\n\n\n\n
Zakrzepica \u017cy\u0142 g\u0142\u0119bokich – najwa\u017cniejsze informacje<\/h2>\n\n\n\n
Zakrzepica to podst\u0119pna choroba, kt\u00f3rej najwi\u0119kszym zagro\u017ceniem jest zatorowo\u015b\u0107 p\u0142ucna. Dowiedz si\u0119, jakie sygna\u0142y powinny wzbudzi\u0107 Twoj\u0105 czujno\u015b\u0107 i na czym polega leczenie.<\/p>\n\n\n\n
- \n
- Na czym polega zakrzepica \u017cy\u0142 g\u0142\u0119bokich?<\/strong> Polega na powstaniu skrzepliny w \u017cyle umiejscowionej g\u0142\u0119boko, najcz\u0119\u015bciej w \u0142ydce lub udzie. Skrzeplina ta utrudnia przep\u0142yw krwi i mo\u017ce prowadzi\u0107 do gro\u017anych powik\u0142a\u0144.<\/li>\n\n\n\n
- Jakie s\u0105 typowe objawy zakrzepicy w nodze?<\/strong> Najcz\u0119\u015bciej jest to jednostronny obrz\u0119k ko\u0144czyny, b\u00f3l (cz\u0119sto opisywany jako \u201erozpieraj\u0105cy\u201d), zaczerwienienie i ocieplenie sk\u00f3ry. Objawy mog\u0105 nasila\u0107 si\u0119 podczas chodzenia, ale choroba bywa te\u017c bezobjawowa.<\/li>\n\n\n\n
- Dlaczego zakrzepica jest tak niebezpieczna?<\/strong> Najwi\u0119kszym ryzykiem jest oderwanie si\u0119 fragmentu skrzepliny, kt\u00f3ry z pr\u0105dem krwi mo\u017ce dotrze\u0107 do p\u0142uc i spowodowa\u0107 zatorowo\u015b\u0107 p\u0142ucn\u0105 \u2013 stan bezpo\u015bredniego zagro\u017cenia \u017cycia.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n\n\n\n \n\nZ tego artyku\u0142u dowiesz si\u0119:<\/strong><\/p>\n\n\n\n
- \n
- Czym jest zakrzepica \u017cy\u0142 g\u0142\u0119bokich?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Jakie s\u0105 przyczyny zakrzepicy \u017cy\u0142 g\u0142\u0119bokich?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Objawy zakrzepicy \u017cy\u0142 g\u0142\u0119bokich<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Diagnostyka zakrzepicy \u2013 jak wykry\u0107 chorob\u0119?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Leczenie zakrzepicy \u017cy\u0142 g\u0142\u0119bokich<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Powik\u0142ania nieleczonej zakrzepicy<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Jak zapobiega\u0107? Profilaktyka zakrzepicy<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nCzym jest zakrzepica \u017cy\u0142 g\u0142\u0119bokich?<\/h2>\n\n\n\n
Zakrzepica \u017cy\u0142 g\u0142\u0119bokich to choroba naczy\u0144, w kt\u00f3rej przebiegu dochodzi do krzepni\u0119cia krwi w naczyniu \u017cylnym zlokalizowanym pod powi\u0119zi\u0105 g\u0142\u0119bok\u0105. Zmiany dotycz\u0105 najcz\u0119\u015bciej \u017cy\u0142 g\u0142\u0119bokich ko\u0144czyn dolnych, rzadziej ko\u0144czyn g\u00f3rnych. Obejmuje r\u00f3wnie\u017c oraz naczynia \u017cylne biodrowe i przeszywaj\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n
Lokalizacja zakrzepicy \u017cy\u0142 g\u0142\u0119bokich ma istotny wp\u0142yw na jej przebieg i objawy:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- posta\u0107 dystalna (obwodowa, \u0142ydkowa)<\/strong>: dotyczy naczy\u0144 piszczelowych przednich i tylnych oraz strza\u0142kowych (poni\u017cej do\u0142u podkolanowego). Cz\u0119sto przebiega bezobjawowo lub z niewielkimi objawami i wi\u0105\u017ce si\u0119 z mniejszym ryzykiem klinicznie istotnej zatorowo\u015bci p\u0142ucnej, g\u0142\u00f3wnym niebezpiecze\u0144stwem jest jej narastanie w kierunku proksymalnym;<\/li>\n\n\n\n
- posta\u0107 proksymalna (centralna)<\/strong>: obejmuje \u017cy\u0142\u0119 podkolanow\u0105, udowe, biodrowe lub g\u0142\u00f3wn\u0105 doln\u0105. Jest zazwyczaj objawowa i stwarza znaczne zagro\u017cenie masywn\u0105 zatorowo\u015bci\u0105 p\u0142ucn\u0105;<\/li>\n\n\n\n
- obrz\u0119k bolesny (phlegmasia dolens)<\/strong>: ostra i ci\u0119\u017cka posta\u0107 chor\u00f3b \u017cy\u0142, charakteryzuje si\u0119 masywnym zaj\u0119ciem wszystkich (lub wi\u0119kszo\u015bci) naczy\u0144 odprowadzaj\u0105cych krew z ko\u0144czyny, prowadzi do silnego b\u00f3lu i pot\u0119\u017cnego obrz\u0119ku. Wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 bolesny obrz\u0119k bia\u0142y<\/strong> (phlegmasia alba dolens), gdzie ko\u0144czyna jest blada, obrz\u0119kni\u0119ta i bolesna, oraz bolesny obrz\u0119k siniczy <\/strong>(phlegmasia cerulea dolens), kt\u00f3ry jest najbardziej bolesn\u0105 postaci\u0105 zakrzepicy \u017cylnej<\/strong>, zamykaj\u0105c\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017cy\u0142 odprowadzaj\u0105cych krew. Prowadzi do niedotlenienia tkanek, sinicy, a nawet martwicy, zagra\u017ca utrat\u0105 ko\u0144czyny lub zgonem.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Nie jest odr\u0119bn\u0105 jednostk\u0105 chorobow\u0105, lecz stanowi cz\u0119\u015b\u0107 szerszego spektrum patologii<\/strong> okre\u015blanej jako \u017cylna choroba zakrzepowo-zatorowa, kt\u00f3ra obejmuje r\u00f3wnie\u017c jej najgro\u017aniejsze nast\u0119pstwo \u2013 zatorowo\u015b\u0107 p\u0142ucn\u0105.<\/strong> Aby zrozumie\u0107, dlaczego dochodzi do jej rozwoju, warto przyjrze\u0107 si\u0119 mechanizmom, kt\u00f3re sprzyjaj\u0105 tworzeniu si\u0119 skrzepliny. Przyczyny s\u0105 z\u0142o\u017cone i wynikaj\u0105 najcz\u0119\u015bciej z nak\u0142adaj\u0105cych si\u0119 niekorzystnych czynnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n\n![\"badania](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/choroby-serca.webp\")
Sprawd\u017a!<\/div>\n\nPakiet bada\u0144 genetycznych<\/div>\nSerce i choroby zakrzepowo-zatorowe<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n\nObawiasz si\u0119 dziedzicznych obci\u0105\u017ce\u0144 uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia w Twojej rodzinie? Sprawd\u017a predyspozycje w swoim DNA i zyskaj wiedz\u0119 o zdrowiu swojego serca.<\/div>\n
\nod 600 zl<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nJakie s\u0105 przyczyny zakrzepicy \u017cy\u0142 g\u0142\u0119bokich?<\/h2>\n\n\n\n\n
\n\n \n\nU pod\u0142o\u017ca rozwoju zakrzepicy \u017cylnej le\u017cy zjawisko opisane jako triada Virchowa<\/strong>, nazwane od nazwiska niemieckiego patologa, kt\u00f3ry opisa\u0142 je w 1856 roku. Wyst\u0105pienie co najmniej dw\u00f3ch z trzech wymienionych przez Virchowa czynnik\u00f3w jest zazwyczaj wystarczaj\u0105ce do powstania zakrzepu w \u017cyle lub inicjacji procesu zakrzepowego.<\/p>\n\n\n\n
Zakrzepica \u2013 przyczyny powstania (Triada Virchowa):<\/p>\n\n\n\n
- \n
- uszkodzenie \u015bciany naczynia:<\/strong> uszkodzenie wewn\u0119trznej warstwy \u017cy\u0142y, mo\u017ce by\u0107 wynikiem urazu, zabiegu operacyjnego, obecno\u015bci cewnik\u00f3w naczyniowych, naciek\u00f3w nowotworowych lub stanu zapalnego w \u015bcianie \u017cy\u0142y, lub w jej s\u0105siedztwie;<\/li>\n\n\n\n
- zwolnienie przep\u0142ywu krwi (zast\u00f3j \u017cylny):<\/strong> wskutek unieruchomienia ko\u0144czyny, ucisku \u017cy\u0142y od zewn\u0105trz, a tak\u017ce w przebiegu niewydolno\u015bci serca<\/a>;<\/li>\n\n\n\n
- nadkrzepliwo\u015b\u0107 krwi (zmiany w sk\u0142adzie krwi)<\/strong>: stan, w kt\u00f3rym krew ma zwi\u0119kszon\u0105 tendencj\u0119 do krzepni\u0119cia.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Przyczyny s\u0105 liczne i zr\u00f3\u017cnicowane. Mo\u017cna je klasyfikowa\u0107 ze wzgl\u0119du na si\u0142\u0119 ich zwi\u0105zku z wyst\u0105pieniem choroby (np. silne, umiarkowane, s\u0142abe) lub charakter (np. trwa\u0142e, przemijaj\u0105ce). Szczeg\u00f3lne znaczenie ma znajomo\u015b\u0107 czynnik\u00f3w, kt\u00f3re odgrywaj\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0119 w rozwoju zakrzepicy.<\/p>\n\n\n\n
Silne (g\u0142\u00f3wne) czynniki ryzyka rozwoju zakrzepicy \u017cy\u0142 g\u0142\u0119bokich: <\/strong><\/p>\n\n\n\n
- \n
- du\u017ce zabiegi operacyjne:<\/strong> uszkodzenie \u015bciany naczynia i unieruchomienie, co spowalnia przep\u0142yw krwi;<\/li>\n\n\n\n
- urazy: <\/strong>bezpo\u015brednie uszkodzenie \u017cy\u0142y, ucisk przez od\u0142amki kostne lub krwiaki;<\/li>\n\n\n\n
- d\u0142ugotrwa\u0142e unieruchomienie:<\/strong> spowalnia przep\u0142yw krwi, szczeg\u00f3lnie w zatokach \u017cylnych mi\u0119\u015bni \u0142ydki;<\/li>\n\n\n\n
- aktywna choroba nowotworowa:<\/strong> uszkodzenie naczy\u0144, zwi\u0119kszanie krzepliwo\u015bci krwi, sprzyjanie zastojowi \u017cylnemu.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Przyczyn powstawania zakrzep\u00f3w \u017cy\u0142 g\u0142\u0119bokich jest wiele m.in. stosowanie doustnych \u015brodk\u00f3w antykoncepcyjnych<\/a> lub leczenie hormonalne, ci\u0105\u017ca, po\u0142\u00f3g, zaka\u017cenia i odwodnienie. R\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 przyczyn sprawia, \u017ce objawy mog\u0105 by\u0107 bardzo niespecyficzne.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nObjawy zakrzepicy \u017cy\u0142 g\u0142\u0119bokich<\/h2>\n\n\n\n
Zakrzepica \u017cy\u0142 g\u0142\u0119bokich daje objawy zr\u00f3\u017cnicowane i niekiedy ma\u0142o charakterystyczne, dlatego oparcie rozpoznania tylko na obrazie klinicznym mo\u017ce by\u0107 b\u0142\u0119dem. Choroba zostaje potwierdzona tylko u ok. 20% chorych, u kt\u00f3rych wyst\u0105pi\u0142y objawy kliniczne.<\/p>\n\n\n\n
Charakterystyczne objawy wyst\u0105pienia zakrzepicy:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- obrz\u0119k i b\u00f3l ko\u0144czyny:<\/strong> zazwyczaj jednostronny, cz\u0119sto obejmuje podudzie lub ca\u0142\u0105 ko\u0144czyn\u0119, powi\u0119kszony obw\u00f3d ko\u0144czyny;<\/li>\n\n\n\n
- b\u00f3l ko\u0144czyny:<\/strong> najcz\u0119\u015bciej lokalizowany w \u0142ydce lub udzie, rozpieraj\u0105cy lub tkliwy, nasilaj\u0105cy si\u0119 podczas chodzenia lub ucisku;<\/li>\n\n\n\n
- tkliwo\u015b\u0107 uciskowa<\/strong> wzd\u0142u\u017c przebiegu \u017cy\u0142 g\u0142\u0119bokich<\/strong>;<\/li>\n\n\n\n
- zwi\u0119kszone ucieplenie ko\u0144czyny<\/strong>;<\/li>\n\n\n\n
- zaczerwienienie okolic sk\u00f3ry<\/strong>;<\/li>\n\n\n\n
- widoczne \u017cy\u0142y powierzchowne kr\u0105\u017cenia obocznego (nie\u017cylakowe)<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Oko\u0142o 60\u201370% przypadk\u00f3w przebiega bezobjawowo. Z uwagi na niespecyficzno\u015b\u0107 symptom\u00f3w i nisk\u0105 skuteczno\u015b\u0107 samego badania klinicznego, w potwierdzeniu rozpoznania istotne s\u0105 odpowiednie metody diagnostyczne.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nDiagnostyka zakrzepicy \u2013 jak wykry\u0107 chorob\u0119?<\/h2>\n\n\n\n
Pierwszym krokiem w diagnostyce zakrzepicy jest ocena klinicznego prawdopodobie\u0144stwa. Najcz\u0119\u015bciej stosowan\u0105 skal\u0105 jest skala Wellsa<\/strong>. Skala ta przypisuje punkty za obecno\u015b\u0107 czynnik\u00f3w ryzyka, objaw\u00f3w oraz brak alternatywnej diagnozy. Na podstawie sumy punkt\u00f3w pacjent\u00f3w klasyfikuje si\u0119 do grup ma\u0142ego, po\u015bredniego lub du\u017cego prawdopodobie\u0144stwa. Ocena prawdopodobie\u0144stwa klinicznego wp\u0142ywa na dalsze post\u0119powanie.<\/p>\n\n\n\n
Kolejn\u0105 procedur\u0105 jest oznaczenie st\u0119\u017cenia D-dimer\u00f3w<\/strong>. Powstaj\u0105 one podczas degradacji fibryny, st\u0105d ich podwy\u017cszone st\u0119\u017cenie wskazuje na aktywacj\u0119 uk\u0142adu krzepni\u0119cia i fibrynolizy. Maj\u0105 wysok\u0105 warto\u015b\u0107 predykcyjn\u0105 ujemn\u0105, co oznacza, \u017ce prawid\u0142owe st\u0119\u017cenie u pacjent\u00f3w z ma\u0142ym prawdopodobie\u0144stwem klinicznym pozwala na wykluczenie choroby. Jednak ich swoisto\u015b\u0107 jest niska, a podwy\u017cszone st\u0119\u017cenia mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 w wielu innych stanach.<\/p>\n\n\n\n
Istotn\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 badania obrazowe. Podstawow\u0105 metod\u0105 jest ultrasonografia kompresyjna z badaniem dopplerowskim (USG Doppler \u017cy\u0142<\/strong>). Jest to metoda nieinwazyjna, a kryterium rozpoznania jest brak pe\u0142nego zapadni\u0119cia si\u0119 \u015bwiat\u0142a \u017cy\u0142y pod uciskiem g\u0142owic\u0105. W badaniu ocenia si\u0119 przep\u0142yw krwi w \u017cy\u0142ach powierzchownych i g\u0142\u0119bokich. Warto\u015b\u0107 wynik\u00f3w badania USG \u017cy\u0142 jest wysoka w ocenie naczy\u0144 krwiono\u015bnych proksymalnych (czyli bli\u017cej tu\u0142owia, np. \u017cy\u0142 udowych), ale ni\u017csza dla \u017cy\u0142 dystalnych. <\/p>\n\n\n\n
Pe\u0142ne badanie USG ca\u0142ego uk\u0142adu \u017cy\u0142 g\u0142\u0119bokich (proksymalnego i dystalnego) zwi\u0119ksza o 15% liczb\u0119 prawid\u0142owo rozpoznanych przypadk\u00f3w, w por\u00f3wnaniu do badania ograniczonego.<\/strong><\/p>\n\n\n\n
W przypadku dalszych w\u0105tpliwo\u015bci lub podejrzenia zmian naczy\u0144 \u017cylnych biodrowych mo\u017cna rozwa\u017cy\u0107 wenografi\u0119 metod\u0105 tomografii komputerowej<\/a> lub metod\u0105 rezonansu magnetycznego<\/a>. Mog\u0105 by\u0107 przydatne do wykrywania zakrzep\u00f3w w segmentach \u017cy\u0142 trudno dost\u0119pnych dla USG, na przyk\u0142ad w obr\u0119bie miednicy. <\/p>\n\n\n\n
Flebografia kontrastowa<\/strong>, niegdy\u015b uznawana za \u201ez\u0142oty standard\u201d, obecnie stosuje si\u0119 j\u0105 bardzo rzadko. Powodem jest inwazyjno\u015b\u0107 (wymaga podania kontrastu do \u017cy\u0142y), ekspozycja na promieniowanie rentgenowskie<\/strong> oraz ograniczona dost\u0119pno\u015b\u0107 tej metody. Mimo to, flebografia mo\u017ce by\u0107 nadal przydatna w wyj\u0105tkowych przypadkach \u2013 na przyk\u0142ad w nawrotowej zakrzepicy, przed zabiegami trombektomii lub gdy inne metody okazuj\u0105 si\u0119 niewystarczaj\u0105ce.<\/p>\n\n\n\n
Rozpoznanie zakrzepicy \u017cy\u0142 g\u0142\u0119bokich opiera si\u0119 na zintegrowanym podej\u015bciu<\/strong>, \u0142\u0105cz\u0105cym ocen\u0119 kliniczn\u0105, D-dimery<\/a> i badania obrazowe. Stosowanie algorytm\u00f3w diagnostycznych ma na celu zwi\u0119kszenie trafno\u015bci rozpozna\u0144 i unikanie niepotrzebnego stosowania lek\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n
W przypadku wysokiego prawdopodobie\u0144stwa klinicznego, badania obrazowe nale\u017cy wykona\u0107 pilnie. Je\u017celi proces diagnostyczny nie mo\u017ce by\u0107 zako\u0144czony szybko, nale\u017cy rozwa\u017cy\u0107 tymczasowe leczenie przeciwkrzepliwe.<\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n\n Sprawd\u017a!<\/div>\n\nPakiet bada\u0144 genetycznych<\/div>\nSerce i choroby zakrzepowo-zatorowe<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n\nObawiasz si\u0119 dziedzicznych obci\u0105\u017ce\u0144 uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia w Twojej rodzinie? Sprawd\u017a predyspozycje w swoim DNA i zyskaj wiedz\u0119 o zdrowiu swojego serca.<\/div>\n
\nod 600 zl<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nLeczenie zakrzepicy \u017cy\u0142 g\u0142\u0119bokich<\/h2>\n\n\n\n\n
\n\n \n\nLeczenie zakrzepicy polega na zatrzymaniu narastania skrzepliny, obni\u017ceniu ryzyka wyst\u0105pienia zatoru t\u0119tnicy p\u0142ucnej, zapobieganiu nawrotom oraz ochronie przed wyst\u0105pieniem zespo\u0142u pozakrzepowego.<\/p>\n\n\n\n
Terapia polega na stosowaniu \u015brodk\u00f3w przeciwkrzepliwych<\/strong>. W ostrej zakrzepicy stosuje si\u0119 heparyny<\/a> drobnocz\u0105steczkowe, niefrakcjonowane lub fondaparynuks. Pierwsza z wymienionych jest lekiem z wyboru na wst\u0119pnym etapie oraz jako metoda zapobiegawcza u pacjent\u00f3w po zabiegach chirurgicznych.\u00a0<\/p>\n\n\n\n
Kontynuacj\u0105 leczenia wst\u0119pnego jest wt\u00f3rna profilaktyka przeciwzakrzepowa. Jej czas jest zr\u00f3\u017cnicowany i zale\u017cny od wielu czynnik\u00f3w \u2013 najcz\u0119\u015bciej wynosi 3-12 miesi\u0119cy. D\u0142ugoterminowe leczenie jest stosowane u pacjent\u00f3w z idiopatyczn\u0105 postaci\u0105 lub nawrotami. <\/p>\n\n\n\n
U pacjent\u00f3w bez nowotworu wytyczne zalecaj\u0105 doustne antykoagulanty<\/strong> nowej generacji jako preferowane w stosunku do antagonist\u00f3w witaminy K w d\u0142ugoterminowym leczeniu. U pacjent\u00f3w z nowotworem z\u0142o\u015bliwym, preferowane s\u0105 heparyny drobnocz\u0105steczkowe<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n
Rzadko stosuje si\u0119 leczenie trombolityczne<\/strong> lub trombektomi\u0119<\/strong> (chirurgiczne usuwanie skrzepliny) na wst\u0119pnym etapie. Wskazania do leczenia interwencyjnego s\u0105 bardzo ograniczone. Dotycz\u0105 \u015bci\u015ble wyselekcjonowanych pacjent\u00f3w z objawami trwaj\u0105cymi kr\u00f3tko, ma\u0142ym ryzykiem krwawienia i postaci\u0105 proksymaln\u0105, zw\u0142aszcza w przypadku bolesnego obrz\u0119ku siniczego ko\u0144czyny, zagra\u017caj\u0105cego jej utrat\u0105. Wszczepianie filtr\u00f3w do \u017cy\u0142y g\u0142\u00f3wnej dolnej ma bardzo ograniczone wskazania. Nie tylko nie zast\u0119puj\u0105 leczenia przeciwkrzepliwego, ale r\u00f3wnie\u017c wszczepienie do \u017cy\u0142y g\u0142\u00f3wnej dolnej zwi\u0119ksza ryzyko.<\/p>\n\n\n\n
Diagnostyka i leczenie w zakrzepicy s\u0105 z\u0142o\u017conymi procesami. <\/strong>Wyb\u00f3r leku powinien uwzgl\u0119dnia\u0107 preferencje pacjenta, koszt, drog\u0119 podania i konieczno\u015b\u0107 monitorowania. Leczenie domowe mo\u017ce by\u0107 stosowane u chorych z niepowik\u0142an\u0105 zakrzepic\u0105 ko\u0144czyn dolnych oraz chorych z zatorowo\u015bci\u0105 p\u0142ucn\u0105, kt\u00f3rzy s\u0105 obci\u0105\u017ceni ma\u0142ym ryzykiem powik\u0142a\u0144.<\/p>\n\n\n\n
Objawy i leczenie zakrzepicy maj\u0105 znaczenie nie tylko w \u0142agodzeniu dolegliwo\u015bci, ale tak\u017ce w zapobieganiu gro\u017anym powik\u0142aniom. Nieleczona lub niew\u0142a\u015bciwie kontrolowana choroba, mo\u017ce prowadzi\u0107 do powa\u017cnych nast\u0119pstw<\/strong> \u2013 zar\u00f3wno ostrych, jak i przewlek\u0142ych (np. zesp\u00f3\u0142 pozakrzepowy). Powik\u0142ania wp\u0142ywaj\u0105 na rokowanie i jako\u015b\u0107 \u017cycia pacjenta, dlatego tak wa\u017cne jest nie tylko skuteczne leczenie, ale r\u00f3wnie\u017c odpowiednie dzia\u0142ania zmniejszaj\u0105ce ryzyko.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nPowik\u0142ania nieleczonej zakrzepicy<\/h2>\n\n\n\n
Najpowa\u017cniejszym powik\u0142aniem jest zatorowo\u015b\u0107 p\u0142ucna<\/strong>. Polega na przemieszczeniu si\u0119 skrzepliny, zwykle pochodz\u0105cej z uk\u0142adu \u017cy\u0142 g\u0142\u0119bokich, do kr\u0105\u017cenia p\u0142ucnego.<\/p>\n\n\n\n
Oderwany fragment zakrzepu, zwany zatykaj\u0105c\u0105 mas\u0105 (zator), w\u0119druje wraz z krwi\u0105 przez praw\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 serca i blokuje jedn\u0105 lub wi\u0119cej ga\u0142\u0119zi t\u0119tnicy p\u0142ucnej.<\/em><\/p>\n\n\n\n
Prowadzi to do upo\u015bledzenia przep\u0142ywu krwi<\/strong> przez p\u0142uca, zaburze\u0144 wymiany gazowej i przeci\u0105\u017cenia prawej komory serca. W ci\u0119\u017ckich przypadkach mo\u017ce skutkowa\u0107 ostr\u0105 niewydolno\u015bci\u0105 prawokomorow\u0105, wstrz\u0105sem, a nawet nag\u0142ym zgonem.<\/strong> Objawy s\u0105 cz\u0119sto niespecyficzne, a do najcz\u0119stszych z nich nale\u017c\u0105:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- duszno\u015b\u0107,<\/li>\n\n\n\n
- b\u00f3le w klatce piersiowej,<\/li>\n\n\n\n
- przyspieszenie oddechu (tachypnoe).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Zmniejszenie ryzyka zatorowo\u015bci p\u0142ucnej jest jednym z g\u0142\u00f3wnych cel\u00f3w terapii. <\/p>\n\n\n\n
Nierozpoznana i nieleczona choroba mo\u017ce mie\u0107 odleg\u0142e nast\u0119pstwa w postaci zespo\u0142u pozakrzepowego. <\/strong>U wi\u0119kszo\u015bci pacjent\u00f3w nie dochodzi do pe\u0142nego udro\u017cnienia \u017cy\u0142y \u2013 fragment skrzepliny pozostaje i zostaje wbudowany w \u015bcian\u0119 naczynia krwiono\u015bnego przez wrastaj\u0105c\u0105 tkank\u0119 \u0142\u0105czn\u0105 i kom\u00f3rki. Jest to proces, kt\u00f3rego skutkiem jest uszkodzenie zastawek, refluks (cofaniem si\u0119 krwi) i nadci\u015bnienie. Zwykle rozwija si\u0119 stopniowo i dotyczy ko\u0144czyny obj\u0119tej wcze\u015bniejsz\u0105 zakrzepic\u0105. W oko\u0142o 5-10% przypadk\u00f3w przebieg jest ci\u0119\u017cki. <\/p>\n\n\n\n
Do najcz\u0119stszych objaw\u00f3w nale\u017c\u0105:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- przewlek\u0142y b\u00f3l i uczucie ci\u0119\u017cko\u015bci<\/strong>, nasilaj\u0105ce si\u0119 przy d\u0142ugim staniu lub siedzeniu;<\/li>\n\n\n\n
- obrz\u0119k ko\u0144czyny<\/strong>, cz\u0119sto trwa\u0142y i trudno ust\u0119puj\u0105cy;<\/li>\n\n\n\n
- nocne kurcze mi\u0119\u015bni<\/strong>;<\/li>\n\n\n\n
- poszerzone \u017cy\u0142y powierzchowne<\/strong> (np. \u017cylaki ko\u0144czyn dolnych<\/a>);<\/li>\n\n\n\n
- zmiany sk\u00f3rne<\/strong>, takie jak przebarwienia, stwardnienia sk\u00f3ry oraz owrzodzenia<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
U 1\u20134%<\/strong> chorych<\/strong> mo\u017ce rozwin\u0105\u0107 si\u0119 przewlek\u0142e zakrzepowo-zatorowe nadci\u015bnienie p\u0142ucne<\/strong>. To rzadkie, ale powa\u017cne powik\u0142anie zatorowo\u015bci p\u0142ucnej \u2013 spowodowane jest niedro\u017cno\u015bci\u0105 t\u0119tnic p\u0142ucnych przez zorganizowane skrzepliny. Pocz\u0105tkowo pojawia si\u0119 duszno\u015b\u0107 wysi\u0142kowa. W zaawansowanych stadiach pojawia si\u0119 niewydolno\u015b\u0107 prawokomorowa serca. Badaniem przesiewowym jest echokardiografia, a ostateczne rozpoznanie opiera si\u0119 na arteriografii t\u0119tnic p\u0142ucnych i cewnikowaniu jam serca.<\/p>\n\n\n\n
Nieleczona zakrzepica nara\u017ca chorych na nawroty, kt\u00f3re s\u0105 cz\u0119stsze u pacjent\u00f3w z idiopatyczn\u0105 postaci\u0105 lub w przebiegu niekt\u00f3rych trombofilii<\/a>. Leczenie powik\u0142a\u0144 jest zazwyczaj kosztowne, d\u0142ugotrwa\u0142e i inwazyjne.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nJak zapobiega\u0107? Profilaktyka zakrzepicy<\/h2>\n\n\n\n
Profilaktyka zakrzepicy \u017cylnej jest szczeg\u00f3lnie istotna u pacjent\u00f3w z podwy\u017cszonym ryzykiem. Mimo post\u0119p\u00f3w medycyny i rozwoju nauki, cz\u0119sto\u015b\u0107 wyst\u0119powania utrzymuje si\u0119 na podobnym poziomie, na co wp\u0142ywa rozpowszechnienie czynnik\u00f3w ryzyka. <\/p>\n\n\n\n
Stosowane s\u0105 metody farmakologiczne i niefarmakologiczne. Metody niefarmakologiczne<\/strong> to m.in.:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- unikanie odwodnienia,<\/li>\n\n\n\n
- regularne napinanie mi\u0119\u015bni \u0142ydek,<\/li>\n\n\n\n
- spacery,<\/li>\n\n\n\n
- stosowanie wyrob\u00f3w uciskowych.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Preparaty farmakologiczne<\/strong> maj\u0105 na celu zmniejszenie krzepliwo\u015bci. Wyb\u00f3r metody zapobiegania zakrzepicy zale\u017cy od zagro\u017cenia, og\u00f3lnego stanu pacjenta.<\/p>\n\n\n\n
Wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b hospitalizowanych ma przynajmniej jeden niekorzystny czynnik zdrowotny, dlatego u pacjent\u00f3w po du\u017cych operacjach lub unieruchomionych stosuje si\u0119 leki przeciwzakrzepowe<\/strong>. Planuj\u0105cym d\u0142ug\u0105 podr\u00f3\u017c mo\u017cna zaleci\u0107 po\u0144czochy uciskowe, a w niekt\u00f3rych przypadkach r\u00f3wnie\u017c leczenie farmakologiczne. U kobiet w ci\u0105\u017cy i w po\u0142ogu z dodatkowymi obci\u0105\u017ceniami zdrowotnymi zaleca si\u0119 heparyn\u0119 drobnocz\u0105steczkow\u0105, cz\u0119sto razem z po\u0144czochami uciskowymi. <\/p>\n\n\n\n
Kobiety w ci\u0105\u017cy s\u0105 znacznie bardziej nara\u017cone na zakrzepic\u0119. Ryzyko wyst\u0105pienia u nich tej choroby jest od 2 do 4 razy wy\u017csze ni\u017c u kobiet w tym samym wieku, kt\u00f3re nie s\u0105 ci\u0119\u017carne.<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Dzia\u0142ania zapobiegawcze s\u0105 wa\u017cnym elementem opieki nad osobami z ryzykiem zakrzepicy. Jednak trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce \u017cadna z metod profilaktyki nie daje ca\u0142kowitego zabezpieczenia. W razie wyst\u0105pienia objaw\u00f3w nale\u017cy zawsze rozwa\u017cy\u0107 zakrzepic\u0119 \u017cy\u0142 g\u0142\u0119bokich i zatorowo\u015b\u0107 p\u0142ucn\u0105, nawet u pacjent\u00f3w stosuj\u0105cych optymalne metody prewencyjne.<\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n
- obrz\u0119k ko\u0144czyny<\/strong>, cz\u0119sto trwa\u0142y i trudno ust\u0119puj\u0105cy;<\/li>\n\n\n\n
- przewlek\u0142y b\u00f3l i uczucie ci\u0119\u017cko\u015bci<\/strong>, nasilaj\u0105ce si\u0119 przy d\u0142ugim staniu lub siedzeniu;<\/li>\n\n\n\n
- b\u00f3l ko\u0144czyny:<\/strong> najcz\u0119\u015bciej lokalizowany w \u0142ydce lub udzie, rozpieraj\u0105cy lub tkliwy, nasilaj\u0105cy si\u0119 podczas chodzenia lub ucisku;<\/li>\n\n\n\n
- urazy: <\/strong>bezpo\u015brednie uszkodzenie \u017cy\u0142y, ucisk przez od\u0142amki kostne lub krwiaki;<\/li>\n\n\n\n
- zwolnienie przep\u0142ywu krwi (zast\u00f3j \u017cylny):<\/strong> wskutek unieruchomienia ko\u0144czyny, ucisku \u017cy\u0142y od zewn\u0105trz, a tak\u017ce w przebiegu niewydolno\u015bci serca<\/a>;<\/li>\n\n\n\n
- posta\u0107 proksymalna (centralna)<\/strong>: obejmuje \u017cy\u0142\u0119 podkolanow\u0105, udowe, biodrowe lub g\u0142\u00f3wn\u0105 doln\u0105. Jest zazwyczaj objawowa i stwarza znaczne zagro\u017cenie masywn\u0105 zatorowo\u015bci\u0105 p\u0142ucn\u0105;<\/li>\n\n\n\n
- Jakie s\u0105 przyczyny zakrzepicy \u017cy\u0142 g\u0142\u0119bokich?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Jakie s\u0105 typowe objawy zakrzepicy w nodze?<\/strong> Najcz\u0119\u015bciej jest to jednostronny obrz\u0119k ko\u0144czyny, b\u00f3l (cz\u0119sto opisywany jako \u201erozpieraj\u0105cy\u201d), zaczerwienienie i ocieplenie sk\u00f3ry. Objawy mog\u0105 nasila\u0107 si\u0119 podczas chodzenia, ale choroba bywa te\u017c bezobjawowa.<\/li>\n\n\n\n