\n\n\n\n
Hydrokortyzon \u2013 co warto wiedzie\u0107?<\/h2>\n\n\n\n\n- Na co stosuje si\u0119 hydrokortyzon (np. w ma\u015bci)?<\/strong> To lek steroidowy (syntetyczny kortyzol) o silnym dzia\u0142aniu przeciwzapalnym i przeciwalergicznym. Najcz\u0119\u015bciej stosuje si\u0119 go miejscowo (w kremie lub ma\u015bci) na zapalenie sk\u00f3ry (np. AZS, wyprysk), alergie sk\u00f3rne, \u0142uszczyc\u0119 czy uk\u0105szenia owad\u00f3w, aby szybko zmniejszy\u0107 \u015bwi\u0105d i obrz\u0119k.<\/li>\n\n\n\n
- Kiedy hydrokortyzon podaje si\u0119 doustnie lub do\u017cylnie?<\/strong> W tej formie jest to lek ratuj\u0105cy \u017cycie. Stosuje si\u0119 go w leczeniu substytucyjnym niedoczynno\u015bci kory nadnerczy (choroba Addisona) oraz w stanach nag\u0142ych, jak ci\u0119\u017ckie zaostrzenia astmy, wstrz\u0105s anafilaktyczny czy ci\u0119\u017ckie reakcje alergiczne, aby systemowo wygasi\u0107 stan zapalny.<\/li>\n\n\n\n
- Jakie s\u0105 najcz\u0119stsze skutki uboczne hydrokortyzonu?<\/strong> Ryzyko zale\u017cy od formy. D\u0142ugotrwa\u0142e stosowanie ma\u015bci na du\u017c\u0105 powierzchni\u0119 mo\u017ce powodowa\u0107 zanik (\u015bcie\u0144czenie) sk\u00f3ry i rozst\u0119py. Terapia og\u00f3lnoustrojowa (tabletki) niesie ryzyko osteoporozy, cukrzycy posterydowej, nadci\u015bnienia i zespo\u0142u Cushinga.<\/li>\n\n\n\n
- Jakie s\u0105 g\u0142\u00f3wne przeciwwskazania i \u015brodki ostro\u017cno\u015bci?<\/strong> Hydrokortyzonu w ma\u015bci nie wolno stosowa\u0107 na zaka\u017cenia wirusowe (np. opryszczka), bakteryjne czy grzybicze sk\u00f3ry. Po d\u0142ugotrwa\u0142ej terapii doustnej leku nie mo\u017cna odstawia\u0107 nagle \u2013 grozi to gro\u017anym dla \u017cycia prze\u0142omem nadnerczowym.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n\n\n \n \n\nZ tego artyku\u0142u dowiesz si\u0119:<\/h3>\n\n\n\n\n- Co to jest hydrokortyzon?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- W\u0142a\u015bciwo\u015bci i mechanizm dzia\u0142ania hydrokortyzonu<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Wskazania do stosowania hydrokortyzonu<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Formy i sposoby podawania hydrokortyzonu<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Dawkowanie hydrokortyzonu<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Przeciwwskazania do stosowania<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Mo\u017cliwe skutki uboczne<\/a><\/li>\n\n\n\n
- \u015arodki ostro\u017cno\u015bci i zalecenia<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
![\"kup](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/baner-epolmed-promo.webp\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCo to jest hydrokortyzon?<\/h2>\n\n\n\n
Hydrokortyzon jest substancj\u0105 lecznicz\u0105 na\u015bladuj\u0105c\u0105 i wzmacniaj\u0105c\u0105 fizjologiczne efekty kortyzolu<\/a> \u2013 jednego z najwa\u017cniejszych glikokortykosteroid\u00f3w. Lek pocz\u0105tkowo by\u0142 wykorzystywany g\u0142\u00f3wnie w reumatologii,<\/strong> z czasem spektrum jego zastosowa\u0144 znacznie si\u0119 poszerzy\u0142o. <\/p>\n\n\n\nSam kortyzol zosta\u0142 zidentyfikowany i zsyntetyzowany po raz pierwszy w latach 30. XX wieku. Za dalsze odkrycia, kt\u00f3re przyczyni\u0142y si\u0119 do zrozumienia funkcji kortyzolu i innych hormon\u00f3w steroidowych, trzech badaczy otrzyma\u0142o w 1950 r. Nagrod\u0119 Nobla.<\/p>\n\n\n\n
To odkrycie stanowi\u0142o prze\u0142om w medycynie. Otworzy\u0142o drog\u0119 do leczenia wielu wcze\u015bniej nieuleczalnych chor\u00f3b na tle zapalnym i autoimmunologicznym.<\/p>\n\n\n\n
Dowiedziono, \u017ce reguluje szeroki zakres proces\u00f3w, od metabolizmu i r\u00f3wnowagi elektrolitowej po reakcje odporno\u015bciowe \u2013 jest niezb\u0119dny do \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n
Jako substancja czynna,<\/strong> wyst\u0119puje w r\u00f3\u017cnych formach chemicznych. Najcz\u0119\u015bciej spotykane formy to: wolny hydrokortyzon, octan (Hydrocortisoni acetas), ma\u015blan (Hydrocortisoni butyras), bursztynian sodu (Hydrocortisoni natrii succinas).<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nW\u0142a\u015bciwo\u015bci i mechanizm dzia\u0142ania hydrokortyzonu<\/h3>\n\n\n\n
Dzia\u0142anie substancji, podobnie jak innych glikokortykosteroid\u00f3w, jest z\u0142o\u017cone i odbywa si\u0119 na wielu poziomach, g\u0142\u00f3wnie poprzez dwa odr\u0119bne mechanizmy:<\/strong> genomowy (klasyczny) i niegenomowy (szybki).<\/p>\n\n\n\n\n- Mechanizm genomowy<\/strong> jest podstaw\u0105 wi\u0119kszo\u015bci efekt\u00f3w terapeutycznych. Polega na modulacji ekspresji gen\u00f3w. Uruchamia procesy, kontroluj\u0105ce wiele przemian metabolicznych oraz spowalniaj\u0105 syntez\u0119 mediator\u00f3w prozapalnych.<\/li>\n\n\n\n
- Mechanizm niegenomowy<\/strong> odpowiada za szybkie efekty, obserwowane w ci\u0105gu minut od przyj\u0119cia leku i nie jest zale\u017cny od syntezy bia\u0142ek. Ma znaczenie w leczeniu stan\u00f3w ostrych, takich jak wstrz\u0105s anafilaktyczny.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Hydrokortyzon ma w\u0142a\u015bciwo\u015bci:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- przeciwzapalne<\/strong> \u2013 hamuje gromadzenie si\u0119 kom\u00f3rek odporno\u015bciowych (limfocyt\u00f3w<\/a>, monocyt\u00f3w<\/a> i granulocyt\u00f3w kwasoch\u0142onnych). Jest to niezb\u0119dne w opanowywaniu wielu proces\u00f3w chorobowych;<\/li>\n\n\n\n
- przeciwalergiczne i przeciw\u015bwi\u0105dowe<\/strong> \u2013 os\u0142abia reakcje uczuleniowe, m.in. przez blokowanie wydzielania histaminy<\/a>. To dzia\u0142anie jest wykorzystywane w przypadku nag\u0142ych i ci\u0119\u017ckich alergii;<\/li>\n\n\n\n
- przeciwobrz\u0119kowe<\/strong> \u2013 zmniejsza przepuszczalno\u015b\u0107 naczy\u0144 i stabilizacj\u0119 b\u0142on kom\u00f3rkowych;<\/li>\n\n\n\n
- mineralokortykoidowe <\/strong>\u2013 powoduje zatrzymanie sodu i wody oraz zwi\u0119ksza wydalanie potasu<\/a> z moczem. Mo\u017ce prowadzi\u0107 do nadci\u015bnienia i hipokaliemii;<\/li>\n\n\n\n
- immunosupresyjne<\/strong> \u2013 hamuje odpowied\u017a immunologiczn\u0105 organizmu. Jest wykorzystywany w chorobach uk\u0142adu odporno\u015bciowego, przeszczepach organ\u00f3w<\/a> czy w leczeniu niekt\u00f3rych nowotwor\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n
- przeciwwstrz\u0105sowe<\/strong> \u2013 wykorzystywane w stanach nag\u0142ych, np. we wstrz\u0105sie anafilaktycznym<\/a>, septycznym czy kardiogennym, gdy priorytetem jest szybko\u015b\u0107 dzia\u0142ania i stabilizacja kr\u0105\u017cenia;<\/li>\n\n\n\n
- metaboliczne<\/strong> \u2013 prowadzi do hiperglikemii (dzia\u0142anie diabetogenne). Nasila katabolizm bia\u0142ek, prowadz\u0105c do atrofii mi\u0119\u015bni i sk\u00f3ry. Wp\u0142ywa na gospodark\u0119 lipidow\u0105, powoduj\u0105c redystrybucj\u0119 tkanki t\u0142uszczowej.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Wzgl\u0119dna moc dzia\u0142ania substancji aktywnej jest ni\u017csza ni\u017c innych steroid\u00f3w (np. 0,25 w por\u00f3wnaniu do prednizonu o mocy 1,0). To cz\u0119sto czyni go bezpieczniejszym wyborem przy d\u0142u\u017cszej terapii, szczeg\u00f3lnie gdy jest aplikowany miejscowo.<\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n \n ![\"\"](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/widget-kobieta-700x600.webp\")
ju\u017c od 1399 z\u0142 rocznie!<\/div>\n \n Abonament medyczny<\/div>\n Kobieta<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n – internista nawet w 24h;
\r\n– specjalista do 5 dni roboczych;
\r\n– wizyty stacjonarne i online;<\/div>\n
\n od 117 z\u0142\/miesi\u0105c<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nWskazania do stosowania hydrokortyzonu<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nZalecenia do przyjmowania leku s\u0105 szerokie i zale\u017c\u0105 od postaci oraz sposobu zastosowania. Obejmuj\u0105 m.in. schorzenia dermatologiczne, alergiczne, endokrynologiczne i reumatologiczne.<\/p>\n\n\n\n
Rola leku w leczeniu niekt\u00f3rych chor\u00f3b przewlek\u0142ych ewoluuje w zwi\u0105zku z post\u0119pem medycyny. Zamiast d\u0142ugotrwa\u0142ego stosowania steryd\u00f3w doustnych, preferuje si\u0119 nowoczesne, celowane terapie, m.in. leki biologiczne. Doustny glikokortykosteroid jest czasem zalecany jako \u201eterapia pomostowa\u201d w celu szybkiego opanowania bardzo ci\u0119\u017ckich zaostrze\u0144, przed w\u0142\u0105czeniem leczenia docelowego.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nChoroby sk\u00f3ry<\/h3>\n\n\n\n
Preparaty z t\u0105 substancj\u0105 s\u0105 szeroko wykorzystywane w leczeniu stan\u00f3w zapalnych sk\u00f3ry r\u00f3\u017cnego pochodzenia, szczeg\u00f3lnie na tle uczuleniowym.<\/p>\n\n\n\n
G\u0142\u00f3wne zastosowania w leczeniu to:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- atopowe zapalenie sk\u00f3ry (AZS) <\/strong>\u2013 jest to przewlek\u0142a choroba sk\u00f3ry, cz\u0119sta u dzieci, charakteryzuje si\u0119 \u015bwi\u0105dem i sucho\u015bci\u0105;<\/li>\n\n\n\n
- \u0142ojotokowe zapalenie sk\u00f3ry<\/strong> \u2013 cz\u0119sto wyst\u0119puje na ow\u0142osionej sk\u00f3rze g\u0142owy, twarzy i tu\u0142owiu;<\/li>\n\n\n\n
- wyprysk alergiczny i kontaktowy (z podra\u017cnienia) <\/strong>\u2013 powodowany kontaktem z alergenem lub substancj\u0105 dra\u017cni\u0105c\u0105. Stosowanie leku skutecznie \u0142agodzi podra\u017cnienie;<\/li>\n\n\n\n
- pokrzywka <\/strong>\u2013 reakcja sk\u00f3rna objawiaj\u0105ca si\u0119 m.in. sw\u0119dz\u0105cymi b\u0105blami;<\/li>\n\n\n\n
- liszaj p\u0142aski o nasilonym \u015bwi\u0105dzie<\/strong> \u2013 choroba sk\u00f3ry i b\u0142on \u015bluzowych;<\/li>\n\n\n\n
- liszaj rumieniowaty i rumie\u0144 wielopostaciowy <\/strong>\u2013 autoimmunologiczne choroby sk\u00f3ry;<\/li>\n\n\n\n
- \u0142uszczyca ow\u0142osionej sk\u00f3ry g\u0142owy oraz \u0142uszczyca zadawniona<\/strong> \u2013 w \u0142uszczycy jest cz\u0119sto stosowany jako element terapii skojarzonej;<\/li>\n\n\n\n
- \u015bwierzbi\u0105czka<\/strong> \u2013 choroba charakteryzuj\u0105ca si\u0119 silnym \u015bwi\u0105dem i zmianami sk\u00f3rnymi;<\/li>\n\n\n\n
- \u0142agodzenie stan\u00f3w po uk\u0105szeniach owad\u00f3w<\/strong> \u2013 zmniejsza obrz\u0119k i sw\u0119dzenie;<\/li>\n\n\n\n
- oparzenia I i II stopnia<\/strong> \u2013 pomaga w redukcji zmian i b\u00f3lu;<\/li>\n\n\n\n
- kontynuacja leczenia po silniejszych lekach<\/strong> \u2013 preparat o s\u0142abszej mocy, mo\u017ce by\u0107 bezpieczniej stosowany jako terapia podtrzymuj\u0105ca.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Omawiany lek stosuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w leczeniu sk\u00f3rnych powik\u0142a\u0144 po chemioterapii i radioterapii oraz w preparatach z\u0142o\u017conych (np. Proktosedon) w leczeniu hemoroid\u00f3w i stan\u00f3w zapalnych sk\u00f3ry odbytu<\/strong>. Ma\u015bci i kremy zawieraj\u0105ce hydrokortyzon nie powinny by\u0107 stosowane na du\u017ce powierzchnie sk\u00f3ry bez konsultacji z lekarzem.<\/p>\n\n\n\nW Polsce, wed\u0142ug r\u00f3\u017cnych szacunk\u00f3w, atopowe zapalenie sk\u00f3ry dotyka od ok. 5% do nawet 9% dzieci oraz od ok. 2% do 8% doros\u0142ych. Cz\u0119sto jest dost\u0119pny bez recepty i pozostaje jednym z podstawowych preparat\u00f3w w tej grupie schorze\u0144.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nStany zapalne i alergiczne<\/h3>\n\n\n\n
Lek podawany og\u00f3lnoustrojowo (doustnie, w zastrzykach lub do\u017cylnie) jest wykorzystywany w leczeniu ci\u0119\u017ckich reakcji zapalnych i alergicznych m.in.:<\/p>\n\n\n\n
\n- ostre, ci\u0119\u017ckie reakcje uczuleniowe (anafilaksja),<\/li>\n\n\n\n
- ostre stany astmatyczne (zaostrzenia),<\/li>\n\n\n\n
- a tak\u017ce wstrz\u0105s anafilaktyczny, w kt\u00f3rym wykazywane dzia\u0142anie przeciwzapalne jest podstaw\u0105 dla uratowania \u017cycia.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
W tych przypadkach cz\u0119sto stosuje si\u0119 wysokie dawki, aby szybko opanowa\u0107 reakcj\u0119 organizmu \u2013 jest to jeden z podstawowych lek\u00f3w ratuj\u0105cych \u017cycie w ostrych stanach skurczu oskrzeli.<\/strong><\/p>\n\n\n\nWed\u0142ug danych NFZ w 2023 roku w Polsce na astm\u0119 chorowa\u0142o ponad 2 miliony os\u00f3b, a \u015bwiadcze\u0144 z tego powodu udzielono ponad milionowi pacjent\u00f3w. W sytuacjach zaostrze\u0144, szybkie podanie leku mo\u017ce znacz\u0105co z\u0142agodzi\u0107 objawy choroby, zapobiec hospitalizacji, a nawet uratowa\u0107 \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n
Zgodnie z globalnymi wytycznymi leczenia astmy rola preparatu podawanego og\u00f3lnoustrojowo jest dzi\u015b ograniczona do leczenia ci\u0119\u017ckich zaostrze\u0144. Fundamentem terapii przewlek\u0142ej na ka\u017cdym etapie zaawansowania astmy oskrzelowej s\u0105 leki wziewne. <\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nChoroby endokrynologiczne<\/h3>\n\n\n\n
Podstawowym zastosowaniem hydrokortyzonu w chorobach endokrynologicznych jest leczenie substytucyjne w niedoczynno\u015bci kory nadnerczy. Ta terapia ratuje \u017cycie, a jej przerwanie grozi \u015bmiertelnym prze\u0142omem nadnerczowym.<\/p>\n\n\n\n
Przyk\u0142adowe zastosowanie leku w chorobach endokrynologicznych:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- pierwotna niedoczynno\u015b\u0107 kory nadnerczy (choroba Addisona) \u2013 stan, w kt\u00f3rym nadnercza nie produkuj\u0105 wystarczaj\u0105cej ilo\u015bci kortyzolu i cz\u0119sto r\u00f3wnie\u017c aldosteronu<\/a>;<\/li>\n\n\n\n
- wt\u00f3rna niedoczynno\u015b\u0107 kory nadnerczy (np. zesp\u00f3\u0142 Sheehana) \u2013 wynika z zaburze\u0144 pracy przysadki m\u00f3zgowej, kt\u00f3ra nie stymuluje nadnerczy do produkcji kortyzolu;<\/li>\n\n\n\n
- zesp\u00f3\u0142 Nelsona \u2013 stan po obustronnym usuni\u0119ciu nadnerczy;<\/li>\n\n\n\n
- zesp\u00f3\u0142 nadnerczowo-p\u0142ciowy \u2013 wrodzone zaburzenia syntezy hormon\u00f3w steroidowych.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
W tych przypadkach dawka substancji czynnej jest dobierana tak, aby na\u015bladowa\u0107 naturalny rytm dobowy wydzielania kortyzolu.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nFormy i sposoby podawania hydrokortyzonu<\/h2>\n\n\n\n
Preparat jest dost\u0119pny w wielu formach, co pozwala dopasowa\u0107 spos\u00f3b podania leku do schorzenia i nasilenia objaw\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n
\n- kremy, ma\u015bci, emulsje \u2013 to najcz\u0119\u015bciej spotykane postaci hydrokortyzonu bez recepty;<\/li>\n\n\n\n
- tabletki, w tym o zmodyfikowanym uwalnianiu, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 na lepsze na\u015bladowanie fizjologicznego rytmu wydzielania kortyzolu;<\/li>\n\n\n\n
- krople do oczu \u2013 pacjenci powinni by\u0107 monitorowani w kr\u00f3tkich odst\u0119pach czasu;<\/li>\n\n\n\n
- preparaty doodbytnicze \u2013 czopki i ma\u015bci;<\/li>\n\n\n\n
- roztwory do wstrzykiwa\u0144 i wlew\u00f3w \u2013 podawane do\u017cylnie w stanach nag\u0142ych (np. ostra niedoczynno\u015b\u0107 nadnerczy) lub domi\u0119\u015bniowo w sytuacjach, gdy do\u017cylnie jest utrudnione;<\/li>\n\n\n\n
- leki recepturowe \u2013 sporz\u0105dzane w aptece, np. ma\u015bci, krople do oczu, uszu i nosa.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n
![\"\"](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/widget-mezczyzna-700x600.webp\")
ju\u017c od 1399 z\u0142 rocznie!<\/div>\n \n Abonament medyczny<\/div>\n M\u0119\u017cczyzna<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n – internista nawet w 24h;
\r\n– specjalista do 5 dni roboczych;
\r\n– wizyty stacjonarne i online;<\/div>\n
\n od 117 z\u0142\/miesi\u0105c<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nDawkowanie hydrokortyzonu<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nPodczas stosowania tabletek <\/strong>dawkowanie powinno zosta\u0107 ustalone przez lekarza po uwzgl\u0119dnieniu rodzaju i stopnia zaawansowania choroby, wieku pacjenta, a tak\u017ce og\u00f3lnego stanu zdrowia. Pocz\u0105tkowo jest zazwyczaj wi\u0119ksze, a po uzyskaniu oczekiwanego efektu terapeutycznego jest stopniowo zmniejszane do najmniejszej dawki podtrzymuj\u0105cej.<\/p>\n\n\n\nW leczeniu substytucyjnym<\/strong> u doros\u0142ych zwykle stosuje si\u0119 20-30 mg na dob\u0119, rano. U dzieci przelicza si\u0119 na powierzchni\u0119 cia\u0142a (np. 10-12 mg\/m\u00b2 na dob\u0119).<\/p>\n\n\n\nW stanach stresowych konieczne jest czasowe zwi\u0119kszenie dawki leku, nawet kilkukrotnie. Dzi\u0119ki temu mo\u017cna zapobiec prze\u0142omowi nadnerczowemu, kt\u00f3ry stanowi zagro\u017cenie \u017cycia. <\/p>\n\n\n\n
Naturalny kortyzol, nazywany \u201ehormonem stresu\u201d, ma najwy\u017csze warto\u015bci rano (mi\u0119dzy 6:00 a 8:00). W ci\u0105gu dnia stopniowo spada, najni\u017cszy poziom osi\u0105ga w nocy; terapia substytucyjna ma na celu odwzorowanie naturalnego cyklu dobowego kortyzolu. Najwi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 dawki przyjmuje si\u0119 rano, a mniejsze porcje w ci\u0105gu dnia.<\/p>\n\n\n\n
Pacjenci z prze\u0142omem nadnerczowym mog\u0105 do\u015bwiadczy\u0107 szeregu objaw\u00f3w: silne zm\u0119czenie, omdlenia<\/a>, b\u00f3le brzucha i plec\u00f3w, nudno\u015bci, wymioty, uczucie spl\u0105tania, obni\u017cenie poziomu \u015bwiadomo\u015bci, majaczenie, hipotonia ortostatyczna.<\/p>\n\n\n\nPreparaty w postaci ma\u015bci, emulsji, aerozolu lub kremu <\/strong>nak\u0142ada si\u0119 cienk\u0105 warstw\u0105 na zmieniony chorobowo obszar kilka razy na dob\u0119. <\/p>\n\n\n\nKrople do oczu<\/strong> \u2013 podanie do chorego oka kilka (np. 2-4) razy na dob\u0119. Czas leczenia zwykle waha si\u0119 od kilku do maksymalnie 14 dni.<\/p>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nPrzeciwwskazania do stosowania<\/h2>\n\n\n\n
Wi\u0119kszo\u015b\u0107 przeciwwskaza\u0144 do terapii hydrokortyzonem ma charakter wzgl\u0119dny i nie wyklucza stosowania leku pod warunkiem zachowania szczeg\u00f3lnych warunk\u00f3w (np. kr\u00f3tkiej terapii, stosowania dodatkowego leku minimalizuj\u0105cego ryzyko wyst\u0105pienia dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych.<\/p>\n\n\n\n
G\u0142\u00f3wne przeciwwskazania do stosowania leku to zaka\u017cenia (bakteryjne, grzybicze, wirusowe), otwarte rozleg\u0142e rany, nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 na lek lub inny sk\u0142adnik preparatu, oraz – w zale\u017cno\u015bci od drogi podania:<\/p>\n\n\n\n
\n- przy stosowaniu miejscowym:, tr\u0105dzik<\/a>, atrofia (zanik) sk\u00f3ry, jaskra<\/a> (w przypadku kropli do oczu);<\/li>\n\n\n\n
- przy stosowaniu og\u00f3lnym \u2013 choroba wrzodowa<\/a>, niedostatecznie kontrolowana cukrzyca<\/a>, zaostrzona niewydolno\u015b\u0107 serca, zakrzepowe zapalenie \u017cy\u0142, osteoporoza<\/a>, ci\u0105\u017ca, karmienie piersi\u0105<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Mo\u017cliwe skutki uboczne<\/h2>\n\n\n\n
Skutki uboczne zale\u017c\u0105 od dawki, d\u0142ugo\u015bci terapii i sposobu przyjmowania. Ten lek wp\u0142ywa na niemal ka\u017cdy uk\u0142ad organizmu. Dzi\u0119ki temu jest wszechstronny, ale jednocze\u015bnie zwi\u0119ksza si\u0119 ryzyko dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych. D\u0142ugotrwa\u0142e leczenie, zw\u0142aszcza og\u00f3lnoustrojowe du\u017cymi dawkami hydrokortyzonu, wi\u0105\u017ce si\u0119 z wysokim ryzykiem efekt\u00f3w ubocznych.<\/p>\n\n\n\n
Uk\u0142ad hormonalny i metaboliczny:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- zahamowanie osi podwzg\u00f3rze-przysadka-nadnercze \u2013 prowadz\u0105ce do niewydolno\u015bci kory nadnerczy po nag\u0142ym odstawieniu leku;<\/li>\n\n\n\n
- zesp\u00f3\u0142 Cushinga (polekowy) \u2013 \u201eksi\u0119\u017cycowata\u201d twarz, \u201ebawoli kark\u201d, cienka sk\u00f3ra i rozst\u0119py, zahamowanie wzrostu i rozwoju u dzieci, nadci\u015bnienie, zwi\u0119kszone ryzyko zachorowania i \u015bmierci z przyczyn sercowo-naczyniowych;<\/li>\n\n\n\n
- hiperglikemia i cukrzyca posteroidowa \u2013 zwi\u0119kszenie st\u0119\u017cenia glukozy we krwi, mog\u0105ce ujawni\u0107 utajon\u0105 cukrzyc\u0119 lub nasili\u0107 objawy istniej\u0105cej;<\/li>\n\n\n\n
- zaburzenia wzrostu i rozwoju u dzieci;<\/li>\n\n\n\n
- zaburzenia miesi\u0105czkowania<\/a>, hirsutyzm.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Zesp\u00f3\u0142 z odstawienia \u2013 po nag\u0142ym przerwaniu d\u0142ugotrwa\u0142ego leczenia mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 objawy ostrej niewydolno\u015bci kory nadnerczy (gor\u0105czka, b\u00f3le mi\u0119\u015bni i staw\u00f3w, os\u0142abienie, spadek ci\u015bnienia).<\/em><\/p>\n\n\n\nUk\u0142ad sercowo-naczyniowy:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- nadci\u015bnienie t\u0119tnicze \u2013 cz\u0119ste powik\u0142anie, zwi\u0105zane z obrz\u0119kami, zatrzymywaniem sodu i wody;<\/li>\n\n\n\n
- spadek st\u0119\u017cenia potasu w osoczu (hipokaliemia) \u2013 mo\u017ce prowadzi\u0107 do arytmii;<\/li>\n\n\n\n
- rozleg\u0142e zaburzenia naczyniowe \u2013 np. zatory t\u0142uszczowe, martwicze zapalenie naczy\u0144;<\/li>\n\n\n\n
- mo\u017ce prowadzi\u0107 do rozwoju mia\u017cd\u017cycy<\/a> i chor\u00f3b wie\u0144cowych.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Uk\u0142ad kostno-mi\u0119\u015bniowy:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- osteoporoza \u2013 najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105ce powa\u017cne powik\u0142anie;<\/li>\n\n\n\n
- os\u0142abienie mi\u0119\u015bni \u2013 szczeg\u00f3lnie mi\u0119\u015bni proksymalnych;<\/li>\n\n\n\n
- aseptyczna martwica ko\u015bci (rzadziej).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Uk\u0142ad pokarmowy:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- zaburzenia \u017co\u0142\u0105dkowo-jelitowe;<\/li>\n\n\n\n
- wrzody \u017co\u0142\u0105dka i dwunastnicy;<\/li>\n\n\n\n
- ostre zapalenie trzustki.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Uk\u0142ad nerwowy i zdrowie psychiczne:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- zaburzenia psychiczne (od euforii po depresj\u0119, dra\u017cliwo\u015b\u0107, l\u0119k, bezsenno\u015b\u0107<\/a>);<\/li>\n\n\n\n
- psychozy i majaczenie;<\/li>\n\n\n\n
- wzrost ci\u015bnienia \u015br\u00f3dczaszkowego.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Uk\u0142ad odporno\u015bciowy:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- maskowanie zaka\u017ce\u0144;<\/li>\n\n\n\n
- zwi\u0119kszone ryzyko zaka\u017ce\u0144;<\/li>\n\n\n\n
- reaktywacja infekcji (np. gru\u017alicy, opryszczki<\/a>).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Narz\u0105d wzroku:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- wzrost ci\u015bnienia \u015br\u00f3dga\u0142kowego \u2013 zwi\u0119kszone ryzyko wyst\u0105pienia jaskry, za\u0107ma posterydowa.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Mo\u017cliwe skutki uboczne, gdy lek stosuje si\u0119 miejscowo na sk\u00f3r\u0119 i b\u0142ony \u015bluzowe<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n\n- zanikowe zapalenie sk\u00f3ry;<\/li>\n\n\n\n
- zapalenie mieszk\u00f3w w\u0142osowych;<\/li>\n\n\n\n
- rozst\u0119py i przebarwienia;<\/li>\n\n\n\n
- tr\u0105dzik posteroidowy;<\/li>\n\n\n\n
- podra\u017cnienie sk\u00f3ry, pieczenie, zaczerwienienie;<\/li>\n\n\n\n
- nadmierna sucho\u015b\u0107.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
\u015arodki ostro\u017cno\u015bci i zalecenia<\/h2>\n\n\n\n
Podczas terapii nale\u017cy zachowa\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 ostro\u017cno\u015b\u0107. Sk\u0142adnik czynny leku mo\u017ce wchodzi\u0107 w interakcje, dlatego zawsze nale\u017cy poinformowa\u0107 lekarza lub farmaceut\u0119 o wszystkich przyjmowanych preparatach.<\/p>\n\n\n\n
Przyk\u0142adowe interakcje leku:<\/strong>\u2028\u2028<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- fenytoina, ziele dziurawca \u2013 mog\u0105 przyspiesza\u0107 metabolizm, os\u0142abia\u0107 dzia\u0142anie preparatu;<\/li>\n\n\n\n
- ketokonazol, erytromycyna, klarytromycyna, sok grejpfrutowy \u2013 mog\u0105 hamowa\u0107 metabolizm, powoduj\u0105c zwi\u0119kszenie st\u0119\u017cenia leku we krwi;<\/li>\n\n\n\n
- niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) i salicylany \u2013 preparat mo\u017ce przyspiesza\u0107 wydalanie salicylan\u00f3w z moczu, a r\u00f3wnoczesne stosowanie z NLPZ zwi\u0119ksza ryzyko owrzodze\u0144 lub krwawie\u0144 z przewodu pokarmowego;<\/li>\n\n\n\n
- tyroksyna<\/a> zwi\u0119ksza klirens kortyzolu \u2013 konieczne jest dostosowanie dawki leku.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
W okresie prekoncepcyjnym<\/strong>, w przypadku planowania ci\u0105\u017cy, konieczne jest poinformowanie lekarza o przyjmowaniu leku. Oceni on ryzyko i korzy\u015bci, a tak\u017ce rozwa\u017cy mo\u017cliwo\u015b\u0107 modyfikacji leczenia, aby zapewni\u0107 bezpiecze\u0144stwo przysz\u0142ej ci\u0105\u017cy. Kortykosteroidy mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c wp\u0142ywa\u0107 na ruchliwo\u015b\u0107 i liczb\u0119 plemnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\nPodczas stosowania miejscowo<\/strong> preparat\u00f3w z hydrokortyzonem nale\u017cy unika\u0107 okluzji, kt\u00f3ra nasila wch\u0142anianie i podnosi ryzyko zanik\u00f3w sk\u00f3ry nawet przy kr\u00f3tkim stosowaniu. Na sk\u00f3r\u0119 twarzy, pach i pachwin lek nale\u017cy stosowa\u0107 tylko w przypadkach bezwzgl\u0119dnie koniecznych, ostro\u017cnie i kr\u00f3tkotrwale (do 3 dni na twarz).<\/p>\n\n\n\nPreparaty OTC z hydrokortyzonem s\u0105 zazwyczaj przeciwwskazane u dzieci poni\u017cej 12. roku \u017cycia bez zalecenia lekarza. Ze wzgl\u0119du na wi\u0119kszy stosunek powierzchni cia\u0142a do masy, dzieci s\u0105 bardziej nara\u017cone na og\u00f3lnoustrojowe dzia\u0142ania niepo\u017c\u0105dane wch\u0142oni\u0119tego przez sk\u00f3r\u0119 kortykosteroidu.<\/p>\n\n\n\n
Przed i po zastosowaniu ma\u015bci nale\u017cy dok\u0142adnie umy\u0107 r\u0119ce, by nie dopu\u015bci\u0107 do kontaktu leku z oczami (ze wzgl\u0119du na ryzyko wyst\u0105pienia jaskry), b\u0142onami \u015bluzowymi jamy ustnej i gard\u0142a. <\/p>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nPodsumowanie<\/h2>\n\n\n\n
Hydrokortyzon to lek, kt\u00f3ry na\u015bladuje naturalny kortyzol. Dzi\u0119ki dzia\u0142aniu przeciwzapalnemu, przeciwalergicznemu i przeciw\u015bwi\u0105dowemu znajduje zastosowanie w wielu chorobach sk\u00f3ry, a tak\u017ce w leczeniu pierwotnej i wt\u00f3rnej niewydolno\u015bci kory nadnerczy.<\/strong> Dost\u0119pny jest w r\u00f3\u017cnych formach, m.in. ma\u015bci i krem\u00f3w, tabletek, emulsji na sk\u00f3r\u0119. <\/p>\n\n\n\nCho\u0107 bardzo skuteczny, wymaga ostro\u017cnego stosowania. Dlatego tak wa\u017cne jest przestrzeganie zalece\u0144 lekarza, aby leczenie by\u0142o bezpieczne i przynosi\u0142o najlepsze efekty.<\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n
\n\n\n\n
Z tego artyku\u0142u dowiesz si\u0119:<\/h3>\n\n\n\n\n- Co to jest hydrokortyzon?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- W\u0142a\u015bciwo\u015bci i mechanizm dzia\u0142ania hydrokortyzonu<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Wskazania do stosowania hydrokortyzonu<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Formy i sposoby podawania hydrokortyzonu<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Dawkowanie hydrokortyzonu<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Przeciwwskazania do stosowania<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Mo\u017cliwe skutki uboczne<\/a><\/li>\n\n\n\n
- \u015arodki ostro\u017cno\u015bci i zalecenia<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCo to jest hydrokortyzon?<\/h2>\n\n\n\n
Hydrokortyzon jest substancj\u0105 lecznicz\u0105 na\u015bladuj\u0105c\u0105 i wzmacniaj\u0105c\u0105 fizjologiczne efekty kortyzolu<\/a> \u2013 jednego z najwa\u017cniejszych glikokortykosteroid\u00f3w. Lek pocz\u0105tkowo by\u0142 wykorzystywany g\u0142\u00f3wnie w reumatologii,<\/strong> z czasem spektrum jego zastosowa\u0144 znacznie si\u0119 poszerzy\u0142o. <\/p>\n\n\n\nSam kortyzol zosta\u0142 zidentyfikowany i zsyntetyzowany po raz pierwszy w latach 30. XX wieku. Za dalsze odkrycia, kt\u00f3re przyczyni\u0142y si\u0119 do zrozumienia funkcji kortyzolu i innych hormon\u00f3w steroidowych, trzech badaczy otrzyma\u0142o w 1950 r. Nagrod\u0119 Nobla.<\/p>\n\n\n\n
To odkrycie stanowi\u0142o prze\u0142om w medycynie. Otworzy\u0142o drog\u0119 do leczenia wielu wcze\u015bniej nieuleczalnych chor\u00f3b na tle zapalnym i autoimmunologicznym.<\/p>\n\n\n\n
Dowiedziono, \u017ce reguluje szeroki zakres proces\u00f3w, od metabolizmu i r\u00f3wnowagi elektrolitowej po reakcje odporno\u015bciowe \u2013 jest niezb\u0119dny do \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n
Jako substancja czynna,<\/strong> wyst\u0119puje w r\u00f3\u017cnych formach chemicznych. Najcz\u0119\u015bciej spotykane formy to: wolny hydrokortyzon, octan (Hydrocortisoni acetas), ma\u015blan (Hydrocortisoni butyras), bursztynian sodu (Hydrocortisoni natrii succinas).<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nW\u0142a\u015bciwo\u015bci i mechanizm dzia\u0142ania hydrokortyzonu<\/h3>\n\n\n\n
Dzia\u0142anie substancji, podobnie jak innych glikokortykosteroid\u00f3w, jest z\u0142o\u017cone i odbywa si\u0119 na wielu poziomach, g\u0142\u00f3wnie poprzez dwa odr\u0119bne mechanizmy:<\/strong> genomowy (klasyczny) i niegenomowy (szybki).<\/p>\n\n\n\n\n- Mechanizm genomowy<\/strong> jest podstaw\u0105 wi\u0119kszo\u015bci efekt\u00f3w terapeutycznych. Polega na modulacji ekspresji gen\u00f3w. Uruchamia procesy, kontroluj\u0105ce wiele przemian metabolicznych oraz spowalniaj\u0105 syntez\u0119 mediator\u00f3w prozapalnych.<\/li>\n\n\n\n
- Mechanizm niegenomowy<\/strong> odpowiada za szybkie efekty, obserwowane w ci\u0105gu minut od przyj\u0119cia leku i nie jest zale\u017cny od syntezy bia\u0142ek. Ma znaczenie w leczeniu stan\u00f3w ostrych, takich jak wstrz\u0105s anafilaktyczny.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Hydrokortyzon ma w\u0142a\u015bciwo\u015bci:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- przeciwzapalne<\/strong> \u2013 hamuje gromadzenie si\u0119 kom\u00f3rek odporno\u015bciowych (limfocyt\u00f3w<\/a>, monocyt\u00f3w<\/a> i granulocyt\u00f3w kwasoch\u0142onnych). Jest to niezb\u0119dne w opanowywaniu wielu proces\u00f3w chorobowych;<\/li>\n\n\n\n
- przeciwalergiczne i przeciw\u015bwi\u0105dowe<\/strong> \u2013 os\u0142abia reakcje uczuleniowe, m.in. przez blokowanie wydzielania histaminy<\/a>. To dzia\u0142anie jest wykorzystywane w przypadku nag\u0142ych i ci\u0119\u017ckich alergii;<\/li>\n\n\n\n
- przeciwobrz\u0119kowe<\/strong> \u2013 zmniejsza przepuszczalno\u015b\u0107 naczy\u0144 i stabilizacj\u0119 b\u0142on kom\u00f3rkowych;<\/li>\n\n\n\n
- mineralokortykoidowe <\/strong>\u2013 powoduje zatrzymanie sodu i wody oraz zwi\u0119ksza wydalanie potasu<\/a> z moczem. Mo\u017ce prowadzi\u0107 do nadci\u015bnienia i hipokaliemii;<\/li>\n\n\n\n
- immunosupresyjne<\/strong> \u2013 hamuje odpowied\u017a immunologiczn\u0105 organizmu. Jest wykorzystywany w chorobach uk\u0142adu odporno\u015bciowego, przeszczepach organ\u00f3w<\/a> czy w leczeniu niekt\u00f3rych nowotwor\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n
- przeciwwstrz\u0105sowe<\/strong> \u2013 wykorzystywane w stanach nag\u0142ych, np. we wstrz\u0105sie anafilaktycznym<\/a>, septycznym czy kardiogennym, gdy priorytetem jest szybko\u015b\u0107 dzia\u0142ania i stabilizacja kr\u0105\u017cenia;<\/li>\n\n\n\n
- metaboliczne<\/strong> \u2013 prowadzi do hiperglikemii (dzia\u0142anie diabetogenne). Nasila katabolizm bia\u0142ek, prowadz\u0105c do atrofii mi\u0119\u015bni i sk\u00f3ry. Wp\u0142ywa na gospodark\u0119 lipidow\u0105, powoduj\u0105c redystrybucj\u0119 tkanki t\u0142uszczowej.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Wzgl\u0119dna moc dzia\u0142ania substancji aktywnej jest ni\u017csza ni\u017c innych steroid\u00f3w (np. 0,25 w por\u00f3wnaniu do prednizonu o mocy 1,0). To cz\u0119sto czyni go bezpieczniejszym wyborem przy d\u0142u\u017cszej terapii, szczeg\u00f3lnie gdy jest aplikowany miejscowo.<\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n \n ju\u017c od 1399 z\u0142 rocznie!<\/div>\n \n Abonament medyczny<\/div>\n Kobieta<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n – internista nawet w 24h;
\r\n– specjalista do 5 dni roboczych;
\r\n– wizyty stacjonarne i online;<\/div>\n
\n od 117 z\u0142\/miesi\u0105c<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nWskazania do stosowania hydrokortyzonu<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nZalecenia do przyjmowania leku s\u0105 szerokie i zale\u017c\u0105 od postaci oraz sposobu zastosowania. Obejmuj\u0105 m.in. schorzenia dermatologiczne, alergiczne, endokrynologiczne i reumatologiczne.<\/p>\n\n\n\n
Rola leku w leczeniu niekt\u00f3rych chor\u00f3b przewlek\u0142ych ewoluuje w zwi\u0105zku z post\u0119pem medycyny. Zamiast d\u0142ugotrwa\u0142ego stosowania steryd\u00f3w doustnych, preferuje si\u0119 nowoczesne, celowane terapie, m.in. leki biologiczne. Doustny glikokortykosteroid jest czasem zalecany jako \u201eterapia pomostowa\u201d w celu szybkiego opanowania bardzo ci\u0119\u017ckich zaostrze\u0144, przed w\u0142\u0105czeniem leczenia docelowego.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nChoroby sk\u00f3ry<\/h3>\n\n\n\n
Preparaty z t\u0105 substancj\u0105 s\u0105 szeroko wykorzystywane w leczeniu stan\u00f3w zapalnych sk\u00f3ry r\u00f3\u017cnego pochodzenia, szczeg\u00f3lnie na tle uczuleniowym.<\/p>\n\n\n\n
G\u0142\u00f3wne zastosowania w leczeniu to:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- atopowe zapalenie sk\u00f3ry (AZS) <\/strong>\u2013 jest to przewlek\u0142a choroba sk\u00f3ry, cz\u0119sta u dzieci, charakteryzuje si\u0119 \u015bwi\u0105dem i sucho\u015bci\u0105;<\/li>\n\n\n\n
- \u0142ojotokowe zapalenie sk\u00f3ry<\/strong> \u2013 cz\u0119sto wyst\u0119puje na ow\u0142osionej sk\u00f3rze g\u0142owy, twarzy i tu\u0142owiu;<\/li>\n\n\n\n
- wyprysk alergiczny i kontaktowy (z podra\u017cnienia) <\/strong>\u2013 powodowany kontaktem z alergenem lub substancj\u0105 dra\u017cni\u0105c\u0105. Stosowanie leku skutecznie \u0142agodzi podra\u017cnienie;<\/li>\n\n\n\n
- pokrzywka <\/strong>\u2013 reakcja sk\u00f3rna objawiaj\u0105ca si\u0119 m.in. sw\u0119dz\u0105cymi b\u0105blami;<\/li>\n\n\n\n
- liszaj p\u0142aski o nasilonym \u015bwi\u0105dzie<\/strong> \u2013 choroba sk\u00f3ry i b\u0142on \u015bluzowych;<\/li>\n\n\n\n
- liszaj rumieniowaty i rumie\u0144 wielopostaciowy <\/strong>\u2013 autoimmunologiczne choroby sk\u00f3ry;<\/li>\n\n\n\n
- \u0142uszczyca ow\u0142osionej sk\u00f3ry g\u0142owy oraz \u0142uszczyca zadawniona<\/strong> \u2013 w \u0142uszczycy jest cz\u0119sto stosowany jako element terapii skojarzonej;<\/li>\n\n\n\n
- \u015bwierzbi\u0105czka<\/strong> \u2013 choroba charakteryzuj\u0105ca si\u0119 silnym \u015bwi\u0105dem i zmianami sk\u00f3rnymi;<\/li>\n\n\n\n
- \u0142agodzenie stan\u00f3w po uk\u0105szeniach owad\u00f3w<\/strong> \u2013 zmniejsza obrz\u0119k i sw\u0119dzenie;<\/li>\n\n\n\n
- oparzenia I i II stopnia<\/strong> \u2013 pomaga w redukcji zmian i b\u00f3lu;<\/li>\n\n\n\n
- kontynuacja leczenia po silniejszych lekach<\/strong> \u2013 preparat o s\u0142abszej mocy, mo\u017ce by\u0107 bezpieczniej stosowany jako terapia podtrzymuj\u0105ca.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Omawiany lek stosuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w leczeniu sk\u00f3rnych powik\u0142a\u0144 po chemioterapii i radioterapii oraz w preparatach z\u0142o\u017conych (np. Proktosedon) w leczeniu hemoroid\u00f3w i stan\u00f3w zapalnych sk\u00f3ry odbytu<\/strong>. Ma\u015bci i kremy zawieraj\u0105ce hydrokortyzon nie powinny by\u0107 stosowane na du\u017ce powierzchnie sk\u00f3ry bez konsultacji z lekarzem.<\/p>\n\n\n\nW Polsce, wed\u0142ug r\u00f3\u017cnych szacunk\u00f3w, atopowe zapalenie sk\u00f3ry dotyka od ok. 5% do nawet 9% dzieci oraz od ok. 2% do 8% doros\u0142ych. Cz\u0119sto jest dost\u0119pny bez recepty i pozostaje jednym z podstawowych preparat\u00f3w w tej grupie schorze\u0144.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nStany zapalne i alergiczne<\/h3>\n\n\n\n
Lek podawany og\u00f3lnoustrojowo (doustnie, w zastrzykach lub do\u017cylnie) jest wykorzystywany w leczeniu ci\u0119\u017ckich reakcji zapalnych i alergicznych m.in.:<\/p>\n\n\n\n
\n- ostre, ci\u0119\u017ckie reakcje uczuleniowe (anafilaksja),<\/li>\n\n\n\n
- ostre stany astmatyczne (zaostrzenia),<\/li>\n\n\n\n
- a tak\u017ce wstrz\u0105s anafilaktyczny, w kt\u00f3rym wykazywane dzia\u0142anie przeciwzapalne jest podstaw\u0105 dla uratowania \u017cycia.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
W tych przypadkach cz\u0119sto stosuje si\u0119 wysokie dawki, aby szybko opanowa\u0107 reakcj\u0119 organizmu \u2013 jest to jeden z podstawowych lek\u00f3w ratuj\u0105cych \u017cycie w ostrych stanach skurczu oskrzeli.<\/strong><\/p>\n\n\n\nWed\u0142ug danych NFZ w 2023 roku w Polsce na astm\u0119 chorowa\u0142o ponad 2 miliony os\u00f3b, a \u015bwiadcze\u0144 z tego powodu udzielono ponad milionowi pacjent\u00f3w. W sytuacjach zaostrze\u0144, szybkie podanie leku mo\u017ce znacz\u0105co z\u0142agodzi\u0107 objawy choroby, zapobiec hospitalizacji, a nawet uratowa\u0107 \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n
Zgodnie z globalnymi wytycznymi leczenia astmy rola preparatu podawanego og\u00f3lnoustrojowo jest dzi\u015b ograniczona do leczenia ci\u0119\u017ckich zaostrze\u0144. Fundamentem terapii przewlek\u0142ej na ka\u017cdym etapie zaawansowania astmy oskrzelowej s\u0105 leki wziewne. <\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nChoroby endokrynologiczne<\/h3>\n\n\n\n
Podstawowym zastosowaniem hydrokortyzonu w chorobach endokrynologicznych jest leczenie substytucyjne w niedoczynno\u015bci kory nadnerczy. Ta terapia ratuje \u017cycie, a jej przerwanie grozi \u015bmiertelnym prze\u0142omem nadnerczowym.<\/p>\n\n\n\n
Przyk\u0142adowe zastosowanie leku w chorobach endokrynologicznych:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- pierwotna niedoczynno\u015b\u0107 kory nadnerczy (choroba Addisona) \u2013 stan, w kt\u00f3rym nadnercza nie produkuj\u0105 wystarczaj\u0105cej ilo\u015bci kortyzolu i cz\u0119sto r\u00f3wnie\u017c aldosteronu<\/a>;<\/li>\n\n\n\n
- wt\u00f3rna niedoczynno\u015b\u0107 kory nadnerczy (np. zesp\u00f3\u0142 Sheehana) \u2013 wynika z zaburze\u0144 pracy przysadki m\u00f3zgowej, kt\u00f3ra nie stymuluje nadnerczy do produkcji kortyzolu;<\/li>\n\n\n\n
- zesp\u00f3\u0142 Nelsona \u2013 stan po obustronnym usuni\u0119ciu nadnerczy;<\/li>\n\n\n\n
- zesp\u00f3\u0142 nadnerczowo-p\u0142ciowy \u2013 wrodzone zaburzenia syntezy hormon\u00f3w steroidowych.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
W tych przypadkach dawka substancji czynnej jest dobierana tak, aby na\u015bladowa\u0107 naturalny rytm dobowy wydzielania kortyzolu.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nFormy i sposoby podawania hydrokortyzonu<\/h2>\n\n\n\n
Preparat jest dost\u0119pny w wielu formach, co pozwala dopasowa\u0107 spos\u00f3b podania leku do schorzenia i nasilenia objaw\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n
\n- kremy, ma\u015bci, emulsje \u2013 to najcz\u0119\u015bciej spotykane postaci hydrokortyzonu bez recepty;<\/li>\n\n\n\n
- tabletki, w tym o zmodyfikowanym uwalnianiu, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 na lepsze na\u015bladowanie fizjologicznego rytmu wydzielania kortyzolu;<\/li>\n\n\n\n
- krople do oczu \u2013 pacjenci powinni by\u0107 monitorowani w kr\u00f3tkich odst\u0119pach czasu;<\/li>\n\n\n\n
- preparaty doodbytnicze \u2013 czopki i ma\u015bci;<\/li>\n\n\n\n
- roztwory do wstrzykiwa\u0144 i wlew\u00f3w \u2013 podawane do\u017cylnie w stanach nag\u0142ych (np. ostra niedoczynno\u015b\u0107 nadnerczy) lub domi\u0119\u015bniowo w sytuacjach, gdy do\u017cylnie jest utrudnione;<\/li>\n\n\n\n
- leki recepturowe \u2013 sporz\u0105dzane w aptece, np. ma\u015bci, krople do oczu, uszu i nosa.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n ju\u017c od 1399 z\u0142 rocznie!<\/div>\n \n Abonament medyczny<\/div>\n M\u0119\u017cczyzna<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n – internista nawet w 24h;
\r\n– specjalista do 5 dni roboczych;
\r\n– wizyty stacjonarne i online;<\/div>\n
\n od 117 z\u0142\/miesi\u0105c<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nDawkowanie hydrokortyzonu<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nPodczas stosowania tabletek <\/strong>dawkowanie powinno zosta\u0107 ustalone przez lekarza po uwzgl\u0119dnieniu rodzaju i stopnia zaawansowania choroby, wieku pacjenta, a tak\u017ce og\u00f3lnego stanu zdrowia. Pocz\u0105tkowo jest zazwyczaj wi\u0119ksze, a po uzyskaniu oczekiwanego efektu terapeutycznego jest stopniowo zmniejszane do najmniejszej dawki podtrzymuj\u0105cej.<\/p>\n\n\n\nW leczeniu substytucyjnym<\/strong> u doros\u0142ych zwykle stosuje si\u0119 20-30 mg na dob\u0119, rano. U dzieci przelicza si\u0119 na powierzchni\u0119 cia\u0142a (np. 10-12 mg\/m\u00b2 na dob\u0119).<\/p>\n\n\n\nW stanach stresowych konieczne jest czasowe zwi\u0119kszenie dawki leku, nawet kilkukrotnie. Dzi\u0119ki temu mo\u017cna zapobiec prze\u0142omowi nadnerczowemu, kt\u00f3ry stanowi zagro\u017cenie \u017cycia. <\/p>\n\n\n\n
Naturalny kortyzol, nazywany \u201ehormonem stresu\u201d, ma najwy\u017csze warto\u015bci rano (mi\u0119dzy 6:00 a 8:00). W ci\u0105gu dnia stopniowo spada, najni\u017cszy poziom osi\u0105ga w nocy; terapia substytucyjna ma na celu odwzorowanie naturalnego cyklu dobowego kortyzolu. Najwi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 dawki przyjmuje si\u0119 rano, a mniejsze porcje w ci\u0105gu dnia.<\/p>\n\n\n\n
Pacjenci z prze\u0142omem nadnerczowym mog\u0105 do\u015bwiadczy\u0107 szeregu objaw\u00f3w: silne zm\u0119czenie, omdlenia<\/a>, b\u00f3le brzucha i plec\u00f3w, nudno\u015bci, wymioty, uczucie spl\u0105tania, obni\u017cenie poziomu \u015bwiadomo\u015bci, majaczenie, hipotonia ortostatyczna.<\/p>\n\n\n\nPreparaty w postaci ma\u015bci, emulsji, aerozolu lub kremu <\/strong>nak\u0142ada si\u0119 cienk\u0105 warstw\u0105 na zmieniony chorobowo obszar kilka razy na dob\u0119. <\/p>\n\n\n\nKrople do oczu<\/strong> \u2013 podanie do chorego oka kilka (np. 2-4) razy na dob\u0119. Czas leczenia zwykle waha si\u0119 od kilku do maksymalnie 14 dni.<\/p>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nPrzeciwwskazania do stosowania<\/h2>\n\n\n\n
Wi\u0119kszo\u015b\u0107 przeciwwskaza\u0144 do terapii hydrokortyzonem ma charakter wzgl\u0119dny i nie wyklucza stosowania leku pod warunkiem zachowania szczeg\u00f3lnych warunk\u00f3w (np. kr\u00f3tkiej terapii, stosowania dodatkowego leku minimalizuj\u0105cego ryzyko wyst\u0105pienia dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych.<\/p>\n\n\n\n
G\u0142\u00f3wne przeciwwskazania do stosowania leku to zaka\u017cenia (bakteryjne, grzybicze, wirusowe), otwarte rozleg\u0142e rany, nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 na lek lub inny sk\u0142adnik preparatu, oraz – w zale\u017cno\u015bci od drogi podania:<\/p>\n\n\n\n
\n- przy stosowaniu miejscowym:, tr\u0105dzik<\/a>, atrofia (zanik) sk\u00f3ry, jaskra<\/a> (w przypadku kropli do oczu);<\/li>\n\n\n\n
- przy stosowaniu og\u00f3lnym \u2013 choroba wrzodowa<\/a>, niedostatecznie kontrolowana cukrzyca<\/a>, zaostrzona niewydolno\u015b\u0107 serca, zakrzepowe zapalenie \u017cy\u0142, osteoporoza<\/a>, ci\u0105\u017ca, karmienie piersi\u0105<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Mo\u017cliwe skutki uboczne<\/h2>\n\n\n\n
Skutki uboczne zale\u017c\u0105 od dawki, d\u0142ugo\u015bci terapii i sposobu przyjmowania. Ten lek wp\u0142ywa na niemal ka\u017cdy uk\u0142ad organizmu. Dzi\u0119ki temu jest wszechstronny, ale jednocze\u015bnie zwi\u0119ksza si\u0119 ryzyko dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych. D\u0142ugotrwa\u0142e leczenie, zw\u0142aszcza og\u00f3lnoustrojowe du\u017cymi dawkami hydrokortyzonu, wi\u0105\u017ce si\u0119 z wysokim ryzykiem efekt\u00f3w ubocznych.<\/p>\n\n\n\n
Uk\u0142ad hormonalny i metaboliczny:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- zahamowanie osi podwzg\u00f3rze-przysadka-nadnercze \u2013 prowadz\u0105ce do niewydolno\u015bci kory nadnerczy po nag\u0142ym odstawieniu leku;<\/li>\n\n\n\n
- zesp\u00f3\u0142 Cushinga (polekowy) \u2013 \u201eksi\u0119\u017cycowata\u201d twarz, \u201ebawoli kark\u201d, cienka sk\u00f3ra i rozst\u0119py, zahamowanie wzrostu i rozwoju u dzieci, nadci\u015bnienie, zwi\u0119kszone ryzyko zachorowania i \u015bmierci z przyczyn sercowo-naczyniowych;<\/li>\n\n\n\n
- hiperglikemia i cukrzyca posteroidowa \u2013 zwi\u0119kszenie st\u0119\u017cenia glukozy we krwi, mog\u0105ce ujawni\u0107 utajon\u0105 cukrzyc\u0119 lub nasili\u0107 objawy istniej\u0105cej;<\/li>\n\n\n\n
- zaburzenia wzrostu i rozwoju u dzieci;<\/li>\n\n\n\n
- zaburzenia miesi\u0105czkowania<\/a>, hirsutyzm.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Zesp\u00f3\u0142 z odstawienia \u2013 po nag\u0142ym przerwaniu d\u0142ugotrwa\u0142ego leczenia mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 objawy ostrej niewydolno\u015bci kory nadnerczy (gor\u0105czka, b\u00f3le mi\u0119\u015bni i staw\u00f3w, os\u0142abienie, spadek ci\u015bnienia).<\/em><\/p>\n\n\n\nUk\u0142ad sercowo-naczyniowy:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- nadci\u015bnienie t\u0119tnicze \u2013 cz\u0119ste powik\u0142anie, zwi\u0105zane z obrz\u0119kami, zatrzymywaniem sodu i wody;<\/li>\n\n\n\n
- spadek st\u0119\u017cenia potasu w osoczu (hipokaliemia) \u2013 mo\u017ce prowadzi\u0107 do arytmii;<\/li>\n\n\n\n
- rozleg\u0142e zaburzenia naczyniowe \u2013 np. zatory t\u0142uszczowe, martwicze zapalenie naczy\u0144;<\/li>\n\n\n\n
- mo\u017ce prowadzi\u0107 do rozwoju mia\u017cd\u017cycy<\/a> i chor\u00f3b wie\u0144cowych.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Uk\u0142ad kostno-mi\u0119\u015bniowy:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- osteoporoza \u2013 najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105ce powa\u017cne powik\u0142anie;<\/li>\n\n\n\n
- os\u0142abienie mi\u0119\u015bni \u2013 szczeg\u00f3lnie mi\u0119\u015bni proksymalnych;<\/li>\n\n\n\n
- aseptyczna martwica ko\u015bci (rzadziej).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Uk\u0142ad pokarmowy:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- zaburzenia \u017co\u0142\u0105dkowo-jelitowe;<\/li>\n\n\n\n
- wrzody \u017co\u0142\u0105dka i dwunastnicy;<\/li>\n\n\n\n
- ostre zapalenie trzustki.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Uk\u0142ad nerwowy i zdrowie psychiczne:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- zaburzenia psychiczne (od euforii po depresj\u0119, dra\u017cliwo\u015b\u0107, l\u0119k, bezsenno\u015b\u0107<\/a>);<\/li>\n\n\n\n
- psychozy i majaczenie;<\/li>\n\n\n\n
- wzrost ci\u015bnienia \u015br\u00f3dczaszkowego.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Uk\u0142ad odporno\u015bciowy:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- maskowanie zaka\u017ce\u0144;<\/li>\n\n\n\n
- zwi\u0119kszone ryzyko zaka\u017ce\u0144;<\/li>\n\n\n\n
- reaktywacja infekcji (np. gru\u017alicy, opryszczki<\/a>).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Narz\u0105d wzroku:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- wzrost ci\u015bnienia \u015br\u00f3dga\u0142kowego \u2013 zwi\u0119kszone ryzyko wyst\u0105pienia jaskry, za\u0107ma posterydowa.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Mo\u017cliwe skutki uboczne, gdy lek stosuje si\u0119 miejscowo na sk\u00f3r\u0119 i b\u0142ony \u015bluzowe<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n\n- zanikowe zapalenie sk\u00f3ry;<\/li>\n\n\n\n
- zapalenie mieszk\u00f3w w\u0142osowych;<\/li>\n\n\n\n
- rozst\u0119py i przebarwienia;<\/li>\n\n\n\n
- tr\u0105dzik posteroidowy;<\/li>\n\n\n\n
- podra\u017cnienie sk\u00f3ry, pieczenie, zaczerwienienie;<\/li>\n\n\n\n
- nadmierna sucho\u015b\u0107.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
\u015arodki ostro\u017cno\u015bci i zalecenia<\/h2>\n\n\n\n
Podczas terapii nale\u017cy zachowa\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 ostro\u017cno\u015b\u0107. Sk\u0142adnik czynny leku mo\u017ce wchodzi\u0107 w interakcje, dlatego zawsze nale\u017cy poinformowa\u0107 lekarza lub farmaceut\u0119 o wszystkich przyjmowanych preparatach.<\/p>\n\n\n\n
Przyk\u0142adowe interakcje leku:<\/strong>\u2028\u2028<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- fenytoina, ziele dziurawca \u2013 mog\u0105 przyspiesza\u0107 metabolizm, os\u0142abia\u0107 dzia\u0142anie preparatu;<\/li>\n\n\n\n
- ketokonazol, erytromycyna, klarytromycyna, sok grejpfrutowy \u2013 mog\u0105 hamowa\u0107 metabolizm, powoduj\u0105c zwi\u0119kszenie st\u0119\u017cenia leku we krwi;<\/li>\n\n\n\n
- niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) i salicylany \u2013 preparat mo\u017ce przyspiesza\u0107 wydalanie salicylan\u00f3w z moczu, a r\u00f3wnoczesne stosowanie z NLPZ zwi\u0119ksza ryzyko owrzodze\u0144 lub krwawie\u0144 z przewodu pokarmowego;<\/li>\n\n\n\n
- tyroksyna<\/a> zwi\u0119ksza klirens kortyzolu \u2013 konieczne jest dostosowanie dawki leku.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
W okresie prekoncepcyjnym<\/strong>, w przypadku planowania ci\u0105\u017cy, konieczne jest poinformowanie lekarza o przyjmowaniu leku. Oceni on ryzyko i korzy\u015bci, a tak\u017ce rozwa\u017cy mo\u017cliwo\u015b\u0107 modyfikacji leczenia, aby zapewni\u0107 bezpiecze\u0144stwo przysz\u0142ej ci\u0105\u017cy. Kortykosteroidy mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c wp\u0142ywa\u0107 na ruchliwo\u015b\u0107 i liczb\u0119 plemnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\nPodczas stosowania miejscowo<\/strong> preparat\u00f3w z hydrokortyzonem nale\u017cy unika\u0107 okluzji, kt\u00f3ra nasila wch\u0142anianie i podnosi ryzyko zanik\u00f3w sk\u00f3ry nawet przy kr\u00f3tkim stosowaniu. Na sk\u00f3r\u0119 twarzy, pach i pachwin lek nale\u017cy stosowa\u0107 tylko w przypadkach bezwzgl\u0119dnie koniecznych, ostro\u017cnie i kr\u00f3tkotrwale (do 3 dni na twarz).<\/p>\n\n\n\nPreparaty OTC z hydrokortyzonem s\u0105 zazwyczaj przeciwwskazane u dzieci poni\u017cej 12. roku \u017cycia bez zalecenia lekarza. Ze wzgl\u0119du na wi\u0119kszy stosunek powierzchni cia\u0142a do masy, dzieci s\u0105 bardziej nara\u017cone na og\u00f3lnoustrojowe dzia\u0142ania niepo\u017c\u0105dane wch\u0142oni\u0119tego przez sk\u00f3r\u0119 kortykosteroidu.<\/p>\n\n\n\n
Przed i po zastosowaniu ma\u015bci nale\u017cy dok\u0142adnie umy\u0107 r\u0119ce, by nie dopu\u015bci\u0107 do kontaktu leku z oczami (ze wzgl\u0119du na ryzyko wyst\u0105pienia jaskry), b\u0142onami \u015bluzowymi jamy ustnej i gard\u0142a. <\/p>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nPodsumowanie<\/h2>\n\n\n\n
Hydrokortyzon to lek, kt\u00f3ry na\u015bladuje naturalny kortyzol. Dzi\u0119ki dzia\u0142aniu przeciwzapalnemu, przeciwalergicznemu i przeciw\u015bwi\u0105dowemu znajduje zastosowanie w wielu chorobach sk\u00f3ry, a tak\u017ce w leczeniu pierwotnej i wt\u00f3rnej niewydolno\u015bci kory nadnerczy.<\/strong> Dost\u0119pny jest w r\u00f3\u017cnych formach, m.in. ma\u015bci i krem\u00f3w, tabletek, emulsji na sk\u00f3r\u0119. <\/p>\n\n\n\nCho\u0107 bardzo skuteczny, wymaga ostro\u017cnego stosowania. Dlatego tak wa\u017cne jest przestrzeganie zalece\u0144 lekarza, aby leczenie by\u0142o bezpieczne i przynosi\u0142o najlepsze efekty.<\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n
<\/a><\/figure>\n\n\n\nCo to jest hydrokortyzon?<\/h2>\n\n\n\n
Hydrokortyzon jest substancj\u0105 lecznicz\u0105 na\u015bladuj\u0105c\u0105 i wzmacniaj\u0105c\u0105 fizjologiczne efekty kortyzolu<\/a> \u2013 jednego z najwa\u017cniejszych glikokortykosteroid\u00f3w. Lek pocz\u0105tkowo by\u0142 wykorzystywany g\u0142\u00f3wnie w reumatologii,<\/strong> z czasem spektrum jego zastosowa\u0144 znacznie si\u0119 poszerzy\u0142o. <\/p>\n\n\n\n Sam kortyzol zosta\u0142 zidentyfikowany i zsyntetyzowany po raz pierwszy w latach 30. XX wieku. Za dalsze odkrycia, kt\u00f3re przyczyni\u0142y si\u0119 do zrozumienia funkcji kortyzolu i innych hormon\u00f3w steroidowych, trzech badaczy otrzyma\u0142o w 1950 r. Nagrod\u0119 Nobla.<\/p>\n\n\n\n To odkrycie stanowi\u0142o prze\u0142om w medycynie. Otworzy\u0142o drog\u0119 do leczenia wielu wcze\u015bniej nieuleczalnych chor\u00f3b na tle zapalnym i autoimmunologicznym.<\/p>\n\n\n\n Dowiedziono, \u017ce reguluje szeroki zakres proces\u00f3w, od metabolizmu i r\u00f3wnowagi elektrolitowej po reakcje odporno\u015bciowe \u2013 jest niezb\u0119dny do \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n Jako substancja czynna,<\/strong> wyst\u0119puje w r\u00f3\u017cnych formach chemicznych. Najcz\u0119\u015bciej spotykane formy to: wolny hydrokortyzon, octan (Hydrocortisoni acetas), ma\u015blan (Hydrocortisoni butyras), bursztynian sodu (Hydrocortisoni natrii succinas).<\/p>\n\n\n\n Dzia\u0142anie substancji, podobnie jak innych glikokortykosteroid\u00f3w, jest z\u0142o\u017cone i odbywa si\u0119 na wielu poziomach, g\u0142\u00f3wnie poprzez dwa odr\u0119bne mechanizmy:<\/strong> genomowy (klasyczny) i niegenomowy (szybki).<\/p>\n\n\n\n Hydrokortyzon ma w\u0142a\u015bciwo\u015bci:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Wzgl\u0119dna moc dzia\u0142ania substancji aktywnej jest ni\u017csza ni\u017c innych steroid\u00f3w (np. 0,25 w por\u00f3wnaniu do prednizonu o mocy 1,0). To cz\u0119sto czyni go bezpieczniejszym wyborem przy d\u0142u\u017cszej terapii, szczeg\u00f3lnie gdy jest aplikowany miejscowo.<\/p>\n\n\n <\/div>\n Zalecenia do przyjmowania leku s\u0105 szerokie i zale\u017c\u0105 od postaci oraz sposobu zastosowania. Obejmuj\u0105 m.in. schorzenia dermatologiczne, alergiczne, endokrynologiczne i reumatologiczne.<\/p>\n\n\n\n Rola leku w leczeniu niekt\u00f3rych chor\u00f3b przewlek\u0142ych ewoluuje w zwi\u0105zku z post\u0119pem medycyny. Zamiast d\u0142ugotrwa\u0142ego stosowania steryd\u00f3w doustnych, preferuje si\u0119 nowoczesne, celowane terapie, m.in. leki biologiczne. Doustny glikokortykosteroid jest czasem zalecany jako \u201eterapia pomostowa\u201d w celu szybkiego opanowania bardzo ci\u0119\u017ckich zaostrze\u0144, przed w\u0142\u0105czeniem leczenia docelowego.<\/p>\n\n\n\n Preparaty z t\u0105 substancj\u0105 s\u0105 szeroko wykorzystywane w leczeniu stan\u00f3w zapalnych sk\u00f3ry r\u00f3\u017cnego pochodzenia, szczeg\u00f3lnie na tle uczuleniowym.<\/p>\n\n\n\n G\u0142\u00f3wne zastosowania w leczeniu to:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Omawiany lek stosuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w leczeniu sk\u00f3rnych powik\u0142a\u0144 po chemioterapii i radioterapii oraz w preparatach z\u0142o\u017conych (np. Proktosedon) w leczeniu hemoroid\u00f3w i stan\u00f3w zapalnych sk\u00f3ry odbytu<\/strong>. Ma\u015bci i kremy zawieraj\u0105ce hydrokortyzon nie powinny by\u0107 stosowane na du\u017ce powierzchnie sk\u00f3ry bez konsultacji z lekarzem.<\/p>\n\n\n\n W Polsce, wed\u0142ug r\u00f3\u017cnych szacunk\u00f3w, atopowe zapalenie sk\u00f3ry dotyka od ok. 5% do nawet 9% dzieci oraz od ok. 2% do 8% doros\u0142ych. Cz\u0119sto jest dost\u0119pny bez recepty i pozostaje jednym z podstawowych preparat\u00f3w w tej grupie schorze\u0144.<\/p>\n\n\n\n Lek podawany og\u00f3lnoustrojowo (doustnie, w zastrzykach lub do\u017cylnie) jest wykorzystywany w leczeniu ci\u0119\u017ckich reakcji zapalnych i alergicznych m.in.:<\/p>\n\n\n\n W tych przypadkach cz\u0119sto stosuje si\u0119 wysokie dawki, aby szybko opanowa\u0107 reakcj\u0119 organizmu \u2013 jest to jeden z podstawowych lek\u00f3w ratuj\u0105cych \u017cycie w ostrych stanach skurczu oskrzeli.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Wed\u0142ug danych NFZ w 2023 roku w Polsce na astm\u0119 chorowa\u0142o ponad 2 miliony os\u00f3b, a \u015bwiadcze\u0144 z tego powodu udzielono ponad milionowi pacjent\u00f3w. W sytuacjach zaostrze\u0144, szybkie podanie leku mo\u017ce znacz\u0105co z\u0142agodzi\u0107 objawy choroby, zapobiec hospitalizacji, a nawet uratowa\u0107 \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n Zgodnie z globalnymi wytycznymi leczenia astmy rola preparatu podawanego og\u00f3lnoustrojowo jest dzi\u015b ograniczona do leczenia ci\u0119\u017ckich zaostrze\u0144. Fundamentem terapii przewlek\u0142ej na ka\u017cdym etapie zaawansowania astmy oskrzelowej s\u0105 leki wziewne. <\/p>\n\n\n\n Podstawowym zastosowaniem hydrokortyzonu w chorobach endokrynologicznych jest leczenie substytucyjne w niedoczynno\u015bci kory nadnerczy. Ta terapia ratuje \u017cycie, a jej przerwanie grozi \u015bmiertelnym prze\u0142omem nadnerczowym.<\/p>\n\n\n\n Przyk\u0142adowe zastosowanie leku w chorobach endokrynologicznych:<\/strong><\/p>\n\n\n\n W tych przypadkach dawka substancji czynnej jest dobierana tak, aby na\u015bladowa\u0107 naturalny rytm dobowy wydzielania kortyzolu.<\/p>\n\n\n\n Preparat jest dost\u0119pny w wielu formach, co pozwala dopasowa\u0107 spos\u00f3b podania leku do schorzenia i nasilenia objaw\u00f3w:<\/p>\n\n\n\n Podczas stosowania tabletek <\/strong>dawkowanie powinno zosta\u0107 ustalone przez lekarza po uwzgl\u0119dnieniu rodzaju i stopnia zaawansowania choroby, wieku pacjenta, a tak\u017ce og\u00f3lnego stanu zdrowia. Pocz\u0105tkowo jest zazwyczaj wi\u0119ksze, a po uzyskaniu oczekiwanego efektu terapeutycznego jest stopniowo zmniejszane do najmniejszej dawki podtrzymuj\u0105cej.<\/p>\n\n\n\n W leczeniu substytucyjnym<\/strong> u doros\u0142ych zwykle stosuje si\u0119 20-30 mg na dob\u0119, rano. U dzieci przelicza si\u0119 na powierzchni\u0119 cia\u0142a (np. 10-12 mg\/m\u00b2 na dob\u0119).<\/p>\n\n\n\n W stanach stresowych konieczne jest czasowe zwi\u0119kszenie dawki leku, nawet kilkukrotnie. Dzi\u0119ki temu mo\u017cna zapobiec prze\u0142omowi nadnerczowemu, kt\u00f3ry stanowi zagro\u017cenie \u017cycia. <\/p>\n\n\n\n Naturalny kortyzol, nazywany \u201ehormonem stresu\u201d, ma najwy\u017csze warto\u015bci rano (mi\u0119dzy 6:00 a 8:00). W ci\u0105gu dnia stopniowo spada, najni\u017cszy poziom osi\u0105ga w nocy; terapia substytucyjna ma na celu odwzorowanie naturalnego cyklu dobowego kortyzolu. Najwi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 dawki przyjmuje si\u0119 rano, a mniejsze porcje w ci\u0105gu dnia.<\/p>\n\n\n\n Pacjenci z prze\u0142omem nadnerczowym mog\u0105 do\u015bwiadczy\u0107 szeregu objaw\u00f3w: silne zm\u0119czenie, omdlenia<\/a>, b\u00f3le brzucha i plec\u00f3w, nudno\u015bci, wymioty, uczucie spl\u0105tania, obni\u017cenie poziomu \u015bwiadomo\u015bci, majaczenie, hipotonia ortostatyczna.<\/p>\n\n\n\n Preparaty w postaci ma\u015bci, emulsji, aerozolu lub kremu <\/strong>nak\u0142ada si\u0119 cienk\u0105 warstw\u0105 na zmieniony chorobowo obszar kilka razy na dob\u0119. <\/p>\n\n\n\n Krople do oczu<\/strong> \u2013 podanie do chorego oka kilka (np. 2-4) razy na dob\u0119. Czas leczenia zwykle waha si\u0119 od kilku do maksymalnie 14 dni.<\/p>\n\n\n\n Wi\u0119kszo\u015b\u0107 przeciwwskaza\u0144 do terapii hydrokortyzonem ma charakter wzgl\u0119dny i nie wyklucza stosowania leku pod warunkiem zachowania szczeg\u00f3lnych warunk\u00f3w (np. kr\u00f3tkiej terapii, stosowania dodatkowego leku minimalizuj\u0105cego ryzyko wyst\u0105pienia dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych.<\/p>\n\n\n\n G\u0142\u00f3wne przeciwwskazania do stosowania leku to zaka\u017cenia (bakteryjne, grzybicze, wirusowe), otwarte rozleg\u0142e rany, nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 na lek lub inny sk\u0142adnik preparatu, oraz – w zale\u017cno\u015bci od drogi podania:<\/p>\n\n\n\n Skutki uboczne zale\u017c\u0105 od dawki, d\u0142ugo\u015bci terapii i sposobu przyjmowania. Ten lek wp\u0142ywa na niemal ka\u017cdy uk\u0142ad organizmu. Dzi\u0119ki temu jest wszechstronny, ale jednocze\u015bnie zwi\u0119ksza si\u0119 ryzyko dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych. D\u0142ugotrwa\u0142e leczenie, zw\u0142aszcza og\u00f3lnoustrojowe du\u017cymi dawkami hydrokortyzonu, wi\u0105\u017ce si\u0119 z wysokim ryzykiem efekt\u00f3w ubocznych.<\/p>\n\n\n\n Uk\u0142ad hormonalny i metaboliczny:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Zesp\u00f3\u0142 z odstawienia \u2013 po nag\u0142ym przerwaniu d\u0142ugotrwa\u0142ego leczenia mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 objawy ostrej niewydolno\u015bci kory nadnerczy (gor\u0105czka, b\u00f3le mi\u0119\u015bni i staw\u00f3w, os\u0142abienie, spadek ci\u015bnienia).<\/em><\/p>\n\n\n\n Uk\u0142ad sercowo-naczyniowy:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Uk\u0142ad kostno-mi\u0119\u015bniowy:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Uk\u0142ad pokarmowy:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Uk\u0142ad nerwowy i zdrowie psychiczne:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Uk\u0142ad odporno\u015bciowy:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Narz\u0105d wzroku:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Mo\u017cliwe skutki uboczne, gdy lek stosuje si\u0119 miejscowo na sk\u00f3r\u0119 i b\u0142ony \u015bluzowe<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n Podczas terapii nale\u017cy zachowa\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 ostro\u017cno\u015b\u0107. Sk\u0142adnik czynny leku mo\u017ce wchodzi\u0107 w interakcje, dlatego zawsze nale\u017cy poinformowa\u0107 lekarza lub farmaceut\u0119 o wszystkich przyjmowanych preparatach.<\/p>\n\n\n\n Przyk\u0142adowe interakcje leku:<\/strong>\u2028\u2028<\/strong><\/p>\n\n\n\n W okresie prekoncepcyjnym<\/strong>, w przypadku planowania ci\u0105\u017cy, konieczne jest poinformowanie lekarza o przyjmowaniu leku. Oceni on ryzyko i korzy\u015bci, a tak\u017ce rozwa\u017cy mo\u017cliwo\u015b\u0107 modyfikacji leczenia, aby zapewni\u0107 bezpiecze\u0144stwo przysz\u0142ej ci\u0105\u017cy. Kortykosteroidy mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c wp\u0142ywa\u0107 na ruchliwo\u015b\u0107 i liczb\u0119 plemnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Podczas stosowania miejscowo<\/strong> preparat\u00f3w z hydrokortyzonem nale\u017cy unika\u0107 okluzji, kt\u00f3ra nasila wch\u0142anianie i podnosi ryzyko zanik\u00f3w sk\u00f3ry nawet przy kr\u00f3tkim stosowaniu. Na sk\u00f3r\u0119 twarzy, pach i pachwin lek nale\u017cy stosowa\u0107 tylko w przypadkach bezwzgl\u0119dnie koniecznych, ostro\u017cnie i kr\u00f3tkotrwale (do 3 dni na twarz).<\/p>\n\n\n\n Preparaty OTC z hydrokortyzonem s\u0105 zazwyczaj przeciwwskazane u dzieci poni\u017cej 12. roku \u017cycia bez zalecenia lekarza. Ze wzgl\u0119du na wi\u0119kszy stosunek powierzchni cia\u0142a do masy, dzieci s\u0105 bardziej nara\u017cone na og\u00f3lnoustrojowe dzia\u0142ania niepo\u017c\u0105dane wch\u0142oni\u0119tego przez sk\u00f3r\u0119 kortykosteroidu.<\/p>\n\n\n\n Przed i po zastosowaniu ma\u015bci nale\u017cy dok\u0142adnie umy\u0107 r\u0119ce, by nie dopu\u015bci\u0107 do kontaktu leku z oczami (ze wzgl\u0119du na ryzyko wyst\u0105pienia jaskry), b\u0142onami \u015bluzowymi jamy ustnej i gard\u0142a. <\/p>\n\n\n\n Hydrokortyzon to lek, kt\u00f3ry na\u015bladuje naturalny kortyzol. Dzi\u0119ki dzia\u0142aniu przeciwzapalnemu, przeciwalergicznemu i przeciw\u015bwi\u0105dowemu znajduje zastosowanie w wielu chorobach sk\u00f3ry, a tak\u017ce w leczeniu pierwotnej i wt\u00f3rnej niewydolno\u015bci kory nadnerczy.<\/strong> Dost\u0119pny jest w r\u00f3\u017cnych formach, m.in. ma\u015bci i krem\u00f3w, tabletek, emulsji na sk\u00f3r\u0119. <\/p>\n\n\n\n Cho\u0107 bardzo skuteczny, wymaga ostro\u017cnego stosowania. Dlatego tak wa\u017cne jest przestrzeganie zalece\u0144 lekarza, aby leczenie by\u0142o bezpieczne i przynosi\u0142o najlepsze efekty.<\/p>\n\n\n <\/div>\n W\u0142a\u015bciwo\u015bci i mechanizm dzia\u0142ania hydrokortyzonu<\/h3>\n\n\n\n
\n
\n
\r\n– specjalista do 5 dni roboczych;
\r\n– wizyty stacjonarne i online;<\/div>\n
\n Wskazania do stosowania hydrokortyzonu<\/h2>\n\n\n\n\n
Choroby sk\u00f3ry<\/h3>\n\n\n\n
\n
Stany zapalne i alergiczne<\/h3>\n\n\n\n
\n
Choroby endokrynologiczne<\/h3>\n\n\n\n
\n
<\/a><\/figure>\n\n\n\nFormy i sposoby podawania hydrokortyzonu<\/h2>\n\n\n\n
\n
\r\n– specjalista do 5 dni roboczych;
\r\n– wizyty stacjonarne i online;<\/div>\n
\n Dawkowanie hydrokortyzonu<\/h2>\n\n\n\n\n
<\/a><\/figure>\n\n\n\nPrzeciwwskazania do stosowania<\/h2>\n\n\n\n
\n
Mo\u017cliwe skutki uboczne<\/h2>\n\n\n\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\u015arodki ostro\u017cno\u015bci i zalecenia<\/h2>\n\n\n\n
\n
<\/a><\/figure>\n\n\n\nPodsumowanie<\/h2>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/senior-widget-700x600.webp\")