\n\n\n\n
Syndrom sztokholmski \u2013 wszystko, co powiniene\u015b wiedzie\u0107<\/h2>\n\n\n\n
Zanim zag\u0142\u0119bisz si\u0119 w artyku\u0142, poznaj odpowiedzi na kluczowe pytania dotycz\u0105ce syndromu sztokholmskiego. Poni\u017csze podsumowanie pomo\u017ce Ci szybko zrozumie\u0107 najwa\u017cniejsze aspekty tego z\u0142o\u017conego zjawiska psychologicznego.<\/p>\n\n\n\n
- \n
- Czym jest syndrom sztokholmski?<\/strong> To stan psychiczny, w kt\u00f3rym ofiara przemocy lub manipulacji zaczyna odczuwa\u0107 sympati\u0119, a nawet lojalno\u015b\u0107 wobec swojego oprawcy. To nie\u015bwiadomy mechanizm obronny, kt\u00f3ry pomaga przetrwa\u0107 w sytuacji zagro\u017cenia.<\/li>\n\n\n\n
- Jakie s\u0105 najcz\u0119stsze objawy syndromu sztokholmskiego?<\/strong> G\u0142\u00f3wne objawy to usprawiedliwianie i obrona oprawcy, idealizowanie jego zachowania, a tak\u017ce poczucie winy i wstydu po stronie ofiary. Charakterystyczna jest te\u017c izolacja od bliskich i l\u0119k przed opuszczeniem toksycznej relacji.<\/li>\n\n\n\n
- Czy syndrom sztokholmski dotyczy tylko zak\u0142adnik\u00f3w?<\/strong> Nie, ten mechanizm mo\u017ce rozwin\u0105\u0107 si\u0119 w ka\u017cdej relacji opartej na silnej zale\u017cno\u015bci i przemocy \u2013 w zwi\u0105zku partnerskim, w rodzinie, a nawet w \u015brodowisku zawodowym. Kluczowa jest tu dynamika w\u0142adzy i kontroli.<\/li>\n\n\n\n
- Jak wygl\u0105da leczenie syndromu sztokholmskiego i toksycznych relacji?<\/strong> Podstaw\u0105 jest psychoterapia, kt\u00f3ra pomaga ofierze odbudowa\u0107 poczucie w\u0142asnej warto\u015bci i zrozumie\u0107 mechanizmy manipulacji. Bardzo wa\u017cne jest te\u017c wsparcie ze strony bliskich oraz psychoedukacja na temat tej z\u0142o\u017conej reakcji psychicznej.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n\n\n\n \n\nZ tego artyku\u0142u dowiesz si\u0119:<\/h3>\n\n\n\n
- \n
- Czym jest syndrom sztokholmski?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Kiedy mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 syndrom sztokholmski?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Objawy syndromu sztokholmskiego<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Syndrom sztokholmski w pracy<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Syndrom sztokholmski w zwi\u0105zku \u2013 toksyczna relacja<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Leczenie syndromu sztokholmskiego \u2013 rola terapii psychologicznej<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Ofiary syndromu sztokholmskiego \u2013 jak im pom\u00f3c?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Historia syndromu sztokholmskiego \u2013 napad na Kreditbanken<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nCzym jest syndrom sztokholmski?<\/h2>\n\n\n\n
Poj\u0119cie syndromu sztokholmskiego nie dotyczy konkretnej choroby \u2013 nie widnieje w mi\u0119dzynarodowych klasyfikacjach zaburze\u0144 psychicznych (ICD-10, DSM-5) i nie stanowi odr\u0119bnej jednostki chorobowej. Niemniej opisuje z\u0142o\u017cone reakcje psychologiczne<\/strong>, kt\u00f3re nie s\u0105 uznawane za norm\u0119. <\/strong>Okre\u015bla pewien typ relacji i zachowa\u0144, kt\u00f3re mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 w wyj\u0105tkowo ekstremalnych okoliczno\u015bciach.<\/p>\n\n\n\n
Syndrom sztokholmski to stan psychiczny, kt\u00f3ry wywo\u0142uje wiele kontrowersji w\u015br\u00f3d psychiatr\u00f3w, socjolog\u00f3w i kryminolog\u00f3w. Od czas\u00f3w pierwszego opisanego przypadku, w nauce pr\u00f3buje si\u0119 ustali\u0107 jego rzeczywiste pod\u0142o\u017ce, znaczenie adaptacyjne i granice rozpoznania. Czy skutecznie? W dalszej cz\u0119\u015bci artyku\u0142u piszemy na ten temat nieco wi\u0119cej.<\/p>\n\n\n
\n![\"kup](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/baner-epolmed-promo.webp\")
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nDefinicja syndromu sztokholmskiego opisuje paradoksalne zjawisko, w kt\u00f3rym ofiara zaczyna odczuwa\u0107 pozytywne emocje wobec swojego oprawcy<\/strong>. Nie tyle akceptuje jego zachowanie, ile mo\u017ce przejawia\u0107 wobec niego lojalno\u015b\u0107, zaufanie lub wdzi\u0119czno\u015b\u0107. Pojawia si\u0119 bardzo silna wi\u0119\u017a emocjonalna, kt\u00f3ra jest g\u0142\u00f3wnym czynnikiem odbieraj\u0105cym mo\u017cliwo\u015b\u0107 ucieczki \u2013 dos\u0142ownie, ale te\u017c w przeno\u015bni.<\/p>\n\n\n\n
Charakterystyczne (cz\u0119sto najbardziej alarmuj\u0105ce) jest to, \u017ce osoba, kt\u00f3ra zostaje jednoznacznie poszkodowana, rezygnuje z wrogo\u015bci wobec prze\u015bladowcy i jednocze\u015bnie zaczyna usprawiedliwia\u0107 jego post\u0119powanie.<\/strong> W skrajnych przypadkach rozwija si\u0119 silna zale\u017cno\u015b\u0107 emocjonalna,<\/strong> oparta na iluzji bezpiecze\u0144stwa i fa\u0142szywym poczuciu wsp\u00f3lnoty interes\u00f3w\/cel\u00f3w. Wi\u0119zi, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje pierwiastek tego zaburzenia, bywaj\u0105 na tyle silne, \u017ce po zako\u0144czeniu sytuacji zagro\u017cenia osoby poszkodowane niejednokrotnie s\u0105 sk\u0142onne broni\u0107 sprawc\u00f3w przed otoczeniem czy wymiarem sprawiedliwo\u015bci.<\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n\n![\"konsultacja](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/psycholog.webp\")
Sprawd\u017a!<\/div>\n\nWizyta<\/div>\nKonsultacja psychologa<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n\nCzujesz przyt\u0142oczenie codziennymi obowi\u0105zkami lub mierzysz si\u0119 z trudnymi emocjami, kt\u00f3re utrudniaj\u0105 funkcjonowanie? Skorzystaj z porady psychologa, aby poszuka\u0107 sposob\u00f3w na popraw\u0119 komfortu psychicznego.<\/div>\n
\nod 150 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nKiedy mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 syndrom sztokholmski?<\/h2>\n\n\n\n\n
\n\n \n\nSyndrom sztokholmski to poj\u0119cie, kt\u00f3re w pierwszej kolejno\u015bci niemal zawsze kojarzymy z sytuacjami porwa\u0144 i przetrzymywaniem zak\u0142adnik\u00f3w. Tak uproszczony obraz \u2013 bardzo dobrze znany z film\u00f3w, ksi\u0105\u017cek i medi\u00f3w \u2013 prowadzi niestety do mylnego przekonania, \u017ce relacja ofiara-oprawca musi opiera\u0107 si\u0119 na przymusie, gro\u017abie \u015bmierci czy fizycznym uwi\u0119zieniu.<\/p>\n\n\n\n
Czy zaskoczeniem b\u0119dzie fakt, \u017ce w codziennym \u017cyciu zjawisko nie ma nic wsp\u00f3lnego z kryminalnym scenariuszem? W psychologii i psychiatrii od dawna opisuje si\u0119 je w odniesieniu do r\u00f3\u017cnych form relacji mi\u0119dzyludzkich, w kt\u00f3rych wyst\u0119puje przewaga jednej strony oraz emocjonalna lub psychiczna zale\u017cno\u015b\u0107 drugiej.<\/em><\/p>\n\n\n\n
Typowe przejawy zjawiska mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 wsz\u0119dzie tam, gdzie jedna osoba jest silnie nara\u017cona na przewlek\u0142y stres<\/strong>, izolacj\u0119 lub kontrol\u0119 ze strony kogo\u015b, od kogo decyzji\/zachowa\u0144 jest w du\u017cym stopniu zale\u017cna. Charakter tak silnych powi\u0105za\u0144 mo\u017ce by\u0107 r\u00f3\u017cny. Przyk\u0142ad\u00f3w nie trzeba szuka\u0107 w opisach ekstremalnych wydarze\u0144.<\/p>\n\n\n\n
Syndrom mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 w:<\/strong><\/p>\n\n\n\n
- \n
- relacjach rodzinnych<\/strong> – zdarza si\u0119 u dzieci, kt\u00f3re s\u0105 nara\u017cone na szkodliwe zachowania ze strony rodzic\u00f3w lub opiekun\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n
- doros\u0142ych relacjach partnerskich<\/strong> – kiedy jedna ze stron manipuluje i stosuje agresj\u0119 wobec drugiej (psychiczn\u0105 i\/lub fizyczn\u0105);<\/li>\n\n\n\n
- \u015brodowisku zawodowym<\/strong> – mi\u0119dzy prze\u0142o\u017conym a pracownikiem, ale tak\u017ce pomi\u0119dzy cz\u0142onkami zespo\u0142u, kt\u00f3rzy znajduj\u0105 si\u0119 na tym samym szczeblu.<\/li>\n\n\n\n
- relacjach nauczyciel-ucze\u0144<\/strong> – w wyniku wywierania silnej presji, upokarzania lub gr\u00f3\u017ab wykluczenia;<\/li>\n\n\n\n
- \u015brodowiskach r\u00f3wie\u015bniczych<\/strong> – tam, gdzie jednostka jest nara\u017cona na r\u00f3\u017cne formy ataku ze strony grupy, a mimo to wci\u0105\u017c pozostaje jej cz\u0119\u015bci\u0105 (z w\u0142asnej, nieprzymuszonej woli).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Rozw\u00f3j syndromu sztokholmskiego w relacjach mi\u0119dzyludzkich \u2013 czy mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o pewnych predyspozycjach?<\/p>\n\n\n\n
W opracowaniach z dziedziny psychologii do tej pory nie uda\u0142o si\u0119 wyodr\u0119bni\u0107 jednego typu osobowo\u015bci szczeg\u00f3lnie zwi\u0105zanego z \u2013 nazwijmy to \u2013 udzia\u0142em w rozwoju mechanizm\u00f3w charakterystycznych dla tego syndromu.<\/p>\n\n\n\n
Mimo tego wci\u0105\u017c podejmuje si\u0119 pr\u00f3by zbadania pewnych zale\u017cno\u015bci. W\u015br\u00f3d potencjalnych predyspozycji wymienia si\u0119 m.in. do\u015bwiadczenia z przemoc\u0105 w rodzinie (najcz\u0119\u015bciej we wczesnym dzieci\u0144stwie), niski poziom poczucia w\u0142asnej warto\u015bci, trudno\u015bci w wyra\u017caniu i rozpoznawaniu w\u0142asnych emocji, sk\u0142onno\u015b\u0107 do uleg\u0142o\u015bci, wysoki poziom zale\u017cno\u015bci emocjonalnej, a tak\u017ce brak wsparcia spo\u0142ecznego. Osoby, kt\u00f3re w przesz\u0142o\u015bci do\u015bwiadczy\u0142y traumatycznych wydarze\u0144, mog\u0105 szybciej rozwija\u0107 typowe reakcje adaptacyjne.<\/p>\n\n\n\n
W cz\u0119\u015bci publikacji wspomina si\u0119 r\u00f3wnie\u017c o powi\u0105zaniach z zaburzeniami l\u0119kowymi, zespo\u0142em stresu pourazowego (PTSD<\/a>), zaburzeniami osobowo\u015bci typu borderline<\/a> oraz osobowo\u015bci\u0105 zale\u017cn\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Chocia\u017c w opisach zachowa\u0144 najcz\u0119\u015bciej skupiamy si\u0119 na ofierze, to r\u00f3wnie warta uwagi jest rola sprawcy<\/strong>. Zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119 na specyficzne zachowania agresor\u00f3w. Osoby sprawuj\u0105ce w\u0142adz\u0119 w relacjach przemocowych nie musz\u0105 wykazywa\u0107 jawnych objaw\u00f3w choroby psychicznej, jednak cz\u0119sto posiadaj\u0105 cechy narcystyczne,<\/strong> antyspo\u0142eczne lub psychopatyczne.<\/strong> To w\u0142a\u015bnie sk\u0142onno\u015bci do manipulowania, potrzeba kontroli, brak empatii oraz wysokie poczucie w\u0142asnej warto\u015bci nale\u017c\u0105 do typowych cech oprawc\u00f3w w relacjach, w kt\u00f3rych mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o wyst\u0119powaniu przypadk\u00f3w syndromu sztokholmskiego.<\/p>\n\n\n\n
Ci\u0119\u017cko jest okre\u015bli\u0107 jeden profil ka\u017cdej ze stron (\u201eposzkodowanej\u201d czy \u201eatakuj\u0105cej\u201d). Zjawisko cz\u0119\u015bciej traktuje si\u0119 jako efekt wsp\u00f3\u0142wyst\u0119powania r\u00f3\u017cnych czynnik\u00f3w osobowo\u015bciowych, historii \u017cyciowej oraz aktualnej sytuacji. Nie ka\u017cda osoba nara\u017cona na r\u00f3\u017cne formy agresji rozwinie taki typ relacji, a nie ka\u017cdy sprawca b\u0119dzie osob\u0105 z zaburzeniami osobowo\u015bci.<\/p>\n\n\n
\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nObjawy syndromu sztokholmskiego<\/h2>\n\n\n\n
Z uwagi na to, \u017ce opis syndromu nie zosta\u0142 dok\u0142adnie zdefiniowany w klasyfikacjach psychiatrycznych, nie istnieje uniwersalny zestaw kryteri\u00f3w jego rozpoznania.<\/p>\n\n\n\n
Specjali\u015bci opieraj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na obserwacji typowych wzorc\u00f3w zachowa\u0144 i analizie relacji mi\u0119dzy osob\u0105 pokrzywdzon\u0105 a sprawc\u0105. Zaburzenie rozwija si\u0119 stopniowo, a zauwa\u017cenie objaw\u00f3w bywa naprawd\u0119 trudne (zw\u0142aszcza dla samej ofiary). Tutaj pierwszy raz pojawia si\u0119 rola otoczenia \u2013 to czujno\u015b\u0107 bliskich, wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w, a czasem reakcja os\u00f3b ca\u0142kowicie postronnych cz\u0119sto pozwala osobie poszkodowanej zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na istniej\u0105cy problem.<\/p>\n\n\n\n
Do najcz\u0119\u015bciej opisywanychobjaw\u00f3w syndromu zalicza si\u0119 reakcje emocjonalne i pewne wzorce zachowa\u0144<\/strong>. Co znajduje si\u0119 na li\u015bcie?<\/p>\n\n\n\n
- \n
- Lojalno\u015b\u0107 wobec sprawcy \u2013 obrona oprawcy przed krytyk\u0105, minimalizowanie jego winy, t\u0142umaczenie jego zachowania, zaprzeczanie skali doznanej krzywdy;<\/li>\n\n\n\n
- Idealizowanie \u2013 postrzeganie sprawcy jako \u201edobrego cz\u0142owieka\u201d, skupianie si\u0119 tylko na pozytywnych aspektach relacji, wyolbrzymianie pojedynczych akt\u00f3w uprzejmo\u015bci, \u0142agodno\u015bci czy wyra\u017cania uczu\u0107;<\/li>\n\n\n\n
- Umniejszanie swoim potrzebom \u2013 rezygnowanie z w\u0142asnych praw, odk\u0142adanie dbania o siebie (pod k\u0105tem fizycznym i psychicznym), przyjmowanie uleg\u0142ej postawy;<\/li>\n\n\n\n
- Utrata zdolno\u015bci do samodzielnego podejmowania decyzji \u2013 oczekiwanie na zgod\u0119 lub aprobat\u0119 sprawcy, parali\u017c w sytuacjach wymagaj\u0105cych samodzielno\u015bci;<\/li>\n\n\n\n
- Poczucie winy i wstydu \u2013 przekonanie o w\u0142asnej odpowiedzialno\u015bci za krzywdy, kt\u00f3rych si\u0119 do\u015bwiadcza; poczucie, \u017ce si\u0119 na nie zas\u0142u\u017cy\u0142o; przepraszanie oprawcy i usprawiedliwianie go przed innymi;<\/li>\n\n\n\n
- Izolacja spo\u0142eczna \u2013 stopniowe ograniczanie kontakt\u00f3w z rodzin\u0105 i znajomymi, nadmierne t\u0142umaczenie si\u0119 ze swojej nieobecno\u015bci, unikanie wsparcia z zewn\u0105trz;<\/li>\n\n\n\n
- Wycofanie emocjonalne wobec otoczenia \u2013 brak zaufania do os\u00f3b spoza krzywdz\u0105cej relacji, niech\u0119\u0107 do rozm\u00f3w na temat w\u0142asnych prze\u017cy\u0107, zamkni\u0119cie si\u0119 w sobie;<\/li>\n\n\n\n
- L\u0119k przed zmian\u0105 sytuacji \u2013 silny op\u00f3r wobec pr\u00f3b pomocy, brak ch\u0119ci do r\u00f3\u017cnego rodzaju \u201eucieczki\u201d (zako\u0144czenia zwi\u0105zku, zmiany miejsca zatrudnienia czy podj\u0119cia terapii).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n \n \n\n Sprawd\u017a!<\/div>\n\nWizyta<\/div>\nKonsultacja psychologa<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n\nCzujesz przyt\u0142oczenie codziennymi obowi\u0105zkami lub mierzysz si\u0119 z trudnymi emocjami, kt\u00f3re utrudniaj\u0105 funkcjonowanie? Skorzystaj z porady psychologa, aby poszuka\u0107 sposob\u00f3w na popraw\u0119 komfortu psychicznego.<\/div>\n
\nod 150 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nSyndrom sztokholmski w pracy<\/h2>\n\n\n\n\n
\n\n \n\nW relacjach s\u0142u\u017cbowych, w kt\u00f3rych obserwuje si\u0119 przejawy syndromu, wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 specyficzny kontekst \u2013 wyst\u0119puje hierarchia,<\/strong> zale\u017cno\u015b\u0107 finansowa i zawodowa.<\/p>\n\n\n\n
Agresorem mo\u017ce by\u0107 bezpo\u015bredni prze\u0142o\u017cony, mened\u017cer wy\u017cszego szczebla lub w\u0142a\u015bciciel firmy. Zjawisko mo\u017ce rozwin\u0105\u0107 si\u0119 w relacji jednostkowej (jeden pracownik \u2013 jeden prze\u0142o\u017cony), ale tak\u017ce w\u015br\u00f3d ca\u0142ych zespo\u0142\u00f3w czy grup zawodowych podporz\u0105dkowanych autorytarnej osobie.<\/p>\n\n\n\n
Cech\u0105 charakterystyczn\u0105 pracownika z syndromem pozostaje silna identyfikacja z firm\u0105<\/strong>, nawet w warunkach jawnego naruszania praw pracowniczych. Osoba zaanga\u017cowana w ten rodzaj s\u0142u\u017cbowej relacji cz\u0119sto wycofuje si\u0119 z krytycznych opinii na temat zachowa\u0144 prze\u0142o\u017conego, bagatelizuje w\u0142asne do\u015bwiadczenia i publicznie podkre\u015bla lojalno\u015b\u0107 wobec pracodawcy. Niestety w tle pozornego oddania bardzo cz\u0119sto pojawia si\u0119 ogromny l\u0119k przed utrat\u0105 pracy, kt\u00f3ry pod\u015bwiadomie pot\u0119guje rozw\u00f3j problemu.<\/p>\n\n\n\n
Zwraca si\u0119 tak\u017ce uwag\u0119 na wyuczon\u0105 bezradno\u015b\u0107 \u2013 przekonanie o tym, \u017ce nikt inny nie zapewni lepszych warunk\u00f3w zatrudnienia<\/strong>, a opuszczenie firmy b\u0119dzie wi\u0105za\u0107 si\u0119 z nieuchronn\u0105 pora\u017ck\u0105. Pracownicy, kt\u00f3rzy znajduj\u0105 si\u0119 w takim po\u0142o\u017ceniu, cz\u0119sto sabotuj\u0105 w\u0142asne szanse na zmian\u0119 \u015brodowiska. <\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nSyndrom sztokholmski w zwi\u0105zku \u2013 toksyczna relacja<\/h2>\n\n\n\n
W zwi\u0105zku partnerskim jeszcze wyra\u017aniej pojawia si\u0119 sk\u0142onno\u015b\u0107 do przejmowania perspektywy sprawcy. Ofiara cz\u0119\u015bciej t\u0142umaczy zachowania partnera zewn\u0119trznymi okoliczno\u015bciami \u2013 stresem w pracy, trudno\u015bciami \u017cyciowymi czy traumami z dzieci\u0144stwa.<\/p>\n\n\n\n
W domowym \u015brodowisku bardzo cz\u0119sto pojawia si\u0119 charakterystyczny cykl \u2013 okresy upokorze\u0144, krytyki<\/strong> czy zastraszania przeplatane momentami \u201eocieplenia\u201d relacji<\/strong>. Strona poddana manipulacji zaczyna wierzy\u0107, \u017ce partner jest jedyn\u0105 osob\u0105, kt\u00f3ra j\u0105 rozumie i mo\u017ce zapewni\u0107 poczucie bezpiecze\u0144stwa. Z czasem zanika potrzeba wyra\u017cania w\u0142asnych opinii lub uczu\u0107 \u2013 wszystko skupia si\u0119 na zaspokajaniu potrzeb partnera oraz utrzymaniu spokoju w domu.<\/p>\n\n\n\n
Zwi\u0105zek oparty na agresji (tej jawnej, ale i ukrytej) cz\u0119sto prowadzi do utraty zaufania wobec otoczenia. Ofiara przestaje rozmawia\u0107 o swoich problemach z rodzin\u0105 lub przyjaci\u00f3\u0142mi, bagatelizuje wszelkie sygna\u0142y troski ze strony bliskich i odrzuca oferty pomocy. Dochodzi do sytuacji, w kt\u00f3rej zako\u0144czenie toksycznej relacji wydaje si\u0119 niewyobra\u017calne<\/strong> \u2013 pojawia si\u0119 strach przed samotno\u015bci\u0105, poczucie winy i obawa przed kar\u0105 ze strony partnera.<\/p>\n\n\n
\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nLeczenie syndromu sztokholmskiego \u2013 rola terapii psychologicznej<\/h2>\n\n\n\n
Okre\u015blenie \u201esyndrom sztokholmski\u201d w kontek\u015bcie klinicznym po raz pierwszy zosta\u0142o u\u017cyte przez szwedzkiego kryminologa i psychologa Nils Bejerot. To on zasugerowa\u0142, \u017ce relacja pomi\u0119dzy zak\u0142adnikiem a oprawc\u0105 mo\u017ce przybra\u0107 form\u0119 z\u0142o\u017conej zale\u017cno\u015bci emocjonalnej. Bejerot twierdzi\u0142, \u017ce taka wi\u0119\u017a wynika z potrzeby przetrwania<\/strong> oraz braku alternatywy u ofiary.<\/p>\n\n\n\n
Pocz\u0105tkowo interpretowano przywi\u0105zanie do sprawcy raczej jako anomali\u0119, a nie reakcj\u0119 adaptacyjn\u0105 (uruchamianie mechanizmu radzenia sobie w trudnej sytuacji). U poszkodowanych nie prowadzono jeszcze systematycznego leczenia \u2013 skupiano si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na dora\u017anym wsparciu.<\/p>\n\n\n\n
Wraz z pojawieniem si\u0119 kolejnych udokumentowanych przypadk\u00f3w typowych cech syndromu, pojawia\u0142y si\u0119 publikacje dotycz\u0105ce mo\u017cliwo\u015bci psychoterapii os\u00f3b z zaburzeniami o podobnym pod\u0142o\u017cu. Najpierw koncentrowano si\u0119 na terapii pourazowej<\/strong>, kt\u00f3ra bazuje na technikach pracy z traum\u0105 i zespo\u0142em stresu pourazowego (PTSD). Pierwsze wytyczne powsta\u0142y na bazie do\u015bwiadcze\u0144 ameryka\u0144skich terapeut\u00f3w zajmuj\u0105cych si\u0119 ofiarami domowej przemocy, a tak\u017ce pracy psycholog\u00f3w kryminalnych wspieraj\u0105cych osoby po uwolnieniu z r\u0105k porywaczy.<\/p>\n\n\n\n
Chocia\u017c podejmowano pr\u00f3by usystematyzowania najlepszych sposob\u00f3w post\u0119powania w podobnych przypadkach, to na ten moment nie przyjmuje si\u0119 jednego schematu psychoterapii. Najcz\u0119\u015bciej specjali\u015bci skupiaj\u0105 si\u0119 na dostosowywaniu pracy z pacjentem<\/strong> do jego historii, si\u0142y uzale\u017cnienia emocjonalnego oraz formy i czasu trwania relacji z napastnikiem. Opisywane modele terapeutyczne czerpi\u0105 z r\u00f3\u017cnych nurt\u00f3w psychologicznych, przy czym najwi\u0119ksz\u0105 skuteczno\u015b\u0107 potwierdza terapia poznawczo-behawioralna<\/strong>, praca z traum\u0105 oraz elementy terapii schemat\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Celami spotka\u0144 z psychologiem s\u0105 stopniowe odzyskiwanie poczucia w\u0142asnej warto\u015bci, nauka rozpoznawania zniekszta\u0142ce\u0144 poznawczych (b\u0142\u0119dnych przekona\u0144 o sobie i sprawcy), a tak\u017ce odbudowa relacji spo\u0142ecznych. Wa\u017cnym elementem leczenia pozostaje psychoedukacja \u2013 wyja\u015bnianie zjawisk psychologicznych, zachodz\u0105cych mechanizm\u00f3w oraz konsekwencji d\u0142ugotrwa\u0142ego uzale\u017cnienia od drugiej osoby. Zwraca si\u0119 tak\u017ce uwag\u0119 na wyzwania \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 pacjent\u00f3w przez d\u0142ugi czas opiera si\u0119 zmianom, wraca do relacji z oprawc\u0105 lub ma trudno\u015bci z budowaniem zaufania do terapeut\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Obecnie rekomenduje si\u0119 zintegrowane podej\u015bcie.<\/strong> \u0141\u0105czy si\u0119 terapi\u0119 indywidualn\u0105, wsparcie najbli\u017cszego otoczenia, a w razie potrzeby, leczenie farmakologiczne (dostosowane do zaburzenia, na kt\u00f3rego pod\u0142o\u017cu rozwin\u0105\u0142 si\u0119 syndrom).<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nOfiary syndromu sztokholmskiego \u2013 jak im pom\u00f3c?<\/h2>\n\n\n\n
Po raz drugi przytoczmy znaczenie reakcji otoczenia. Je\u017celi dostrzegasz problem u kogo\u015b ze swoich bliskich, pami\u0119taj, \u017ce najprawdopodobniej dana osoba nie rozpoznaje swojego po\u0142o\u017cenia i nie odczuwa potrzeby zmiany.<\/p>\n\n\n\n
Je\u015bli decydujesz si\u0119 poruszy\u0107 ten temat, unikaj oceniania, krytyki lub naciskania<\/strong> na szybkie decyzje. Warto formu\u0142owa\u0107 pytania w spos\u00f3b otwarty oraz wyra\u017ca\u0107 trosk\u0119, nie stawiaj\u0105c \u017c\u0105da\u0144.<\/p>\n\n\n\n
- \n
- \u201eCzy mog\u0119 Ci w czym\u015b pom\u00f3c?\u201d<\/li>\n\n\n\n
- \u201eWidz\u0119, \u017ce jeste\u015b ostatnio przygaszony\/a \u2013 chcesz porozmawia\u0107?\u201d<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Najwi\u0119ksz\u0105 warto\u015b\u0107 ma obecno\u015b\u0107 i gotowo\u015b\u0107 do wys\u0142uchania \u2013 bez narzucania rozwi\u0105za\u0144. Pr\u00f3by otwartego podwa\u017cania niepokoj\u0105cej wi\u0119zi czy krytyki oprawcy mog\u0105 prowadzi\u0107 do zerwania kontaktu.<\/p>\n\n\n\n
Lepiej koncentrowa\u0107 si\u0119 na emocjach i subiektywnych odczuciach ofiary ni\u017c na ocenie zachowania sprawcy.<\/p>\n\n\n\n
- \n
- \u201eWygl\u0105dasz na zm\u0119czon\u0105\u201d.<\/li>\n\n\n\n
- \u201eMartwi mnie, \u017ce ostatnio cz\u0119sto p\u0142aczesz\u201d.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Je\u015bli Tw\u00f3j bliski wyra\u017ca gotowo\u015b\u0107<\/strong> do rozmowy<\/strong> o w\u0142asnej sytuacji, mo\u017cesz zaproponowa\u0107 skorzystanie z pomocy specjalisty. Mo\u017cecie wsp\u00f3lnie poszuka\u0107 informacji o plac\u00f3wkach, grupach wsparcia czy telefonach zaufania.<\/p>\n\n\n\n
Wyj\u015bcie z trudnej relacji to proces, kt\u00f3ry trwa. Cz\u0119sto pojawiaj\u0105 si\u0119 chwile zw\u0105tpienia i pretensje do najbli\u017cszego otoczenia za \u201enieuzasadnione sugestie\u201d. Najwa\u017cniejsza pozostaje jednak konsekwencja i gotowo\u015b\u0107 do towarzyszenia ofierze nawet wtedy, gdy jej decyzje wydaj\u0105 si\u0119 niezrozumia\u0142e lub trudne do zaakceptowania.<\/p>\n\n\n
\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nHistoria syndromu sztokholmskiego \u2013 napad na Kreditbanken w Sztokholmie<\/h2>\n\n\n\n
Pisali\u015bmy ju\u017c o specjali\u015bcie, Nilsie Bejerocie, kt\u00f3ry po raz pierwszy nazwa\u0142 zaburzenie. Taka potrzeba nie wzi\u0119\u0142a si\u0119 znik\u0105d. Pocz\u0105tki nazwy syndromu wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z histori\u0105 napadu na bank na placu Norrmalmstorg w Sztokholmie.<\/p>\n\n\n\n
W efekcie pope\u0142nionej zbrodni od 23 sierpnia 1973 przez kolejne sze\u015b\u0107 dni uzbrojeni napastnicy przetrzymywali czterech pracownik\u00f3w banku. Przez ca\u0142y ten czas ofiary porwania przebywa\u0142y ze swoimi porywaczami w skarbcu.<\/p>\n\n\n\n
Nikt nie spodziewa\u0142 si\u0119, \u017ce zak\u0142adnicy po uwolnieniu odm\u00f3wi\u0105 policji z\u0142o\u017cenia zezna\u0144 obci\u0105\u017caj\u0105cych sprawc\u00f3w<\/strong>, a ju\u017c na pewno tego, \u017ce zaczn\u0105 w mediach deklarowa\u0107 wobec nich sympati\u0119 i lojalno\u015b\u0107. Sytuacj\u0105, kt\u00f3ra przynios\u0142a jeszcze wi\u0119ksze zainteresowanie poj\u0119ciem syndromu sztokholmskiego, jest historia jednej z kobiet \u2013 zak\u0142adniczka zar\u0119czy\u0142a si\u0119 z oprawc\u0105. Bardzo nietypowe zaanga\u017cowanie w relacj\u0119 z napastnikiem sta\u0142o si\u0119 impulsem do szczeg\u00f3\u0142owego przeanalizowania mechanizm\u00f3w zachowa\u0144 ofiar. <\/p>\n\n\n\n
Innym r\u00f3wnie g\u0142o\u015bnym przyk\u0142adem z USA jest tak\u017ce uprowadzenie Patricii Hearst w 1974 roku przez radykaln\u0105 grup\u0119 Symbionese Liberation Army. Pocz\u0105tkowo Patricia by\u0142a ofiar\u0105 brutalnego przetrzymywania, jednak po kilku tygodniach do\u0142\u0105czy\u0142a do porywaczy<\/strong> i publicznie broni\u0142a ideologii organizacji.<\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n
- doros\u0142ych relacjach partnerskich<\/strong> – kiedy jedna ze stron manipuluje i stosuje agresj\u0119 wobec drugiej (psychiczn\u0105 i\/lub fizyczn\u0105);<\/li>\n\n\n\n
- Kiedy mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 syndrom sztokholmski?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Jakie s\u0105 najcz\u0119stsze objawy syndromu sztokholmskiego?<\/strong> G\u0142\u00f3wne objawy to usprawiedliwianie i obrona oprawcy, idealizowanie jego zachowania, a tak\u017ce poczucie winy i wstydu po stronie ofiary. Charakterystyczna jest te\u017c izolacja od bliskich i l\u0119k przed opuszczeniem toksycznej relacji.<\/li>\n\n\n\n
![\"konsultacja](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/psychiatra-wizyta.webp\")