\n\n\n\n
Marsko\u015b\u0107 w\u0105troby – podsumowanie najwa\u017cniejszych informacji<\/h2>\n\n\n\n\n- Co jest g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 marsko\u015bci w\u0105troby?<\/strong> Najcz\u0119\u015bciej do rozwoju choroby prowadzi wieloletnie nadu\u017cywanie alkoholu oraz przewlek\u0142e wirusowe zapalenie w\u0105troby typu B lub C. Coraz cz\u0119stsz\u0105 przyczyn\u0105 jest te\u017c niealkoholowe st\u0142uszczenie w\u0105troby zwi\u0105zane z oty\u0142o\u015bci\u0105 i cukrzyc\u0105.<\/li>\n\n\n\n
- Jakie s\u0105 pierwsze objawy uszkodzenia w\u0105troby?<\/strong> W pocz\u0105tkowym stadium choroba mo\u017ce nie dawa\u0107 \u017cadnych objaw\u00f3w. Z czasem pojawia si\u0119 przewlek\u0142e zm\u0119czenie i os\u0142abienie. Zaawansowana marsko\u015b\u0107 w\u0105troby objawia si\u0119 m.in. \u017c\u00f3\u0142taczk\u0105, wodobrzuszem i sk\u0142onno\u015bci\u0105 do krwawie\u0144.<\/li>\n\n\n\n
- Czy marsko\u015b\u0107 w\u0105troby mo\u017cna wyleczy\u0107?<\/strong> Proces w\u0142\u00f3knienia w\u0105troby w zaawansowanym stadium jest nieodwracalny. Leczenie polega na eliminacji przyczyny (np. ca\u0142kowitej abstynencji) i \u0142agodzeniu objaw\u00f3w. W skrajnych przypadkach jedyn\u0105 metod\u0105 leczenia jest przeszczep w\u0105troby.<\/li>\n\n\n\n
- Jakie s\u0105 rokowania przy marsko\u015bci w\u0105troby?<\/strong> Rokowania zale\u017c\u0105 od stadium choroby i jej przyczyny. We wczesnej, wyr\u00f3wnanej fazie pacjenci mog\u0105 \u017cy\u0107 wiele lat. Pojawienie si\u0119 powik\u0142a\u0144, takich jak wodobrzusze czy \u017cylaki prze\u0142yku, znacz\u0105co skraca oczekiwan\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n\n\n \n \n\nZ tego artyku\u0142u dowiesz si\u0119:<\/h3>\n\n\n\n\n- Czym jest marsko\u015b\u0107 w\u0105troby?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Najcz\u0119stsze przyczyny marsko\u015bci w\u0105troby<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Objawy marsko\u015bci w\u0105troby<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Diagnostyka marsko\u015bci w\u0105troby \u2013 jak rozpozna\u0107 chorob\u0119?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Etapy i klasyfikacja zaawansowania marsko\u015bci<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Powik\u0142ania marsko\u015bci w\u0105troby<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Jak leczy\u0107 marsko\u015b\u0107 w\u0105troby?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Rokowania i jako\u015b\u0107 \u017cycia z marsko\u015bci\u0105 w\u0105troby<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Marsko\u015b\u0107 w\u0105troby – jak zapobiega\u0107?<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Czym jest marsko\u015b\u0107 w\u0105troby?<\/h2>\n\n\n\n
Marsko\u015b\u0107 w\u0105troby jest chorob\u0105, w kt\u00f3rej stwierdza si\u0119 przewlek\u0142y i stopniowy proces przebudowy struktury tego narz\u0105du. W przebiegu schorzenia dochodzi zast\u0119powania prawid\u0142owej tkanki w\u0105troby przez tkank\u0119 \u0142\u0105czn\u0105 (bliznowat\u0105). Post\u0119puj\u0105ce w\u0142\u00f3knienie mi\u0105\u017cszu w\u0105troby<\/strong> upo\u015bledza funkcje narz\u0105du \u2013 zaburza liczne procesy metaboliczne i detoksykacyjne oraz syntez\u0119 bia\u0142ek i czynnik\u00f3w krzepni\u0119cia.<\/p>\n\n\n\n![\"kup](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/baner-epolmed-promo.webp\")
<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nJak przebiega proces w\u0142\u00f3knienia w\u0105troby?<\/h3>\n\n\n\n
D\u0142ugotrwa\u0142e nara\u017cenie na dzia\u0142anie szkodliwych czynnik\u00f3w prowadzi do uszkodzenia w\u0105troby. W odpowiedzi na nie narz\u0105d uruchamia procesy naprawcze<\/strong> \u2013 zniszczone hepatocyty (kom\u00f3rki w\u0105trobowe) pobudzaj\u0105 kom\u00f3rki gwia\u017adziste w\u0105troby (kom\u00f3rki Ito), kt\u00f3re zaczynaj\u0105 produkowa\u0107 w\u0142\u00f3kna kolagenowe.<\/p>\n\n\n\nProcesy przyczyniaj\u0105 si\u0119 do powstawania pasm tkanki \u0142\u0105cznej. W miar\u0119 narastania w\u0142\u00f3knienia (rozwoju marsko\u015bci w\u0105troby) zdrowe fragmenty narz\u0105du zostaj\u0105 odizolowane przez pasma, a w jego strukturze tworz\u0105 si\u0119 tzw. guzki regeneracyjne<\/strong> \u2013 skupiska hepatocyt\u00f3w otoczone blizn\u0105. Taki uk\u0142ad powoduje zaburzenia czynno\u015bci w\u0105troby i jej uszkodzenia, a przy tym nieprawid\u0142owy przep\u0142yw krwi i rozw\u00f3j nadci\u015bnienia wrotnego (zwi\u0119kszonego ci\u015bnienia w \u017cyle wrotnej).<\/p>\n\n\n\n![\"jak](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/marskosc-jak-wyglada.webp\")
<\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nUszkodzenie w\u0105troby jest nieodwracalne, a na jego tle rozwijaj\u0105 si\u0119 powa\u017cne zaburzenia i liczne powik\u0142ania. Przy zaawansowanej marsko\u015bci w\u0105troby narz\u0105d przestaje pe\u0142ni\u0107 swoje funkcje, wyst\u0119puje zagro\u017cenie \u017cycia, a pacjent klasyfikowany jest do przeszczepu<\/a>.<\/p>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n ![\"diagnostyka](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/diagnostyka-watroby.webp\")
Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Pakiet bada\u0144<\/div>\n Choroby w\u0105troby<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Czujesz dyskomfort w jamie brzusznej po posi\u0142ku lub przewlek\u0142e os\u0142abienie? Sprawd\u017a kondycj\u0119 swojej w\u0105troby i zadbaj o jej prawid\u0142ow\u0105 regeneracj\u0119.<\/div>\n
\n 148 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nNajcz\u0119stsze przyczyny marsko\u015bci w\u0105troby<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nMarsko\u015b\u0107 w\u0105troby zazwyczaj jest p\u00f3\u017anym etapem d\u0142ugotrwa\u0142ego uszkodzenia w\u0105troby przez wirusy lub alkohol<\/a>. Bardzo rzadko wyst\u0119puje jako izolowany proces chorobowy (np. pierwotna marsko\u015b\u0107 \u017c\u00f3\u0142ciowa w\u0105troby). Ka\u017cdy przypadek wymaga dok\u0142adnej diagnostyki stanu w\u0105troby w celu poszukiwania konkretnej przyczyny. To bardzo wa\u017cne, poniewa\u017c tylko wyeliminowanie czynnika sprawczego pozwala zahamowa\u0107 dalszy post\u0119p choroby.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nNadu\u017cywanie alkoholu<\/h3>\n\n\n\n
Po spo\u017cyciu ka\u017cdego napoju alkoholowego w ka\u017cdej ilo\u015bci (nie ma r\u00f3\u017cnicy czy jest to kufel piwa, kieliszek wina czy drink na bazie jednego z trunk\u00f3w wysokoprocentowych) przyswojony etanol przechodzi przez z\u0142o\u017cony proces przemian metabolicznych, kt\u00f3ry zachodzi g\u0142\u00f3wnie w hepatocytach. W trakcie tego procesu powstaj\u0105 reaktywne formy tlenu i aldehyd octowy \u2013 toksyczny metabolit wywo\u0142uj\u0105cy stres oksydacyjny <\/strong>i uszkodzenia struktur kom\u00f3rkowych. <\/p>\n\n\n\nZanim dojdzie do procesu w\u0142\u00f3knienia w\u0105troby, aldehyd octowy oraz wolne rodniki inicjuj\u0105 procesy zapalne. Ich nasilenie prowadzi do uszkodze\u0144 b\u0142on kom\u00f3rkowych, organelli i materia\u0142u genetycznego. R\u00f3wnocze\u015bnie nast\u0119puje odk\u0142adanie si\u0119 t\u0142uszcz\u00f3w w hepatocytach. Pocz\u0105tkowo zmiany przebiegaj\u0105 bezobjawowo, jednak utrzymuj\u0105ce si\u0119 nara\u017cenie na etanol b\u0119dzie powodowa\u0107 st\u0142uszczeniowe zapalenie w\u0105troby <\/strong>o pod\u0142o\u017cu alkoholowym. Je\u017celi pacjent pozostanie oboj\u0119tny na pierwsze objawy i nie rozpocznie leczenia choroby, proces zacznie si\u0119 nasila\u0107.<\/p>\n\n\n\nKolejne etapy b\u0119d\u0105 przyczynia\u0107 si\u0119 do uszkodze\u0144 w\u0105troby i rozpocz\u0119cie procesu w\u0142\u00f3knienia. Wskazuje si\u0119 na to, \u017ce szybko\u015b\u0107 progresji zwi\u0105zana jest z osobniczymi predyspozycjami (p\u0142ci\u0105, wiekiem, obecno\u015bci\u0105 innych czynnik\u00f3w ryzyka), ale przede wszystkim z ilo\u015bci\u0105 i cz\u0119stotliwo\u015bci\u0105 spo\u017cywanego alkoholu. Przy tym niedo\u017cywienie (kt\u00f3re nie zawsze objawia si\u0119 niedowag\u0105), niedobory pokarmowe oraz palenie tytoniu, b\u0119d\u0105 dodatkowo nasila\u0107 tempo procesu chorobowego.<\/p>\n\n\n\n
Negatywny wp\u0142yw alkoholu na w\u0105trob\u0119 nie jest uzale\u017cniony od dawki \u2013 nie istnieje bezpieczna ilo\u015b\u0107, kt\u00f3ra nie wywo\u0142a zmian w narz\u0105dzie. Ka\u017cdy kontakt z etanolem stanowi obci\u0105\u017cenie metaboliczne. Kiedy pacjent regularnie pije napoje alkoholowe, realnie nara\u017ca swoje zdrowie na czynniki, kt\u00f3re powoduj\u0105 upo\u015bledzenia funkcji mitochondri\u00f3w, zaburzenie syntezy bia\u0142ek oraz gospodarki t\u0142uszczowej.<\/em><\/p>\n\n\n\nAlkoholowa marsko\u015b\u0107 w\u0105troby to stan, kt\u00f3remu mo\u017cna skutecznie zapobiega\u0107, ca\u0142kowicie ograniczaj\u0105c podstawow\u0105 przyczyn\u0119 choroby \u2013 picie napoj\u00f3w alkoholowych.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nWirusowe zapalenie w\u0105troby typu B i C<\/h3>\n\n\n\n
Przewlek\u0142e zaka\u017cenia wirusem zapalenia w\u0105troby typu B lub C (HBV lub WZW B i HCV<\/a> lub WZW C) stanowi\u0105 jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych przyczyn marsko\u015bci na \u015bwiecie. Do zaka\u017cenia<\/strong> dochodzi przez kontakt z krwi\u0105 lub innymi p\u0142ynami ustrojowymi \u2013 najcz\u0119\u015bciej w wyniku zabieg\u00f3w medycznych, transfuzji krwi, u\u017cywania wsp\u00f3lnych igie\u0142 oraz podczas kontakt\u00f3w seksualnych bez mechanicznego zabezpieczenia (np. bez u\u017cycia prezerwatywy).<\/p>\n\n\n\nWZW B i WZW C nie wywo\u0142uj\u0105 wczesnych objaw\u00f3w. <\/strong>U wi\u0119kszo\u015bci os\u00f3b pierwsze symptomy choroby pojawiaj\u0105 si\u0119 dopiero po wielu latach, kiedy dojdzie ju\u017c do istotnego uszkodzenia w\u0105troby. U cz\u0119\u015bci chorych uk\u0142ad odporno\u015bciowy nie jest w stanie skutecznie wyeliminowa\u0107 wirusa. Taka sytuacja prowadzi do utrzymywania si\u0119 przewlek\u0142ego stanu zapalnego. <\/p>\n\n\n\nCz\u0119sto\u015b\u0107 przechodzenia zaka\u017cenia w posta\u0107 przewlek\u0142\u0105<\/strong> r\u00f3\u017cni si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od typu wirusa i wieku osoby zaka\u017conej. <\/p>\n\n\n\n\n- W przypadku HBV przewlek\u0142e nosicielstwo \u2013 czyli obecno\u015b\u0107 wirusa we krwi przez ponad 6 miesi\u0119cy \u2013 wyst\u0119puje u 5-10% zaka\u017conych doros\u0142ych. Natomiast u noworodk\u00f3w oraz ma\u0142ych dzieci odsetek ten mo\u017ce przekracza\u0107 90%.<\/li>\n\n\n\n
- Zaka\u017cenie HCV u doros\u0142ych prowadzi do przewlek\u0142ego zapalenia w\u0105troby znacznie cz\u0119\u015bciej \u2013 taki przebieg dotyczy nawet 75-80% zaka\u017conych.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Obecno\u015b\u0107 wirusa oraz ci\u0105g\u0142y stan zapalny powoduj\u0105 stopniowe uszkadzanie \u2013 nast\u0119puje (zdefiniowany powy\u017cej) proces w\u0142\u00f3knienia, a pacjent zaczyna odczuwa\u0107 objawy niewydolno\u015bci w\u0105troby. Przewlek\u0142e zaka\u017cenie HBV i HCV stanowi tak\u017ce istotny czynnik ryzyka rozwoju raka w\u0105trobowokom\u00f3rkowego oraz zaburze\u0144 metabolicznych. <\/p>\n\n\n\n
Ryzyko transmisji zaka\u017cenia HBV mo\u017cna ograniczy\u0107 dzi\u0119ki szczepieniom \u2013 szczepionka przeciwko HBV<\/strong> jest skuteczna i bezpieczna. W przypadku zapalenia w\u0105troby typu C szczepionki nie opracowano, dost\u0119pne s\u0105 jednak nowoczesne leki przeciwwirusowe, kt\u00f3re umo\u017cliwiaj\u0105 ca\u0142kowit\u0105 eliminacj\u0119 wirusa.<\/p>\n\n\n\nU chorych z marsko\u015bci\u0105 w\u0105troby wywo\u0142an\u0105 wirusem HBV lub HCV zmiany post\u0119puj\u0105 szybciej, je\u015bli wsp\u00f3\u0142wyst\u0119puj\u0105 z zaka\u017ceniem HIV<\/a>, z chorobami metabolicznymi (np. oty\u0142o\u015bci\u0105<\/a>, cukrzyc\u0105 typu 2<\/a>) lub przy jednoczesnym spo\u017cywaniu alkoholu.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nNiealkoholowe st\u0142uszczenie w\u0105troby (NAFLD)<\/h3>\n\n\n\n
Niealkoholowa st\u0142uszczeniowa choroba w\u0105troby (NAFLD) obejmuje ca\u0142y zesp\u00f3\u0142 zmian metabolicznych, w kt\u00f3rych t\u0142uszcz gromadzi si\u0119 w kom\u00f3rkach buduj\u0105cych mi\u0105\u017csz w\u0105troby. W odr\u00f3\u017cnieniu od choroby alkoholowej NAFLD rozwija si\u0119 bez udzia\u0142u etanolu.<\/p>\n\n\n\n
U os\u00f3b z marsko\u015bci\u0105 w\u0105troby, kt\u00f3ra wynika z niealkoholowego st\u0142uszczenia, najwi\u0119ksz\u0105 rol\u0119 w patogenezie choroby maj\u0105 nadwaga,<\/strong> oty\u0142o\u015b\u0107 trzewna<\/a> (brzuszna), insulinooporno\u015b\u0107, stan przedcukrzycowy lub cukrzyca oraz zaburzenia gospodarki lipidowej (w tym wszystkie sk\u0142adowe zespo\u0142u metabolicznego). <\/p>\n\n\n\nW niekt\u00f3rych publikacjach mo\u017cna przeczyta\u0107, \u017ce na rozw\u00f3j NAFLD wp\u0142ywaj\u0105 tak\u017ce czynniki genetyczne<\/strong> (m.in. polimorfizmy genu PNPLA3). Te jednak rzadko kiedy prowadz\u0105 do rozwoju choroby, je\u015bli nie zostan\u0105 zestawione z nieprawid\u0142owym stylem \u017cycia. <\/p>\n\n\n\nNAFLD dzieli si\u0119 na dwie postaci<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n\n- Pierwsza to proste st\u0142uszczenie w\u0105troby<\/a>, kiedy w kom\u00f3rkach wyst\u0119puje nadmiar lipid\u00f3w bez cech zapalenia.\u00a0<\/li>\n\n\n\n
- Druga posta\u0107 \u2013 niealkoholowe st\u0142uszczeniowe zapalenie w\u0105troby (NASH) \u2013 odznacza si\u0119 obecno\u015bci\u0105 naciek\u00f3w zapalnych, martwic\u0105 kom\u00f3rek i post\u0119puj\u0105cym w\u0142\u00f3knieniem.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Progresja NAFLD do zaawansowanych postaci \u2013 w tym stanu zapalnego i marsko\u015bci w\u0105troby \u2013 zale\u017cy g\u0142\u00f3wnie od obecno\u015bci czynnik\u00f3w ryzyka metabolicznego.<\/p>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nObjawy marsko\u015bci w\u0105troby<\/h2>\n\n\n\n
Marsko\u015b\u0107 w\u0105troby to choroba, kt\u00f3ra charakteryzuje si\u0119 zmiennym nasileniem objaw\u00f3w. Ich wyst\u0119powanie wynika ze stopnia uszkodzenia narz\u0105du.<\/p>\n\n\n\n
W fazie pocz\u0105tkowej: <\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- pacjenci przez d\u0142ugi czas nie zg\u0142aszaj\u0105 \u017cadnych dolegliwo\u015bci, a w wywiadzie (najcz\u0119\u015bciej przeprowadzanym z pacjentem ju\u017c w kolejnych stadiach) mo\u017cna odnotowa\u0107 bardzo sk\u0105pe objawy;<\/li>\n\n\n\n
- pojawia si\u0119 zm\u0119czenie, os\u0142abienie, \u0142atwa m\u0119czliwo\u015b\u0107;<\/li>\n\n\n\n
- chorzy zg\u0142aszaj\u0105 utrat\u0119 apetytu, kt\u00f3ry niekiedy objawia si\u0119 spadkiem masy cia\u0142a; <\/li>\n\n\n\n
- czasami wyst\u0119puje odczuwalny dyskomfort w prawym pod\u017cebrzu i\/lub powi\u0119kszona w\u0105troba. <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Objawy post\u0119puj\u0105cej marsko\u015bci w\u0105troby \u2013 etap choroby, kiedy pacjenci najcz\u0119\u015bciej zg\u0142aszaj\u0105 si\u0119 do lekarza \u2013 obejmuj\u0105: <\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- tward\u0105 w\u0105trob\u0119, wyra\u017anie wyczuwaln\u0105 w badaniu palpacyjnym brzucha (wraz z post\u0119powaniem choroby cz\u0119sto ulega zmniejszeniu);<\/li>\n\n\n\n
- powi\u0119kszenie obwodu brzucha spowodowane wodobrzuszem (objaw, kt\u00f3ry mo\u017ce maskowa\u0107 utrat\u0119 t\u0142uszczowej i mi\u0119\u015bniowej masy cia\u0142a);<\/li>\n\n\n\n
- obrz\u0119ki ko\u0144czyn dolnych;<\/li>\n\n\n\n
- za\u017c\u00f3\u0142cenie sk\u00f3ry i bia\u0142k\u00f3wek oczu (\u017c\u00f3\u0142taczk\u0119<\/a>);<\/li>\n\n\n\n
- pogorszenie stanu od\u017cywienia, zanik mi\u0119\u015bni (widoczne w wynikach analizy sk\u0142adu masy cia\u0142a);<\/li>\n\n\n\n
- \u015bwi\u0105d sk\u00f3ry;<\/li>\n\n\n\n
- rumie\u0144 d\u0142oniowy (zaczerwienienie powierzchni d\u0142oni);<\/li>\n\n\n\n
- paj\u0105czki naczyniowe \u2013 rozszerzone, drobne naczynia na sk\u00f3rze g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci cia\u0142a (charakterystyczne objawy sk\u00f3rne dla przewlek\u0142ych chor\u00f3b w\u0105troby); <\/li>\n\n\n\n
- widoczne, drobne naczynia krwiono\u015bne (zw\u0142aszcza na twarzy);<\/li>\n\n\n\n
- nadmierna pigmentacja sk\u00f3ry;<\/li>\n\n\n\n
- bia\u0142e przebarwienia paznokci<\/a>;<\/li>\n\n\n\n
- krwawienia z nosa i dzi\u0105se\u0142;<\/li>\n\n\n\n
- powi\u0119kszenie \u015bledziony;<\/li>\n\n\n\n
- sk\u0142onno\u015b\u0107 do krwawie\u0144, wybroczyny sk\u00f3rne;<\/li>\n\n\n\n
- zmiany hormonalne \u2013 u m\u0119\u017cczyzn ginekomastia<\/a> (powi\u0119kszenie piersi), os\u0142abienie libido<\/a>, u kobiet zaburzenia miesi\u0105czkowania;<\/li>\n\n\n\n
- powi\u0119kszenie \u017cy\u0142 powierzchownych na brzuchu (tzw. g\u0142owa meduzy);<\/li>\n\n\n\n
- \u017cylaki prze\u0142yku i \u017co\u0142\u0105dka (widoczne w badaniach endoskopowych);<\/li>\n\n\n\n
- skurcze mi\u0119\u015bni;<\/li>\n\n\n\n
- cz\u0119ste zaka\u017cenia zwi\u0105zane z os\u0142abieniem odporno\u015bci;<\/li>\n\n\n\n
- objawy encefalopatii w\u0105trobowej (np. zaburzenia \u015bwiadomo\u015bci, senno\u015b\u0107, dezorientacja, dr\u017cenie r\u0105k).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Pakiet bada\u0144<\/div>\n Choroby w\u0105troby<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Czujesz dyskomfort w jamie brzusznej po posi\u0142ku lub przewlek\u0142e os\u0142abienie? Sprawd\u017a kondycj\u0119 swojej w\u0105troby i zadbaj o jej prawid\u0142ow\u0105 regeneracj\u0119.<\/div>\n
\n 148 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nDiagnostyka marsko\u015bci w\u0105troby \u2013 jak rozpozna\u0107 chorob\u0119?<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nKiedy pacjent zg\u0142asza si\u0119 do lekarza z objawami, kt\u00f3re mog\u0105 sugerowa\u0107 zaburzenia pracy w\u0105troby, podstawowe post\u0119powanie opiera si\u0119 na wykonaniu bada\u0144 laboratoryjnych<\/strong> (i cz\u0119sto tak\u017ce obrazowych). Dok\u0142adne post\u0119powanie w podejrzeniu marsko\u015bci w\u0105troby wymaga od lekarza przeprowadzenia dok\u0142adnego wywiadu z pacjentem. <\/p>\n\n\n\nPodstawowe testy biochemiczne pozwalaj\u0105 oceni\u0107 funkcjonowanie w\u0105troby i wykry\u0107 ewentualne zaburzenia, nawet je\u015bli choroba przebiega sk\u0105poobjawowo. Ocenia si\u0119 st\u0119\u017cenia aminotransferaz (ALT<\/a>, AST), aktywno\u015b\u0107 fosfatazy zasadowej (ALP<\/a>), st\u0119\u017cenie bilirubiny ca\u0142kowitej i frakcji, poziom albuminy oraz wska\u017anik INR (wsp\u00f3\u0142czynnik czasu krzepni\u0119cia). <\/p>\n\n\n\nJakie wyniki mog\u0105 sk\u0142oni\u0107 lekarza do prowadzenia dalszej diagnostyki <\/strong>w kierunku rozpoznania marsko\u015bci w\u0105troby? <\/p>\n\n\n\n\n- ALT (aminotransferaza alaninowa) \u2013 podwy\u017cszona aktywno\u015b\u0107 wskazuje na uszkodzenie hepatocyt\u00f3w, cho\u0107 jej poziom bywa prawid\u0142owy w zaawansowanej marsko\u015bci.<\/li>\n\n\n\n
- AST<\/a> (aminotransferaza asparaginianowa) \u2013 wzrasta w uszkodzeniach w\u0105troby, szczeg\u00f3lnie spowodowanych alkoholem.<\/li>\n\n\n\n
- ALP (fosfataza zasadowa) i GGTP<\/a> (gamma-glutamylotranspeptydaza) \u2013 wzrost parametr\u00f3w mo\u017ce sugerowa\u0107 obecno\u015b\u0107 cholestazy lub uszkodzenie przewod\u00f3w \u017c\u00f3\u0142ciowych.<\/li>\n\n\n\n
- Bilirubina<\/a> \u2013 jej wzrost (szczeg\u00f3lnie frakcji sprz\u0119\u017conej) pojawia si\u0119 w zaawansowanych stadiach choroby. <\/li>\n\n\n\n
- Albumina<\/a> \u2013 niskie warto\u015bci \u015bwiadcz\u0105 o zaawansowanej niewydolno\u015bci w\u0105troby.<\/li>\n\n\n\n
- INR \u2013 podwy\u017cszenie wskazuje na zaburzenie produkcji czynnik\u00f3w krzepni\u0119cia.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
W morfologii zwraca si\u0119 uwag\u0119 na ma\u0142op\u0142ytkowo\u015b\u0107, leukopeni\u0119 i parametry zwi\u0105zane z niedokrwisto\u015bci\u0105 (konsekwencje nadci\u015bnienia wrotnego lub przewlek\u0142ego stanu zapalnego). Ocenia si\u0119 tak\u017ce parametry metaboliczne (glukoz\u0119, profil lipidowy) oraz poziom \u017celaza i ferrytyny<\/a>. <\/p>\n\n\n\nW przypadku podejrzenia marsko\u015bci w\u0105troby wywo\u0142anej wirusami HBV\/HCV zleca si\u0119 badania serologiczne<\/strong> (HBsAg<\/a>, anty-HCV), a w razie dodatniego wyniku \u2013 testy molekularne<\/strong> (PCR) potwierdzaj\u0105ce aktywn\u0105 replikacj\u0119 wirusa. W diagnostyce chor\u00f3b autoimmunologicznych (m.in. przy autoimmunologicznym zapaleniu w\u0105troby) wykorzystuje si\u0119 autoprzeciwcia\u0142a (ANA, SMA, LKM-1<\/a>). <\/p>\n\n\n\nPodstawowym badaniem obrazowym jest ultrasonografia jamy brzusznej<\/strong> (USG). Umo\u017cliwia ocen\u0119 struktury w\u0105troby, wykrycie nieregularno\u015bci powierzchni narz\u0105du, obecno\u015bci guzk\u00f3w regeneracyjnych, powi\u0119kszenia \u015bledziony i wodobrzusza.<\/p>\n\n\n\n\n- W marsko\u015bci typowo obserwuje si\u0119 zwi\u0119kszon\u0105 ziarnisto\u015b\u0107 i echogeniczno\u015b\u0107, nieregularny zarys narz\u0105du oraz powi\u0119kszenie p\u0142ata ogoniastego.<\/li>\n\n\n\n
- Badanie USG pozwala wykry\u0107 powik\u0142ania \u2013 wodobrzusze, zakrzepic\u0119 \u017cy\u0142y wrotnej, zmiany nowotworowe.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Inne techniki obrazowania (tomografia komputerowa<\/a> lub rezonans magnetyczny) s\u0142u\u017c\u0105 pog\u0142\u0119bieniu diagnostyki przy niejasnym obrazie USG lub podejrzeniu raka w\u0105trobowokom\u00f3rkowego.<\/p>\n\n\n\nKiedy wst\u0119pnie przeprowadzone procedury wskazuj\u0105 na to, \u017ce u pacjenta mog\u0142o doj\u015b\u0107 do rozwoju marsko\u015bci, podejmuje si\u0119 kolejne kroki diagnostyczne. <\/p>\n\n\n\n
Za \u201ez\u0142oty standard\u201d rozpoznania marsko\u015bci w aktualnych algorytmach wci\u0105\u017c uchodzi histopatologiczne badanie bioptatu w\u0105troby (biopsja w\u0105troby).<\/strong> Jej wyniki pozwalaj\u0105 na jednoznaczn\u0105 ocen\u0119 rozleg\u0142o\u015bci i stadium w\u0142\u00f3knienia oraz wykrycie ewentualnych zmian towarzysz\u0105cych. Biopsja niesie jednak ryzyko powik\u0142a\u0144 (krwawienia, zaka\u017cenia, perforacja narz\u0105du), a tak\u017ce problem reprezentatywno\u015bci pobranego wycinka (niewielka pr\u00f3bka mo\u017ce nie odzwierciedla\u0107 ca\u0142o\u015bci zmian).<\/p>\n\n\n\nZ tego wzgl\u0119du biopsj\u0119 wykonuje si\u0119 g\u0142\u00f3wnie w przypadkach niejasnych lub diagnostycznie trudnych, kiedy wyniki bada\u0144 nieinwazyjnych s\u0105 niejednoznaczne albo podejrzewa si\u0119 chorob\u0119 o nietypowym przebiegu. Do praktyki lekarskiej coraz cz\u0119\u015bciej wchodzi wykorzystywanie elastografii<\/strong> w\u0105troby<\/strong> (np. FibroScan). Badanie mierzy sztywno\u015b\u0107 w\u0105troby (wyra\u017can\u0105 w kPa), kt\u00f3ra narasta wraz z post\u0119puj\u0105cym w\u0142\u00f3knieniem \u2013 elastografia w\u0105troby jest nieinwazyjna, szybka i powtarzalna; umo\u017cliwia ocen\u0119 stopnia zaawansowania marsko\u015bci w\u0105troby bez konieczno\u015bci biopsji.<\/p>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nEtapy i klasyfikacja zaawansowania marsko\u015bci<\/h2>\n\n\n\n
Marsko\u015b\u0107 w\u0105troby przebiega w dw\u00f3ch zasadniczych fazach: fazie wyr\u00f3wnanej oraz fazie niewyr\u00f3wnanej (dekompensacji).<\/p>\n\n\n\n
\n- Marsko\u015b\u0107 wyr\u00f3wnana<\/strong> (kompensowana) \u2013 przez d\u0142ugi czas nie wywo\u0142uje objaw\u00f3w. W\u0105troba zachowuje wi\u0119kszo\u015b\u0107 swoich funkcji metabolicznych i detoksykacyjnych. Pacjent nie obserwuje dolegliwo\u015bci, a pierwsze symptomy pojawiaj\u0105 si\u0119 dopiero przy istotnym pogorszeniu funkcji narz\u0105du. W tej fazie ryzyko powik\u0142a\u0144 oraz \u015bmiertelno\u015b\u0107 s\u0105 niskie.<\/li>\n\n\n\n
- Marsko\u015b\u0107 niewyr\u00f3wnana<\/strong> (dekompensowana) \u2013 charakteryzuje si\u0119 pojawieniem objaw\u00f3w niewydolno\u015bci narz\u0105du oraz powa\u017cnych powik\u0142a\u0144. W tej fazie prognoza ulega pogorszeniu, a ryzyko zgonu znacznie wzrasta.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Do oceny stopnia zaawansowania s\u0142u\u017cy kilka skal. Najcz\u0119\u015bciej stosowana to skala Child-Pugh, uwzgl\u0119dniaj\u0105ca poziom bilirubiny, albuminy, czas protrombinowy (INR<\/a>), obecno\u015b\u0107 wodobrzusza oraz encefalopatii.<\/p>\n\n\n\nWynik umo\u017cliwia podzia\u0142 na trzy klasy:<\/p>\n\n\n\n
\n- klasa A \u2013 najmniejsze zaawansowanie, dobre perspektywy leczenia;<\/li>\n\n\n\n
- klasa B \u2013 \u015bredniozaawansowana marsko\u015b\u0107;<\/li>\n\n\n\n
- klasa C \u2013 zaawansowane zmiany, wysokie ryzyko zgonu. <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Drugim wa\u017cnym narz\u0119dziem oceny jest wska\u017anik MELD<\/strong> (Model for End-stage Liver Disease), wyliczany na podstawie parametr\u00f3w laboratoryjnych: kreatyniny<\/a>, INR oraz bilirubiny. Skala pomaga przewidywa\u0107 ryzyko zgonu i jest stosowana m.in. przy kwalifikacji do przeszczepienia w\u0105troby.<\/p>\n\n\n\nEtapy marsko\u015bci ocenia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na podstawie obecno\u015bci powik\u0142a\u0144 \u2013 przej\u015bcie z fazy wyr\u00f3wnanej do niewyr\u00f3wnanej sygnalizuje wyra\u017any wzrost ryzyka powa\u017cnych komplikacji i nierzadko konieczno\u015b\u0107 hospitalizacji.<\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n \n Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Pakiet bada\u0144<\/div>\n Choroby w\u0105troby<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Czujesz dyskomfort w jamie brzusznej po posi\u0142ku lub przewlek\u0142e os\u0142abienie? Sprawd\u017a kondycj\u0119 swojej w\u0105troby i zadbaj o jej prawid\u0142ow\u0105 regeneracj\u0119.<\/div>\n
\n 148 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nPowik\u0142ania marsko\u015bci w\u0105troby<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nNajpowa\u017cniejsze konsekwencje marsko\u015bci pojawiaj\u0105 si\u0119, gdy w\u0105troba traci zdolno\u015b\u0107 do prawid\u0142owego pe\u0142nienia swoich funkcji (stopniowo staje si\u0119 niewydolna). Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich wynika z zaburze\u0144 przep\u0142ywu krwi przez narz\u0105d (nadci\u015bnienie wrotne), uszkodzenia struktury mi\u0105\u017cszu narz\u0105du oraz narastaj\u0105cego niedoboru czynnik\u00f3w produkowanych przez w\u0105trob\u0119.<\/p>\n\n\n\n
W przypadku marsko\u015bci w\u0105troby u pacjent\u00f3w stwierdza si\u0119:<\/p>\n\n\n\n
\n- wodobrzusze<\/strong> \u2013 nagromadzenie p\u0142ynu w jamie brzusznej. Wynika ze wzrostu ci\u015bnienia w uk\u0142adzie wrotnym, spadku st\u0119\u017cenia albumin (hipoalbuminemii) oraz zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej. Efektem tych zmian jest przes\u0105czanie si\u0119 p\u0142ynu do jamy otrzewnej. Stan mo\u017cna sklasyfikowa\u0107 w trzystopniowej skali. U pacjent\u00f3w z ostatniej grupy w jamie brzusznej mo\u017ce gromadzi\u0107 si\u0119 nawet do kilkunastu litr\u00f3w p\u0142yn\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n
- \u017cylaki<\/strong> prze\u0142yku i \u017co\u0142\u0105dka<\/strong> \u2013 wzrost ci\u015bnienia w \u017cyle wrotnej prowadzi do powstawania kr\u0105\u017cenia obocznego \u2013 krew naturalnie omija uszkodzon\u0105 w\u0105trob\u0119 i zaczyna przep\u0142ywa\u0107 przez naczynia prze\u0142yku oraz \u017co\u0142\u0105dka. Powsta\u0142e \u017cylaki maj\u0105 cienkie \u015bciany, s\u0105 podatne na p\u0119kanie. Krwotok z \u017cylak\u00f3w prze\u0142yku stanowi bezpo\u015brednie zagro\u017cenie \u017cycia;<\/li>\n\n\n\n
- encefalopatia w\u0105trobowa<\/strong> \u2013 objawia si\u0119 zaburzeniami neurologicznymi. U pacjent\u00f3w odnotowuje si\u0119 symptomy o r\u00f3\u017cnym nasileniu: od \u0142agodnych zmian nastroju i koncentracji po \u015bpi\u0105czk\u0119. Problemy wynikaj\u0105 z nagromadzenia toksyn (zw\u0142aszcza amoniaku), kt\u00f3rych usuwanie przez niewydoln\u0105 w\u0105trob\u0119 zostaje upo\u015bledzone. Toksyny oddzia\u0142uj\u0105 na ca\u0142y uk\u0142ad nerwowy.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
W marsko\u015bci w\u0105troby wyst\u0119puj\u0105 tak\u017ce inne powik\u0142ania:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- zaburzenia trawienia, zwi\u0119kszone ryzyko niedobor\u00f3w pokarmowych;<\/li>\n\n\n\n
- wi\u0119ksza podatno\u015b\u0107 na zaka\u017cenia (np. bakteryjne zapalenie otrzewnej, infekcje dr\u00f3g moczowych<\/a>, zaka\u017cenia oddechowe);<\/li>\n\n\n\n
- krwawienia i zaburzenia krzepni\u0119cia;<\/li>\n\n\n\n
- zesp\u00f3\u0142 w\u0105trobowo-nerkowy (pogorszenie wydolno\u015bci nerek spowodowane zmianami kr\u0105\u017cenia i zaburzeniami gospodarki wodno-elektrolitowej);<\/li>\n\n\n\n
- zesp\u00f3\u0142 w\u0105trobowo-p\u0142ucny (duszno\u015bci i spadek poziomu nasycenia krwi tlenem wywo\u0142ane poszerzeniem naczy\u0144 p\u0142ucnych i upo\u015bledzeniem wymiany gazowej);<\/li>\n\n\n\n
- rak w\u0105trobowokom\u00f3rkowy (HCC) \u2013 marsko\u015b\u0107, niezale\u017cnie od przyczyny, znacznie zwi\u0119ksza ryzyko rozwoju nowotworu. <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Jak leczy\u0107 marsko\u015b\u0107 w\u0105troby?<\/h2>\n\n\n\n
Spos\u00f3b leczenia marsko\u015bci w\u0105troby zale\u017cy od przyczyny choroby oraz stopnia zaawansowania zmian. Szansa na pe\u0142ne wyleczenie wyst\u0119puje wy\u0142\u0105cznie we wczesnych stadiach zw\u0142\u00f3knienia i jedynie wtedy, gdy mo\u017cliwe jest wyeliminowanie czynnika<\/strong> wywo\u0142uj\u0105cego przewlek\u0142e uszkodzenie narz\u0105du. Na zaawansowanych etapach marsko\u015bci, kiedy dochodzi do dekompensacji funkcji w\u0105troby, proces zw\u0142\u00f3knienia uznaje si\u0119 za nieodwracalny. <\/p>\n\n\n\nLeczenie przyczynowe marsko\u015bci w\u0105troby polega na: <\/p>\n\n\n\n
\n- wdro\u017ceniu nowoczesnego leczenia przeciwwirusowego \u2013 w przypadkach WZW typu B i C (DAA w HCV, analogi nukleozydowe\/nukleotydowe w HBV); <\/li>\n\n\n\n
- redukcji masy cia\u0142a, normalizacji glikemii, leczenie cukrzycy i hipercholesterolemii \u2013 gdy g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 s\u0105 zaburzenia metaboliczne; <\/li>\n\n\n\n
- ca\u0142kowitej abstynencji \u2013 nawet niewielkie ilo\u015bci alkoholu wykluczaj\u0105 skuteczno\u015b\u0107 leczenia, a jego nadu\u017cywanie wci\u0105\u017c stanowi jedn\u0105 z najcz\u0119stszych przyczyn marsko\u015bci; <\/li>\n\n\n\n
- immunosupresji w marsko\u015bci autoimmunologicznej. <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Zar\u00f3wno leczenie objawowe, jak i przyczynowe planuje si\u0119 na podstawie aktualnego stanu pacjenta. W celowanym post\u0119powaniu najwa\u017cniejsze jest ustalenie przyczyny, kt\u00f3ra prowadzi do marsko\u015bci w\u0105troby. <\/p>\n\n\n\n
W przypadkach zaawansowanej dekompensacji funkcji w\u0105troby oraz przy obecno\u015bci powik\u0142a\u0144 niereaguj\u0105cych na leczenie zachowawcze, jedyn\u0105 szans\u0119 na d\u0142ugotrwa\u0142e prze\u017cycie i pe\u0142n\u0105 regeneracj\u0119 funkcji narz\u0105du daje transplantacja w\u0105troby.<\/strong> Kwalifikacja do przeszczepu opiera si\u0119 na punktacji MELD, kt\u00f3ra ocenia zaawansowanie choroby i ryzyko zgonu w ci\u0105gu 3 miesi\u0119cy.<\/p>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nRokowania i jako\u015b\u0107 \u017cycia z marsko\u015bci\u0105 w\u0105troby<\/h2>\n\n\n\n
Marsko\u015b\u0107 w\u0105troby to przewlek\u0142a choroba, kt\u00f3ra prowadzi do post\u0119puj\u0105cej utraty funkcji w\u0105troby. Jest jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych przyczyn zgon\u00f3w u os\u00f3b w \u015brednim wieku w Europie i na \u015bwiecie. Na tempo progresji wp\u0142ywa m.in. dalsza ekspozycja na czynnik uszkadzaj\u0105cy w\u0105trob\u0119 (alkohol, wirusy, leki), p\u0142e\u0107, wiek oraz obecno\u015b\u0107 zespo\u0142u metabolicznego lub zaka\u017cenia HIV. Rokowania szacuje si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od przyczyny<\/strong> i objaw\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n\n- W fazie skompensowanej (bez objaw\u00f3w dekompensacji) mediana prze\u017cycia wynosi oko\u0142o 12 lat.<\/li>\n\n\n\n
- Gdy dochodzi do dekompensacji (pojawienia si\u0119 wodobrzusza, krwawienia z \u017cylak\u00f3w prze\u0142yku, encefalopatii w\u0105trobowej lub \u017c\u00f3\u0142taczki), mediana prze\u017cycia spada do ok. 2 lat. <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Przebieg marsko\u015bci jest nieprzewidywalny \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 chorych przez wiele lat funkcjonuje bezobjawowo, natomiast u innych szybko pojawiaj\u0105 si\u0119 ci\u0119\u017ckie powik\u0142ania. <\/p>\n\n\n\n
\u017bycie os\u00f3b z chorobami w\u0105troby istotnie si\u0119 zmienia, szczeg\u00f3lnie gdy w ich przebiegu wyst\u0119puje niewydolno\u015b\u0107 narz\u0105du. Powik\u0142ania w spos\u00f3b bezpo\u015bredni ograniczaj\u0105 aktywno\u015b\u0107 zawodow\u0105 i spo\u0142eczn\u0105 oraz prowadz\u0105 do izolacji. Poza wcze\u015bniej opisanymi objawami, u cz\u0119\u015bci pacjent\u00f3w marsko\u015b\u0107 w\u0105troby doprowadzi\u0107 mo\u017ce do wyniszczenia (kacheksji) oraz upo\u015bledzenia funkcji mi\u0119\u015bni (sarkopenii). <\/p>\n\n\n\n
Cz\u0119ste hospitalizacje z powodu powik\u0142a\u0144, konieczno\u015b\u0107 restrykcyjnej diety<\/strong>, przyjmowania wielu lek\u00f3w i regularnych kontroli lekarskich powoduj\u0105 du\u017ce obci\u0105\u017cenie psychiczne dla chorego i jego rodziny.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nMarsko\u015b\u0107 w\u0105troby – jak zapobiega\u0107?<\/h2>\n\n\n\n
Ponownie nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce w zapobieganiu marsko\u015bci w\u0105troby najbardziej skuteczne jest wyeliminowanie czynnik\u00f3w,<\/strong> kt\u00f3re prowadz\u0105 do przewlek\u0142ego uszkodzenia narz\u0105du. Najwa\u017cniejsze pozostaj\u0105 zdrowy tryb \u017cycia, kontrola masy cia\u0142a, ograniczenie u\u017cywek oraz profilaktyka zaka\u017ce\u0144 HBV i HCV.<\/p>\n\n\n\nU os\u00f3b nara\u017conych na rozw\u00f3j choroby nale\u017cy zwraca\u0107 uwag\u0119 na systematyczn\u0105 kontrol\u0119 parametr\u00f3w laboratoryjnych oraz unikanie lek\u00f3w i substancji toksycznych dla w\u0105troby. Wczesna diagnostyka wp\u0142ywa na leczenie i rokowania \u2013 odpowiednie post\u0119powanie mo\u017ce zahamowa\u0107 rozw\u00f3j powik\u0142a\u0144 i zachowa\u0107 funkcje narz\u0105du przez wiele lat.<\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n
\n\n\n\n
Z tego artyku\u0142u dowiesz si\u0119:<\/h3>\n\n\n\n\n- Czym jest marsko\u015b\u0107 w\u0105troby?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Najcz\u0119stsze przyczyny marsko\u015bci w\u0105troby<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Objawy marsko\u015bci w\u0105troby<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Diagnostyka marsko\u015bci w\u0105troby \u2013 jak rozpozna\u0107 chorob\u0119?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Etapy i klasyfikacja zaawansowania marsko\u015bci<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Powik\u0142ania marsko\u015bci w\u0105troby<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Jak leczy\u0107 marsko\u015b\u0107 w\u0105troby?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Rokowania i jako\u015b\u0107 \u017cycia z marsko\u015bci\u0105 w\u0105troby<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Marsko\u015b\u0107 w\u0105troby – jak zapobiega\u0107?<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Czym jest marsko\u015b\u0107 w\u0105troby?<\/h2>\n\n\n\n
Marsko\u015b\u0107 w\u0105troby jest chorob\u0105, w kt\u00f3rej stwierdza si\u0119 przewlek\u0142y i stopniowy proces przebudowy struktury tego narz\u0105du. W przebiegu schorzenia dochodzi zast\u0119powania prawid\u0142owej tkanki w\u0105troby przez tkank\u0119 \u0142\u0105czn\u0105 (bliznowat\u0105). Post\u0119puj\u0105ce w\u0142\u00f3knienie mi\u0105\u017cszu w\u0105troby<\/strong> upo\u015bledza funkcje narz\u0105du \u2013 zaburza liczne procesy metaboliczne i detoksykacyjne oraz syntez\u0119 bia\u0142ek i czynnik\u00f3w krzepni\u0119cia.<\/p>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nJak przebiega proces w\u0142\u00f3knienia w\u0105troby?<\/h3>\n\n\n\n
D\u0142ugotrwa\u0142e nara\u017cenie na dzia\u0142anie szkodliwych czynnik\u00f3w prowadzi do uszkodzenia w\u0105troby. W odpowiedzi na nie narz\u0105d uruchamia procesy naprawcze<\/strong> \u2013 zniszczone hepatocyty (kom\u00f3rki w\u0105trobowe) pobudzaj\u0105 kom\u00f3rki gwia\u017adziste w\u0105troby (kom\u00f3rki Ito), kt\u00f3re zaczynaj\u0105 produkowa\u0107 w\u0142\u00f3kna kolagenowe.<\/p>\n\n\n\nProcesy przyczyniaj\u0105 si\u0119 do powstawania pasm tkanki \u0142\u0105cznej. W miar\u0119 narastania w\u0142\u00f3knienia (rozwoju marsko\u015bci w\u0105troby) zdrowe fragmenty narz\u0105du zostaj\u0105 odizolowane przez pasma, a w jego strukturze tworz\u0105 si\u0119 tzw. guzki regeneracyjne<\/strong> \u2013 skupiska hepatocyt\u00f3w otoczone blizn\u0105. Taki uk\u0142ad powoduje zaburzenia czynno\u015bci w\u0105troby i jej uszkodzenia, a przy tym nieprawid\u0142owy przep\u0142yw krwi i rozw\u00f3j nadci\u015bnienia wrotnego (zwi\u0119kszonego ci\u015bnienia w \u017cyle wrotnej).<\/p>\n\n\n\n<\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nUszkodzenie w\u0105troby jest nieodwracalne, a na jego tle rozwijaj\u0105 si\u0119 powa\u017cne zaburzenia i liczne powik\u0142ania. Przy zaawansowanej marsko\u015bci w\u0105troby narz\u0105d przestaje pe\u0142ni\u0107 swoje funkcje, wyst\u0119puje zagro\u017cenie \u017cycia, a pacjent klasyfikowany jest do przeszczepu<\/a>.<\/p>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Pakiet bada\u0144<\/div>\n Choroby w\u0105troby<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Czujesz dyskomfort w jamie brzusznej po posi\u0142ku lub przewlek\u0142e os\u0142abienie? Sprawd\u017a kondycj\u0119 swojej w\u0105troby i zadbaj o jej prawid\u0142ow\u0105 regeneracj\u0119.<\/div>\n
\n 148 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nNajcz\u0119stsze przyczyny marsko\u015bci w\u0105troby<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nMarsko\u015b\u0107 w\u0105troby zazwyczaj jest p\u00f3\u017anym etapem d\u0142ugotrwa\u0142ego uszkodzenia w\u0105troby przez wirusy lub alkohol<\/a>. Bardzo rzadko wyst\u0119puje jako izolowany proces chorobowy (np. pierwotna marsko\u015b\u0107 \u017c\u00f3\u0142ciowa w\u0105troby). Ka\u017cdy przypadek wymaga dok\u0142adnej diagnostyki stanu w\u0105troby w celu poszukiwania konkretnej przyczyny. To bardzo wa\u017cne, poniewa\u017c tylko wyeliminowanie czynnika sprawczego pozwala zahamowa\u0107 dalszy post\u0119p choroby.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nNadu\u017cywanie alkoholu<\/h3>\n\n\n\n
Po spo\u017cyciu ka\u017cdego napoju alkoholowego w ka\u017cdej ilo\u015bci (nie ma r\u00f3\u017cnicy czy jest to kufel piwa, kieliszek wina czy drink na bazie jednego z trunk\u00f3w wysokoprocentowych) przyswojony etanol przechodzi przez z\u0142o\u017cony proces przemian metabolicznych, kt\u00f3ry zachodzi g\u0142\u00f3wnie w hepatocytach. W trakcie tego procesu powstaj\u0105 reaktywne formy tlenu i aldehyd octowy \u2013 toksyczny metabolit wywo\u0142uj\u0105cy stres oksydacyjny <\/strong>i uszkodzenia struktur kom\u00f3rkowych. <\/p>\n\n\n\nZanim dojdzie do procesu w\u0142\u00f3knienia w\u0105troby, aldehyd octowy oraz wolne rodniki inicjuj\u0105 procesy zapalne. Ich nasilenie prowadzi do uszkodze\u0144 b\u0142on kom\u00f3rkowych, organelli i materia\u0142u genetycznego. R\u00f3wnocze\u015bnie nast\u0119puje odk\u0142adanie si\u0119 t\u0142uszcz\u00f3w w hepatocytach. Pocz\u0105tkowo zmiany przebiegaj\u0105 bezobjawowo, jednak utrzymuj\u0105ce si\u0119 nara\u017cenie na etanol b\u0119dzie powodowa\u0107 st\u0142uszczeniowe zapalenie w\u0105troby <\/strong>o pod\u0142o\u017cu alkoholowym. Je\u017celi pacjent pozostanie oboj\u0119tny na pierwsze objawy i nie rozpocznie leczenia choroby, proces zacznie si\u0119 nasila\u0107.<\/p>\n\n\n\nKolejne etapy b\u0119d\u0105 przyczynia\u0107 si\u0119 do uszkodze\u0144 w\u0105troby i rozpocz\u0119cie procesu w\u0142\u00f3knienia. Wskazuje si\u0119 na to, \u017ce szybko\u015b\u0107 progresji zwi\u0105zana jest z osobniczymi predyspozycjami (p\u0142ci\u0105, wiekiem, obecno\u015bci\u0105 innych czynnik\u00f3w ryzyka), ale przede wszystkim z ilo\u015bci\u0105 i cz\u0119stotliwo\u015bci\u0105 spo\u017cywanego alkoholu. Przy tym niedo\u017cywienie (kt\u00f3re nie zawsze objawia si\u0119 niedowag\u0105), niedobory pokarmowe oraz palenie tytoniu, b\u0119d\u0105 dodatkowo nasila\u0107 tempo procesu chorobowego.<\/p>\n\n\n\n
Negatywny wp\u0142yw alkoholu na w\u0105trob\u0119 nie jest uzale\u017cniony od dawki \u2013 nie istnieje bezpieczna ilo\u015b\u0107, kt\u00f3ra nie wywo\u0142a zmian w narz\u0105dzie. Ka\u017cdy kontakt z etanolem stanowi obci\u0105\u017cenie metaboliczne. Kiedy pacjent regularnie pije napoje alkoholowe, realnie nara\u017ca swoje zdrowie na czynniki, kt\u00f3re powoduj\u0105 upo\u015bledzenia funkcji mitochondri\u00f3w, zaburzenie syntezy bia\u0142ek oraz gospodarki t\u0142uszczowej.<\/em><\/p>\n\n\n\nAlkoholowa marsko\u015b\u0107 w\u0105troby to stan, kt\u00f3remu mo\u017cna skutecznie zapobiega\u0107, ca\u0142kowicie ograniczaj\u0105c podstawow\u0105 przyczyn\u0119 choroby \u2013 picie napoj\u00f3w alkoholowych.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nWirusowe zapalenie w\u0105troby typu B i C<\/h3>\n\n\n\n
Przewlek\u0142e zaka\u017cenia wirusem zapalenia w\u0105troby typu B lub C (HBV lub WZW B i HCV<\/a> lub WZW C) stanowi\u0105 jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych przyczyn marsko\u015bci na \u015bwiecie. Do zaka\u017cenia<\/strong> dochodzi przez kontakt z krwi\u0105 lub innymi p\u0142ynami ustrojowymi \u2013 najcz\u0119\u015bciej w wyniku zabieg\u00f3w medycznych, transfuzji krwi, u\u017cywania wsp\u00f3lnych igie\u0142 oraz podczas kontakt\u00f3w seksualnych bez mechanicznego zabezpieczenia (np. bez u\u017cycia prezerwatywy).<\/p>\n\n\n\nWZW B i WZW C nie wywo\u0142uj\u0105 wczesnych objaw\u00f3w. <\/strong>U wi\u0119kszo\u015bci os\u00f3b pierwsze symptomy choroby pojawiaj\u0105 si\u0119 dopiero po wielu latach, kiedy dojdzie ju\u017c do istotnego uszkodzenia w\u0105troby. U cz\u0119\u015bci chorych uk\u0142ad odporno\u015bciowy nie jest w stanie skutecznie wyeliminowa\u0107 wirusa. Taka sytuacja prowadzi do utrzymywania si\u0119 przewlek\u0142ego stanu zapalnego. <\/p>\n\n\n\nCz\u0119sto\u015b\u0107 przechodzenia zaka\u017cenia w posta\u0107 przewlek\u0142\u0105<\/strong> r\u00f3\u017cni si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od typu wirusa i wieku osoby zaka\u017conej. <\/p>\n\n\n\n\n- W przypadku HBV przewlek\u0142e nosicielstwo \u2013 czyli obecno\u015b\u0107 wirusa we krwi przez ponad 6 miesi\u0119cy \u2013 wyst\u0119puje u 5-10% zaka\u017conych doros\u0142ych. Natomiast u noworodk\u00f3w oraz ma\u0142ych dzieci odsetek ten mo\u017ce przekracza\u0107 90%.<\/li>\n\n\n\n
- Zaka\u017cenie HCV u doros\u0142ych prowadzi do przewlek\u0142ego zapalenia w\u0105troby znacznie cz\u0119\u015bciej \u2013 taki przebieg dotyczy nawet 75-80% zaka\u017conych.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Obecno\u015b\u0107 wirusa oraz ci\u0105g\u0142y stan zapalny powoduj\u0105 stopniowe uszkadzanie \u2013 nast\u0119puje (zdefiniowany powy\u017cej) proces w\u0142\u00f3knienia, a pacjent zaczyna odczuwa\u0107 objawy niewydolno\u015bci w\u0105troby. Przewlek\u0142e zaka\u017cenie HBV i HCV stanowi tak\u017ce istotny czynnik ryzyka rozwoju raka w\u0105trobowokom\u00f3rkowego oraz zaburze\u0144 metabolicznych. <\/p>\n\n\n\n
Ryzyko transmisji zaka\u017cenia HBV mo\u017cna ograniczy\u0107 dzi\u0119ki szczepieniom \u2013 szczepionka przeciwko HBV<\/strong> jest skuteczna i bezpieczna. W przypadku zapalenia w\u0105troby typu C szczepionki nie opracowano, dost\u0119pne s\u0105 jednak nowoczesne leki przeciwwirusowe, kt\u00f3re umo\u017cliwiaj\u0105 ca\u0142kowit\u0105 eliminacj\u0119 wirusa.<\/p>\n\n\n\nU chorych z marsko\u015bci\u0105 w\u0105troby wywo\u0142an\u0105 wirusem HBV lub HCV zmiany post\u0119puj\u0105 szybciej, je\u015bli wsp\u00f3\u0142wyst\u0119puj\u0105 z zaka\u017ceniem HIV<\/a>, z chorobami metabolicznymi (np. oty\u0142o\u015bci\u0105<\/a>, cukrzyc\u0105 typu 2<\/a>) lub przy jednoczesnym spo\u017cywaniu alkoholu.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nNiealkoholowe st\u0142uszczenie w\u0105troby (NAFLD)<\/h3>\n\n\n\n
Niealkoholowa st\u0142uszczeniowa choroba w\u0105troby (NAFLD) obejmuje ca\u0142y zesp\u00f3\u0142 zmian metabolicznych, w kt\u00f3rych t\u0142uszcz gromadzi si\u0119 w kom\u00f3rkach buduj\u0105cych mi\u0105\u017csz w\u0105troby. W odr\u00f3\u017cnieniu od choroby alkoholowej NAFLD rozwija si\u0119 bez udzia\u0142u etanolu.<\/p>\n\n\n\n
U os\u00f3b z marsko\u015bci\u0105 w\u0105troby, kt\u00f3ra wynika z niealkoholowego st\u0142uszczenia, najwi\u0119ksz\u0105 rol\u0119 w patogenezie choroby maj\u0105 nadwaga,<\/strong> oty\u0142o\u015b\u0107 trzewna<\/a> (brzuszna), insulinooporno\u015b\u0107, stan przedcukrzycowy lub cukrzyca oraz zaburzenia gospodarki lipidowej (w tym wszystkie sk\u0142adowe zespo\u0142u metabolicznego). <\/p>\n\n\n\nW niekt\u00f3rych publikacjach mo\u017cna przeczyta\u0107, \u017ce na rozw\u00f3j NAFLD wp\u0142ywaj\u0105 tak\u017ce czynniki genetyczne<\/strong> (m.in. polimorfizmy genu PNPLA3). Te jednak rzadko kiedy prowadz\u0105 do rozwoju choroby, je\u015bli nie zostan\u0105 zestawione z nieprawid\u0142owym stylem \u017cycia. <\/p>\n\n\n\nNAFLD dzieli si\u0119 na dwie postaci<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n\n- Pierwsza to proste st\u0142uszczenie w\u0105troby<\/a>, kiedy w kom\u00f3rkach wyst\u0119puje nadmiar lipid\u00f3w bez cech zapalenia.\u00a0<\/li>\n\n\n\n
- Druga posta\u0107 \u2013 niealkoholowe st\u0142uszczeniowe zapalenie w\u0105troby (NASH) \u2013 odznacza si\u0119 obecno\u015bci\u0105 naciek\u00f3w zapalnych, martwic\u0105 kom\u00f3rek i post\u0119puj\u0105cym w\u0142\u00f3knieniem.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Progresja NAFLD do zaawansowanych postaci \u2013 w tym stanu zapalnego i marsko\u015bci w\u0105troby \u2013 zale\u017cy g\u0142\u00f3wnie od obecno\u015bci czynnik\u00f3w ryzyka metabolicznego.<\/p>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nObjawy marsko\u015bci w\u0105troby<\/h2>\n\n\n\n
Marsko\u015b\u0107 w\u0105troby to choroba, kt\u00f3ra charakteryzuje si\u0119 zmiennym nasileniem objaw\u00f3w. Ich wyst\u0119powanie wynika ze stopnia uszkodzenia narz\u0105du.<\/p>\n\n\n\n
W fazie pocz\u0105tkowej: <\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- pacjenci przez d\u0142ugi czas nie zg\u0142aszaj\u0105 \u017cadnych dolegliwo\u015bci, a w wywiadzie (najcz\u0119\u015bciej przeprowadzanym z pacjentem ju\u017c w kolejnych stadiach) mo\u017cna odnotowa\u0107 bardzo sk\u0105pe objawy;<\/li>\n\n\n\n
- pojawia si\u0119 zm\u0119czenie, os\u0142abienie, \u0142atwa m\u0119czliwo\u015b\u0107;<\/li>\n\n\n\n
- chorzy zg\u0142aszaj\u0105 utrat\u0119 apetytu, kt\u00f3ry niekiedy objawia si\u0119 spadkiem masy cia\u0142a; <\/li>\n\n\n\n
- czasami wyst\u0119puje odczuwalny dyskomfort w prawym pod\u017cebrzu i\/lub powi\u0119kszona w\u0105troba. <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Objawy post\u0119puj\u0105cej marsko\u015bci w\u0105troby \u2013 etap choroby, kiedy pacjenci najcz\u0119\u015bciej zg\u0142aszaj\u0105 si\u0119 do lekarza \u2013 obejmuj\u0105: <\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- tward\u0105 w\u0105trob\u0119, wyra\u017anie wyczuwaln\u0105 w badaniu palpacyjnym brzucha (wraz z post\u0119powaniem choroby cz\u0119sto ulega zmniejszeniu);<\/li>\n\n\n\n
- powi\u0119kszenie obwodu brzucha spowodowane wodobrzuszem (objaw, kt\u00f3ry mo\u017ce maskowa\u0107 utrat\u0119 t\u0142uszczowej i mi\u0119\u015bniowej masy cia\u0142a);<\/li>\n\n\n\n
- obrz\u0119ki ko\u0144czyn dolnych;<\/li>\n\n\n\n
- za\u017c\u00f3\u0142cenie sk\u00f3ry i bia\u0142k\u00f3wek oczu (\u017c\u00f3\u0142taczk\u0119<\/a>);<\/li>\n\n\n\n
- pogorszenie stanu od\u017cywienia, zanik mi\u0119\u015bni (widoczne w wynikach analizy sk\u0142adu masy cia\u0142a);<\/li>\n\n\n\n
- \u015bwi\u0105d sk\u00f3ry;<\/li>\n\n\n\n
- rumie\u0144 d\u0142oniowy (zaczerwienienie powierzchni d\u0142oni);<\/li>\n\n\n\n
- paj\u0105czki naczyniowe \u2013 rozszerzone, drobne naczynia na sk\u00f3rze g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci cia\u0142a (charakterystyczne objawy sk\u00f3rne dla przewlek\u0142ych chor\u00f3b w\u0105troby); <\/li>\n\n\n\n
- widoczne, drobne naczynia krwiono\u015bne (zw\u0142aszcza na twarzy);<\/li>\n\n\n\n
- nadmierna pigmentacja sk\u00f3ry;<\/li>\n\n\n\n
- bia\u0142e przebarwienia paznokci<\/a>;<\/li>\n\n\n\n
- krwawienia z nosa i dzi\u0105se\u0142;<\/li>\n\n\n\n
- powi\u0119kszenie \u015bledziony;<\/li>\n\n\n\n
- sk\u0142onno\u015b\u0107 do krwawie\u0144, wybroczyny sk\u00f3rne;<\/li>\n\n\n\n
- zmiany hormonalne \u2013 u m\u0119\u017cczyzn ginekomastia<\/a> (powi\u0119kszenie piersi), os\u0142abienie libido<\/a>, u kobiet zaburzenia miesi\u0105czkowania;<\/li>\n\n\n\n
- powi\u0119kszenie \u017cy\u0142 powierzchownych na brzuchu (tzw. g\u0142owa meduzy);<\/li>\n\n\n\n
- \u017cylaki prze\u0142yku i \u017co\u0142\u0105dka (widoczne w badaniach endoskopowych);<\/li>\n\n\n\n
- skurcze mi\u0119\u015bni;<\/li>\n\n\n\n
- cz\u0119ste zaka\u017cenia zwi\u0105zane z os\u0142abieniem odporno\u015bci;<\/li>\n\n\n\n
- objawy encefalopatii w\u0105trobowej (np. zaburzenia \u015bwiadomo\u015bci, senno\u015b\u0107, dezorientacja, dr\u017cenie r\u0105k).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Pakiet bada\u0144<\/div>\n Choroby w\u0105troby<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Czujesz dyskomfort w jamie brzusznej po posi\u0142ku lub przewlek\u0142e os\u0142abienie? Sprawd\u017a kondycj\u0119 swojej w\u0105troby i zadbaj o jej prawid\u0142ow\u0105 regeneracj\u0119.<\/div>\n
\n 148 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nDiagnostyka marsko\u015bci w\u0105troby \u2013 jak rozpozna\u0107 chorob\u0119?<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nKiedy pacjent zg\u0142asza si\u0119 do lekarza z objawami, kt\u00f3re mog\u0105 sugerowa\u0107 zaburzenia pracy w\u0105troby, podstawowe post\u0119powanie opiera si\u0119 na wykonaniu bada\u0144 laboratoryjnych<\/strong> (i cz\u0119sto tak\u017ce obrazowych). Dok\u0142adne post\u0119powanie w podejrzeniu marsko\u015bci w\u0105troby wymaga od lekarza przeprowadzenia dok\u0142adnego wywiadu z pacjentem. <\/p>\n\n\n\nPodstawowe testy biochemiczne pozwalaj\u0105 oceni\u0107 funkcjonowanie w\u0105troby i wykry\u0107 ewentualne zaburzenia, nawet je\u015bli choroba przebiega sk\u0105poobjawowo. Ocenia si\u0119 st\u0119\u017cenia aminotransferaz (ALT<\/a>, AST), aktywno\u015b\u0107 fosfatazy zasadowej (ALP<\/a>), st\u0119\u017cenie bilirubiny ca\u0142kowitej i frakcji, poziom albuminy oraz wska\u017anik INR (wsp\u00f3\u0142czynnik czasu krzepni\u0119cia). <\/p>\n\n\n\nJakie wyniki mog\u0105 sk\u0142oni\u0107 lekarza do prowadzenia dalszej diagnostyki <\/strong>w kierunku rozpoznania marsko\u015bci w\u0105troby? <\/p>\n\n\n\n\n- ALT (aminotransferaza alaninowa) \u2013 podwy\u017cszona aktywno\u015b\u0107 wskazuje na uszkodzenie hepatocyt\u00f3w, cho\u0107 jej poziom bywa prawid\u0142owy w zaawansowanej marsko\u015bci.<\/li>\n\n\n\n
- AST<\/a> (aminotransferaza asparaginianowa) \u2013 wzrasta w uszkodzeniach w\u0105troby, szczeg\u00f3lnie spowodowanych alkoholem.<\/li>\n\n\n\n
- ALP (fosfataza zasadowa) i GGTP<\/a> (gamma-glutamylotranspeptydaza) \u2013 wzrost parametr\u00f3w mo\u017ce sugerowa\u0107 obecno\u015b\u0107 cholestazy lub uszkodzenie przewod\u00f3w \u017c\u00f3\u0142ciowych.<\/li>\n\n\n\n
- Bilirubina<\/a> \u2013 jej wzrost (szczeg\u00f3lnie frakcji sprz\u0119\u017conej) pojawia si\u0119 w zaawansowanych stadiach choroby. <\/li>\n\n\n\n
- Albumina<\/a> \u2013 niskie warto\u015bci \u015bwiadcz\u0105 o zaawansowanej niewydolno\u015bci w\u0105troby.<\/li>\n\n\n\n
- INR \u2013 podwy\u017cszenie wskazuje na zaburzenie produkcji czynnik\u00f3w krzepni\u0119cia.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
W morfologii zwraca si\u0119 uwag\u0119 na ma\u0142op\u0142ytkowo\u015b\u0107, leukopeni\u0119 i parametry zwi\u0105zane z niedokrwisto\u015bci\u0105 (konsekwencje nadci\u015bnienia wrotnego lub przewlek\u0142ego stanu zapalnego). Ocenia si\u0119 tak\u017ce parametry metaboliczne (glukoz\u0119, profil lipidowy) oraz poziom \u017celaza i ferrytyny<\/a>. <\/p>\n\n\n\nW przypadku podejrzenia marsko\u015bci w\u0105troby wywo\u0142anej wirusami HBV\/HCV zleca si\u0119 badania serologiczne<\/strong> (HBsAg<\/a>, anty-HCV), a w razie dodatniego wyniku \u2013 testy molekularne<\/strong> (PCR) potwierdzaj\u0105ce aktywn\u0105 replikacj\u0119 wirusa. W diagnostyce chor\u00f3b autoimmunologicznych (m.in. przy autoimmunologicznym zapaleniu w\u0105troby) wykorzystuje si\u0119 autoprzeciwcia\u0142a (ANA, SMA, LKM-1<\/a>). <\/p>\n\n\n\nPodstawowym badaniem obrazowym jest ultrasonografia jamy brzusznej<\/strong> (USG). Umo\u017cliwia ocen\u0119 struktury w\u0105troby, wykrycie nieregularno\u015bci powierzchni narz\u0105du, obecno\u015bci guzk\u00f3w regeneracyjnych, powi\u0119kszenia \u015bledziony i wodobrzusza.<\/p>\n\n\n\n\n- W marsko\u015bci typowo obserwuje si\u0119 zwi\u0119kszon\u0105 ziarnisto\u015b\u0107 i echogeniczno\u015b\u0107, nieregularny zarys narz\u0105du oraz powi\u0119kszenie p\u0142ata ogoniastego.<\/li>\n\n\n\n
- Badanie USG pozwala wykry\u0107 powik\u0142ania \u2013 wodobrzusze, zakrzepic\u0119 \u017cy\u0142y wrotnej, zmiany nowotworowe.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Inne techniki obrazowania (tomografia komputerowa<\/a> lub rezonans magnetyczny) s\u0142u\u017c\u0105 pog\u0142\u0119bieniu diagnostyki przy niejasnym obrazie USG lub podejrzeniu raka w\u0105trobowokom\u00f3rkowego.<\/p>\n\n\n\nKiedy wst\u0119pnie przeprowadzone procedury wskazuj\u0105 na to, \u017ce u pacjenta mog\u0142o doj\u015b\u0107 do rozwoju marsko\u015bci, podejmuje si\u0119 kolejne kroki diagnostyczne. <\/p>\n\n\n\n
Za \u201ez\u0142oty standard\u201d rozpoznania marsko\u015bci w aktualnych algorytmach wci\u0105\u017c uchodzi histopatologiczne badanie bioptatu w\u0105troby (biopsja w\u0105troby).<\/strong> Jej wyniki pozwalaj\u0105 na jednoznaczn\u0105 ocen\u0119 rozleg\u0142o\u015bci i stadium w\u0142\u00f3knienia oraz wykrycie ewentualnych zmian towarzysz\u0105cych. Biopsja niesie jednak ryzyko powik\u0142a\u0144 (krwawienia, zaka\u017cenia, perforacja narz\u0105du), a tak\u017ce problem reprezentatywno\u015bci pobranego wycinka (niewielka pr\u00f3bka mo\u017ce nie odzwierciedla\u0107 ca\u0142o\u015bci zmian).<\/p>\n\n\n\nZ tego wzgl\u0119du biopsj\u0119 wykonuje si\u0119 g\u0142\u00f3wnie w przypadkach niejasnych lub diagnostycznie trudnych, kiedy wyniki bada\u0144 nieinwazyjnych s\u0105 niejednoznaczne albo podejrzewa si\u0119 chorob\u0119 o nietypowym przebiegu. Do praktyki lekarskiej coraz cz\u0119\u015bciej wchodzi wykorzystywanie elastografii<\/strong> w\u0105troby<\/strong> (np. FibroScan). Badanie mierzy sztywno\u015b\u0107 w\u0105troby (wyra\u017can\u0105 w kPa), kt\u00f3ra narasta wraz z post\u0119puj\u0105cym w\u0142\u00f3knieniem \u2013 elastografia w\u0105troby jest nieinwazyjna, szybka i powtarzalna; umo\u017cliwia ocen\u0119 stopnia zaawansowania marsko\u015bci w\u0105troby bez konieczno\u015bci biopsji.<\/p>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nEtapy i klasyfikacja zaawansowania marsko\u015bci<\/h2>\n\n\n\n
Marsko\u015b\u0107 w\u0105troby przebiega w dw\u00f3ch zasadniczych fazach: fazie wyr\u00f3wnanej oraz fazie niewyr\u00f3wnanej (dekompensacji).<\/p>\n\n\n\n
\n- Marsko\u015b\u0107 wyr\u00f3wnana<\/strong> (kompensowana) \u2013 przez d\u0142ugi czas nie wywo\u0142uje objaw\u00f3w. W\u0105troba zachowuje wi\u0119kszo\u015b\u0107 swoich funkcji metabolicznych i detoksykacyjnych. Pacjent nie obserwuje dolegliwo\u015bci, a pierwsze symptomy pojawiaj\u0105 si\u0119 dopiero przy istotnym pogorszeniu funkcji narz\u0105du. W tej fazie ryzyko powik\u0142a\u0144 oraz \u015bmiertelno\u015b\u0107 s\u0105 niskie.<\/li>\n\n\n\n
- Marsko\u015b\u0107 niewyr\u00f3wnana<\/strong> (dekompensowana) \u2013 charakteryzuje si\u0119 pojawieniem objaw\u00f3w niewydolno\u015bci narz\u0105du oraz powa\u017cnych powik\u0142a\u0144. W tej fazie prognoza ulega pogorszeniu, a ryzyko zgonu znacznie wzrasta.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Do oceny stopnia zaawansowania s\u0142u\u017cy kilka skal. Najcz\u0119\u015bciej stosowana to skala Child-Pugh, uwzgl\u0119dniaj\u0105ca poziom bilirubiny, albuminy, czas protrombinowy (INR<\/a>), obecno\u015b\u0107 wodobrzusza oraz encefalopatii.<\/p>\n\n\n\nWynik umo\u017cliwia podzia\u0142 na trzy klasy:<\/p>\n\n\n\n
\n- klasa A \u2013 najmniejsze zaawansowanie, dobre perspektywy leczenia;<\/li>\n\n\n\n
- klasa B \u2013 \u015bredniozaawansowana marsko\u015b\u0107;<\/li>\n\n\n\n
- klasa C \u2013 zaawansowane zmiany, wysokie ryzyko zgonu. <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Drugim wa\u017cnym narz\u0119dziem oceny jest wska\u017anik MELD<\/strong> (Model for End-stage Liver Disease), wyliczany na podstawie parametr\u00f3w laboratoryjnych: kreatyniny<\/a>, INR oraz bilirubiny. Skala pomaga przewidywa\u0107 ryzyko zgonu i jest stosowana m.in. przy kwalifikacji do przeszczepienia w\u0105troby.<\/p>\n\n\n\nEtapy marsko\u015bci ocenia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na podstawie obecno\u015bci powik\u0142a\u0144 \u2013 przej\u015bcie z fazy wyr\u00f3wnanej do niewyr\u00f3wnanej sygnalizuje wyra\u017any wzrost ryzyka powa\u017cnych komplikacji i nierzadko konieczno\u015b\u0107 hospitalizacji.<\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n \n Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Pakiet bada\u0144<\/div>\n Choroby w\u0105troby<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Czujesz dyskomfort w jamie brzusznej po posi\u0142ku lub przewlek\u0142e os\u0142abienie? Sprawd\u017a kondycj\u0119 swojej w\u0105troby i zadbaj o jej prawid\u0142ow\u0105 regeneracj\u0119.<\/div>\n
\n 148 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nPowik\u0142ania marsko\u015bci w\u0105troby<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nNajpowa\u017cniejsze konsekwencje marsko\u015bci pojawiaj\u0105 si\u0119, gdy w\u0105troba traci zdolno\u015b\u0107 do prawid\u0142owego pe\u0142nienia swoich funkcji (stopniowo staje si\u0119 niewydolna). Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich wynika z zaburze\u0144 przep\u0142ywu krwi przez narz\u0105d (nadci\u015bnienie wrotne), uszkodzenia struktury mi\u0105\u017cszu narz\u0105du oraz narastaj\u0105cego niedoboru czynnik\u00f3w produkowanych przez w\u0105trob\u0119.<\/p>\n\n\n\n
W przypadku marsko\u015bci w\u0105troby u pacjent\u00f3w stwierdza si\u0119:<\/p>\n\n\n\n
\n- wodobrzusze<\/strong> \u2013 nagromadzenie p\u0142ynu w jamie brzusznej. Wynika ze wzrostu ci\u015bnienia w uk\u0142adzie wrotnym, spadku st\u0119\u017cenia albumin (hipoalbuminemii) oraz zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej. Efektem tych zmian jest przes\u0105czanie si\u0119 p\u0142ynu do jamy otrzewnej. Stan mo\u017cna sklasyfikowa\u0107 w trzystopniowej skali. U pacjent\u00f3w z ostatniej grupy w jamie brzusznej mo\u017ce gromadzi\u0107 si\u0119 nawet do kilkunastu litr\u00f3w p\u0142yn\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n
- \u017cylaki<\/strong> prze\u0142yku i \u017co\u0142\u0105dka<\/strong> \u2013 wzrost ci\u015bnienia w \u017cyle wrotnej prowadzi do powstawania kr\u0105\u017cenia obocznego \u2013 krew naturalnie omija uszkodzon\u0105 w\u0105trob\u0119 i zaczyna przep\u0142ywa\u0107 przez naczynia prze\u0142yku oraz \u017co\u0142\u0105dka. Powsta\u0142e \u017cylaki maj\u0105 cienkie \u015bciany, s\u0105 podatne na p\u0119kanie. Krwotok z \u017cylak\u00f3w prze\u0142yku stanowi bezpo\u015brednie zagro\u017cenie \u017cycia;<\/li>\n\n\n\n
- encefalopatia w\u0105trobowa<\/strong> \u2013 objawia si\u0119 zaburzeniami neurologicznymi. U pacjent\u00f3w odnotowuje si\u0119 symptomy o r\u00f3\u017cnym nasileniu: od \u0142agodnych zmian nastroju i koncentracji po \u015bpi\u0105czk\u0119. Problemy wynikaj\u0105 z nagromadzenia toksyn (zw\u0142aszcza amoniaku), kt\u00f3rych usuwanie przez niewydoln\u0105 w\u0105trob\u0119 zostaje upo\u015bledzone. Toksyny oddzia\u0142uj\u0105 na ca\u0142y uk\u0142ad nerwowy.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
W marsko\u015bci w\u0105troby wyst\u0119puj\u0105 tak\u017ce inne powik\u0142ania:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- zaburzenia trawienia, zwi\u0119kszone ryzyko niedobor\u00f3w pokarmowych;<\/li>\n\n\n\n
- wi\u0119ksza podatno\u015b\u0107 na zaka\u017cenia (np. bakteryjne zapalenie otrzewnej, infekcje dr\u00f3g moczowych<\/a>, zaka\u017cenia oddechowe);<\/li>\n\n\n\n
- krwawienia i zaburzenia krzepni\u0119cia;<\/li>\n\n\n\n
- zesp\u00f3\u0142 w\u0105trobowo-nerkowy (pogorszenie wydolno\u015bci nerek spowodowane zmianami kr\u0105\u017cenia i zaburzeniami gospodarki wodno-elektrolitowej);<\/li>\n\n\n\n
- zesp\u00f3\u0142 w\u0105trobowo-p\u0142ucny (duszno\u015bci i spadek poziomu nasycenia krwi tlenem wywo\u0142ane poszerzeniem naczy\u0144 p\u0142ucnych i upo\u015bledzeniem wymiany gazowej);<\/li>\n\n\n\n
- rak w\u0105trobowokom\u00f3rkowy (HCC) \u2013 marsko\u015b\u0107, niezale\u017cnie od przyczyny, znacznie zwi\u0119ksza ryzyko rozwoju nowotworu. <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Jak leczy\u0107 marsko\u015b\u0107 w\u0105troby?<\/h2>\n\n\n\n
Spos\u00f3b leczenia marsko\u015bci w\u0105troby zale\u017cy od przyczyny choroby oraz stopnia zaawansowania zmian. Szansa na pe\u0142ne wyleczenie wyst\u0119puje wy\u0142\u0105cznie we wczesnych stadiach zw\u0142\u00f3knienia i jedynie wtedy, gdy mo\u017cliwe jest wyeliminowanie czynnika<\/strong> wywo\u0142uj\u0105cego przewlek\u0142e uszkodzenie narz\u0105du. Na zaawansowanych etapach marsko\u015bci, kiedy dochodzi do dekompensacji funkcji w\u0105troby, proces zw\u0142\u00f3knienia uznaje si\u0119 za nieodwracalny. <\/p>\n\n\n\nLeczenie przyczynowe marsko\u015bci w\u0105troby polega na: <\/p>\n\n\n\n
\n- wdro\u017ceniu nowoczesnego leczenia przeciwwirusowego \u2013 w przypadkach WZW typu B i C (DAA w HCV, analogi nukleozydowe\/nukleotydowe w HBV); <\/li>\n\n\n\n
- redukcji masy cia\u0142a, normalizacji glikemii, leczenie cukrzycy i hipercholesterolemii \u2013 gdy g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 s\u0105 zaburzenia metaboliczne; <\/li>\n\n\n\n
- ca\u0142kowitej abstynencji \u2013 nawet niewielkie ilo\u015bci alkoholu wykluczaj\u0105 skuteczno\u015b\u0107 leczenia, a jego nadu\u017cywanie wci\u0105\u017c stanowi jedn\u0105 z najcz\u0119stszych przyczyn marsko\u015bci; <\/li>\n\n\n\n
- immunosupresji w marsko\u015bci autoimmunologicznej. <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Zar\u00f3wno leczenie objawowe, jak i przyczynowe planuje si\u0119 na podstawie aktualnego stanu pacjenta. W celowanym post\u0119powaniu najwa\u017cniejsze jest ustalenie przyczyny, kt\u00f3ra prowadzi do marsko\u015bci w\u0105troby. <\/p>\n\n\n\n
W przypadkach zaawansowanej dekompensacji funkcji w\u0105troby oraz przy obecno\u015bci powik\u0142a\u0144 niereaguj\u0105cych na leczenie zachowawcze, jedyn\u0105 szans\u0119 na d\u0142ugotrwa\u0142e prze\u017cycie i pe\u0142n\u0105 regeneracj\u0119 funkcji narz\u0105du daje transplantacja w\u0105troby.<\/strong> Kwalifikacja do przeszczepu opiera si\u0119 na punktacji MELD, kt\u00f3ra ocenia zaawansowanie choroby i ryzyko zgonu w ci\u0105gu 3 miesi\u0119cy.<\/p>\n\n\n\n<\/a><\/figure>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nRokowania i jako\u015b\u0107 \u017cycia z marsko\u015bci\u0105 w\u0105troby<\/h2>\n\n\n\n
Marsko\u015b\u0107 w\u0105troby to przewlek\u0142a choroba, kt\u00f3ra prowadzi do post\u0119puj\u0105cej utraty funkcji w\u0105troby. Jest jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych przyczyn zgon\u00f3w u os\u00f3b w \u015brednim wieku w Europie i na \u015bwiecie. Na tempo progresji wp\u0142ywa m.in. dalsza ekspozycja na czynnik uszkadzaj\u0105cy w\u0105trob\u0119 (alkohol, wirusy, leki), p\u0142e\u0107, wiek oraz obecno\u015b\u0107 zespo\u0142u metabolicznego lub zaka\u017cenia HIV. Rokowania szacuje si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od przyczyny<\/strong> i objaw\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n\n- W fazie skompensowanej (bez objaw\u00f3w dekompensacji) mediana prze\u017cycia wynosi oko\u0142o 12 lat.<\/li>\n\n\n\n
- Gdy dochodzi do dekompensacji (pojawienia si\u0119 wodobrzusza, krwawienia z \u017cylak\u00f3w prze\u0142yku, encefalopatii w\u0105trobowej lub \u017c\u00f3\u0142taczki), mediana prze\u017cycia spada do ok. 2 lat. <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Przebieg marsko\u015bci jest nieprzewidywalny \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 chorych przez wiele lat funkcjonuje bezobjawowo, natomiast u innych szybko pojawiaj\u0105 si\u0119 ci\u0119\u017ckie powik\u0142ania. <\/p>\n\n\n\n
\u017bycie os\u00f3b z chorobami w\u0105troby istotnie si\u0119 zmienia, szczeg\u00f3lnie gdy w ich przebiegu wyst\u0119puje niewydolno\u015b\u0107 narz\u0105du. Powik\u0142ania w spos\u00f3b bezpo\u015bredni ograniczaj\u0105 aktywno\u015b\u0107 zawodow\u0105 i spo\u0142eczn\u0105 oraz prowadz\u0105 do izolacji. Poza wcze\u015bniej opisanymi objawami, u cz\u0119\u015bci pacjent\u00f3w marsko\u015b\u0107 w\u0105troby doprowadzi\u0107 mo\u017ce do wyniszczenia (kacheksji) oraz upo\u015bledzenia funkcji mi\u0119\u015bni (sarkopenii). <\/p>\n\n\n\n
Cz\u0119ste hospitalizacje z powodu powik\u0142a\u0144, konieczno\u015b\u0107 restrykcyjnej diety<\/strong>, przyjmowania wielu lek\u00f3w i regularnych kontroli lekarskich powoduj\u0105 du\u017ce obci\u0105\u017cenie psychiczne dla chorego i jego rodziny.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nMarsko\u015b\u0107 w\u0105troby – jak zapobiega\u0107?<\/h2>\n\n\n\n
Ponownie nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce w zapobieganiu marsko\u015bci w\u0105troby najbardziej skuteczne jest wyeliminowanie czynnik\u00f3w,<\/strong> kt\u00f3re prowadz\u0105 do przewlek\u0142ego uszkodzenia narz\u0105du. Najwa\u017cniejsze pozostaj\u0105 zdrowy tryb \u017cycia, kontrola masy cia\u0142a, ograniczenie u\u017cywek oraz profilaktyka zaka\u017ce\u0144 HBV i HCV.<\/p>\n\n\n\nU os\u00f3b nara\u017conych na rozw\u00f3j choroby nale\u017cy zwraca\u0107 uwag\u0119 na systematyczn\u0105 kontrol\u0119 parametr\u00f3w laboratoryjnych oraz unikanie lek\u00f3w i substancji toksycznych dla w\u0105troby. Wczesna diagnostyka wp\u0142ywa na leczenie i rokowania \u2013 odpowiednie post\u0119powanie mo\u017ce zahamowa\u0107 rozw\u00f3j powik\u0142a\u0144 i zachowa\u0107 funkcje narz\u0105du przez wiele lat.<\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n
Czym jest marsko\u015b\u0107 w\u0105troby?<\/h2>\n\n\n\n
Marsko\u015b\u0107 w\u0105troby jest chorob\u0105, w kt\u00f3rej stwierdza si\u0119 przewlek\u0142y i stopniowy proces przebudowy struktury tego narz\u0105du. W przebiegu schorzenia dochodzi zast\u0119powania prawid\u0142owej tkanki w\u0105troby przez tkank\u0119 \u0142\u0105czn\u0105 (bliznowat\u0105). Post\u0119puj\u0105ce w\u0142\u00f3knienie mi\u0105\u017cszu w\u0105troby<\/strong> upo\u015bledza funkcje narz\u0105du \u2013 zaburza liczne procesy metaboliczne i detoksykacyjne oraz syntez\u0119 bia\u0142ek i czynnik\u00f3w krzepni\u0119cia.<\/p>\n\n\n\n D\u0142ugotrwa\u0142e nara\u017cenie na dzia\u0142anie szkodliwych czynnik\u00f3w prowadzi do uszkodzenia w\u0105troby. W odpowiedzi na nie narz\u0105d uruchamia procesy naprawcze<\/strong> \u2013 zniszczone hepatocyty (kom\u00f3rki w\u0105trobowe) pobudzaj\u0105 kom\u00f3rki gwia\u017adziste w\u0105troby (kom\u00f3rki Ito), kt\u00f3re zaczynaj\u0105 produkowa\u0107 w\u0142\u00f3kna kolagenowe.<\/p>\n\n\n\n Procesy przyczyniaj\u0105 si\u0119 do powstawania pasm tkanki \u0142\u0105cznej. W miar\u0119 narastania w\u0142\u00f3knienia (rozwoju marsko\u015bci w\u0105troby) zdrowe fragmenty narz\u0105du zostaj\u0105 odizolowane przez pasma, a w jego strukturze tworz\u0105 si\u0119 tzw. guzki regeneracyjne<\/strong> \u2013 skupiska hepatocyt\u00f3w otoczone blizn\u0105. Taki uk\u0142ad powoduje zaburzenia czynno\u015bci w\u0105troby i jej uszkodzenia, a przy tym nieprawid\u0142owy przep\u0142yw krwi i rozw\u00f3j nadci\u015bnienia wrotnego (zwi\u0119kszonego ci\u015bnienia w \u017cyle wrotnej).<\/p>\n\n\n Uszkodzenie w\u0105troby jest nieodwracalne, a na jego tle rozwijaj\u0105 si\u0119 powa\u017cne zaburzenia i liczne powik\u0142ania. Przy zaawansowanej marsko\u015bci w\u0105troby narz\u0105d przestaje pe\u0142ni\u0107 swoje funkcje, wyst\u0119puje zagro\u017cenie \u017cycia, a pacjent klasyfikowany jest do przeszczepu<\/a>.<\/p>\n\n\n <\/div>\n Marsko\u015b\u0107 w\u0105troby zazwyczaj jest p\u00f3\u017anym etapem d\u0142ugotrwa\u0142ego uszkodzenia w\u0105troby przez wirusy lub alkohol<\/a>. Bardzo rzadko wyst\u0119puje jako izolowany proces chorobowy (np. pierwotna marsko\u015b\u0107 \u017c\u00f3\u0142ciowa w\u0105troby). Ka\u017cdy przypadek wymaga dok\u0142adnej diagnostyki stanu w\u0105troby w celu poszukiwania konkretnej przyczyny. To bardzo wa\u017cne, poniewa\u017c tylko wyeliminowanie czynnika sprawczego pozwala zahamowa\u0107 dalszy post\u0119p choroby.<\/p>\n\n\n\n Po spo\u017cyciu ka\u017cdego napoju alkoholowego w ka\u017cdej ilo\u015bci (nie ma r\u00f3\u017cnicy czy jest to kufel piwa, kieliszek wina czy drink na bazie jednego z trunk\u00f3w wysokoprocentowych) przyswojony etanol przechodzi przez z\u0142o\u017cony proces przemian metabolicznych, kt\u00f3ry zachodzi g\u0142\u00f3wnie w hepatocytach. W trakcie tego procesu powstaj\u0105 reaktywne formy tlenu i aldehyd octowy \u2013 toksyczny metabolit wywo\u0142uj\u0105cy stres oksydacyjny <\/strong>i uszkodzenia struktur kom\u00f3rkowych. <\/p>\n\n\n\n Zanim dojdzie do procesu w\u0142\u00f3knienia w\u0105troby, aldehyd octowy oraz wolne rodniki inicjuj\u0105 procesy zapalne. Ich nasilenie prowadzi do uszkodze\u0144 b\u0142on kom\u00f3rkowych, organelli i materia\u0142u genetycznego. R\u00f3wnocze\u015bnie nast\u0119puje odk\u0142adanie si\u0119 t\u0142uszcz\u00f3w w hepatocytach. Pocz\u0105tkowo zmiany przebiegaj\u0105 bezobjawowo, jednak utrzymuj\u0105ce si\u0119 nara\u017cenie na etanol b\u0119dzie powodowa\u0107 st\u0142uszczeniowe zapalenie w\u0105troby <\/strong>o pod\u0142o\u017cu alkoholowym. Je\u017celi pacjent pozostanie oboj\u0119tny na pierwsze objawy i nie rozpocznie leczenia choroby, proces zacznie si\u0119 nasila\u0107.<\/p>\n\n\n\n Kolejne etapy b\u0119d\u0105 przyczynia\u0107 si\u0119 do uszkodze\u0144 w\u0105troby i rozpocz\u0119cie procesu w\u0142\u00f3knienia. Wskazuje si\u0119 na to, \u017ce szybko\u015b\u0107 progresji zwi\u0105zana jest z osobniczymi predyspozycjami (p\u0142ci\u0105, wiekiem, obecno\u015bci\u0105 innych czynnik\u00f3w ryzyka), ale przede wszystkim z ilo\u015bci\u0105 i cz\u0119stotliwo\u015bci\u0105 spo\u017cywanego alkoholu. Przy tym niedo\u017cywienie (kt\u00f3re nie zawsze objawia si\u0119 niedowag\u0105), niedobory pokarmowe oraz palenie tytoniu, b\u0119d\u0105 dodatkowo nasila\u0107 tempo procesu chorobowego.<\/p>\n\n\n\n Negatywny wp\u0142yw alkoholu na w\u0105trob\u0119 nie jest uzale\u017cniony od dawki \u2013 nie istnieje bezpieczna ilo\u015b\u0107, kt\u00f3ra nie wywo\u0142a zmian w narz\u0105dzie. Ka\u017cdy kontakt z etanolem stanowi obci\u0105\u017cenie metaboliczne. Kiedy pacjent regularnie pije napoje alkoholowe, realnie nara\u017ca swoje zdrowie na czynniki, kt\u00f3re powoduj\u0105 upo\u015bledzenia funkcji mitochondri\u00f3w, zaburzenie syntezy bia\u0142ek oraz gospodarki t\u0142uszczowej.<\/em><\/p>\n\n\n\n Alkoholowa marsko\u015b\u0107 w\u0105troby to stan, kt\u00f3remu mo\u017cna skutecznie zapobiega\u0107, ca\u0142kowicie ograniczaj\u0105c podstawow\u0105 przyczyn\u0119 choroby \u2013 picie napoj\u00f3w alkoholowych.<\/p>\n\n\n\n Przewlek\u0142e zaka\u017cenia wirusem zapalenia w\u0105troby typu B lub C (HBV lub WZW B i HCV<\/a> lub WZW C) stanowi\u0105 jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych przyczyn marsko\u015bci na \u015bwiecie. Do zaka\u017cenia<\/strong> dochodzi przez kontakt z krwi\u0105 lub innymi p\u0142ynami ustrojowymi \u2013 najcz\u0119\u015bciej w wyniku zabieg\u00f3w medycznych, transfuzji krwi, u\u017cywania wsp\u00f3lnych igie\u0142 oraz podczas kontakt\u00f3w seksualnych bez mechanicznego zabezpieczenia (np. bez u\u017cycia prezerwatywy).<\/p>\n\n\n\n WZW B i WZW C nie wywo\u0142uj\u0105 wczesnych objaw\u00f3w. <\/strong>U wi\u0119kszo\u015bci os\u00f3b pierwsze symptomy choroby pojawiaj\u0105 si\u0119 dopiero po wielu latach, kiedy dojdzie ju\u017c do istotnego uszkodzenia w\u0105troby. U cz\u0119\u015bci chorych uk\u0142ad odporno\u015bciowy nie jest w stanie skutecznie wyeliminowa\u0107 wirusa. Taka sytuacja prowadzi do utrzymywania si\u0119 przewlek\u0142ego stanu zapalnego. <\/p>\n\n\n\n Cz\u0119sto\u015b\u0107 przechodzenia zaka\u017cenia w posta\u0107 przewlek\u0142\u0105<\/strong> r\u00f3\u017cni si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od typu wirusa i wieku osoby zaka\u017conej. <\/p>\n\n\n\n Obecno\u015b\u0107 wirusa oraz ci\u0105g\u0142y stan zapalny powoduj\u0105 stopniowe uszkadzanie \u2013 nast\u0119puje (zdefiniowany powy\u017cej) proces w\u0142\u00f3knienia, a pacjent zaczyna odczuwa\u0107 objawy niewydolno\u015bci w\u0105troby. Przewlek\u0142e zaka\u017cenie HBV i HCV stanowi tak\u017ce istotny czynnik ryzyka rozwoju raka w\u0105trobowokom\u00f3rkowego oraz zaburze\u0144 metabolicznych. <\/p>\n\n\n\n Ryzyko transmisji zaka\u017cenia HBV mo\u017cna ograniczy\u0107 dzi\u0119ki szczepieniom \u2013 szczepionka przeciwko HBV<\/strong> jest skuteczna i bezpieczna. W przypadku zapalenia w\u0105troby typu C szczepionki nie opracowano, dost\u0119pne s\u0105 jednak nowoczesne leki przeciwwirusowe, kt\u00f3re umo\u017cliwiaj\u0105 ca\u0142kowit\u0105 eliminacj\u0119 wirusa.<\/p>\n\n\n\n U chorych z marsko\u015bci\u0105 w\u0105troby wywo\u0142an\u0105 wirusem HBV lub HCV zmiany post\u0119puj\u0105 szybciej, je\u015bli wsp\u00f3\u0142wyst\u0119puj\u0105 z zaka\u017ceniem HIV<\/a>, z chorobami metabolicznymi (np. oty\u0142o\u015bci\u0105<\/a>, cukrzyc\u0105 typu 2<\/a>) lub przy jednoczesnym spo\u017cywaniu alkoholu.<\/p>\n\n\n\n Niealkoholowa st\u0142uszczeniowa choroba w\u0105troby (NAFLD) obejmuje ca\u0142y zesp\u00f3\u0142 zmian metabolicznych, w kt\u00f3rych t\u0142uszcz gromadzi si\u0119 w kom\u00f3rkach buduj\u0105cych mi\u0105\u017csz w\u0105troby. W odr\u00f3\u017cnieniu od choroby alkoholowej NAFLD rozwija si\u0119 bez udzia\u0142u etanolu.<\/p>\n\n\n\n U os\u00f3b z marsko\u015bci\u0105 w\u0105troby, kt\u00f3ra wynika z niealkoholowego st\u0142uszczenia, najwi\u0119ksz\u0105 rol\u0119 w patogenezie choroby maj\u0105 nadwaga,<\/strong> oty\u0142o\u015b\u0107 trzewna<\/a> (brzuszna), insulinooporno\u015b\u0107, stan przedcukrzycowy lub cukrzyca oraz zaburzenia gospodarki lipidowej (w tym wszystkie sk\u0142adowe zespo\u0142u metabolicznego). <\/p>\n\n\n\n W niekt\u00f3rych publikacjach mo\u017cna przeczyta\u0107, \u017ce na rozw\u00f3j NAFLD wp\u0142ywaj\u0105 tak\u017ce czynniki genetyczne<\/strong> (m.in. polimorfizmy genu PNPLA3). Te jednak rzadko kiedy prowadz\u0105 do rozwoju choroby, je\u015bli nie zostan\u0105 zestawione z nieprawid\u0142owym stylem \u017cycia. <\/p>\n\n\n\n NAFLD dzieli si\u0119 na dwie postaci<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n Progresja NAFLD do zaawansowanych postaci \u2013 w tym stanu zapalnego i marsko\u015bci w\u0105troby \u2013 zale\u017cy g\u0142\u00f3wnie od obecno\u015bci czynnik\u00f3w ryzyka metabolicznego.<\/p>\n\n\n\n Marsko\u015b\u0107 w\u0105troby to choroba, kt\u00f3ra charakteryzuje si\u0119 zmiennym nasileniem objaw\u00f3w. Ich wyst\u0119powanie wynika ze stopnia uszkodzenia narz\u0105du.<\/p>\n\n\n\n W fazie pocz\u0105tkowej: <\/strong><\/p>\n\n\n\n Objawy post\u0119puj\u0105cej marsko\u015bci w\u0105troby \u2013 etap choroby, kiedy pacjenci najcz\u0119\u015bciej zg\u0142aszaj\u0105 si\u0119 do lekarza \u2013 obejmuj\u0105: <\/strong><\/p>\n\n\n\n Kiedy pacjent zg\u0142asza si\u0119 do lekarza z objawami, kt\u00f3re mog\u0105 sugerowa\u0107 zaburzenia pracy w\u0105troby, podstawowe post\u0119powanie opiera si\u0119 na wykonaniu bada\u0144 laboratoryjnych<\/strong> (i cz\u0119sto tak\u017ce obrazowych). Dok\u0142adne post\u0119powanie w podejrzeniu marsko\u015bci w\u0105troby wymaga od lekarza przeprowadzenia dok\u0142adnego wywiadu z pacjentem. <\/p>\n\n\n\n Podstawowe testy biochemiczne pozwalaj\u0105 oceni\u0107 funkcjonowanie w\u0105troby i wykry\u0107 ewentualne zaburzenia, nawet je\u015bli choroba przebiega sk\u0105poobjawowo. Ocenia si\u0119 st\u0119\u017cenia aminotransferaz (ALT<\/a>, AST), aktywno\u015b\u0107 fosfatazy zasadowej (ALP<\/a>), st\u0119\u017cenie bilirubiny ca\u0142kowitej i frakcji, poziom albuminy oraz wska\u017anik INR (wsp\u00f3\u0142czynnik czasu krzepni\u0119cia). <\/p>\n\n\n\n Jakie wyniki mog\u0105 sk\u0142oni\u0107 lekarza do prowadzenia dalszej diagnostyki <\/strong>w kierunku rozpoznania marsko\u015bci w\u0105troby? <\/p>\n\n\n\n W morfologii zwraca si\u0119 uwag\u0119 na ma\u0142op\u0142ytkowo\u015b\u0107, leukopeni\u0119 i parametry zwi\u0105zane z niedokrwisto\u015bci\u0105 (konsekwencje nadci\u015bnienia wrotnego lub przewlek\u0142ego stanu zapalnego). Ocenia si\u0119 tak\u017ce parametry metaboliczne (glukoz\u0119, profil lipidowy) oraz poziom \u017celaza i ferrytyny<\/a>. <\/p>\n\n\n\n W przypadku podejrzenia marsko\u015bci w\u0105troby wywo\u0142anej wirusami HBV\/HCV zleca si\u0119 badania serologiczne<\/strong> (HBsAg<\/a>, anty-HCV), a w razie dodatniego wyniku \u2013 testy molekularne<\/strong> (PCR) potwierdzaj\u0105ce aktywn\u0105 replikacj\u0119 wirusa. W diagnostyce chor\u00f3b autoimmunologicznych (m.in. przy autoimmunologicznym zapaleniu w\u0105troby) wykorzystuje si\u0119 autoprzeciwcia\u0142a (ANA, SMA, LKM-1<\/a>). <\/p>\n\n\n\n Podstawowym badaniem obrazowym jest ultrasonografia jamy brzusznej<\/strong> (USG). Umo\u017cliwia ocen\u0119 struktury w\u0105troby, wykrycie nieregularno\u015bci powierzchni narz\u0105du, obecno\u015bci guzk\u00f3w regeneracyjnych, powi\u0119kszenia \u015bledziony i wodobrzusza.<\/p>\n\n\n\n Inne techniki obrazowania (tomografia komputerowa<\/a> lub rezonans magnetyczny) s\u0142u\u017c\u0105 pog\u0142\u0119bieniu diagnostyki przy niejasnym obrazie USG lub podejrzeniu raka w\u0105trobowokom\u00f3rkowego.<\/p>\n\n\n\n Kiedy wst\u0119pnie przeprowadzone procedury wskazuj\u0105 na to, \u017ce u pacjenta mog\u0142o doj\u015b\u0107 do rozwoju marsko\u015bci, podejmuje si\u0119 kolejne kroki diagnostyczne. <\/p>\n\n\n\n Za \u201ez\u0142oty standard\u201d rozpoznania marsko\u015bci w aktualnych algorytmach wci\u0105\u017c uchodzi histopatologiczne badanie bioptatu w\u0105troby (biopsja w\u0105troby).<\/strong> Jej wyniki pozwalaj\u0105 na jednoznaczn\u0105 ocen\u0119 rozleg\u0142o\u015bci i stadium w\u0142\u00f3knienia oraz wykrycie ewentualnych zmian towarzysz\u0105cych. Biopsja niesie jednak ryzyko powik\u0142a\u0144 (krwawienia, zaka\u017cenia, perforacja narz\u0105du), a tak\u017ce problem reprezentatywno\u015bci pobranego wycinka (niewielka pr\u00f3bka mo\u017ce nie odzwierciedla\u0107 ca\u0142o\u015bci zmian).<\/p>\n\n\n\n Z tego wzgl\u0119du biopsj\u0119 wykonuje si\u0119 g\u0142\u00f3wnie w przypadkach niejasnych lub diagnostycznie trudnych, kiedy wyniki bada\u0144 nieinwazyjnych s\u0105 niejednoznaczne albo podejrzewa si\u0119 chorob\u0119 o nietypowym przebiegu. Do praktyki lekarskiej coraz cz\u0119\u015bciej wchodzi wykorzystywanie elastografii<\/strong> w\u0105troby<\/strong> (np. FibroScan). Badanie mierzy sztywno\u015b\u0107 w\u0105troby (wyra\u017can\u0105 w kPa), kt\u00f3ra narasta wraz z post\u0119puj\u0105cym w\u0142\u00f3knieniem \u2013 elastografia w\u0105troby jest nieinwazyjna, szybka i powtarzalna; umo\u017cliwia ocen\u0119 stopnia zaawansowania marsko\u015bci w\u0105troby bez konieczno\u015bci biopsji.<\/p>\n\n\n\n Marsko\u015b\u0107 w\u0105troby przebiega w dw\u00f3ch zasadniczych fazach: fazie wyr\u00f3wnanej oraz fazie niewyr\u00f3wnanej (dekompensacji).<\/p>\n\n\n\n Do oceny stopnia zaawansowania s\u0142u\u017cy kilka skal. Najcz\u0119\u015bciej stosowana to skala Child-Pugh, uwzgl\u0119dniaj\u0105ca poziom bilirubiny, albuminy, czas protrombinowy (INR<\/a>), obecno\u015b\u0107 wodobrzusza oraz encefalopatii.<\/p>\n\n\n\n Wynik umo\u017cliwia podzia\u0142 na trzy klasy:<\/p>\n\n\n\n Drugim wa\u017cnym narz\u0119dziem oceny jest wska\u017anik MELD<\/strong> (Model for End-stage Liver Disease), wyliczany na podstawie parametr\u00f3w laboratoryjnych: kreatyniny<\/a>, INR oraz bilirubiny. Skala pomaga przewidywa\u0107 ryzyko zgonu i jest stosowana m.in. przy kwalifikacji do przeszczepienia w\u0105troby.<\/p>\n\n\n\n Etapy marsko\u015bci ocenia si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na podstawie obecno\u015bci powik\u0142a\u0144 \u2013 przej\u015bcie z fazy wyr\u00f3wnanej do niewyr\u00f3wnanej sygnalizuje wyra\u017any wzrost ryzyka powa\u017cnych komplikacji i nierzadko konieczno\u015b\u0107 hospitalizacji.<\/p>\n\n\n <\/div>\n Najpowa\u017cniejsze konsekwencje marsko\u015bci pojawiaj\u0105 si\u0119, gdy w\u0105troba traci zdolno\u015b\u0107 do prawid\u0142owego pe\u0142nienia swoich funkcji (stopniowo staje si\u0119 niewydolna). Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich wynika z zaburze\u0144 przep\u0142ywu krwi przez narz\u0105d (nadci\u015bnienie wrotne), uszkodzenia struktury mi\u0105\u017cszu narz\u0105du oraz narastaj\u0105cego niedoboru czynnik\u00f3w produkowanych przez w\u0105trob\u0119.<\/p>\n\n\n\n W przypadku marsko\u015bci w\u0105troby u pacjent\u00f3w stwierdza si\u0119:<\/p>\n\n\n\n W marsko\u015bci w\u0105troby wyst\u0119puj\u0105 tak\u017ce inne powik\u0142ania:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Spos\u00f3b leczenia marsko\u015bci w\u0105troby zale\u017cy od przyczyny choroby oraz stopnia zaawansowania zmian. Szansa na pe\u0142ne wyleczenie wyst\u0119puje wy\u0142\u0105cznie we wczesnych stadiach zw\u0142\u00f3knienia i jedynie wtedy, gdy mo\u017cliwe jest wyeliminowanie czynnika<\/strong> wywo\u0142uj\u0105cego przewlek\u0142e uszkodzenie narz\u0105du. Na zaawansowanych etapach marsko\u015bci, kiedy dochodzi do dekompensacji funkcji w\u0105troby, proces zw\u0142\u00f3knienia uznaje si\u0119 za nieodwracalny. <\/p>\n\n\n\n Leczenie przyczynowe marsko\u015bci w\u0105troby polega na: <\/p>\n\n\n\n Zar\u00f3wno leczenie objawowe, jak i przyczynowe planuje si\u0119 na podstawie aktualnego stanu pacjenta. W celowanym post\u0119powaniu najwa\u017cniejsze jest ustalenie przyczyny, kt\u00f3ra prowadzi do marsko\u015bci w\u0105troby. <\/p>\n\n\n\n W przypadkach zaawansowanej dekompensacji funkcji w\u0105troby oraz przy obecno\u015bci powik\u0142a\u0144 niereaguj\u0105cych na leczenie zachowawcze, jedyn\u0105 szans\u0119 na d\u0142ugotrwa\u0142e prze\u017cycie i pe\u0142n\u0105 regeneracj\u0119 funkcji narz\u0105du daje transplantacja w\u0105troby.<\/strong> Kwalifikacja do przeszczepu opiera si\u0119 na punktacji MELD, kt\u00f3ra ocenia zaawansowanie choroby i ryzyko zgonu w ci\u0105gu 3 miesi\u0119cy.<\/p>\n\n\n\n Marsko\u015b\u0107 w\u0105troby to przewlek\u0142a choroba, kt\u00f3ra prowadzi do post\u0119puj\u0105cej utraty funkcji w\u0105troby. Jest jedn\u0105 z g\u0142\u00f3wnych przyczyn zgon\u00f3w u os\u00f3b w \u015brednim wieku w Europie i na \u015bwiecie. Na tempo progresji wp\u0142ywa m.in. dalsza ekspozycja na czynnik uszkadzaj\u0105cy w\u0105trob\u0119 (alkohol, wirusy, leki), p\u0142e\u0107, wiek oraz obecno\u015b\u0107 zespo\u0142u metabolicznego lub zaka\u017cenia HIV. Rokowania szacuje si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od przyczyny<\/strong> i objaw\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n Przebieg marsko\u015bci jest nieprzewidywalny \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 chorych przez wiele lat funkcjonuje bezobjawowo, natomiast u innych szybko pojawiaj\u0105 si\u0119 ci\u0119\u017ckie powik\u0142ania. <\/p>\n\n\n\n \u017bycie os\u00f3b z chorobami w\u0105troby istotnie si\u0119 zmienia, szczeg\u00f3lnie gdy w ich przebiegu wyst\u0119puje niewydolno\u015b\u0107 narz\u0105du. Powik\u0142ania w spos\u00f3b bezpo\u015bredni ograniczaj\u0105 aktywno\u015b\u0107 zawodow\u0105 i spo\u0142eczn\u0105 oraz prowadz\u0105 do izolacji. Poza wcze\u015bniej opisanymi objawami, u cz\u0119\u015bci pacjent\u00f3w marsko\u015b\u0107 w\u0105troby doprowadzi\u0107 mo\u017ce do wyniszczenia (kacheksji) oraz upo\u015bledzenia funkcji mi\u0119\u015bni (sarkopenii). <\/p>\n\n\n\n Cz\u0119ste hospitalizacje z powodu powik\u0142a\u0144, konieczno\u015b\u0107 restrykcyjnej diety<\/strong>, przyjmowania wielu lek\u00f3w i regularnych kontroli lekarskich powoduj\u0105 du\u017ce obci\u0105\u017cenie psychiczne dla chorego i jego rodziny.<\/p>\n\n\n\n Ponownie nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce w zapobieganiu marsko\u015bci w\u0105troby najbardziej skuteczne jest wyeliminowanie czynnik\u00f3w,<\/strong> kt\u00f3re prowadz\u0105 do przewlek\u0142ego uszkodzenia narz\u0105du. Najwa\u017cniejsze pozostaj\u0105 zdrowy tryb \u017cycia, kontrola masy cia\u0142a, ograniczenie u\u017cywek oraz profilaktyka zaka\u017ce\u0144 HBV i HCV.<\/p>\n\n\n\n U os\u00f3b nara\u017conych na rozw\u00f3j choroby nale\u017cy zwraca\u0107 uwag\u0119 na systematyczn\u0105 kontrol\u0119 parametr\u00f3w laboratoryjnych oraz unikanie lek\u00f3w i substancji toksycznych dla w\u0105troby. Wczesna diagnostyka wp\u0142ywa na leczenie i rokowania \u2013 odpowiednie post\u0119powanie mo\u017ce zahamowa\u0107 rozw\u00f3j powik\u0142a\u0144 i zachowa\u0107 funkcje narz\u0105du przez wiele lat.<\/p>\n\n\n <\/div>\n <\/a><\/figure>\n\n\n\nJak przebiega proces w\u0142\u00f3knienia w\u0105troby?<\/h3>\n\n\n\n
<\/figure><\/div>\n\n\n
\n Najcz\u0119stsze przyczyny marsko\u015bci w\u0105troby<\/h2>\n\n\n\n\n
Nadu\u017cywanie alkoholu<\/h3>\n\n\n\n
Wirusowe zapalenie w\u0105troby typu B i C<\/h3>\n\n\n\n
\n
Niealkoholowe st\u0142uszczenie w\u0105troby (NAFLD)<\/h3>\n\n\n\n
\n
<\/a><\/figure>\n\n\n\nObjawy marsko\u015bci w\u0105troby<\/h2>\n\n\n\n
\n
\n
\n Diagnostyka marsko\u015bci w\u0105troby \u2013 jak rozpozna\u0107 chorob\u0119?<\/h2>\n\n\n\n\n
\n
\n
<\/a><\/figure>\n\n\n\nEtapy i klasyfikacja zaawansowania marsko\u015bci<\/h2>\n\n\n\n
\n
\n
\n Powik\u0142ania marsko\u015bci w\u0105troby<\/h2>\n\n\n\n\n
\n
\n
Jak leczy\u0107 marsko\u015b\u0107 w\u0105troby?<\/h2>\n\n\n\n
\n
<\/a><\/figure>\n\n\n\nRokowania i jako\u015b\u0107 \u017cycia z marsko\u015bci\u0105 w\u0105troby<\/h2>\n\n\n\n
\n
Marsko\u015b\u0107 w\u0105troby – jak zapobiega\u0107?<\/h2>\n\n\n\n