<\/li>\n\n\n\n
- myj owoce i warzywa, zw\u0142aszcza je\u015bli s\u0105 spo\u017cywane na surowo;<\/li>\n\n\n\n
- nie u\u017cywaj \u017cywno\u015bci po up\u0142ywie terminu wa\u017cno\u015bci.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nKiedy zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do lekarza?<\/h2>\n\n\n\n
Skonsultuj si\u0119 z lekarzem, je\u015bli objawy s\u0105 ci\u0119\u017ckie, nie ust\u0119puj\u0105 lub dotycz\u0105 osoby z grupy podwy\u017cszonego ryzyka. Wizyta lekarska jest konieczna w przypadku wyst\u0105pienia wspomnianych wcze\u015bniej objaw\u00f3w alarmowych.<\/strong><\/p>\n\n\n\nSzczeg\u00f3ln\u0105 opiek\u0105 medyczn\u0105 powinny by\u0107 obj\u0119te:<\/p>\n\n\n\n
\n- niemowl\u0119ta i ma\u0142e dzieci<\/strong> \u2013 u nich odwodnienie post\u0119puje bardzo szybko i mo\u017ce by\u0107 gro\u017ane dla \u017cycia. Zatrucie pokarmowe u dzieci zawsze wymaga wzmo\u017conej czujno\u015bci;<\/li>\n\n\n\n
- kobiety w ci\u0105\u017cy <\/strong>\u2013 niekt\u00f3re zaka\u017cenia (np. listerioza) mog\u0105 by\u0107 niebezpieczne dla p\u0142odu;<\/li>\n\n\n\n
\n\n\n\n
Z tego artyku\u0142u dowiesz si\u0119:<\/h3>\n\n\n\n\n- Czym jest zatrucie pokarmowe?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Najcz\u0119stsze przyczyny zatru\u0107 pokarmowych<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Objawy zatrucia pokarmowego<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Diagnostyka zatru\u0107 pokarmowych<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Leczenie zatrucia pokarmowego<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Powik\u0142ania zatrucia pokarmowego<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Jak zapobiega\u0107 zatruciom pokarmowym?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Kiedy zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do lekarza?<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCzym jest zatrucie pokarmowe?<\/h2>\n\n\n\n
Zatrucie pokarmowe to zesp\u00f3\u0142 ostrych dolegliwo\u015bci \u017co\u0142\u0105dkowo-jelitowych, kt\u00f3re wyst\u0119puj\u0105 po zjedzeniu \u017cywno\u015bci lub wody ska\u017conej patogennymi drobnoustrojami, lub toksycznymi substancjami.<\/p>\n\n\n\n
Choroba, okre\u015blana medycznie jako ostre zapalenie \u017co\u0142\u0105dka i jelit (\u0142ac. gastroenteritis acuta), zaburza prawid\u0142owe funkcjonowanie przewodu pokarmowego. Po wnikni\u0119ciu do organizmu szkodliwe czynniki uszkadzaj\u0105 b\u0142on\u0119 \u015bluzow\u0105 \u017co\u0142\u0105dka i jelit<\/strong>, pojawia si\u0119 stan zapalny i charakterystyczne objawy, tj. biegunka (rozwolnienie) i wymioty. <\/p>\n\n\n\nMechanizmy obronne organizmu<\/strong>, pr\u00f3buj\u0105 usun\u0105\u0107 bakterie lub ich toksyny, dodatkowo nasilaj\u0105 te dolegliwo\u015bci, kt\u00f3re cho\u0107 uci\u0105\u017cliwe, s\u0105 niezb\u0119dne w procesie eliminacji zaka\u017cenia.<\/p>\n\n\n\nZatrucia pokarmowe \u2013 przyczyny:<\/p>\n\n\n\n
\n- intoksykacja<\/strong> \u2013 zatrucie pokarmowe wywo\u0142ane spo\u017cyciem gotowej toksyny bakteryjnej. Objawy pojawiaj\u0105 si\u0119 nawet w ci\u0105gu 30 minut do 6 godzin;<\/li>\n\n\n\n
- infekcja pokarmowa<\/strong> \u2013 wynik spo\u017cycia \u017cywno\u015bci z drobnoustrojami, kt\u00f3re namna\u017caj\u0105 si\u0119 w jelitach i wywo\u0142uj\u0105 chorob\u0119. Objawy powoli zaczynaj\u0105 si\u0119 \u2013 zazwyczaj od 12 godzin do kilku dni;<\/li>\n\n\n\n
- toksykoinfekcja<\/strong> \u2013 mechanizm po\u015bredni, w kt\u00f3rym bakterie namna\u017caj\u0105 si\u0119 w jelicie i dopiero tam produkuj\u0105 toksykanty.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Wizyta<\/div>\n Konsultacja internisty<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Czujesz og\u00f3lne os\u0142abienie lub potrzebujesz wst\u0119pnej oceny stanu zdrowia? Um\u00f3w wizyt\u0119 u internisty, aby przeanalizowa\u0107 niepokoj\u0105ce objawy i zaplanowa\u0107 diagnostyk\u0119.<\/div>\n
\n od 150 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nNajcz\u0119stsze przyczyny zatru\u0107 pokarmowych<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nIstnieje wiele rodzaj\u00f3w zatru\u0107 pokarmowych, mo\u017cna podzieli\u0107 je na kilka kategorii, w zale\u017cno\u015bci od przyczyny. W Polsce \u2013 podobnie jak na \u015bwiecie \u2013 najcz\u0119stsze s\u0105 zatrucia pokarmowe o etiologii bakteryjnej i wirusowej.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nBakterie i wirusy<\/h3>\n\n\n\n
Poni\u017cej przedstawiono najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105ce bakterie i wirusy, kt\u00f3re s\u0105 odpowiedzialne za wi\u0119kszo\u015b\u0107 przypadk\u00f3w zatru\u0107 pokarmowych.<\/p>\n\n\n\n
Bakterie:<\/p>\n\n\n\n
\n- Salmonella<\/a><\/strong> \u2013 cz\u0119sto obecna w niepasteryzowanym mleku, surowych lub niedogotowanych jajach, drobiu i mi\u0119sie;<\/li>\n\n\n\n
- Campylobacter<\/a><\/strong> \u2013 wyst\u0119puje w surowym drobiu, niepasteryzowanym mleku oraz zanieczyszczonej wodzie. Jest cz\u0119st\u0105 przyczyn\u0105 ostrej, krwistej biegunki i wysokiej gor\u0105czki;<\/li>\n\n\n\n
- Escherichia coli (E. coli<\/a>)<\/strong> \u2013 niekt\u00f3re szczepy, jak enterokrwotoczne, mog\u0105 wywo\u0142a\u0107 ci\u0119\u017ckie przypadki, prowadz\u0105ce nawet do uszkodzenia nerek. Najcz\u0119stszym \u017ar\u00f3d\u0142em bywa niedogotowane mi\u0119so mielone, warzywa czy niepasteryzowane soki;<\/li>\n\n\n\n
- Gronkowiec<\/a> z\u0142ocisty <\/strong>\u2013 powoduje intoksykacj\u0119. Jego toksykant jest odporny na wysok\u0105 temperatur\u0119, wi\u0119c odgrzanie potrawy nie zmniejsza zagro\u017cenia. Zatrucie pokarmowe zwykle spowodowane jest zjedzeniem zanieczyszczonej sa\u0142atki majonezowej, nabia\u0142u, w\u0119dlin czy ciastka z kremem;<\/li>\n\n\n\n
- Laseczka woskowa<\/strong> \u2013 po spo\u017cyciu np. odgrzewanego ry\u017cu. Jej zarodniki mog\u0105 przetrwa\u0107 obr\u00f3bk\u0119 termiczn\u0105. Nie powoduj\u0105 trwa\u0142ego uszczerbku w organizmie, s\u0105 wydalane. <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Wirusy:<\/p>\n\n\n\n
\n- norowirusy<\/strong> \u2013 wysoce zaka\u017ane, g\u0142\u00f3wna przyczyna na \u015bwiecie. Przenosz\u0105 si\u0119 przez ska\u017con\u0105 \u017cywno\u015b\u0107, wod\u0119 lub drog\u0105 kropelkow\u0105;<\/li>\n\n\n\n
- rotawirusy<\/a><\/strong> \u2013 szczeg\u00f3lnie niebezpieczne dla niemowl\u0105t i ma\u0142ych dzieci, powoduj\u0105 ci\u0119\u017ck\u0105 biegunk\u0119 i wymioty, kt\u00f3re szybko mog\u0105 prowadzi\u0107 do odwodnienia. Dzi\u0119ki wprowadzeniu szczepie\u0144 ich rola w Polsce znacznie zmala\u0142a.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nPaso\u017cyty i toksyny<\/h3>\n\n\n\n
Mniej powszechny, ale cz\u0119sto gro\u017any w skutkach, jest kontakt z \u017cywno\u015bci\u0105 zawieraj\u0105c\u0105 toksyny lub paso\u017cyty.<\/p>\n\n\n\n
Paso\u017cyty<\/strong> mog\u0105 zanieczyszcza\u0107 wod\u0119 i \u017cywno\u015b\u0107, prowadz\u0105c do d\u0142ugotrwa\u0142ych problem\u00f3w jelitowych:<\/p>\n\n\n\n\n- lamblia<\/strong> \u2013 objawy pojawiaj\u0105 si\u0119 zwykle po 1 do 3 tygodni; wodnista, cz\u0119sto t\u0142usta i cuchn\u0105ca biegunka, wzd\u0119cia, gazy, skurcze brzucha, nudno\u015bci i utrat\u0119 wagi. Trwa od 2 do 6 tygodni, a bez odpowiedniego leczenia mo\u017ce przej\u015b\u0107 w form\u0119 przewlek\u0142\u0105, powoduj\u0105c zaburzenia wch\u0142aniania i niedo\u017cywienie;<\/li>\n\n\n\n
- kryptosporydioza <\/strong>\u2013 obfite, wodniste rozwolnienie, skurcze brzucha, nudno\u015bci i gor\u0105czka, pojawiaj\u0105 si\u0119 po oko\u0142o 2-10 dniach. U os\u00f3b z prawid\u0142ow\u0105 odporno\u015bci\u0105 choroba trwa zwykle do 2 tygodni, ale u os\u00f3b z os\u0142abionym uk\u0142adem odporno\u015bciowym mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 ci\u0119\u017cka i zagra\u017caj\u0105ca \u017cyciu;<\/li>\n\n\n\n
- cyklosporoza<\/strong> \u2013 wodniste, a czasem \u201ewybuchowe\u201d rozwolnienie, utrata apetytu, wzd\u0119cia i zm\u0119czenie \u2013 pojawiaj\u0105 si\u0119 po oko\u0142o tygodniu. Choroba, je\u015bli nie jest leczona, mo\u017ce trwa\u0107 tygodniami, a nawet miesi\u0105cami, z okresami poprawy i nawrot\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Toksyny:<\/p>\n\n\n\n
\n- bakteryjne <\/strong>\u2013 niekt\u00f3re bakterie produkuj\u0105 szkodliwe substancje bezpo\u015brednio w \u017cywno\u015bci. Cz\u0119sto s\u0105 odporne na obr\u00f3bk\u0119 termiczn\u0105 \u2013 po ugotowaniu produkt spo\u017cywczy dalej jest szkodliwy dla cz\u0142owieka;<\/li>\n\n\n\n
- jad kie\u0142basiany (botulizm)<\/strong> \u2013 neurotoksyna botulinowa typu A, wytwarzana przez laseczki Clostridium botulinum, powoduje stan do zagro\u017cenia \u017cycia. Prowadzi do pora\u017cenia mi\u0119\u015bni (np. opadanie powiek, podw\u00f3jne widzenie) i niewydolno\u015bci oddechowej<\/strong>. \u0179r\u00f3d\u0142em mog\u0105 by\u0107 niew\u0142a\u015bciwie przygotowane konserwy domowe, zar\u00f3wno konserwy mi\u0119sne, jak i warzywne czy grzybowe;<\/li>\n\n\n\n
- inne toksykanty<\/strong> \u2013 np. zjedzenie truj\u0105cych grzyb\u00f3w, ryb czy zanieczyszczonych owoc\u00f3w morza.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Niew\u0142a\u015bciwe przechowywanie i przygotowanie \u017cywno\u015bci<\/h3>\n\n\n\n
Niew\u0142a\u015bciwe post\u0119powanie z produktami spo\u017cywczymi jest jednym z czynnik\u00f3w powoduj\u0105cych problemy uk\u0142adu pokarmowego. Nawet \u015bwie\u017cy i warto\u015bciowy produkt mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em choroby, je\u015bli nie s\u0105 przestrzegane zasady higieny. <\/p>\n\n\n\n
Analizy epidemiologiczne w Polsce wskazuj\u0105, \u017ce najcz\u0119\u015bciej zdarzaj\u0105 si\u0119 w domach prywatnych, a nie w restauracjach czy zak\u0142adach zbiorowego \u017cywienia.<\/p>\n\n\n\n
Do najcz\u0119stszych b\u0142\u0119d\u00f3w nale\u017c\u0105, m.in.:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- zanieczyszczenie krzy\u017cowe<\/strong> \u2013 przenoszenie patogen\u00f3w z nieprzygotowanej i nieoczyszczonej \u017cywno\u015bci (np. mi\u0119sa) na produkty gotowe do zjedzenia za pomoc\u0105 tych samych desek do krojenia, no\u017cy czy nieumytych r\u0105k;<\/li>\n\n\n\n
- niewystarczaj\u0105ca obr\u00f3bka termiczna<\/strong> \u2013 zbyt kr\u00f3tkie lub przeprowadzane w za niskiej temperaturze gotowanie, sma\u017cenie czy pieczenie mo\u017ce nie zniszczy\u0107 wszystkich drobnoustroj\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n
- niew\u0142a\u015bciwe sch\u0142adzanie<\/strong> \u2013 pozostawianie gotowych potraw w temperaturze pokojowej na d\u0142u\u017cej ni\u017c 2 godziny stwarza idealne warunki do namna\u017cania si\u0119 drobnoustroj\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n
- zbyt wysoka temperatura przechowywania produkt\u00f3w spo\u017cywczych <\/strong>\u2013 temperatura w lod\u00f3wce powinna wynosi\u0107 poni\u017cej 5\u00b0C.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Niekt\u00f3re toksyczne produkty bakteryjne, jak enterotoksyna gronkowcowa, s\u0105 termostabilne. Oznacza to, \u017ce podgrzanie nie zniszczy jej. Potrawa dalej nie nadaje si\u0119 do spo\u017cycia.<\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n \n Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Wizyta<\/div>\n Konsultacja internisty<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Czujesz og\u00f3lne os\u0142abienie lub potrzebujesz wst\u0119pnej oceny stanu zdrowia? Um\u00f3w wizyt\u0119 u internisty, aby przeanalizowa\u0107 niepokoj\u0105ce objawy i zaplanowa\u0107 diagnostyk\u0119.<\/div>\n
\n od 150 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nObjawy zatrucia pokarmowego<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nPierwsze objawy zatrucia pokarmowego<\/strong> pojawiaj\u0105 si\u0119 zazwyczaj od kilku do 48 godzin po spo\u017cyciu ska\u017conego produktu. W przypadkach wywo\u0142anych przez gotowe toksyny objawy wyst\u0119puj\u0105 szybciej, nawet w ci\u0105gu 30 minut do 6 godzin.<\/p>\n\n\n\nDolegliwo\u015bci ze strony przewodu pokarmowego:<\/p>\n\n\n\n
\n- nudno\u015bci i wymioty<\/strong> \u2013 pierwsze mechanizmy obronne, maj\u0105 usun\u0105\u0107 szkodliw\u0105 substancj\u0119 z \u017co\u0142\u0105dka;<\/li>\n\n\n\n
- biegunka<\/strong> \u2013 cz\u0119ste i wodniste wypr\u00f3\u017cnienia s\u0105 oznak\u0105 zapalenia jelit. W przypadku niekt\u00f3rych bakterii (np. Salmonella) w stolcu mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 \u015bluz lub krew;<\/li>\n\n\n\n
- b\u00f3l brzucha<\/strong> \u2013 zwykle ma charakter skurczowy i towarzyszy rozwolnieniu;<\/li>\n\n\n\n
- gor\u0105czka i dreszcze<\/strong> \u2013 \u015bwiadcz\u0105 o og\u00f3lnoustrojowej reakcji zapalnej organizmu;<\/li>\n\n\n\n
- os\u0142abienie, b\u00f3le mi\u0119\u015bni i g\u0142owy <\/strong>\u2013 s\u0105 wynikiem walki z infekcj\u0105 oraz odwodnienia.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
To, ile trwa zatrucie pokarmowe, zale\u017cy od przyczyny. <\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- \u0141agodne zatrucia wirusowe lub spowodowane przez niekt\u00f3re toksyczne substancje \u2013 objawy ust\u0119puj\u0105 samoistnie w ci\u0105gu 1-3 dni.<\/li>\n\n\n\n
- Zatrucie bakteryjne, np. wywo\u0142ane przez Salmonella lub Campylobacter, mo\u017ce utrzymywa\u0107 si\u0119 d\u0142u\u017cej.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Zatrucie jadem kie\u0142basianym (botulizm) <\/strong>zagra\u017ca \u017cyciu. Powr\u00f3t do zdrowia jest d\u0142ugotrwa\u0142y (od kilku tygodni do nawet kilku miesi\u0119cy). Os\u0142abienie i duszno\u015bci mog\u0105 utrzymywa\u0107 si\u0119 latami.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nJak rozpozna\u0107 ci\u0119\u017ckie zatrucie wymagaj\u0105ce konsultacji lekarskiej?<\/h3>\n\n\n\n
Wi\u0119kszo\u015b\u0107 przypadk\u00f3w ma charakter samoograniczaj\u0105cy, jednak pewne oznaki powinny wzbudzi\u0107 natychmiastow\u0105 czujno\u015b\u0107:<\/p>\n\n\n\n
\n- ci\u0119\u017ckie odwodnienie<\/strong> \u2013 objawy jak np. sucho\u015b\u0107 w ustach, wzmo\u017cone pragnienie, rzadkie oddawanie moczu o ciemnej barwie, znaczne os\u0142abienie, zawroty g\u0142owy, zaburzenia \u015bwiadomo\u015bci;<\/li>\n\n\n\n
- gor\u0105czka > 39\u00b0C<\/strong>;<\/li>\n\n\n\n
- uporczywe wymioty<\/strong> \u2013 niemo\u017cno\u015b\u0107 utrzymania jakichkolwiek p\u0142yn\u00f3w przez ponad 12 godzin;<\/li>\n\n\n\n
- ostra biegunka trwaj\u0105ca ponad 3 dni<\/strong> \u2013 szczeg\u00f3lnie niebezpieczna, gdy pojawia si\u0119 krew;<\/li>\n\n\n\n
- b\u00f3l brzucha<\/strong> \u2013 silny, nieust\u0119puj\u0105cy;<\/li>\n\n\n\n
- zaburzenia neurologiczne<\/strong> \u2013 zaburzenia widzenia, opadanie powiek, trudno\u015bci w po\u0142ykaniu lub m\u00f3wieniu, post\u0119puj\u0105ce os\u0142abienie mi\u0119\u015bni. S\u0105 charakterystyczne dla botulizmu i wymagaj\u0105 pilnej interwencji medycznej.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Diagnostyka zatru\u0107 pokarmowych<\/h2>\n\n\n\n
W wi\u0119kszo\u015bci \u0142agodnych przypadk\u00f3w diagnoza i zalecone post\u0119powanie lecznicze opiera si\u0119 na wywiadzie i obrazie klinicznym. Lekarz pyta o spo\u017cywane ostatnio posi\u0142ki, czas wyst\u0105pienia objaw\u00f3w oraz ich charakter.<\/p>\n\n\n\n
W sytuacjach ci\u0119\u017cszych, przed\u0142u\u017caj\u0105cych si\u0119, u pacjent\u00f3w z grup ryzyka lub w przypadku podejrzenia epidemii, diagnostyka mo\u017ce zosta\u0107 poszerzona o (m.in.)<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n\n- badanie ka\u0142u<\/strong> \u2013 posiew stolca<\/a>, identyfikacja patogenu (np. Escherichia coli) i w rzadkich przypadkach dobranie celowanego leczenia antybiotykowego, 2-3 dni trwa oczekiwanie na wynik;<\/li>\n\n\n\n
- badania krwi <\/strong>\u2013 morfologia<\/a> i oznaczenie st\u0119\u017cenia elektrolit\u00f3w<\/a> pomagaj\u0105 oceni\u0107 stopie\u0144 odwodnienia i nasilenie stanu zapalnego w organizmie;<\/li>\n\n\n\n
- szybkie testy antygenowe<\/strong> \u2013 umo\u017cliwiaj\u0105 wykrycie zatrucia wirusowego (np. rotawirus\u00f3w).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
W przypadku podejrzenia zatrucia jadem kie\u0142basianym konieczne jest specjalistyczne badanie w kierunku obecno\u015bci neurotoksyny we krwi lub kale.<\/p>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nLeczenie zatrucia pokarmowego \u2013 domowe sposoby i pomoc medyczna<\/h2>\n\n\n\n
Post\u0119powanie zale\u017cy od nasilenia objaw\u00f3w. \u0141agodny rozstr\u00f3j zwykle mo\u017cna skutecznie leczy\u0107 w domu<\/strong> \u2013 \u0142agodzi\u0107 objawy i zapobiega\u0107 d\u0142ugotrwa\u0142ym skutkom niepo\u017c\u0105danym.<\/p>\n\n\n\nZ powodu wymiot\u00f3w i biegunki organizm traci du\u017ce ilo\u015bci wody i elektrolit\u00f3w (sodu, potasu). Nale\u017cy nawadnia\u0107 organizm<\/strong> \u2013 pi\u0107 regularnie, ma\u0142ymi porcjami, np. s\u0142ab\u0105 herbat\u0119 lub wod\u0119 niegazowan\u0105. Wskazane jest unikanie s\u0142odkich napoj\u00f3w, sok\u00f3w owocowych i napoj\u00f3w gazowanych, kt\u00f3re mog\u0105 nasila\u0107 biegunk\u0119 osmotyczn\u0105. <\/p>\n\n\n\nWarto r\u00f3wnie\u017c bra\u0107 na zatrucie pokarmowe doustne p\u0142yny nawadniaj\u0105ce<\/strong>, dost\u0119pne w aptece bez recepty. Maj\u0105 optymalny sk\u0142ad (glukoza, s\u00f3d<\/a>, potas<\/a>) i obni\u017con\u0105 osmolarno\u015b\u0107, co u\u0142atwia wch\u0142anianie wody w jelitach.<\/p>\n\n\n\nWbrew dawnym przekonaniom, aktualne wytyczne nie zalecaj\u0105 restrykcyjnych diet lekkostrawnych ani g\u0142od\u00f3wek. Zaleca si\u0119 jak najszybszy powr\u00f3t do normalnej, zr\u00f3\u017cnicowanej odpowiednio diety, tolerowanej przez pacjenta. Wczesne wprowadzenie \u017cywienia przyspiesza regeneracj\u0119 nab\u0142onka jelitowego. Nale\u017cy unika\u0107 potraw ci\u0119\u017ckostrawnych, t\u0142ustych i pikantnych, a tak\u017ce napoj\u00f3w o wysokiej zawarto\u015bci cukru.
Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce organizm potrzebuje energii do walki z infekcj\u0105, dlatego wa\u017cny jest odpoczynek i unikanie wysi\u0142ku fizycznego.<\/p>\n\n\n\n
Leki na zatrucie pokarmowe <\/strong>(dost\u0119pne bez recepty):<\/p>\n\n\n\n\n- diosmektyd <\/strong>(np. Smecta) \u2013najbezpieczniejszy lek zapobiegaj\u0105cy odwodnieniu w przypadku biegunki; najlepszy do zastosowania w pierwszej kolejno\u015bci;<\/li>\n\n\n\n
- preparaty elektrolitowe <\/strong>(np. Gastrolit) \u2013 zapobiegaj\u0105 zaburzeniom elektrolitowym wt\u00f3rnym do bieginki lub wymiot\u00f3w<\/li>\n\n\n\n
- w\u0119giel aktywowany<\/strong> \u2013 mo\u017ce zwi\u0105za\u0107 toksykanty w przewodzie pokarmowym. Jest najbardziej skuteczny, gdy zostanie podany kr\u00f3tko po spo\u017cyciu szkodliwej substancji; jest ma\u0142o skuteczny lub nieskuteczny w przypadku najcz\u0119stszych biegunek wirusowych<\/li>\n\n\n\n
- probiotyki<\/a> <\/strong>\u2013 ich rola jest zr\u00f3\u017cnicowana w zale\u017cno\u015bci od wieku pacjenta. U dzieci podawanie probiotyk\u00f3w o udokumentowanym dzia\u0142aniu, zw\u0142aszcza szczep\u00f3w Lactobacillus rhamnosus GG oraz Saccharomyces boulardii, jest zalecane. Skracaj\u0105 czas trwania biegunki infekcyjnej \u015brednio o jeden dzie\u0144. U doros\u0142ych dowody s\u0105 mniej jednoznaczne, w zwi\u0105zku z tym aktualne wytyczne nie zalecaj\u0105 rutynowego stosowania probiotyk\u00f3w w leczeniu ostrej biegunki infekcyjnej, z wyj\u0105tkiem profilaktyki po antybiotykach;<\/li>\n\n\n\n
- leki przeciwbiegunkowe (np. loperamid)<\/strong> \u2013 ostro\u017cnie i tylko w przypadku wodnistej biegunki bez domieszki krwi i wysokiej gor\u0105czki. Leki hamuj\u0105 perystaltyk\u0119 jelit \u2013 mog\u0105 op\u00f3\u017ani\u0107 eliminacj\u0119 patogen\u00f3w z organizmu i nasili\u0107 przebieg zaka\u017ce\u0144 inwazyjnych, a tak\u017ce nasili\u0107 b\u00f3le brzucha. S\u0105 przeciwwskazane u dzieci.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
W ci\u0119\u017cszych przypadkach, zw\u0142aszcza u os\u00f3b z grup ryzyka, niezb\u0119dna mo\u017ce by\u0107 hospitalizacja<\/strong>.<\/p>\n\n\n\nLeczenie szpitalne obejmuje:<\/p>\n\n\n\n
\n- nawadnianie do\u017cylne <\/strong>\u2013 w celu szybkiego wyr\u00f3wnania niedobor\u00f3w wodno-elektrolitowych;<\/li>\n\n\n\n
- antybiotykoterapia<\/strong> \u2013 np. w czerwonce, ci\u0119\u017ckiej salmonellozie, biegunce podr\u00f3\u017cnych o ci\u0119\u017ckim przebiegu. Nie stosuje si\u0119 jej rutynowo, poniewa\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 przypadk\u00f3w ma etiologi\u0119 wirusow\u0105 lub samoograniczaj\u0105ce si\u0119 t\u0142o bakteryjne;<\/li>\n\n\n\n
- leczenie swoiste<\/strong> \u2013 w zatruciu jadem kie\u0142basianym podaje si\u0119 antytoksyn\u0119 botulinow\u0105.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Powik\u0142ania zatrucia pokarmowego<\/h2>\n\n\n\n
Cho\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 przypadk\u00f3w ko\u0144czy si\u0119 pe\u0142nym wyzdrowieniem, to w niekt\u00f3rych sytuacjach mog\u0105 rozwin\u0105\u0107 si\u0119 komplikacje, na kt\u00f3re szczeg\u00f3lnie nara\u017cone s\u0105 ma\u0142e dzieci oraz osoby starsze.<\/p>\n\n\n\n
Najcz\u0119stszym powa\u017cnym nast\u0119pstwem choroby jest znaczne odwodnienie<\/strong>, kt\u00f3re mo\u017ce prowadzi\u0107 do ostrej niewydolno\u015bci nerek, zaburze\u0144 rytmu serca, a w skrajnych przypadkach nawet do wstrz\u0105su hipowolemicznego. <\/p>\n\n\n\nInne, rzadsze, ale r\u00f3wnie powa\u017cne nast\u0119pstwa obejmuj\u0105, m.in.:<\/p>\n\n\n\n
\n- zesp\u00f3\u0142 hemolityczno-mocznicowy<\/strong> \u2013 ostra niewydolno\u015b\u0107 nerek, niedokrwisto\u015b\u0107<\/a> i ma\u0142op\u0142ytkowo\u015b\u0107;<\/li>\n\n\n\n
- reaktywne zapalenie staw\u00f3w<\/strong> \u2013 w nast\u0119pstwie bakterii: Salmonella, Campylobacter; b\u00f3l, obrz\u0119k i sztywno\u015b\u0107 staw\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n
- zesp\u00f3\u0142 Guillaina-Barr\u00e9go<\/strong> \u2013 rzadkie zmiany neurologiczne (np. po Campylobacter). Pojawia si\u0119 post\u0119puj\u0105ce os\u0142abienie mi\u0119\u015bni, kt\u00f3re mo\u017ce prowadzi\u0107 do parali\u017cu.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Jak zapobiega\u0107 zatruciom pokarmowym?<\/h2>\n\n\n\n
Najskuteczniejsza jest profilaktyka. <\/strong>Wdro\u017cenie prostych zasad bezpiecze\u0144stwa \u017cywno\u015bci w codziennym \u017cyciu znacz\u0105co zmniejsza ryzyko zachorowania.<\/p>\n\n\n\nW Polsce nad bezpiecze\u0144stwem \u017cywno\u015bci czuwaj\u0105 organy takie jak Pa\u0144stwowa Inspekcja Sanitarna, a przedsi\u0119biorstwa spo\u017cywcze s\u0105 zobowi\u0105zane do wdra\u017cania system\u00f3w takich jak HACCP (Analiza Zagro\u017ce\u0144 i Krytyczne Punkty Kontroli). Jednak na nasze zdrowie wp\u0142ywaj\u0105 najsilniej nawyki w naszych domach. <\/p>\n\n\n\n
Przestrzegaj 5 podstawowych zasad.<\/p>\n\n\n\n
1. Myj i utrzymuj w czysto\u015bci:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- myj r\u0119ce wod\u0105 z myd\u0142em, zw\u0142aszcza przed i po przygotowywaniu jedzenia, po kontakcie z surowym mi\u0119sem i po skorzystaniu z toalety;<\/li>\n\n\n\n
- dok\u0142adnie myj owoce i warzywa pod bie\u017c\u0105c\u0105 wod\u0105;<\/li>\n\n\n\n
- myj blaty kuchenne, deski do krojenia i naczynia.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
2. Oddzielaj:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- u\u017cywaj oddzielnych desek do krojenia i no\u017cy dla surowego mi\u0119sa, drobiu i owoc\u00f3w morza oraz dla produkt\u00f3w gotowych do spo\u017cycia (np. warzyw, chleba);<\/li>\n\n\n\n
- w lod\u00f3wce przechowuj surowe mi\u0119so w szczelnych pojemnikach na dolnej p\u00f3\u0142ce, aby jego soki nie kapa\u0142y na inne produkty.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
3. Dokonuj obr\u00f3bki termicznej:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- upewnij si\u0119, \u017ce mi\u0119so, dr\u00f3b, jaja i ryby s\u0105 dok\u0142adnie ugotowane. U\u017cywanie termometru kuchennego to najlepszy spos\u00f3b, by sprawdzi\u0107, czy potrawa osi\u0105gn\u0119\u0142a bezpieczn\u0105 temperatur\u0119 wewn\u0119trzn\u0105 (zwykle >70\u00b0C);<\/li>\n\n\n\n
- odgrzewaj\u0105c zupy czy sosy, doprowad\u017a je do wrzenia.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
4. Odpowiednio przechowuj:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- przechowuj \u017cywno\u015b\u0107 wymagaj\u0105c\u0105 ch\u0142odzenia w lod\u00f3wce w temperaturze poni\u017cej 5\u00b0C;<\/li>\n\n\n\n
- nie zostawiaj gotowych potraw w temperaturze pokojowej na d\u0142u\u017cej ni\u017c 2 godziny;<\/li>\n\n\n\n
- resztki jedzenia jak najszybciej sch\u0142adzaj i wk\u0142adaj do lod\u00f3wki;<\/li>\n\n\n\n
- nigdy nie zamra\u017caj ponownie raz rozmro\u017conej \u017cywno\u015bci.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
5. U\u017cywaj bezpiecznej wody i surowc\u00f3w:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- u\u017cywaj wody z bezpiecznego \u017ar\u00f3d\u0142a lub uzdatniaj j\u0105, aby by\u0142a bezpieczna;<\/li>\n\n\n\n
- wybieraj \u015bwie\u017c\u0105 i zdrow\u0105 \u017cywno\u015b\u0107;<\/li>\n\n\n\n
- wybieraj \u017cywno\u015b\u0107 przetworzon\u0105 w celu zapewnienia bezpiecze\u0144stwa, np. mleko pasteryzowane;<\/li>\n\n\n\n
- myj owoce i warzywa, zw\u0142aszcza je\u015bli s\u0105 spo\u017cywane na surowo;<\/li>\n\n\n\n
- nie u\u017cywaj \u017cywno\u015bci po up\u0142ywie terminu wa\u017cno\u015bci.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nKiedy zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do lekarza?<\/h2>\n\n\n\n
Skonsultuj si\u0119 z lekarzem, je\u015bli objawy s\u0105 ci\u0119\u017ckie, nie ust\u0119puj\u0105 lub dotycz\u0105 osoby z grupy podwy\u017cszonego ryzyka. Wizyta lekarska jest konieczna w przypadku wyst\u0105pienia wspomnianych wcze\u015bniej objaw\u00f3w alarmowych.<\/strong><\/p>\n\n\n\nSzczeg\u00f3ln\u0105 opiek\u0105 medyczn\u0105 powinny by\u0107 obj\u0119te:<\/p>\n\n\n\n
\n- niemowl\u0119ta i ma\u0142e dzieci<\/strong> \u2013 u nich odwodnienie post\u0119puje bardzo szybko i mo\u017ce by\u0107 gro\u017ane dla \u017cycia. Zatrucie pokarmowe u dzieci zawsze wymaga wzmo\u017conej czujno\u015bci;<\/li>\n\n\n\n
- kobiety w ci\u0105\u017cy <\/strong>\u2013 niekt\u00f3re zaka\u017cenia (np. listerioza) mog\u0105 by\u0107 niebezpieczne dla p\u0142odu;<\/li>\n\n\n\n
<\/a><\/figure>\n\n\n\nCzym jest zatrucie pokarmowe?<\/h2>\n\n\n\n
Zatrucie pokarmowe to zesp\u00f3\u0142 ostrych dolegliwo\u015bci \u017co\u0142\u0105dkowo-jelitowych, kt\u00f3re wyst\u0119puj\u0105 po zjedzeniu \u017cywno\u015bci lub wody ska\u017conej patogennymi drobnoustrojami, lub toksycznymi substancjami.<\/p>\n\n\n\n
Choroba, okre\u015blana medycznie jako ostre zapalenie \u017co\u0142\u0105dka i jelit (\u0142ac. gastroenteritis acuta), zaburza prawid\u0142owe funkcjonowanie przewodu pokarmowego. Po wnikni\u0119ciu do organizmu szkodliwe czynniki uszkadzaj\u0105 b\u0142on\u0119 \u015bluzow\u0105 \u017co\u0142\u0105dka i jelit<\/strong>, pojawia si\u0119 stan zapalny i charakterystyczne objawy, tj. biegunka (rozwolnienie) i wymioty. <\/p>\n\n\n\n Mechanizmy obronne organizmu<\/strong>, pr\u00f3buj\u0105 usun\u0105\u0107 bakterie lub ich toksyny, dodatkowo nasilaj\u0105 te dolegliwo\u015bci, kt\u00f3re cho\u0107 uci\u0105\u017cliwe, s\u0105 niezb\u0119dne w procesie eliminacji zaka\u017cenia.<\/p>\n\n\n\n Zatrucia pokarmowe \u2013 przyczyny:<\/p>\n\n\n\n Istnieje wiele rodzaj\u00f3w zatru\u0107 pokarmowych, mo\u017cna podzieli\u0107 je na kilka kategorii, w zale\u017cno\u015bci od przyczyny. W Polsce \u2013 podobnie jak na \u015bwiecie \u2013 najcz\u0119stsze s\u0105 zatrucia pokarmowe o etiologii bakteryjnej i wirusowej.<\/p>\n\n\n\n Poni\u017cej przedstawiono najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105ce bakterie i wirusy, kt\u00f3re s\u0105 odpowiedzialne za wi\u0119kszo\u015b\u0107 przypadk\u00f3w zatru\u0107 pokarmowych.<\/p>\n\n\n\n Bakterie:<\/p>\n\n\n\n Wirusy:<\/p>\n\n\n\n Mniej powszechny, ale cz\u0119sto gro\u017any w skutkach, jest kontakt z \u017cywno\u015bci\u0105 zawieraj\u0105c\u0105 toksyny lub paso\u017cyty.<\/p>\n\n\n\n Paso\u017cyty<\/strong> mog\u0105 zanieczyszcza\u0107 wod\u0119 i \u017cywno\u015b\u0107, prowadz\u0105c do d\u0142ugotrwa\u0142ych problem\u00f3w jelitowych:<\/p>\n\n\n\n Toksyny:<\/p>\n\n\n\n Niew\u0142a\u015bciwe post\u0119powanie z produktami spo\u017cywczymi jest jednym z czynnik\u00f3w powoduj\u0105cych problemy uk\u0142adu pokarmowego. Nawet \u015bwie\u017cy i warto\u015bciowy produkt mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em choroby, je\u015bli nie s\u0105 przestrzegane zasady higieny. <\/p>\n\n\n\n Analizy epidemiologiczne w Polsce wskazuj\u0105, \u017ce najcz\u0119\u015bciej zdarzaj\u0105 si\u0119 w domach prywatnych, a nie w restauracjach czy zak\u0142adach zbiorowego \u017cywienia.<\/p>\n\n\n\n Do najcz\u0119stszych b\u0142\u0119d\u00f3w nale\u017c\u0105, m.in.:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Niekt\u00f3re toksyczne produkty bakteryjne, jak enterotoksyna gronkowcowa, s\u0105 termostabilne. Oznacza to, \u017ce podgrzanie nie zniszczy jej. Potrawa dalej nie nadaje si\u0119 do spo\u017cycia.<\/p>\n\n\n <\/div>\n Pierwsze objawy zatrucia pokarmowego<\/strong> pojawiaj\u0105 si\u0119 zazwyczaj od kilku do 48 godzin po spo\u017cyciu ska\u017conego produktu. W przypadkach wywo\u0142anych przez gotowe toksyny objawy wyst\u0119puj\u0105 szybciej, nawet w ci\u0105gu 30 minut do 6 godzin.<\/p>\n\n\n\n Dolegliwo\u015bci ze strony przewodu pokarmowego:<\/p>\n\n\n\n To, ile trwa zatrucie pokarmowe, zale\u017cy od przyczyny. <\/strong><\/p>\n\n\n\n Zatrucie jadem kie\u0142basianym (botulizm) <\/strong>zagra\u017ca \u017cyciu. Powr\u00f3t do zdrowia jest d\u0142ugotrwa\u0142y (od kilku tygodni do nawet kilku miesi\u0119cy). Os\u0142abienie i duszno\u015bci mog\u0105 utrzymywa\u0107 si\u0119 latami.<\/p>\n\n\n\n Wi\u0119kszo\u015b\u0107 przypadk\u00f3w ma charakter samoograniczaj\u0105cy, jednak pewne oznaki powinny wzbudzi\u0107 natychmiastow\u0105 czujno\u015b\u0107:<\/p>\n\n\n\n W wi\u0119kszo\u015bci \u0142agodnych przypadk\u00f3w diagnoza i zalecone post\u0119powanie lecznicze opiera si\u0119 na wywiadzie i obrazie klinicznym. Lekarz pyta o spo\u017cywane ostatnio posi\u0142ki, czas wyst\u0105pienia objaw\u00f3w oraz ich charakter.<\/p>\n\n\n\n W sytuacjach ci\u0119\u017cszych, przed\u0142u\u017caj\u0105cych si\u0119, u pacjent\u00f3w z grup ryzyka lub w przypadku podejrzenia epidemii, diagnostyka mo\u017ce zosta\u0107 poszerzona o (m.in.)<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n W przypadku podejrzenia zatrucia jadem kie\u0142basianym konieczne jest specjalistyczne badanie w kierunku obecno\u015bci neurotoksyny we krwi lub kale.<\/p>\n\n\n\n Post\u0119powanie zale\u017cy od nasilenia objaw\u00f3w. \u0141agodny rozstr\u00f3j zwykle mo\u017cna skutecznie leczy\u0107 w domu<\/strong> \u2013 \u0142agodzi\u0107 objawy i zapobiega\u0107 d\u0142ugotrwa\u0142ym skutkom niepo\u017c\u0105danym.<\/p>\n\n\n\n Z powodu wymiot\u00f3w i biegunki organizm traci du\u017ce ilo\u015bci wody i elektrolit\u00f3w (sodu, potasu). Nale\u017cy nawadnia\u0107 organizm<\/strong> \u2013 pi\u0107 regularnie, ma\u0142ymi porcjami, np. s\u0142ab\u0105 herbat\u0119 lub wod\u0119 niegazowan\u0105. Wskazane jest unikanie s\u0142odkich napoj\u00f3w, sok\u00f3w owocowych i napoj\u00f3w gazowanych, kt\u00f3re mog\u0105 nasila\u0107 biegunk\u0119 osmotyczn\u0105. <\/p>\n\n\n\n Warto r\u00f3wnie\u017c bra\u0107 na zatrucie pokarmowe doustne p\u0142yny nawadniaj\u0105ce<\/strong>, dost\u0119pne w aptece bez recepty. Maj\u0105 optymalny sk\u0142ad (glukoza, s\u00f3d<\/a>, potas<\/a>) i obni\u017con\u0105 osmolarno\u015b\u0107, co u\u0142atwia wch\u0142anianie wody w jelitach.<\/p>\n\n\n\n Wbrew dawnym przekonaniom, aktualne wytyczne nie zalecaj\u0105 restrykcyjnych diet lekkostrawnych ani g\u0142od\u00f3wek. Zaleca si\u0119 jak najszybszy powr\u00f3t do normalnej, zr\u00f3\u017cnicowanej odpowiednio diety, tolerowanej przez pacjenta. Wczesne wprowadzenie \u017cywienia przyspiesza regeneracj\u0119 nab\u0142onka jelitowego. Nale\u017cy unika\u0107 potraw ci\u0119\u017ckostrawnych, t\u0142ustych i pikantnych, a tak\u017ce napoj\u00f3w o wysokiej zawarto\u015bci cukru. Leki na zatrucie pokarmowe <\/strong>(dost\u0119pne bez recepty):<\/p>\n\n\n\n W ci\u0119\u017cszych przypadkach, zw\u0142aszcza u os\u00f3b z grup ryzyka, niezb\u0119dna mo\u017ce by\u0107 hospitalizacja<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Leczenie szpitalne obejmuje:<\/p>\n\n\n\n Cho\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 przypadk\u00f3w ko\u0144czy si\u0119 pe\u0142nym wyzdrowieniem, to w niekt\u00f3rych sytuacjach mog\u0105 rozwin\u0105\u0107 si\u0119 komplikacje, na kt\u00f3re szczeg\u00f3lnie nara\u017cone s\u0105 ma\u0142e dzieci oraz osoby starsze.<\/p>\n\n\n\n Najcz\u0119stszym powa\u017cnym nast\u0119pstwem choroby jest znaczne odwodnienie<\/strong>, kt\u00f3re mo\u017ce prowadzi\u0107 do ostrej niewydolno\u015bci nerek, zaburze\u0144 rytmu serca, a w skrajnych przypadkach nawet do wstrz\u0105su hipowolemicznego. <\/p>\n\n\n\n Inne, rzadsze, ale r\u00f3wnie powa\u017cne nast\u0119pstwa obejmuj\u0105, m.in.:<\/p>\n\n\n\n Najskuteczniejsza jest profilaktyka. <\/strong>Wdro\u017cenie prostych zasad bezpiecze\u0144stwa \u017cywno\u015bci w codziennym \u017cyciu znacz\u0105co zmniejsza ryzyko zachorowania.<\/p>\n\n\n\n W Polsce nad bezpiecze\u0144stwem \u017cywno\u015bci czuwaj\u0105 organy takie jak Pa\u0144stwowa Inspekcja Sanitarna, a przedsi\u0119biorstwa spo\u017cywcze s\u0105 zobowi\u0105zane do wdra\u017cania system\u00f3w takich jak HACCP (Analiza Zagro\u017ce\u0144 i Krytyczne Punkty Kontroli). Jednak na nasze zdrowie wp\u0142ywaj\u0105 najsilniej nawyki w naszych domach. <\/p>\n\n\n\n Przestrzegaj 5 podstawowych zasad.<\/p>\n\n\n\n 1. Myj i utrzymuj w czysto\u015bci:<\/strong><\/p>\n\n\n\n 2. Oddzielaj:<\/strong><\/p>\n\n\n\n 3. Dokonuj obr\u00f3bki termicznej:<\/strong><\/p>\n\n\n\n 4. Odpowiednio przechowuj:<\/strong><\/p>\n\n\n\n 5. U\u017cywaj bezpiecznej wody i surowc\u00f3w:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Skonsultuj si\u0119 z lekarzem, je\u015bli objawy s\u0105 ci\u0119\u017ckie, nie ust\u0119puj\u0105 lub dotycz\u0105 osoby z grupy podwy\u017cszonego ryzyka. Wizyta lekarska jest konieczna w przypadku wyst\u0105pienia wspomnianych wcze\u015bniej objaw\u00f3w alarmowych.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Szczeg\u00f3ln\u0105 opiek\u0105 medyczn\u0105 powinny by\u0107 obj\u0119te:<\/p>\n\n\n\n\n
\n Najcz\u0119stsze przyczyny zatru\u0107 pokarmowych<\/h2>\n\n\n\n\n
Bakterie i wirusy<\/h3>\n\n\n\n
\n
\n
<\/a><\/figure>\n\n\n\nPaso\u017cyty i toksyny<\/h3>\n\n\n\n
\n
\n
Niew\u0142a\u015bciwe przechowywanie i przygotowanie \u017cywno\u015bci<\/h3>\n\n\n\n
\n
\n Objawy zatrucia pokarmowego<\/h2>\n\n\n\n\n
\n
\n
Jak rozpozna\u0107 ci\u0119\u017ckie zatrucie wymagaj\u0105ce konsultacji lekarskiej?<\/h3>\n\n\n\n
\n
Diagnostyka zatru\u0107 pokarmowych<\/h2>\n\n\n\n
\n
<\/a><\/figure>\n\n\n\nLeczenie zatrucia pokarmowego \u2013 domowe sposoby i pomoc medyczna<\/h2>\n\n\n\n
Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce organizm potrzebuje energii do walki z infekcj\u0105, dlatego wa\u017cny jest odpoczynek i unikanie wysi\u0142ku fizycznego.<\/p>\n\n\n\n\n
\n
Powik\u0142ania zatrucia pokarmowego<\/h2>\n\n\n\n
\n
Jak zapobiega\u0107 zatruciom pokarmowym?<\/h2>\n\n\n\n
\n
\n
\n
\n
\n
<\/a><\/figure>\n\n\n\nKiedy zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do lekarza?<\/h2>\n\n\n\n
\n