Z tego artyku\u0142u dowiesz si\u0119:<\/h3>\n\n\n\n\n- Co to jest prokrastynacja?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Przyczyny prokrastynacji<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Objawy i skutki prokrastynacji<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Prokrastynacja a zaburzenia psychiczne<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Jak pokona\u0107 prokrastynacj\u0119?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Kiedy warto zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do specjalisty?<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Co to jest prokrastynacja?<\/h2>\n\n\n\n
Samo poj\u0119cie prokrastynacji nieprzypadkowo budzi wi\u0119ksze zainteresowanie ni\u017c jeszcze kilka dekad temu \u2013 obecnie mamy dost\u0119p do coraz dok\u0142adniejszych statystyk, kt\u00f3re pokazuj\u0105, \u017ce sk\u0142onno\u015b\u0107 do odwlekania zada\u0144 dotyczy dzi\u015b ludzi w ka\u017cdym wieku (bez wzgl\u0119du na wykszta\u0142cenie czy pozycj\u0119 zawodow\u0105).<\/p>\n\n\n\n
Nie mo\u017cna tutaj m\u00f3wi\u0107 o zwyk\u0142ym przek\u0142adaniu spraw na bli\u017cej nieokre\u015blone \u201ep\u00f3\u017aniej\u201d. W przypadku prokrastynacji m\u00f3wimy o zjawisku psychologicznym, w kt\u00f3rym pojawia si\u0119 celowe op\u00f3\u017anianie wykonania planowanej czynno\u015bci, z pe\u0142n\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 tego, \u017ce nale\u017cy ona do naszych obowi\u0105zk\u00f3w<\/strong>.<\/p>\n\n\n\nCharakterystyczne dla prokrastynacji pozostaje pozorne liczenie si\u0119 z mo\u017cliwym pogorszeniem sytuacji. Dlaczego pozorne? Osoba do\u015bwiadczaj\u0105ca konsekwencji swoich decyzji ponownie wpada w b\u0142\u0119dne ko\u0142o odk\u0142adania zada\u0144 na p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n\n\n\n
Wielu pacjent\u00f3w, kt\u00f3rzy zg\u0142aszaj\u0105 si\u0119 do specjalisty, opisuje podobny schemat:<\/p>\n\n\n\n
\n- pocz\u0105tkowo przesuwaj\u0105 zobowi\u0105zania tylko od czasu do czasu, t\u0142umacz\u0105c si\u0119 zm\u0119czeniem albo brakiem nastroju;<\/li>\n\n\n\n
- z czasem zjawisko przyjmuje bardziej przewlek\u0142\u0105 form\u0119 \u2013 nawyk odk\u0142adania czynno\u015bci na p\u00f3\u017aniej staje si\u0119 trwa\u0142ym elementem codzienno\u015bci, kt\u00f3ry wywo\u0142uje rosn\u0105ce napi\u0119cie, stres<\/a> i wyrzuty sumienia.\u00a0<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Tutaj mo\u017cna wskaza\u0107 r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy tym, czym jest prokrastynacja a lenistwo \u2013 prokrastynacja to termin okre\u015blaj\u0105cy zachowanie, w kt\u00f3rym mamy do czynienia z konfliktem wewn\u0119trznym, nieustann\u0105 walk\u0105 z samym sob\u0105 i irracjonalnym poczuciem winy. <\/p>\n\n\n\n
Mechanizm przybiera r\u00f3\u017cne formy \u2013 od przesuwania\u00a0wykonania zadania, przez anga\u017cowanie si\u0119 na dany moment w wykonywanie bardziej przyjemnych czynno\u015bci, a\u017c po ca\u0142kowite unikanie sytuacji, kt\u00f3re wywo\u0142uj\u0105 l\u0119k<\/a> lub dyskomfort.<\/em><\/p>\n\n\n\nProkrastynacja coraz cz\u0119\u015bciej uznawana jest za z\u0142o\u017cone zaburzenie samokontroli<\/strong>, a nie jedynie efekt \u201ebraku silnej woli\u201d. Dobrowolne zwlekanie z realizacj\u0105 zamierzonych dzia\u0142a\u0144 ma wiele twarzy i nie da si\u0119 go wyt\u0142umaczy\u0107 jedn\u0105 przyczyn\u0105 \u2013 niemniej upatruje si\u0119 w zjawisku pewnych zale\u017cno\u015bci. Jakich?<\/p>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n ![\"\"](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/widget-kobieta-700x600.webp\")
ju\u017c od 1399 z\u0142 rocznie!<\/div>\n \n Abonament medyczny<\/div>\n Kobieta<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n – internista nawet w 24h;
\r\n– specjalista do 5 dni roboczych;
\r\n– wizyty stacjonarne i online;<\/div>\n
\n od 117 z\u0142\/miesi\u0105c<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nPrzyczyny prokrastynacji<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nProblem prokrastynacji nie wynika z niewiedzy ani braku kompetencji. Dotyka tak\u017ce osoby ambitne, skrupulatne i dobrze zorganizowane, kt\u00f3re borykaj\u0105 si\u0119 z nadmiernym l\u0119kiem przed pora\u017ck\u0105 lub perfekcjonizmem.<\/p>\n\n\n\n
Osoba, kt\u00f3ra do\u015bwiadcza nawarstwiania si\u0119 obowi\u0105zk\u00f3w z powodu prokrastynacji, najcz\u0119\u015bciej dobrze rozumie, \u017ce odraczanie kolejnych zada\u0144 prowadzi do szeregu negatywnych konsekwencji \u2013 jednak impulsywna potrzeba natychmiastowej ulgi psychologicznej<\/strong> bierze g\u00f3r\u0119 nad d\u0142ugofalowymi planami. Dobrowolno\u015b\u0107 tego procesu sprawia, \u017ce pacjent zyskuje chwilowe ukojenie stresu, ale d\u0142ugoterminowo traci kontrol\u0119 nad swoimi celami.<\/p>\n\n\n\nMowa tutaj o tym przys\u0142owiowym uczuciu \u201espadania kamienia z serca\u201d, kiedy we w\u0142asnym przekonaniu podejmujemy decyzj\u0119 o tym, \u017ce\u2026 \u201ezaczniemy si\u0119 uczy\u0107 dopiero za godzin\u0119\u201d, \u201ezajmiemy si\u0119 projektem po weekendzie\u201d czy \u201ezadzwonimy do… w przysz\u0142ym tygodniu\u201d. <\/p>\n\n\n\n
Specjali\u015bci zwracaj\u0105 uwag\u0119 na istotny psychologiczny paradoks.<\/strong> Osoby zmagaj\u0105ce si\u0119 z prokrastynacj\u0105 cz\u0119sto \u015bwietnie radz\u0105 sobie w innych obszarach \u017cycia. Potrafi\u0105 przewidywa\u0107, analizowa\u0107, podejmowa\u0107 z\u0142o\u017cone decyzje, jednak w momencie, gdy pojawia si\u0119 potrzeba wykonania zadania, uruchamia si\u0119 szkodliwy mechanizm zwlekania. To zjawisko wpisuje si\u0119 w szerokie spektrum trudno\u015bci z samoregulacj\u0105 emocji. Chwilowa przyjemno\u015b\u0107 z od\u0142o\u017cenia pracy wygrywa z logicznym rozumowaniem, a spirala frustracji i niezadowolenia ro\u015bnie z ka\u017cdym kolejnym prze\u0142o\u017conym obowi\u0105zkiem.<\/p>\n\n\n\nWyja\u015bnienie na\u0142ogowego odk\u0142adania obowi\u0105zk\u00f3w na p\u00f3\u017aniej wymaga g\u0142\u0119bszego spojrzenia na indywidualn\u0105 histori\u0119, temperament i okoliczno\u015bci, w kt\u00f3rych \u017cyje dana osoba. \u0179r\u00f3d\u0142a tego zjawiska nie da si\u0119 zamkn\u0105\u0107 w jednym, prostym schemacie, poniewa\u017c mechanizm prokrastynacji rozwija si\u0119 latami,<\/strong> cz\u0119sto niepostrze\u017cenie.<\/p>\n\n\n\nOm\u00f3wmy, sk\u0105d mo\u017ce bra\u0107 si\u0119 prokrastynacja \u2013 przyczyny i ich wp\u0142yw na zachowanie.<\/p>\n\n\n\n
\n- Bardzo cz\u0119sto w \u017ar\u00f3dle problemu upatruje si\u0119 l\u0119ku przed pora\u017ck\u0105.<\/strong> Osoby podatne na takie my\u015blenie obawiaj\u0105 si\u0119 negatywnej oceny lub braku akceptacji. Zadania, kt\u00f3re stawiaj\u0105 wysoko poprzeczk\u0119, wywo\u0142uj\u0105 napi\u0119cie. Zamiast podejmowa\u0107 wyzwanie, pacjent wybiera tymczasowe wycofanie. Im wi\u0119ksza odpowiedzialno\u015b\u0107, tym silniejsza si\u0142a mechanizmu odk\u0142adania czynno\u015bci na p\u00f3\u017aniej. Tego typu zachowanie jest szczeg\u00f3lnie widoczne u os\u00f3b z niskim poczuciem w\u0142asnej warto\u015bci, kt\u00f3re ka\u017cdego dnia zmagaj\u0105 si\u0119 z niepewno\u015bci\u0105 co do swoich kompetencji.
<\/li>\n\n\n\n- W\u015br\u00f3d os\u00f3b, kt\u00f3re zmagaj\u0105 si\u0119 z\u00a0prokrastynacj\u0105, nie brakuje perfekcjonist\u00f3w.<\/strong> Przekonanie, \u017ce ka\u017cda czynno\u015b\u0107 wymaga bezb\u0142\u0119dnego wykonania, prowadzi do decyzyjnego parali\u017cu. Nie zaczynaj\u0105 zadania, bo obawiaj\u0105 si\u0119, \u017ce nie zrealizuj\u0105 go w idealny (w swoim przekonaniu) spos\u00f3b. Strach przed niedoskona\u0142o\u015bci\u0105 blokuje jakiekolwiek dzia\u0142anie, a planowanie ka\u017cdego szczeg\u00f3\u0142u przeradza si\u0119 w analiz\u0119, kt\u00f3ra mo\u017ce trwa\u0107 bez ko\u0144ca. Perfekcjonizm prowadzi do napi\u0119cia, kt\u00f3re stopniowo przeradza si\u0119 w chroniczn\u0105 prokrastynacj\u0119.
<\/li>\n\n\n\n- W ca\u0142ym mechanizmie kszta\u0142towania si\u0119 trudno\u015bci warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na motywacj\u0119 do dzia\u0142ania. Brak osobistego zaanga\u017cowania, niewielkie poczucie sensu<\/strong> w wykonywaniu zada\u0144 lub brak jasno okre\u015blonych cel\u00f3w zawodowych i \u017cyciowych \u2013 wszystko to wp\u0142ywa na przek\u0142adanie rozpocz\u0119cia pracy nad zaplanowanymi dzia\u0142aniami. Gdy praca nie wi\u0105\u017ce si\u0119 z poczuciem spe\u0142nienia lub rozwoju, motywacja wyra\u017anie spada, pokusa zaj\u0119cia si\u0119 innymi czynno\u015bciami staje si\u0119 wyj\u0105tkowo silna i ko\u0142o si\u0119 zamyka.\u00a0<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Niekiedy prokrastynacja mo\u017ce wynika\u0107 z wcze\u015bniejszych niepowodze\u0144, nadmiernej krytyki w dzieci\u0144stwie lub braku wsparcia ze strony otoczenia.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nObjawy i skutki prokrastynacji<\/h2>\n\n\n\n
Jak mo\u017cna zdefiniowa\u0107 zachowania charakterystyczne dla prokrastynacji? Poj\u0119cie \u201eodk\u0142adania wszystkiego na p\u00f3\u017aniej\u201d jest zbyt og\u00f3lne. W\u015br\u00f3d objaw\u00f3w mo\u017cna wymieni\u0107 pewne zachowania, kt\u00f3re, je\u015bli powtarzaj\u0105 si\u0119 regularnie, mog\u0105 wzbudzi\u0107 niepok\u00f3j.<\/p>\n\n\n\n
Zaliczaj\u0105 si\u0119 do nich:<\/p>\n\n\n\n
\n- sk\u0142onno\u015b\u0107 do odk\u0142adania rzeczy na p\u00f3\u017aniej, nawet przy pe\u0142nej \u015bwiadomo\u015bci pogorszenia sytuacji;<\/li>\n\n\n\n
- trudno\u015b\u0107 z podj\u0119ciem decyzji o rozpocz\u0119ciu\u00a0realizacji zadania;<\/li>\n\n\n\n
- ucieczka w czynno\u015bci, kt\u00f3re nie wymagaj\u0105 wysi\u0142ku \u2013 przegl\u0105danie\u00a0medi\u00f3w spo\u0142eczno\u015bciowych, gry, telewizja;<\/li>\n\n\n\n
- sk\u0142onno\u015b\u0107 do realizowania zada\u0144 na ostatni\u0105 chwil\u0119, po\u0142\u0105czona z prac\u0105 pod presj\u0105 czasu;<\/li>\n\n\n\n
- stopniowe\u00a0przyt\u0142oczenie rosn\u0105c\u0105 list\u0105 obowi\u0105zk\u00f3w;<\/li>\n\n\n\n
- brak satysfakcji z osi\u0105gni\u0119\u0107;<\/li>\n\n\n\n
- rozpoczynanie wielu zada\u0144 jednocze\u015bnie bez ko\u0144czenia kt\u00f3regokolwiek z nich;<\/li>\n\n\n\n
- brak umiej\u0119tno\u015bci porz\u0105dkowania swoich dzia\u0142a\u0144;<\/li>\n\n\n\n
- narastaj\u0105ce\u00a0poczucie winy, obni\u017cenie poczucia w\u0142asnej warto\u015bci, spadek zaanga\u017cowania.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Zachowania skutkuj\u0105 pojawieniem si\u0119 przewlek\u0142ego zm\u0119czenia<\/a>, problem\u00f3w ze snem, objaw\u00f3w psychosomatycznych i utrat\u0105 satysfakcji z codzienno\u015bci<\/strong>. Przy nasilonych problemach u pacjenta mog\u0105 rozwin\u0105\u0107 si\u0119 zaburzenia dystymiczne, depresja<\/a>, zaburzenia l\u0119kowe, a nawet uzale\u017cnienia. Skutki prokrastynacji dotykaj\u0105 poczucia bezpiecze\u0144stwa, relacji z bliskimi oraz samooceny.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nProkrastynacja a zaburzenia psychiczne<\/h2>\n\n\n\n
Pacjenci cz\u0119sto szukaj\u0105 prostych wyja\u015bnie\u0144, gdy nie potrafi\u0105 zabra\u0107 si\u0119 do najwa\u017cniejszych zada\u0144. Niestety chroniczne odwlekanie spraw na p\u00f3\u017aniej rzadko ko\u0144czy si\u0119 na problemach ze s\u0142omianym zapa\u0142em wpisanym w charakter danej osoby.<\/p>\n\n\n\n
Sygnalizuje si\u0119, \u017ce przewlek\u0142a prokrastynacja jest wyra\u017anie powi\u0105zana z objawami zaburze\u0144 psychicznych. W tej grupie najcz\u0119\u015bciej pojawia si\u0119 depresja, dystymia<\/strong> (przewlek\u0142y spadek nastroju), zaburzenia l\u0119kowe<\/strong> oraz wyra\u017ane pogorszenie efektywno\u015bci w codziennych aktywno\u015bciach.<\/p>\n\n\n\nNiepok\u00f3j wzbudza zjawisko, w kt\u00f3rym odraczanie obowi\u0105zk\u00f3w prowadzi do nasilenia objaw\u00f3w psychosomatycznych (przewlek\u0142ego zm\u0119czenia, k\u0142opot\u00f3w ze snem czy narastaj\u0105cego napi\u0119cia). Konsekwencje prokrastynacji w takich przypadkach staj\u0105 si\u0119 problemem, z kt\u00f3rym ci\u0119\u017cko poradzi\u0107 sobie samodzielnie.<\/p>\n\n\n\n
Warto rozwin\u0105\u0107 temat os\u00f3b z<\/strong> ADHD<\/a><\/strong> \u2013 zespo\u0142em nadpobudliwo\u015bci psychoruchowej z deficytem uwagi. U pacjent\u00f3w z tym rozpoznaniem prokrastynacja staje si\u0119 niemal nieod\u0142\u0105cznym elementem codziennego \u017cycia, za kt\u00f3rym stoj\u0105 trudno\u015bci z uporz\u0105dkowaniem planu dnia, impulsywno\u015b\u0107 i szybka utrata zainteresowania wykonywanym zadaniem. W efekcie pacjent nie potrafi zacz\u0105\u0107, kontynuowa\u0107 lub doko\u0144czy\u0107 zadania, nawet je\u015bli doskonale zna konsekwencje takiego schematu.<\/p>\n\n\n\nCiekawe dane p\u0142yn\u0105 z obserwacji os\u00f3b z depresj\u0105<\/strong>. U nich prokrastynacja nabiera zupe\u0142nie innego wymiaru \u2013 wynika z braku energii, przewlek\u0142ego zm\u0119czenia, trudno\u015bci w podejmowaniu decyzji. Ka\u017cde zadanie urasta do rangi przeszkody, a lista nieza\u0142atwionych spraw nieustannie ro\u015bnie.<\/p>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n ![\"\"](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/widget-mezczyzna-700x600.webp\")
ju\u017c od 1399 z\u0142 rocznie!<\/div>\n \n Abonament medyczny<\/div>\n M\u0119\u017cczyzna<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n – internista nawet w 24h;
\r\n– specjalista do 5 dni roboczych;
\r\n– wizyty stacjonarne i online;<\/div>\n
\n od 117 z\u0142\/miesi\u0105c<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nJak pokona\u0107 prokrastynacj\u0119?<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nDroga do zmiany nie zaczyna si\u0119 od rewolucji, lecz od pierwszego, cz\u0119sto pozornie nieznacz\u0105cego kroku. U\u015bwiadomienie sobie konieczno\u015bci wyj\u015bcia poza schemat to ju\u017c po\u0142owa sukcesu. Wielu pacjent\u00f3w rozpoczyna walk\u0119 z prokrastynacj\u0105, pr\u00f3buj\u0105c samodzielnie wprowadzi\u0107 niewielkie korekty w codziennych nawykach.<\/p>\n\n\n\n
Walka z prokrastynacj\u0105 cz\u0119sto wymaga poznania skutecznych schemat\u00f3w budowania nawyk\u00f3w, czasem niezb\u0119dne jest wsparcie specjalisty, a niekiedy potrzebne jest zar\u00f3wno jedno, jak i drugie.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nZmiana nawyk\u00f3w i techniki samopomocy<\/h3>\n\n\n\n
Budowanie nawyk\u00f3w wymaga czasu, wyrozumia\u0142o\u015bci wobec siebie i konsekwencji. Ma\u0142e zmiany, wdra\u017cane krok po kroku, maj\u0105 wi\u0119ksz\u0105 moc ni\u017c zryw motywacyjny, kt\u00f3ry szybko ga\u015bnie. <\/p>\n\n\n\n
Proces powinien opiera\u0107 si\u0119 na jasnym okre\u015blaniu cel\u00f3w, planowaniu krok\u00f3w i czasu realizacji oraz \u015bledzeniu swoich post\u0119p\u00f3w. Istnieje wiele technik,<\/strong> kt\u00f3re mog\u0105 pom\u00f3c nam skutecznie walczy\u0107 z prokrastynacj\u0105.<\/p>\n\n\n\nKt\u00f3re z nich warto wdro\u017cy\u0107 na pocz\u0105tku?<\/p>\n\n\n\n
\n- Listy zada\u0144 do wykonania<\/strong> \u2013 odznaczenie ka\u017cdego punktu na li\u015bcie buduje wi\u0119ksz\u0105 motywacj\u0119 i realnie przybli\u017ca do realizacji ca\u0142ego zadania.<\/li>\n\n\n\n
- Porcjowanie du\u017cych wyzwa\u0144 <\/strong>\u2013 dzielenie nawet najtrudniejszych zada\u0144 na mo\u017cliwie szczeg\u00f3\u0142owe etapy u\u0142atwia start i sprawia, \u017ce post\u0119p staje si\u0119 widoczny ju\u017c od pierwszego dnia. Rozpisanie element\u00f3w zadania na mniejsze cz\u0119\u015bci to tak\u017ce szansa na szybsz\u0105 satysfakcj\u0119 z osi\u0105gni\u0119tych cel\u00f3w. Technika wsp\u00f3\u0142gra idealnie z tworzeniem punkt\u00f3w do zrealizowania (np. zamiast \u201eWys\u0142a\u0107 projekt\u201d, warto napisa\u0107 \u201eUporz\u0105dkuj grafiki do 14:00\u201d, \u201eSprawd\u017a liter\u00f3wki w ca\u0142ym dokumencie\u201d, \u201eWy\u015blij do szefa przed 17:00\u201d).<\/li>\n\n\n\n
- Technika Pomodoro<\/strong> \u2013 popularna strategia oparta na pracy w kr\u00f3tkich, ale intensywnych blokach (na przyk\u0142ad 25 minut pracy i 5 minut przerwy). Pozwala skupi\u0107 si\u0119 na jednym zadaniu, zwi\u0119kszy\u0107 produktywno\u015b\u0107 i skutecznie ograniczy\u0107 rozpraszacze.<\/li>\n\n\n\n
- Zasada 2 minut <\/strong>\u2013 opiera si\u0119 na natychmiastowym dzia\u0142aniu. Je\u015bli dane zadanie ma trwa\u0107 kr\u00f3cej ni\u017c X minut (w tym przypadku 2), to nale\u017cy wykona\u0107 je od razu. Z czasem mo\u017cna modyfikowa\u0107 za\u0142o\u017cenia do 5, 10 czy 15 minut. Technika sprawdza si\u0119 w sferach zawodowych (np. odpisanie na maila), ale i w codziennych obowi\u0105zkach (np. wyj\u0119cie prania z pralki).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Terapia poznawczo-behawioralna<\/h3>\n\n\n\n
To jedna z najlepiej przebadanych i najskuteczniejszych form leczenia prokrastynacji<\/strong> (najwi\u0119cej statystyk dotyczy pacjent\u00f3w z ADHD i zaburzeniami nastroju). Psychoterapia poznawczo-behawioralna skupia si\u0119 na identyfikowaniu my\u015bli, przekona\u0144 i schemat\u00f3w, kt\u00f3re sprzyjaj\u0105 zwlekaniu z realizacj\u0105 zamierzonych dzia\u0142a\u0144. <\/p>\n\n\n\nW trakcie pracy z psychologiem pacjent uczy si\u0119 rozpoznawa\u0107 wyzwalacze (okoliczno\u015bci) niepo\u017c\u0105danych zachowa\u0144, poznaje nowe sposoby zwalczania w sobie impulsu odwlekania i teori\u0119 konstruktywnego zarz\u0105dzania czasem, kt\u00f3r\u0105 ze wst\u0119pnym om\u00f3wieniem \u0142atwiej wykorzysta\u0107 w praktyce.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nWsparcie farmakologiczne (w wybranych przypadkach)<\/h3>\n\n\n\n
Farmakoterapi\u0119 wprowadza si\u0119 wy\u0142\u0105cznie w sytuacjach, w kt\u00f3rych prokrastynacja wsp\u00f3\u0142istnieje z innymi zaburzeniami<\/strong> \u2013 na przyk\u0142ad depresj\u0105 czy stanami l\u0119kowymi. Specjalista mo\u017ce wystawi\u0107 recept\u0119 na indywidualnie dobrane \u015brodki, je\u015bli dolegliwo\u015bci s\u0105 na tyle nasilone, \u017ce utrudniaj\u0105 lub ca\u0142kowicie uniemo\u017cliwiaj\u0105 pacjentowi codzienne funkcjonowanie. Decyzj\u0119 lekarza zawsze poprzedza szczeg\u00f3\u0142owa diagnostyka.<\/p>\n\n\n\nLeki stanowi\u0105 wsparcie i nie s\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105 form\u0105 leczenia samej prokrastynacji. Post\u0119powanie farmakologiczne mo\u017ce z\u0142agodzi\u0107 objawy i przyczynia\u0107 si\u0119 do utrwalania nowych schemat\u00f3w. W tym przypadku lepiej jest m\u00f3wi\u0107 o dzia\u0142aniu po\u015brednim.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nKiedy warto zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do specjalisty?<\/h2>\n\n\n\n
Ju\u017c pierwsza my\u015bl o tym, \u017ce odk\u0142adanie obowi\u0105zk\u00f3w nie wynika wy\u0142\u0105cznie z braku czasu, mo\u017ce by\u0107 motywacj\u0105 do tego, by zg\u0142osi\u0107 si\u0119 po pomoc do specjalisty. Wizyta u psychologa, psychoterapeuty lub psychiatry pozwoli zrozumie\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142o zachowa\u0144 i dobra\u0107 skuteczne sposoby radzenia sobie z prokrastynacj\u0105 \u2013 niezale\u017cnie od nasilenia problemu. <\/p>\n\n\n\n
Specjalista mo\u017ce zaproponowa\u0107 konkretne narz\u0119dzia, wdro\u017cy\u0107 odpowiedni\u0105 terapi\u0119 lub zleci\u0107 diagnostyk\u0119 zaburze\u0144 wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych. Im szybciej pojawi si\u0119 decyzja o skorzystaniu z pomocy, tym wi\u0119ksza szansa na powr\u00f3t do r\u00f3wnowagi i odbudowanie poczucia sprawczo\u015bci.<\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n
Co to jest prokrastynacja?<\/h2>\n\n\n\n
Samo poj\u0119cie prokrastynacji nieprzypadkowo budzi wi\u0119ksze zainteresowanie ni\u017c jeszcze kilka dekad temu \u2013 obecnie mamy dost\u0119p do coraz dok\u0142adniejszych statystyk, kt\u00f3re pokazuj\u0105, \u017ce sk\u0142onno\u015b\u0107 do odwlekania zada\u0144 dotyczy dzi\u015b ludzi w ka\u017cdym wieku (bez wzgl\u0119du na wykszta\u0142cenie czy pozycj\u0119 zawodow\u0105).<\/p>\n\n\n\n
Nie mo\u017cna tutaj m\u00f3wi\u0107 o zwyk\u0142ym przek\u0142adaniu spraw na bli\u017cej nieokre\u015blone \u201ep\u00f3\u017aniej\u201d. W przypadku prokrastynacji m\u00f3wimy o zjawisku psychologicznym, w kt\u00f3rym pojawia si\u0119 celowe op\u00f3\u017anianie wykonania planowanej czynno\u015bci, z pe\u0142n\u0105 \u015bwiadomo\u015bci\u0105 tego, \u017ce nale\u017cy ona do naszych obowi\u0105zk\u00f3w<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Charakterystyczne dla prokrastynacji pozostaje pozorne liczenie si\u0119 z mo\u017cliwym pogorszeniem sytuacji. Dlaczego pozorne? Osoba do\u015bwiadczaj\u0105ca konsekwencji swoich decyzji ponownie wpada w b\u0142\u0119dne ko\u0142o odk\u0142adania zada\u0144 na p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n\n\n\n Wielu pacjent\u00f3w, kt\u00f3rzy zg\u0142aszaj\u0105 si\u0119 do specjalisty, opisuje podobny schemat:<\/p>\n\n\n\n Tutaj mo\u017cna wskaza\u0107 r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy tym, czym jest prokrastynacja a lenistwo \u2013 prokrastynacja to termin okre\u015blaj\u0105cy zachowanie, w kt\u00f3rym mamy do czynienia z konfliktem wewn\u0119trznym, nieustann\u0105 walk\u0105 z samym sob\u0105 i irracjonalnym poczuciem winy. <\/p>\n\n\n\n Mechanizm przybiera r\u00f3\u017cne formy \u2013 od przesuwania\u00a0wykonania zadania, przez anga\u017cowanie si\u0119 na dany moment w wykonywanie bardziej przyjemnych czynno\u015bci, a\u017c po ca\u0142kowite unikanie sytuacji, kt\u00f3re wywo\u0142uj\u0105 l\u0119k<\/a> lub dyskomfort.<\/em><\/p>\n\n\n\n Prokrastynacja coraz cz\u0119\u015bciej uznawana jest za z\u0142o\u017cone zaburzenie samokontroli<\/strong>, a nie jedynie efekt \u201ebraku silnej woli\u201d. Dobrowolne zwlekanie z realizacj\u0105 zamierzonych dzia\u0142a\u0144 ma wiele twarzy i nie da si\u0119 go wyt\u0142umaczy\u0107 jedn\u0105 przyczyn\u0105 \u2013 niemniej upatruje si\u0119 w zjawisku pewnych zale\u017cno\u015bci. Jakich?<\/p>\n\n\n <\/div>\n Problem prokrastynacji nie wynika z niewiedzy ani braku kompetencji. Dotyka tak\u017ce osoby ambitne, skrupulatne i dobrze zorganizowane, kt\u00f3re borykaj\u0105 si\u0119 z nadmiernym l\u0119kiem przed pora\u017ck\u0105 lub perfekcjonizmem.<\/p>\n\n\n\n Osoba, kt\u00f3ra do\u015bwiadcza nawarstwiania si\u0119 obowi\u0105zk\u00f3w z powodu prokrastynacji, najcz\u0119\u015bciej dobrze rozumie, \u017ce odraczanie kolejnych zada\u0144 prowadzi do szeregu negatywnych konsekwencji \u2013 jednak impulsywna potrzeba natychmiastowej ulgi psychologicznej<\/strong> bierze g\u00f3r\u0119 nad d\u0142ugofalowymi planami. Dobrowolno\u015b\u0107 tego procesu sprawia, \u017ce pacjent zyskuje chwilowe ukojenie stresu, ale d\u0142ugoterminowo traci kontrol\u0119 nad swoimi celami.<\/p>\n\n\n\n Mowa tutaj o tym przys\u0142owiowym uczuciu \u201espadania kamienia z serca\u201d, kiedy we w\u0142asnym przekonaniu podejmujemy decyzj\u0119 o tym, \u017ce\u2026 \u201ezaczniemy si\u0119 uczy\u0107 dopiero za godzin\u0119\u201d, \u201ezajmiemy si\u0119 projektem po weekendzie\u201d czy \u201ezadzwonimy do… w przysz\u0142ym tygodniu\u201d. <\/p>\n\n\n\n Specjali\u015bci zwracaj\u0105 uwag\u0119 na istotny psychologiczny paradoks.<\/strong> Osoby zmagaj\u0105ce si\u0119 z prokrastynacj\u0105 cz\u0119sto \u015bwietnie radz\u0105 sobie w innych obszarach \u017cycia. Potrafi\u0105 przewidywa\u0107, analizowa\u0107, podejmowa\u0107 z\u0142o\u017cone decyzje, jednak w momencie, gdy pojawia si\u0119 potrzeba wykonania zadania, uruchamia si\u0119 szkodliwy mechanizm zwlekania. To zjawisko wpisuje si\u0119 w szerokie spektrum trudno\u015bci z samoregulacj\u0105 emocji. Chwilowa przyjemno\u015b\u0107 z od\u0142o\u017cenia pracy wygrywa z logicznym rozumowaniem, a spirala frustracji i niezadowolenia ro\u015bnie z ka\u017cdym kolejnym prze\u0142o\u017conym obowi\u0105zkiem.<\/p>\n\n\n\n Wyja\u015bnienie na\u0142ogowego odk\u0142adania obowi\u0105zk\u00f3w na p\u00f3\u017aniej wymaga g\u0142\u0119bszego spojrzenia na indywidualn\u0105 histori\u0119, temperament i okoliczno\u015bci, w kt\u00f3rych \u017cyje dana osoba. \u0179r\u00f3d\u0142a tego zjawiska nie da si\u0119 zamkn\u0105\u0107 w jednym, prostym schemacie, poniewa\u017c mechanizm prokrastynacji rozwija si\u0119 latami,<\/strong> cz\u0119sto niepostrze\u017cenie.<\/p>\n\n\n\n Om\u00f3wmy, sk\u0105d mo\u017ce bra\u0107 si\u0119 prokrastynacja \u2013 przyczyny i ich wp\u0142yw na zachowanie.<\/p>\n\n\n\n Niekiedy prokrastynacja mo\u017ce wynika\u0107 z wcze\u015bniejszych niepowodze\u0144, nadmiernej krytyki w dzieci\u0144stwie lub braku wsparcia ze strony otoczenia.<\/p>\n\n\n\n Jak mo\u017cna zdefiniowa\u0107 zachowania charakterystyczne dla prokrastynacji? Poj\u0119cie \u201eodk\u0142adania wszystkiego na p\u00f3\u017aniej\u201d jest zbyt og\u00f3lne. W\u015br\u00f3d objaw\u00f3w mo\u017cna wymieni\u0107 pewne zachowania, kt\u00f3re, je\u015bli powtarzaj\u0105 si\u0119 regularnie, mog\u0105 wzbudzi\u0107 niepok\u00f3j.<\/p>\n\n\n\n Zaliczaj\u0105 si\u0119 do nich:<\/p>\n\n\n\n Zachowania skutkuj\u0105 pojawieniem si\u0119 przewlek\u0142ego zm\u0119czenia<\/a>, problem\u00f3w ze snem, objaw\u00f3w psychosomatycznych i utrat\u0105 satysfakcji z codzienno\u015bci<\/strong>. Przy nasilonych problemach u pacjenta mog\u0105 rozwin\u0105\u0107 si\u0119 zaburzenia dystymiczne, depresja<\/a>, zaburzenia l\u0119kowe, a nawet uzale\u017cnienia. Skutki prokrastynacji dotykaj\u0105 poczucia bezpiecze\u0144stwa, relacji z bliskimi oraz samooceny.<\/p>\n\n\n\n Pacjenci cz\u0119sto szukaj\u0105 prostych wyja\u015bnie\u0144, gdy nie potrafi\u0105 zabra\u0107 si\u0119 do najwa\u017cniejszych zada\u0144. Niestety chroniczne odwlekanie spraw na p\u00f3\u017aniej rzadko ko\u0144czy si\u0119 na problemach ze s\u0142omianym zapa\u0142em wpisanym w charakter danej osoby.<\/p>\n\n\n\n Sygnalizuje si\u0119, \u017ce przewlek\u0142a prokrastynacja jest wyra\u017anie powi\u0105zana z objawami zaburze\u0144 psychicznych. W tej grupie najcz\u0119\u015bciej pojawia si\u0119 depresja, dystymia<\/strong> (przewlek\u0142y spadek nastroju), zaburzenia l\u0119kowe<\/strong> oraz wyra\u017ane pogorszenie efektywno\u015bci w codziennych aktywno\u015bciach.<\/p>\n\n\n\n Niepok\u00f3j wzbudza zjawisko, w kt\u00f3rym odraczanie obowi\u0105zk\u00f3w prowadzi do nasilenia objaw\u00f3w psychosomatycznych (przewlek\u0142ego zm\u0119czenia, k\u0142opot\u00f3w ze snem czy narastaj\u0105cego napi\u0119cia). Konsekwencje prokrastynacji w takich przypadkach staj\u0105 si\u0119 problemem, z kt\u00f3rym ci\u0119\u017cko poradzi\u0107 sobie samodzielnie.<\/p>\n\n\n\n Warto rozwin\u0105\u0107 temat os\u00f3b z<\/strong> ADHD<\/a><\/strong> \u2013 zespo\u0142em nadpobudliwo\u015bci psychoruchowej z deficytem uwagi. U pacjent\u00f3w z tym rozpoznaniem prokrastynacja staje si\u0119 niemal nieod\u0142\u0105cznym elementem codziennego \u017cycia, za kt\u00f3rym stoj\u0105 trudno\u015bci z uporz\u0105dkowaniem planu dnia, impulsywno\u015b\u0107 i szybka utrata zainteresowania wykonywanym zadaniem. W efekcie pacjent nie potrafi zacz\u0105\u0107, kontynuowa\u0107 lub doko\u0144czy\u0107 zadania, nawet je\u015bli doskonale zna konsekwencje takiego schematu.<\/p>\n\n\n\n Ciekawe dane p\u0142yn\u0105 z obserwacji os\u00f3b z depresj\u0105<\/strong>. U nich prokrastynacja nabiera zupe\u0142nie innego wymiaru \u2013 wynika z braku energii, przewlek\u0142ego zm\u0119czenia, trudno\u015bci w podejmowaniu decyzji. Ka\u017cde zadanie urasta do rangi przeszkody, a lista nieza\u0142atwionych spraw nieustannie ro\u015bnie.<\/p>\n\n\n <\/div>\n Droga do zmiany nie zaczyna si\u0119 od rewolucji, lecz od pierwszego, cz\u0119sto pozornie nieznacz\u0105cego kroku. U\u015bwiadomienie sobie konieczno\u015bci wyj\u015bcia poza schemat to ju\u017c po\u0142owa sukcesu. Wielu pacjent\u00f3w rozpoczyna walk\u0119 z prokrastynacj\u0105, pr\u00f3buj\u0105c samodzielnie wprowadzi\u0107 niewielkie korekty w codziennych nawykach.<\/p>\n\n\n\n Walka z prokrastynacj\u0105 cz\u0119sto wymaga poznania skutecznych schemat\u00f3w budowania nawyk\u00f3w, czasem niezb\u0119dne jest wsparcie specjalisty, a niekiedy potrzebne jest zar\u00f3wno jedno, jak i drugie.<\/p>\n\n\n\n Budowanie nawyk\u00f3w wymaga czasu, wyrozumia\u0142o\u015bci wobec siebie i konsekwencji. Ma\u0142e zmiany, wdra\u017cane krok po kroku, maj\u0105 wi\u0119ksz\u0105 moc ni\u017c zryw motywacyjny, kt\u00f3ry szybko ga\u015bnie. <\/p>\n\n\n\n Proces powinien opiera\u0107 si\u0119 na jasnym okre\u015blaniu cel\u00f3w, planowaniu krok\u00f3w i czasu realizacji oraz \u015bledzeniu swoich post\u0119p\u00f3w. Istnieje wiele technik,<\/strong> kt\u00f3re mog\u0105 pom\u00f3c nam skutecznie walczy\u0107 z prokrastynacj\u0105.<\/p>\n\n\n\n Kt\u00f3re z nich warto wdro\u017cy\u0107 na pocz\u0105tku?<\/p>\n\n\n\n To jedna z najlepiej przebadanych i najskuteczniejszych form leczenia prokrastynacji<\/strong> (najwi\u0119cej statystyk dotyczy pacjent\u00f3w z ADHD i zaburzeniami nastroju). Psychoterapia poznawczo-behawioralna skupia si\u0119 na identyfikowaniu my\u015bli, przekona\u0144 i schemat\u00f3w, kt\u00f3re sprzyjaj\u0105 zwlekaniu z realizacj\u0105 zamierzonych dzia\u0142a\u0144. <\/p>\n\n\n\n W trakcie pracy z psychologiem pacjent uczy si\u0119 rozpoznawa\u0107 wyzwalacze (okoliczno\u015bci) niepo\u017c\u0105danych zachowa\u0144, poznaje nowe sposoby zwalczania w sobie impulsu odwlekania i teori\u0119 konstruktywnego zarz\u0105dzania czasem, kt\u00f3r\u0105 ze wst\u0119pnym om\u00f3wieniem \u0142atwiej wykorzysta\u0107 w praktyce.<\/p>\n\n\n\n Farmakoterapi\u0119 wprowadza si\u0119 wy\u0142\u0105cznie w sytuacjach, w kt\u00f3rych prokrastynacja wsp\u00f3\u0142istnieje z innymi zaburzeniami<\/strong> \u2013 na przyk\u0142ad depresj\u0105 czy stanami l\u0119kowymi. Specjalista mo\u017ce wystawi\u0107 recept\u0119 na indywidualnie dobrane \u015brodki, je\u015bli dolegliwo\u015bci s\u0105 na tyle nasilone, \u017ce utrudniaj\u0105 lub ca\u0142kowicie uniemo\u017cliwiaj\u0105 pacjentowi codzienne funkcjonowanie. Decyzj\u0119 lekarza zawsze poprzedza szczeg\u00f3\u0142owa diagnostyka.<\/p>\n\n\n\n Leki stanowi\u0105 wsparcie i nie s\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105 form\u0105 leczenia samej prokrastynacji. Post\u0119powanie farmakologiczne mo\u017ce z\u0142agodzi\u0107 objawy i przyczynia\u0107 si\u0119 do utrwalania nowych schemat\u00f3w. W tym przypadku lepiej jest m\u00f3wi\u0107 o dzia\u0142aniu po\u015brednim.<\/p>\n\n\n\n Ju\u017c pierwsza my\u015bl o tym, \u017ce odk\u0142adanie obowi\u0105zk\u00f3w nie wynika wy\u0142\u0105cznie z braku czasu, mo\u017ce by\u0107 motywacj\u0105 do tego, by zg\u0142osi\u0107 si\u0119 po pomoc do specjalisty. Wizyta u psychologa, psychoterapeuty lub psychiatry pozwoli zrozumie\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142o zachowa\u0144 i dobra\u0107 skuteczne sposoby radzenia sobie z prokrastynacj\u0105 \u2013 niezale\u017cnie od nasilenia problemu. <\/p>\n\n\n\n Specjalista mo\u017ce zaproponowa\u0107 konkretne narz\u0119dzia, wdro\u017cy\u0107 odpowiedni\u0105 terapi\u0119 lub zleci\u0107 diagnostyk\u0119 zaburze\u0144 wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych. Im szybciej pojawi si\u0119 decyzja o skorzystaniu z pomocy, tym wi\u0119ksza szansa na powr\u00f3t do r\u00f3wnowagi i odbudowanie poczucia sprawczo\u015bci.<\/p>\n\n\n <\/div>\n \n
\r\n– specjalista do 5 dni roboczych;
\r\n– wizyty stacjonarne i online;<\/div>\n
\n Przyczyny prokrastynacji<\/h2>\n\n\n\n\n
\n
<\/li>\n\n\n\n
<\/li>\n\n\n\nObjawy i skutki prokrastynacji<\/h2>\n\n\n\n
\n
Prokrastynacja a zaburzenia psychiczne<\/h2>\n\n\n\n
\r\n– specjalista do 5 dni roboczych;
\r\n– wizyty stacjonarne i online;<\/div>\n
\n Jak pokona\u0107 prokrastynacj\u0119?<\/h2>\n\n\n\n\n
Zmiana nawyk\u00f3w i techniki samopomocy<\/h3>\n\n\n\n
\n
Terapia poznawczo-behawioralna<\/h3>\n\n\n\n
Wsparcie farmakologiczne (w wybranych przypadkach)<\/h3>\n\n\n\n
Kiedy warto zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do specjalisty?<\/h2>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/rodzina-widget-700x600.webp\")