\n\n\n\n
Trypofobia w pigu\u0142ce: wszystko o l\u0119ku przed dziurami<\/h2>\n\n\n\n
Widok skupisk ma\u0142ych dziurek wywo\u0142uje u Ciebie niepok\u00f3j, wstr\u0119t lub g\u0119si\u0105 sk\u00f3rk\u0119? By\u0107 mo\u017ce dotyczy Ci\u0119 trypofobia. Sprawd\u017a podsumowanie najwa\u017cniejszych informacji zawartych w artykule.<\/p>\n\n\n\n
- \n
- Czym jest trypofobia i co j\u0105 najcz\u0119\u015bciej wywo\u0142uje?<\/strong> To silny l\u0119k, niepok\u00f3j lub wstr\u0119t odczuwany na widok skupisk ma\u0142ych dziur, otwor\u00f3w lub wypuk\u0142ych wzor\u00f3w. Typowymi obrazami, kt\u00f3re wywo\u0142uj\u0105 t\u0119 reakcj\u0119, s\u0105 mi\u0119dzy innymi plaster miodu, owoc lotosu, g\u0105bka morska, a nawet p\u0119cherzyki powietrza widoczne w serze czy chlebie.<\/li>\n\n\n\n
- Czy trypofobia to prawdziwa choroba?<\/strong> Trypofobia nie jest oficjalnie uznawana za chorob\u0119 ani zaburzenie psychiczne w medycznych klasyfikacjach, takich jak DSM-5. Eksperci cz\u0119\u015bciej okre\u015blaj\u0105 j\u0105 jako siln\u0105, instynktown\u0105 reakcj\u0119 obrzydzenia, a nie klasyczn\u0105 fobi\u0119. Mimo to u niekt\u00f3rych os\u00f3b objawy, takie jak dreszcze, nudno\u015bci czy ataki paniki, mog\u0105 by\u0107 bardzo intensywne.<\/li>\n\n\n\n
- Sk\u0105d bierze si\u0119 ta nietypowa reakcja?<\/strong> Najpopularniejsza teoria naukowa zak\u0142ada, \u017ce jest to ewolucyjny mechanizm obronny<\/strong>. Wzory trypofobiczne przypominaj\u0105 te wyst\u0119puj\u0105ce na sk\u00f3rze jadowitych zwierz\u0105t (np. w\u0119\u017cy, o\u015bmiornic) lub te zwi\u0105zane z chorobami zaka\u017anymi i paso\u017cytami. L\u0119k lub wstr\u0119t jest wi\u0119c pod\u015bwiadomym, pierwotnym sygna\u0142em ostrzegawczym m\u00f3zgu: \u201euwaga, to mo\u017ce by\u0107 niebezpieczne!\u201d.<\/li>\n\n\n\n
- L\u0119k przed dziurami<\/strong> – jak sobie z nim radzi\u0107?<\/strong> W przypadku, gdy objawy s\u0105 \u0142agodne, zazwyczaj wystarczy unikanie wywo\u0142uj\u0105cych je obraz\u00f3w. Je\u015bli jednak l\u0119k jest parali\u017cuj\u0105cy i utrudnia codzienne \u017cycie, pomocne mog\u0105 by\u0107 metody stosowane w leczeniu fobii, takie jak terapia poznawczo-behawioralna<\/strong>, w tym stopniowe oswajanie si\u0119 z l\u0119kiem (terapia ekspozycyjna) oraz techniki relaksacyjne.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n\n\n\n \n\nZ tego artyku\u0142u dowiesz si\u0119:<\/h3>\n\n\n\n
- \n
- Co to jest trypofobia?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Jakie s\u0105 objawy trypofobii?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Co mo\u017ce wywo\u0142ywa\u0107 trypofobi\u0119?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Sk\u0105d bierze si\u0119 trypofobia? \u2013 mo\u017cliwe przyczyny i teorie<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Czy trypofobia to zaburzenie psychiczne?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Jak diagnozuje si\u0119 trypofobi\u0119?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Leczenie i metody \u0142agodzenia objaw\u00f3w trypofobii<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Czy trypofobia mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na codzienne funkcjonowanie?<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nCo to jest trypofobia?<\/h2>\n\n\n\n
Awersyjna, a czasem nawet paniczna reakcja emocjonalna<\/strong> na widok skupisk ma\u0142ych, regularnych lub nieregularnych kszta\u0142t\u00f3w, otwor\u00f3w i wg\u0142\u0119bie\u0144 \u2013 tak w najprostszy spos\u00f3b mo\u017cemy zdefiniowa\u0107 trypofobi\u0119. Zjawisko to jest jednak bardziej z\u0142o\u017cone.<\/p>\n\n\n\n
Przedrostek \u201etrypo\u201d pochodzi z j\u0119zyka greckiego i odnosi si\u0119 do otworu, natomiast \u201ephobos\u201d oznacza strach lub awersj\u0119. <\/em><\/p>\n\n\n\n
Naukowcy wyodr\u0119bnili ten termin oko\u0142o dwunastu lat temu, jednak o problemie mo\u017cna przeczyta\u0107 ju\u017c w literaturze z lat 90. Jeden z pierwszych udokumentowanych przypadk\u00f3w (w 1998 roku) dotyczy\u0142 ma\u0142ej pacjentki, kt\u00f3ra ba\u0142a si\u0119 dziur widocznych na instrumencie pokrytym regularnymi wzorami.<\/p>\n\n\n\n
Irracjonalny l\u0119k dziewczynki i reakcja autonomiczna podczas kontaktu z przedmiotem sk\u0142oni\u0142a lekarza Marcela Rufo (dzieci\u0119cego psychiatr\u0119<\/a>) do tego, by lepiej przyjrze\u0107 si\u0119 tym specyficznym objawom.<\/p>\n\n\n\n
W badaniach epidemiologicznych<\/strong> odsetek os\u00f3b zg\u0142aszaj\u0105cych przejawy trypofobii utrzymuje si\u0119 w przedziale od 10 do 18% w populacji doros\u0142ych. Niekt\u00f3re prace wykazuj\u0105 nawet szerszy zakres \u2013 od 7% do 24% \u2013 w zale\u017cno\u015bci od przyj\u0119tej definicji i charakterystyki pr\u00f3by badawczej.<\/p>\n\n\n\n
Prawdziwym fenomenem spo\u0142ecznym sta\u0142a si\u0119 fala dyskusji w mediach internetowych po roku 2013, kiedy temat trypofobii rozprzestrzeni\u0142 si\u0119 w forach i artyku\u0142ach prasowych na ca\u0142ym \u015bwiecie \u2013 tak\u017ce w Polsce. W ci\u0105gu kilku lat powsta\u0142y dziesi\u0105tki tysi\u0119cy wpis\u00f3w, a liczba os\u00f3b identyfikuj\u0105cych si\u0119 z problemem szybko wzros\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
Z czasem powsta\u0142y strony internetowe, kt\u00f3re mia\u0142y pe\u0142ni\u0107 charakter grup wsparcia. W\u015br\u00f3d cz\u0142onk\u00f3w najwi\u0119kszych spo\u0142eczno\u015bci przewa\u017caj\u0105 kobiety, a \u015bredni wiek u\u017cytkownik\u00f3w wynosi 36 lat.<\/em><\/p>\n\n\n\n
W literaturze pojawia si\u0119 ciekawy w\u0105tek rodzinnego wyst\u0119powania trypofobii. <\/strong>W badaniach ankietowych przeprowadzonych w\u015br\u00f3d os\u00f3b nale\u017c\u0105cych do internetowych spo\u0142eczno\u015bci a\u017c 24% respondent\u00f3w zadeklarowa\u0142o, \u017ce co najmniej jeden bliski krewny r\u00f3wnie\u017c do\u015bwiadcza podobnych objaw\u00f3w wstr\u0119tu wobec skupisk dziur czy regularnych wzor\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Czy takie wyniki sugeruje istnienie pewnych komponent\u00f3w rodzinnych? Cho\u0107 nie ma na to jednoznacznych dowod\u00f3w, to w niekt\u00f3rych publikacjach mo\u017cna natkn\u0105\u0107 si\u0119 na podobne rozwa\u017cania. Takie zale\u017cno\u015bci mog\u0105 jednak wskazywa\u0107 nie tyle na samo dziedziczenie, ile na kszta\u0142towanie reakcji<\/strong> przez wsp\u00f3lne \u015brodowisko wychowawcze, uczenie si\u0119 przez obserwacj\u0119 czy powielanie zachowa\u0144 emocjonalnych rodzic\u00f3w. Rozpoznanie objaw\u00f3w trypofobii u kilku cz\u0142onk\u00f3w jednej rodziny nierzadko stanowi pocz\u0105tek poszukiwania wsp\u00f3lnych czynnik\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 wyja\u015bnia\u0107 podatno\u015b\u0107 na tego typu l\u0119ki. Temat rodzinnych przypadk\u00f3w bywa jednak traktowany jako ciekawostka.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nJakie s\u0105 objawy trypofobii?<\/h2>\n\n\n\n
Przejawy trypofobii cechuje du\u017ca r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 i szerokie spektrum nasilenia \u2013 od kr\u00f3tkotrwa\u0142ego dyskomfortu po silne reakcje psychosomatyczne. U os\u00f3b dotkni\u0119tych trypofobi\u0105 dominuj\u0105 natychmiastowe, automatyczne odpowiedzi organizmu wywo\u0142ane<\/strong> kontaktem wzrokowym z charakterystycznym bod\u017acem<\/strong> (triggerem). Dost\u0119pne statystyki wskazuj\u0105, \u017ce u zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci os\u00f3b objawy intensywnego l\u0119ku na widok skupisk dziur utrzymuj\u0105 si\u0119 przez wiele lat \u2013 \u015bredni czas trwania symptom\u00f3w wynosi\u0142 a\u017c 18 lat, a znaczna wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b, kt\u00f3re bra\u0142y udzia\u0142 w badaniu, nigdy nie do\u015bwiadczy\u0142a remisji (83%).<\/p>\n\n\n\n
Zjawisko opisuje si\u0119 w kategoriach wstr\u0119tu, a nie wy\u0142\u0105cznie strachu przed dziurami \u2013 to r\u00f3\u017cnica, kt\u00f3r\u0105 podkre\u015bla si\u0119, zestawiaj\u0105c trypofobi\u0119 z klasyczn\u0105 fobi\u0105.<\/em><\/p>\n\n\n\n
W odr\u00f3\u017cnieniu od innych specyficznych fobii (np. strachu przed zwierz\u0119tami), w trypofobii rzadko wyst\u0119puj\u0105 wcze\u015bniejsze do\u015bwiadczenia buduj\u0105ce z\u0142e skojarzenia z czynnikiem nasilaj\u0105cym reakcje. Objawy s\u0105 spontaniczne, cz\u0119sto nie maj\u0105 wyra\u017anej przyczyny i nie s\u0105 poprzedzone wydarzeniami traumatycznymi<\/strong> (w tym kontek\u015bcie odr\u00f3\u017cnia si\u0119 problem od innych zaburze\u0144 l\u0119kowych o pod\u0142o\u017cu sytuacyjnym).<\/p>\n\n\n\n
Reakcje dzieli si\u0119 na psychiczne i fizyczne (somatyczne).<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nCo mo\u017ce wywo\u0142ywa\u0107 trypofobi\u0119?<\/h3>\n\n\n\n
Symptomy mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 podczas ekspozycji na realny obiekt i w kontakcie z obrazem cyfrowym. Odnotowuje si\u0119 przypadki, w kt\u00f3rych nawet wyobra\u017cenie sobie typowego triggera wystarcza do wywo\u0142ania silnych reakcji somatycznych i psychicznych.<\/p>\n\n\n\n
Do typowych przyk\u0142ad\u00f3w wyzwalaczy nale\u017c\u0105: <\/strong><\/p>\n\n\n\n
- \n
- plastry miodu,<\/li>\n\n\n\n
- \u017c\u00f3\u0142te sery z dziurami,<\/li>\n\n\n\n
- koralowce i g\u0105bki morskie,<\/li>\n\n\n\n
- korze\u0144 lotosu (charakterystyczny sk\u0142adnik wykorzystywany w azjatyckiej kuchni),<\/li>\n\n\n\n
- pory na sk\u00f3rze zwierz\u0105t i ludzi,<\/li>\n\n\n\n
- niekt\u00f3re ple\u015bnie i grzyby,<\/li>\n\n\n\n
- struktury owoc\u00f3w (np. granatu, marakui),<\/li>\n\n\n\n
- \u0142uski ryb,<\/li>\n\n\n\n
- skrzeki (jaja p\u0142az\u00f3w),<\/li>\n\n\n\n
- wzory na sk\u00f3rze zwierz\u0105t,<\/li>\n\n\n\n
- napowietrzone wypieki (np. biszkopt, chleb),<\/li>\n\n\n\n
- powierzchnie z perforacjami (np. r\u0119czniki papierowe, g\u0105bki do mycia naczy\u0144).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Do charakterystycznych aspekt\u00f3w zjawiska nale\u017cy tak\u017ce unikanie \u201ezara\u017cenia\u201d przez kontakt po\u015bredni \u2013 w licznych publikacjach mo\u017cna przeczyta\u0107 o tym, \u017ce osoby z trypofobi\u0105 oceniaj\u0105 przedmioty, kt\u00f3re zetkn\u0119\u0142y si\u0119 z triggerem, jako \u201ebrudne\u201d<\/strong> lub zagra\u017caj\u0105ce zdrowiu<\/strong>, nawet gdy kontakt mia\u0142 wy\u0142\u0105cznie symboliczny charakter.<\/p>\n\n\n\n
W przypadku trypofobii u cz\u0119\u015bci os\u00f3b obrazy wyzwalaj\u0105ce negatywn\u0105 reakcj\u0119 ulegaj\u0105 generalizacji \u2013 pocz\u0105tkowo l\u0119k wywo\u0142uje jedynie konkretny obiekt, jednak z czasem awersja przenosi si\u0119 na coraz szerszy zakres przedmiot\u00f3w o podobnej strukturze; szczeg\u00f3lnym przypadkiem jest reakcja na szeroko rozpowszechnione w internecie nieprawdziwe grafiki ludzkiej sk\u00f3ry. Kontakt z tego rodzaju obrazem bywa jednym z najcz\u0119stszych wyzwalaczy silnych, nieproporcjonalnych objaw\u00f3w trypofobicznych.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nReakcje psychiczne i fizyczne<\/h3>\n\n\n\n
W\u015br\u00f3d objaw\u00f3w psychicznych dominuj\u0105:<\/strong><\/p>\n\n\n\n
- \n
- wszechogarniaj\u0105cy wstr\u0119t na widok dziur lub otwor\u00f3w \u2013 cz\u0119sto z poczuciem obrzydzenia, bardzo du\u017cego dyskomfortu;<\/li>\n\n\n\n
- silny l\u0119k<\/a>, niepok\u00f3j, napi\u0119cie \u2013 w niekt\u00f3rych przypadkach ataki paniki<\/a>;<\/strong><\/li>\n\n\n\n
- natr\u0119tne my\u015bli zwi\u0105zane z triggerem, poczucie zagro\u017cenia;<\/li>\n\n\n\n
- unikanie sytuacji, temat\u00f3w lub przestrzeni mog\u0105cych nara\u017ca\u0107 na kontakt z czynnikami wywo\u0142uj\u0105cymi l\u0119k; <\/li>\n\n\n\n
- wstyd lub za\u017cenowanie wobec w\u0142asnych objaw\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nW sferze somatycznej (fizycznej) najcz\u0119\u015bciej obserwuje si\u0119:<\/strong><\/p>\n\n\n\n
- \n
- przyspieszone bicie serca<\/a>;<\/li>\n\n\n\n
- przyspieszony oddech lub duszno\u015b\u0107 (w ci\u0119\u017ckich przypadkach reakcji l\u0119kowej \u2013 hiperwentylacja);<\/li>\n\n\n\n
- nudno\u015bci, a sporadycznie nawet wymioty;<\/li>\n\n\n\n
- uczucie \u015bwi\u0105du, pieczenie lub mrowienie sk\u00f3ry, uczucie \u201epe\u0142zania\u201d po ciele, g\u0119sia sk\u00f3rka;<\/li>\n\n\n\n
- wzmo\u017cona potliwo\u015b\u0107, uczucie zimna lub uderzenia gor\u0105ca;<\/li>\n\n\n\n
- sucho\u015b\u0107 w ustach;<\/li>\n\n\n\n
- dr\u017cenie r\u0105k lub n\u00f3g;<\/li>\n\n\n\n
- \u0142zawienie oczu;<\/li>\n\n\n\n
- zaczerwienienie sk\u00f3ry twarzy lub nag\u0142a blado\u015b\u0107;<\/li>\n\n\n\n
- dreszcze, uczucie \u201eprzeszywaj\u0105cego pr\u0105du\u201d.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Obok objaw\u00f3w pierwotnych wyst\u0119puj\u0105 tak\u017ce wt\u00f3rne konsekwencje<\/strong> l\u0119ku uog\u00f3lnionego \u2013 przewlek\u0142y stres, pogorszenie jako\u015bci snu, obni\u017cenie nastroju, stany depresyjne<\/a> i dra\u017cliwo\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n\n![\"konsultacja](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/psycholog.webp\")
Sprawd\u017a!<\/div>\n\nWizyta<\/div>\nKonsultacja psychologa<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n\nCzujesz przyt\u0142oczenie codziennymi obowi\u0105zkami lub mierzysz si\u0119 z trudnymi emocjami, kt\u00f3re utrudniaj\u0105 funkcjonowanie? Skorzystaj z porady psychologa, aby poszuka\u0107 sposob\u00f3w na popraw\u0119 komfortu psychicznego.<\/div>\n
\nod 150 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nSk\u0105d bierze si\u0119 trypofobia? \u2013 mo\u017cliwe przyczyny i teorie<\/h2>\n\n\n\n\n
\n\n \n\nCzy znamy konkretne przyczyny trypofobii? Na ten temat kszta\u0142tuje si\u0119 kilka koncepcji, z kt\u00f3rych \u017cadna nie zosta\u0142a w 100% potwierdzona i uznana za w pe\u0142ni trafn\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Sk\u0105d bierze si\u0119 l\u0119k przed dziurami? Najcz\u0119\u015bciej m\u00f3wi si\u0119 o teorii \u201eskin disease avoidance\u201d<\/strong> (w dos\u0142ownym t\u0142umaczeniu \u2013 o teorii unikania chor\u00f3b sk\u00f3ry). W tym przypadku zwraca si\u0119 uwag\u0119 na ewolucyjne uwarunkowania cz\u0142owieka. Obrzydzenie na widok dziurek ma wynika\u0107 ze skojarzenia wzor\u00f3w z objawami zaka\u017anych chor\u00f3b<\/strong>. Powtarzalne otwory, wg\u0142\u0119bienia lub wypuk\u0142o\u015bci na powierzchni sk\u00f3ry (ludzkiej lub zwierz\u0119cej) w przesz\u0142o\u015bci by\u0142y wyra\u017anym sygna\u0142em, kt\u00f3ry ostrzega\u0142 przed ryzykiem infekcji.<\/p>\n\n\n\n
Zgodnie z t\u0105 teori\u0105 taka reakcja przetrwa\u0142a w postaci fobii przed dziurami. W tym kontek\u015bcie szukano tak\u017ce uzasadnienia odnotowanych zale\u017cno\u015bci w wynikach prowadzonych bada\u0144 \u2013 niejednokrotnie zauwa\u017cano, \u017ce wygenerowane obrazy cia\u0142a z charakterystycznym wzorem wywo\u0142uj\u0105 o wiele silniejsze reakcje ni\u017c neutralne powierzchnie.<\/p>\n\n\n\n
Skal\u0119 problemu zmieniaj\u0105 dzisiejsze realia. Coraz cz\u0119\u015bciej obserwuje si\u0119 wp\u0142yw ekspozycji na triggery w internecie. Ten fenomen dobrze ilustruje zjawisko,<\/strong> kt\u00f3re w angloj\u0119zycznej literaturze pojawia si\u0119 pod nazw\u0105: \u201esocial learning hypothesis\u201d<\/strong> (hipoteza spo\u0142ecznego uczenia si\u0119 \u2013 w rozumieniu trypofobii \u2013 nabywania zachowa\u0144). W wielu badaniach mo\u017cna znale\u017a\u0107 podobne wnioski: osoby m\u0142odsze oraz u\u017cytkownicy cz\u0119\u015bciej korzystaj\u0105cy z medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych szybciej i intensywniej reaguj\u0105 na przedmioty o charakterystycznej strukturze. Przy tym jednak spora grupa pacjent\u00f3w deklaruje spontaniczny pocz\u0105tek objaw\u00f3w \u2013 bez wcze\u015bniejszego kontaktu z tre\u015bciami w internecie. St\u0105d ta teoria tak\u017ce budzi w\u0105tpliwo\u015bci. <\/p>\n\n\n\n
W\u015br\u00f3d analizowanych hipotez uwzgl\u0119dnia si\u0119 tak\u017ce koncepcj\u0119 \u201edangerous animal hypothesis\u201d<\/strong>. Zwraca si\u0119 uwag\u0119 na to, \u017ce wiele jadowitych gad\u00f3w, p\u0142az\u00f3w i owad\u00f3w posiada charakterystyczne wzory \u2013 regularne plamki, okr\u0119gi czy skupiska otwor\u00f3w. Tutaj tak\u017ce szuka si\u0119 powi\u0105za\u0144 z procesem ewolucji i reakcj\u0105 obronn\u0105 zakodowan\u0105 w genach cz\u0142owieka (podobnie jak trypofobia na sk\u00f3rze). <\/p>\n\n\n\n
Cz\u0119\u015b\u0107 badaczy rozwija teori\u0119 \u201evisual stress\u201d<\/strong> (stresu wzrokowego). Zgodnie z tym za\u0142o\u017ceniem fobia przed dziurami ma wynika\u0107 z konkretnych cech tekstur \u2013 wysokiego kontrastu i okre\u015blonej powtarzalno\u015bci wzoru.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nCzy trypofobia to zaburzenie psychiczne?<\/h2>\n\n\n\n
O tym, czym jest trypofobia, nie przeczytamy ani w Mi\u0119dzynarodowej Klasyfikacji Chor\u00f3b i Problem\u00f3w Zdrowotnych (ICD-10), ani w klasyfikacji zaburze\u0144 psychicznych Ameryka\u0144skiego Towarzystwa Psychiatrycznego (DSM-5). Oficjalnie trypofobia nie zosta\u0142a uznana za osobn\u0105 jednostk\u0119 chorobow\u0105<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n
Mimo braku odr\u0119bnego wpisu warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce objawy, kt\u00f3re pojawiaj\u0105 si\u0119 w przebiegu trypofobii, pokrywaj\u0105 si\u0119 z kryteriami fobii specyficznych<\/strong> (opisanymi w DSM-5).<\/p>\n\n\n\n
Osoby, kt\u00f3re odczuwaj\u0105 silny l\u0119k na widok dziur, prezentuj\u0105: <\/p>\n\n\n\n
- \n
- chroniczny przebieg objaw\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n
- wieloletni czas trwania reakcji;<\/li>\n\n\n\n
- du\u017cy stopie\u0144 unikania bod\u017ac\u00f3w prowokuj\u0105cych.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
W nasilonych stadiach problemu odpowied\u017a pacjenta na bod\u017ace wywo\u0142uj\u0105ce l\u0119k powoduje wyra\u017any spadek jako\u015bci \u017cycia oraz trudno\u015bci, kt\u00f3re realnie wp\u0142ywaj\u0105 na funkcjonowanie w \u017cyciu spo\u0142ecznym, zawodowym i rodzinnym.<\/p>\n\n\n\n
Poziom upo\u015bledzenia por\u00f3wnuje si\u0119 do innych zaburze\u0144 l\u0119kowych. U os\u00f3b z trypofobi\u0105 cz\u0119sto odnotowuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c wsp\u00f3\u0142istnienie innych problem\u00f3w psychicznych<\/strong> (m.in. depresji, stan\u00f3w l\u0119kowych czy objaw\u00f3w obsesyjno-kompulsywnych).<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nJak diagnozuje si\u0119 trypofobi\u0119? <\/h2>\n\n\n\n
Rozpoznanie trypofobii opiera si\u0119 na pog\u0142\u0119bionym wywiadzie. Specjalista rozmawiaj\u0105cy z pacjentem skupia si\u0119 na rodzaju i cz\u0119stotliwo\u015bci objaw\u00f3w<\/strong> oraz na ocenie wp\u0142ywu prezentowanych reakcji na codzienne funkcjonowanie. <\/p>\n\n\n\n
Istnieje standaryzowane narz\u0119dzie \u2013 Trypophobia Questionnaire (TQ)<\/strong>, wykorzystywane w wielu badaniach \u2013 kt\u00f3re pozwala oszacowa\u0107 nat\u0119\u017cenie do\u015bwiadczanego wstr\u0119tu i l\u0119ku pod wp\u0142ywem ekspozycji na konkretne wizualne czynniki stymuluj\u0105ce negatywne reakcje. <\/p>\n\n\n\n
Kwestionariusz sk\u0142ada si\u0119 z 17 pyta\u0144, kt\u00f3re odnosz\u0105 si\u0119 do za\u0142\u0105czonych zdj\u0119\u0107 r\u00f3\u017cnych tekstur. Osoba wype\u0142niaj\u0105ca TQ ma okre\u015bli\u0107 swoje odczucia wzgl\u0119dem prezentowanych grafik z wykorzystaniem pi\u0119ciostopniowej skali (1 punkt oznacza brak jakichkolwiek reakcji a 5 punkt\u00f3w wysoki poziom l\u0119ku lub wstr\u0119tu). Ko\u0144cowy wynik testu na trypofobi\u0119 (zsumowana liczba zdobytych punkt\u00f3w \u2013 od 17 do 85) jest wykorzystywany do klasyfikacji stopnia awersji. Nie okre\u015bla si\u0119 jednak jednego progu, kt\u00f3rego przekroczenie pozwala stwierdzi\u0107, czy pacjent cierpi na trypofobi\u0119. W r\u00f3\u017cnych badaniach przyjmowano inne skale.<\/p>\n\n\n\n
W procesie diagnostycznym zwraca si\u0119 tak\u017ce uwag\u0119 na to, czy objawy wstr\u0119tu przed dziurami wsp\u00f3\u0142wyst\u0119puj\u0105<\/strong> z innymi problemami<\/strong> o pod\u0142o\u017cu psychicznym. Jako \u017ce trypofobia to rodzaj fobii specyficznej, wywiad z pacjentem skupia si\u0119 na kryteriach charakterystycznych dla tej kategorii. <\/p>\n\n\n\n
Pojawiaj\u0105 si\u0119 pytania o czas trwania objaw\u00f3w, dok\u0142adny charakter, ich przewlek\u0142o\u015b\u0107 i powi\u0105zanie z okre\u015blonymi sytuacjami. Odnotowuje si\u0119 tak\u017ce niejednoznaczne zachowania,<\/strong> kt\u00f3rymi mo\u017ce objawia\u0107 si\u0119 trypofobia \u2013 m.in. problemy ze snem, obni\u017cenie nastroju, ograniczenie kontakt\u00f3w spo\u0142ecznych czy aktywno\u015bci zawodowej.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nLeczenie i metody \u0142agodzenia objaw\u00f3w trypofobii<\/h2>\n\n\n\n
Najwi\u0119cej dowod\u00f3w na skuteczno\u015b\u0107 zwalczania wstr\u0119tu dotyczy pracy z psychologiem z wykorzystaniem technik dostosowanych do indywidualnego profilu objaw\u00f3w. Z pomoc\u0105 czego mo\u017cna leczy\u0107 l\u0119k przed dziurami? <\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nTerapia poznawczo-behawioralna (CBT)<\/h3>\n\n\n\n
Psychoterapia w nurcie poznawczo-behawioralnym koncentruje si\u0119 na modyfikacji zniekszta\u0142ce\u0144 poznawczych, kt\u00f3re podtrzymuj\u0105 odrzucaj\u0105c\u0105 reakcj\u0119 na bod\u017ace. Specjalista prowadzi analiz\u0119 niekontrolowanych my\u015bli oraz przekona\u0144<\/strong> na temat poczucia odrazy i niebezpiecze\u0144stwa. W toku pracy z pacjentem wykorzystuje si\u0119 technik\u0119 rozpoznawania i kwestionowania nieadekwatnych interpretacji.<\/p>\n\n\n\n
Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce trypofobia zwi\u0105zana jest silniej z uczuciem wstr\u0119tu. L\u0119k nie wyst\u0119puje zawsze (szacuje si\u0119, \u017ce tylko u oko\u0142o 16-30%), a je\u015bli ju\u017c pacjent go do\u015bwiadcza, to najcz\u0119\u015bciej w wyniku silnych emocji zwi\u0105zanych z odraz\u0105. To wa\u017cna kwestia, kt\u00f3ra wp\u0142ywa na spos\u00f3b dzia\u0142a\u0144 podejmowanych w terapii. <\/em><\/p>\n\n\n\n
Wa\u017cnym elementem procesu terapeutycznego pozostaje stopniowe wystawienie na czynniki triggeruj\u0105ce. Wsp\u00f3lnie z pacjentem tworzy si\u0119 hierarchi\u0119 sytuacji<\/strong> \u2013 od najmniej do najbardziej wywo\u0142uj\u0105cych objawy \u2013 a nast\u0119pnie systematycznie \u0107wiczy kontakt z wyzwalaczami. Celem terapii jest r\u00f3wnie\u017c nauka tolerowania pewnego stopnia dyskomfortu oraz wykorzystywania technik relaksacyjnych. <\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nFarmakoterapia i inne metody wspomagaj\u0105ce<\/h3>\n\n\n\n
Gdy objawy s\u0105 uci\u0105\u017cliwe, leczenie trypofobii mo\u017ce obejmowa\u0107 przyjmowanie lek\u00f3w przepisanych przez psychiatr\u0119 \u2013 jednak takie dzia\u0142anie nie stanowi podstawy radzenia sobie z problemem. <\/p>\n\n\n\n
Farmakoterapia mo\u017ce mie\u0107 swoje uzasadnienie, kiedy okre\u015bla si\u0119, \u017ce trypofobia to choroba, kt\u00f3ra jest skutkiem wyst\u0119powania innych problem\u00f3w ze zdrowiem psychicznym (przytoczonych wcze\u015bniej silnych stan\u00f3w l\u0119kowych czy depresji). <\/p>\n\n\n\n
W\u015br\u00f3d alternatywnych sposob\u00f3w, kt\u00f3re testowano do tego, by leczy\u0107 trypofobi\u0119, mo\u017cna wymieni\u0107 neurofeedback, terapi\u0119 \u015bwiat\u0142em,<\/strong> a nawet zaj\u0119cia z wykorzystaniem technologii wirtualnej rzeczywisto\u015bci (VR<\/strong>). Pr\u00f3by kszta\u0142towa\u0142y pewne perspektywy leczenia, jednak nie odnosi\u0142y na tyle skutecznych wynik\u00f3w, by mo\u017cna by\u0142o oficjalnie je rekomendowa\u0107. <\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nCzy trypofobia mo\u017ce wp\u0142ywa\u0107 na codzienne funkcjonowanie?<\/h2>\n\n\n\n
U cz\u0119\u015bci os\u00f3b z nasilonymi objawami trypofobia rzeczywi\u015bcie mo\u017ce przek\u0142ada\u0107 si\u0119 na powa\u017cne ograniczenia w \u017cyciu codziennym. Zaczynaj\u0105c od tych pozornie niegro\u017anych (np. unikania kupowania \u017c\u00f3\u0142tego sera czy konkretnego rodzaju pieczywa) a ko\u0144cz\u0105c na tych, kt\u00f3re mog\u0105 wr\u0119cz parali\u017cowa\u0107 (np. wpadanie w atak paniki po natkni\u0119ciu si\u0119 na losow\u0105 grafik\u0119 w internecie).<\/p>\n\n\n\n
Niekt\u00f3re osoby z trypofobi\u0105 osi\u0105ga\u0142y wyniki \u22655 w Skali Niepe\u0142nosprawno\u015bci Sheehana. To warto\u015bci, na podstawie kt\u00f3rych mo\u017cna stwierdzi\u0107 znaczne ograniczenia w funkcjonowaniu. <\/strong><\/p>\n\n\n\n
Trypofobia to l\u0119k, kt\u00f3ry mo\u017ce oddzia\u0142ywa\u0107 na wszystkie sfery codzienno\u015bci, ogranicza\u0107 spontaniczno\u015b\u0107, swobod\u0119 i poczucie kontroli nad w\u0142asnym \u017cyciem. Niestety wiele os\u00f3b, kt\u00f3re do\u015bwiadcza podobnych problem\u00f3w, nie decyduje si\u0119 si\u0119gn\u0105\u0107 po specjalistyczn\u0105 pomoc. W jednej z analiz, kt\u00f3r\u0105 przeprowadzono na grupie pacjent\u00f3w spe\u0142niaj\u0105cych przyj\u0119te kryteria zaburzenia, tylko 10,8% kiedykolwiek zdecydowa\u0142a si\u0119 rozpocz\u0105\u0107 leczenie ukierunkowane na trypofobi\u0119.<\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n
- Jakie s\u0105 objawy trypofobii?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Czy trypofobia to prawdziwa choroba?<\/strong> Trypofobia nie jest oficjalnie uznawana za chorob\u0119 ani zaburzenie psychiczne w medycznych klasyfikacjach, takich jak DSM-5. Eksperci cz\u0119\u015bciej okre\u015blaj\u0105 j\u0105 jako siln\u0105, instynktown\u0105 reakcj\u0119 obrzydzenia, a nie klasyczn\u0105 fobi\u0119. Mimo to u niekt\u00f3rych os\u00f3b objawy, takie jak dreszcze, nudno\u015bci czy ataki paniki, mog\u0105 by\u0107 bardzo intensywne.<\/li>\n\n\n\n
![\"konsultacja](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/psychiatra-wizyta.webp\")