Z tego artyku\u0142u dowiesz si\u0119:<\/h3>\n\n\n\n\n- Czym jest prolaktyna i jakie pe\u0142ni funkcje?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Normy prolaktyny<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Nadmiar prolaktyny \u2013 przyczyny i objawy hiperprolaktynemii<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Niedob\u00f3r prolaktyny w organizmie<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Jak bada\u0107 poziom prolaktyny?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Regulowanie poziomu prolaktyny<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Kiedy zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do lekarza?<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
![\"kup](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/epolmed-baner-promo-v2.webp\")
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCzym jest prolaktyna i jakie pe\u0142ni funkcje?<\/h2>\n\n\n\n
Prolaktyna (PRL) nale\u017cy do hormon\u00f3w bia\u0142kowych syntetyzowanych w przednim p\u0142acie przysadki m\u00f3zgowej<\/strong> \u2013 gruczole zlokalizowanym u podstawy m\u00f3zgu, bezpo\u015brednio powi\u0105zanym z uk\u0142adem podwzg\u00f3rzowym \u2013 z o\u015brodkiem \u201esteruj\u0105cym\u201d funkcjami hormonalnymi i autonomicznymi, kt\u00f3ry wp\u0142ywa m.in. na gospodark\u0119 wodno-elektrolitow\u0105, termoregulacj\u0119 i cykl snu. <\/p>\n\n\n\nJej wydzielanie reguluje przede wszystkim dopamina<\/a> \u2013 neuroprzeka\u017anik, kt\u00f3ry pe\u0142ni funkcj\u0119 naturalnego inhibitora (substancji, kt\u00f3ra hamuje\/zmniejsza szybko\u015b\u0107 zachodz\u0105cych reakcji).<\/p>\n\n\n\nBrak impulsu dopaminergicznego (sygna\u0142u przesy\u0142anego przez neurony wykorzystuj\u0105ce dopamin\u0119) prowadzi do aktywacji kom\u00f3rek przysadki odpowiedzialnych za produkcj\u0119 prolaktyny (kom\u00f3rek laktotropowych) i w efekcie do zwi\u0119kszonej sekrecji tego hormonu.<\/p>\n\n\n\n
W tym mechanizmie uczestniczy tak\u017ce uk\u0142ad serotoninergiczny<\/strong> (sie\u0107 neuron\u00f3w, kt\u00f3re przekazuj\u0105 sygna\u0142y za pomoc\u0105 serotoniny<\/a>), estrogeny<\/strong> (hormony steroidowe reguluj\u0105ce m.in. cykl miesi\u0105czkowy<\/a> i funkcje rozrodcze) oraz czynniki stresowe<\/strong> (bod\u017ace fizyczne lub psychiczne), kt\u00f3re mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na hamowanie sygna\u0142u dopaminowego.<\/p>\n\n\n\nProlaktyna to hormon, kt\u00f3ry najcz\u0119\u015bciej kojarzy si\u0119 z laktacj\u0105.<\/strong> Jednak jej funkcje wykraczaj\u0105 daleko poza regulacj\u0119 pracy gruczo\u0142u piersiowego. U kobiet fizjologiczne st\u0119\u017cenie tego hormonu ro\u015bnie w trakcie ci\u0105\u017cy i karmienia piersi\u0105<\/a> \u2013 odpowiada za przygotowanie nab\u0142onka p\u0119cherzykowego i utrzymanie produkcji mleka. R\u00f3wnolegle dochodzi do zahamowania wydzielania gonadotropin (FSH i LH), czego efektem jest fizjologiczna, poporodowa niep\u0142odno\u015b\u0107<\/a>.<\/p>\n\n\n\nPoza uk\u0142adem rozrodczym, prolaktyna oddzia\u0142uje na wiele tkanek obwodowych. Receptory PRLR (prolactin receptors) znajduj\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy innymi w tkance t\u0142uszczowej, w\u0105trobie<\/a>, trzustce, kom\u00f3rkach immunologicznych oraz o\u015brodkowym uk\u0142adzie nerwowym.<\/p>\n\n\n\nU kobiet i m\u0119\u017cczyzn przypisuje si\u0119 jej wp\u0142yw na regulacj\u0119 glikemii, gospodark\u0119 lipidow\u0105, apetyt oraz funkcje poznawcze<\/strong>. Obserwacje z ostatnich lat podkre\u015blaj\u0105 tak\u017ce jej znaczenie w kontek\u015bcie odporno\u015bci i proces\u00f3w zapalnych \u2013 niekt\u00f3re izoformy prolaktyny wykazuj\u0105 aktywno\u015b\u0107 cytokinow\u0105 (zdolno\u015b\u0107 do modyfikowania odpowiedzi immunologicznej).<\/p>\n\n\n\nU m\u0119\u017cczyzn<\/strong> hormon odpowiada za utrzymanie r\u00f3wnowagi hormonalnej w obr\u0119bie osi podwzg\u00f3rze-przysadka-j\u0105dra. Podwy\u017cszone st\u0119\u017cenie prolaktyny w surowicy krwi mo\u017ce zak\u0142\u00f3ca\u0107 czynno\u015b\u0107 j\u0105der i prowadzi\u0107 do obni\u017cenia poziomu wydzielanych przez nie hormon\u00f3w p\u0142ciowych \u2013 testosteronu, dihydrotestosteronu (DHT<\/a>), androstenediolu<\/a> oraz inhibiny B. Zmniejszenie ich st\u0119\u017cenia wi\u0105\u017ce si\u0119 cz\u0119sto ze spadkiem libido,<\/strong> zaburzeniami erekcji oraz pogorszeniem p\u0142odno\u015bci. W licznych publikacjach wykazano, \u017ce nawet umiarkowany wzrost st\u0119\u017cenia prolaktyny bywa zwi\u0105zany z nieprawid\u0142ow\u0105 spermatogenez\u0105 (procesem powstawania i dojrzewania plemnik\u00f3w) i obni\u017ceniem parametr\u00f3w nasienia.<\/p>\n\n\n\nNie ca\u0142a prolaktyna kr\u0105\u017c\u0105ca w osoczu wykazuje aktywno\u015b\u0107 biologiczn\u0105. Wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 bowiem kilka form molekularnych tego hormonu.<\/p>\n\n\n\n
\n- Monomeryczna prolaktyna<\/strong> (\u201elittle PRL\u201d, \u201efree PRL\u201d ok. 23 kDa) \u2013 najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105ca posta\u0107 prolaktyny (u zdrowych os\u00f3b stanowi ok. 85% ca\u0142o\u015bci \u2013 60-90%). Ma najwi\u0119ksz\u0105 aktywno\u015b\u0107 biologiczn\u0105 \u2013 to w\u0142a\u015bnie ona dzia\u0142a bezpo\u015brednio na tkanki docelowe (np. gruczo\u0142 sutkowy, o\u015b podwzg\u00f3rze\u2013przysadka\u2013gonady). Standardowe metody oznaczania prolaktyny \u2013 oparte na reakcji z przeciwcia\u0142ami monoklonalnymi \u2013 s\u0105 najbardziej czu\u0142e w\u0142a\u015bnie wzgl\u0119dem formy monomerycznej.<\/li>\n\n\n\n
- Wielkocz\u0105steczkowa forma dimeryczna <\/strong>(\u201ebig PRL\u201d, ok. 40-60 kDa) \u2013 powstaje z agregacji kilku cz\u0105steczek prolaktyny. Jej aktywno\u015b\u0107 biologiczna pozostaje zdecydowanie ni\u017csza, a obecno\u015b\u0107 nie ma wi\u0119kszego znaczenia klinicznego \u2013 nie wywo\u0142uje zwykle objaw\u00f3w ani nie zaburza osi hormonalnych.<\/li>\n\n\n\n
- Makroprolaktyna<\/strong> (\u201ebig-big PRL\u201d, \u201eMaPRL\u201d \u2265 100-150 kDa) \u2013 to kompleks prolaktyny zwi\u0105zany z immunoglobulinami klasy IgG<\/a> (czyli przeciwcia\u0142ami). Mimo \u017ce ta forma mo\u017ce zosta\u0107 wykryta w badaniu immunochemicznym i podnosi\u0107 warto\u015b\u0107 laboratoryjnego st\u0119\u017cenia prolaktyny, nie przenika \u0142atwo przez \u015bciany naczy\u0144 krwiono\u015bnych ani nie dociera efektywnie do receptor\u00f3w hormonalnych \u2013 okre\u015bla si\u0119 j\u0105 jako biologicznie nieaktywn\u0105 lub bardzo s\u0142abo aktywn\u0105. Obecno\u015b\u0107 tej formy bywa przyczyn\u0105 tzw. hiperprolaktynemii utajonej, kt\u00f3ra nie prowadzi do objaw\u00f3w klinicznych.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n
![\"badania](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/pakiet-dla-kobiet.webp\")
Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Pakiet bada\u0144<\/div>\n Hormonalnych dla kobiet<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Zmagasz si\u0119 z nag\u0142ymi zmianami nastroju lub problemami z cer\u0105? Zbadaj poziom kluczowych hormon\u00f3w, aby odzyska\u0107 wewn\u0119trzn\u0105 r\u00f3wnowag\u0119 i spok\u00f3j.<\/div>\n
\n 249 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nNormy prolaktyny \u2013 jakie warto\u015bci s\u0105 prawid\u0142owe?<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nZakres referencyjny prolaktyny nie jest sta\u0142y i zale\u017cy od cech osobniczych (p\u0142ci, wieku) oraz czynnik\u00f3w fizjologicznych (dnia cyklu miesi\u0105czkowego, ci\u0105\u017cy, okresu laktacji, stanu zdrowia). U kobiet st\u0119\u017cenie hormonu naturalnie wzrasta w drugiej fazie cyklu, w ci\u0105\u017cy oraz podczas okresu karmienia piersi\u0105. U m\u0119\u017cczyzn utrzymuje si\u0119 na ni\u017cszym, stabilnym poziomie.<\/p>\n\n\n\n
Za prawid\u0142owe uznaje si\u0119 warto\u015bci:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- u kobiet nieb\u0119d\u0105cych w ci\u0105\u017cy<\/strong> \u2013 od 4,79 do 23,3 ng\/ml (czyli oko\u0142o 102-496 mIU\/l),<\/li>\n\n\n\n
- u m\u0119\u017cczyzn <\/strong>\u2013 od 4,04 do 15,2 ng\/ml (czyli oko\u0142o 86-324 mIU\/l).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
W okresie ci\u0105\u017cy st\u0119\u017cenie prolaktyny mo\u017ce przekracza\u0107 300 ng\/ml, a podczas karmienia piersi\u0105<\/strong> dochodzi do jeszcze wy\u017cszych warto\u015bci \u2013 s\u0105 to jednak reakcje ca\u0142kowicie fizjologiczne, kt\u00f3re nie wymagaj\u0105 interwencji.<\/p>\n\n\n\nNa wynik oznaczenia wp\u0142ywa tak\u017ce pora pobrania pr\u00f3bki \u2013 najwy\u017csze st\u0119\u017cenie obserwuje si\u0119 w nocy i rano, dlatego krew nale\u017cy odda\u0107 na czczo, w godzinach porannych (mi\u0119dzy godzin\u0105 8:00 a 10:00). Ka\u017cde laboratorium mo\u017ce pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 w\u0142asnym zakresem referencyjnym, zale\u017cnym od u\u017cytej metody oznaczenia \u2013 dlatego lekarz analizuje wyniki w kontek\u015bcie konkretnego opisu z laboratorium.<\/p>\n\n\n
\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nNadmiar prolaktyny \u2013 przyczyny i objawy hiperprolaktynemii<\/h2>\n\n\n\n
Podwy\u017cszone st\u0119\u017cenie prolaktyny we krwi \u2013 okre\u015blane jako hiperprolaktynemia \u2013 nale\u017cy do cz\u0119stych zaburze\u0144 endokrynologicznych. <\/p>\n\n\n\n
W praktyce klinicznej diagnozuje si\u0119 j\u0105, gdy poziom hormonu przekracza g\u00f3rn\u0105 granic\u0119 normy dla danej p\u0142ci i stanu fizjologicznego<\/strong>, a jednocze\u015bnie utrzymuje si\u0119 powy\u017cej oczekiwanej warto\u015bci w co najmniej dw\u00f3ch niezale\u017cnych pomiarach.<\/p>\n\n\n\nObjawy zbyt wysokiego poziomu prolaktyny r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od p\u0142ci, wieku oraz stopnia nasilenia zaburzenia.<\/p>\n\n\n\n
\n- U kobiet cz\u0119sto dochodzi do zaburze\u0144 miesi\u0105czkowania<\/strong> \u2013 od skr\u00f3cenia fazy lutealnej po ca\u0142kowity brak miesi\u0105czki. Cykle staj\u0105 si\u0119 nieregularne lub zanikaj\u0105 ca\u0142kowicie. <\/li>\n\n\n\n
- R\u00f3wnolegle mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 mlekotok<\/strong> \u2013 samoistne wydzielanie mleka przez gruczo\u0142y sutkowe poza okresem laktacji. <\/li>\n\n\n\n
- Wyst\u0119puj\u0105 tak\u017ce zaburzenia owulacji,<\/strong> kt\u00f3re bywaj\u0105 przyczyn\u0105 trudno\u015bci z zaj\u015bciem w ci\u0105\u017c\u0119 \u2013 u pacjentek staraj\u0105cych si\u0119 o dziecko hiperprolaktynemia stanowi jedn\u0105 z najcz\u0119\u015bciej rozpoznawanych nieprawid\u0142owo\u015bci hormonalnych.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
U m\u0119\u017cczyzn<\/strong> wysokie st\u0119\u017cenie prolaktyny w organizmie manifestuje si\u0119 objawami zwi\u0105zanymi z zaburzeniem r\u00f3wnowagi androgenowej.<\/p>\n\n\n\n\n- Najcz\u0119\u015bciej obserwuje si\u0119 obni\u017cenie libido,<\/strong> trudno\u015bci z osi\u0105gni\u0119ciem erekcji oraz bezp\u0142odno\u015b\u0107<\/strong> wynikaj\u0105c\u0105 z upo\u015bledzenia spermatogenezy.<\/li>\n\n\n\n
- W badaniach laboratoryjnych notuje si\u0119 obni\u017cenie poziomu testosteronu<\/strong> oraz nieprawid\u0142owy stosunek LH\/FSH.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Podwy\u017cszona prolaktyna u obu p\u0142ci<\/strong> mo\u017ce powodowa\u0107 wyst\u0105pienie niespecyficznych objaw\u00f3w, m.in.:<\/p>\n\n\n\n\n- przewlek\u0142ego zm\u0119czenia<\/a>, <\/li>\n\n\n\n
- zaburze\u0144 koncentracji, <\/li>\n\n\n\n
- obni\u017cenia nastroju, <\/li>\n\n\n\n
- b\u00f3lu g\u0142owy<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Gdy przyczyn\u0105 hiperprolaktynemii jest gruczolak przysadki, pojawiaj\u0105 si\u0119 objawy wynikaj\u0105ce z ucisku masy guza na s\u0105siednie struktury \u2013 w tym b\u00f3le g\u0142owy i zaburzenia widzenia. <\/p>\n\n\n\n
Warto zaznaczy\u0107, \u017ce nie ka\u017cdy przypadek hiperprolaktynemii wymaga leczenia farmakologicznego. W niekt\u00f3rych sytuacjach \u2013 na przyk\u0142ad przy umiarkowanym wzro\u015bcie st\u0119\u017cenia hormonu bez objaw\u00f3w klinicznych \u2013 lekarz mo\u017ce zdecydowa\u0107 si\u0119 na obserwacj\u0119 i powt\u00f3rzenie bada\u0144 w odpowiednich warunkach.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nJakie choroby mog\u0105 powodowa\u0107 wysok\u0105 prolaktyn\u0119?<\/h3>\n\n\n\n
Hiperprolaktynemia w wielu przypadkach stanowi objaw wt\u00f3rny zaburze\u0144 og\u00f3lnoustrojowych, schorze\u0144 neurologicznych, endokrynopatii lub zmian organicznych w obr\u0119bie przysadki m\u00f3zgowej.<\/p>\n\n\n\n
Znalezienie przyczyny podwy\u017cszonego st\u0119\u017cenia prolaktyny stanowi podstawowy cel prowadzonej diagnostyki \u2013 warunkuje wyb\u00f3r metod leczenia i pozwala oszacowa\u0107 dalsze rokowanie.<\/p>\n\n\n\n
W\u015br\u00f3d przyczyn podwy\u017cszonej prolaktyny w surowicy wymienia si\u0119:<\/p>\n\n\n\n
\n- gruczolaki przysadki<\/strong> \u2013 \u0142agodne nowotwory wywodz\u0105ce si\u0119 z kom\u00f3rek laktotropowych. Zwykle s\u0105 niewielkie (<10 mm), ale mog\u0105 te\u017c osi\u0105ga\u0107 rozmiary makrogruczolak\u00f3w (\u2265 10 mm); <\/li>\n\n\n\n
- pierwotn\u0105 niedoczynno\u015b\u0107 tarczycy<\/a><\/strong> \u2013 organizm produkuje zbyt ma\u0142o hormon\u00f3w tarczycy \u2013 T3 i T4. Uk\u0142ad hormonalny pr\u00f3buje to \u201enadrobi\u0107\u201d i zwi\u0119ksza wydzielanie TRH (przez podwzg\u00f3rze), kt\u00f3ry stymuluje wytwarzanie TSH \u2013 hormonu produkowanego przez przedni p\u0142at przysadki. Mechanizm ma na celu pobudzi\u0107 tarczyc\u0119 do pracy. Problem w tym, \u017ce TRH dzia\u0142a nie tylko na tarczyc\u0119. Wp\u0142ywa tak\u017ce na przysadk\u0119 m\u00f3zgow\u0105 \u2013 i mo\u017ce przy okazji nasila\u0107 produkcj\u0119 prolaktyny;<\/li>\n\n\n\n
- zesp\u00f3\u0142 policystycznych jajnik\u00f3w<\/strong> (PCOS<\/a>) \u2013 nieprawid\u0142owa regulacja osi podwzg\u00f3rze-przysadka-gonady mo\u017ce wsp\u00f3\u0142wyst\u0119powa\u0107 z hiperprolaktynemi\u0105, cho\u0107 nie stanowi typowego kryterium rozpoznania zespo\u0142u;<\/li>\n\n\n\n
- choroby nerek<\/strong> (w tym przewlek\u0142a niewydolno\u015b\u0107 nerek) \u2013 zaburzenia metabolizmu i wydalania prolaktyny skutkuj\u0105 jej kumulacj\u0105 we krwi;<\/li>\n\n\n\n
- marsko\u015b\u0107 w\u0105troby<\/strong> \u2013 wi\u0105\u017ce si\u0119 z zaburzeniem metabolizmu i eliminacji wielu substancji, w tym hormon\u00f3w kr\u0105\u017c\u0105cych we krwi. Upo\u015bledzona funkcja hepatocyt\u00f3w (kom\u00f3rek w\u0105trobowych) prowadzi do zmniejszonego wychwytu i degradacji prolaktyny; <\/li>\n\n\n\n
- urazy czaszkowo-m\u00f3zgowe, zmiany pourazowe i zapalne<\/strong> \u2013 uszkodzenia okolic podwzg\u00f3rzowo-przysadkowych mog\u0105 zaburza\u0107 kontrol\u0119 neurohormonaln\u0105;<\/li>\n\n\n\n
- nowotwory okolicy skrzy\u017cowania nerw\u00f3w wzrokowych <\/strong>(czaszkogardlaki, glejaki, oponiaki) \u2013 obecno\u015b\u0107 guza mo\u017ce zaburza\u0107 przep\u0142yw dopaminy z podwzg\u00f3rza do przysadki i prowadzi\u0107 do tzw. efektu lejka (ang. stalk effect) i wt\u00f3rnego podwy\u017cszenia poziomu prolaktyny; <\/li>\n\n\n\n
- sarkoidoz\u0119, gru\u017alic\u0119<\/a> OUN, histiocytoz\u0119 <\/strong>\u2013 choroby ziarniniakowe zajmuj\u0105ce przysadk\u0119 lub okolice podwzg\u00f3rza;<\/li>\n\n\n\n
- padaczk\u0119 oraz choroby neurodegeneracyjne<\/strong> \u2013 napady drgawkowe i dysfunkcje neuroprzeka\u017anik\u00f3w wp\u0142ywaj\u0105 na wydzielanie prolaktyny.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n
![\"diagnostyka](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2021\/03\/pakiet-prostata.webp\")
Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Pakiet bada\u0144<\/div>\n Badania laboratoryjne dla m\u0119\u017cczyzn<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Chcesz zadba\u0107 o m\u0119sk\u0105 form\u0119 i upewni\u0107 si\u0119, \u017ce Tw\u00f3j organizm pracuje na pe\u0142nych obrotach? Wykonaj pakiet bada\u0144 dla m\u0119\u017cczyzn, aby sprawdzi\u0107 poziom testosteronu, kondycj\u0119 serca oraz prostaty i utrzyma\u0107 wysok\u0105 sprawno\u015b\u0107 na co dzie\u0144.<\/div>\n
\n 279 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nNiedob\u00f3r prolaktyny w organizmie<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nHipoprolaktynemia \u2013 czyli obni\u017cony poziom prolaktyny \u2013 wyst\u0119puje znacznie rzadziej ni\u017c hiperprolaktynemia, a jej rozpoznanie przysparza wi\u0119cej trudno\u015bci. Brakuje bowiem jednoznacznych kryteri\u00f3w laboratoryjnych definiuj\u0105cych doln\u0105 granic\u0119 prawid\u0142owego st\u0119\u017cenia hormonu.<\/p>\n\n\n\n
Przyjmuje si\u0119 orientacyjnie, \u017ce u kobiet<\/strong> warto\u015b\u0107 poni\u017cej 3 ng\/ml,<\/strong> a u m\u0119\u017cczyzn poni\u017cej 2 ng\/ml<\/strong> mo\u017ce sugerowa\u0107 niedob\u00f3r prolaktyny \u2013 pod warunkiem, \u017ce pomiar wykonano prawid\u0142owo i bez wp\u0142ywu czynnik\u00f3w zak\u0142\u00f3caj\u0105cych.<\/p>\n\n\n\nObjawy kliniczne hipoprolaktynemii zale\u017c\u0105 od p\u0142ci i kontekstu klinicznego. <\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- U kobiet <\/strong>karmi\u0105cych piersi\u0105 niski poziom prolaktyny mo\u017ce skutkowa\u0107 brakiem produkcji mleka po porodzie lub przedwczesnym zako\u0144czeniem laktacji. Cz\u0119\u015b\u0107 pacjentek do\u015bwiadcza te\u017c zaburze\u0144 owulacji, skr\u00f3cenia fazy lutealnej i wt\u00f3rnych problem\u00f3w z p\u0142odno\u015bci\u0105 \u2013 cho\u0107 dane na ten temat s\u0105 ograniczone.<\/li>\n\n\n\n
- U m\u0119\u017cczyzn <\/strong>niska prolaktyna bywa powi\u0105zana z obni\u017conym libido<\/a>, pogorszeniem nastroju i objawami depresyjnymi<\/a>. Prolaktyna oddzia\u0142uje na uk\u0142ad dopaminergiczny i serotoninowy, a jej niedob\u00f3r mo\u017ce modyfikowa\u0107 aktywno\u015b\u0107 neuroprzeka\u017anik\u00f3w i wp\u0142ywa\u0107 na emocjonalno\u015b\u0107 oraz funkcje poznawcze.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
W przypadkach skrajnego niedoboru \u2013 zwi\u0105zanych z niewydolno\u015bci\u0105 przedniego p\u0142ata przysadki \u2013 hipoprolaktynemia bywa cz\u0119\u015bci\u0105 szerszego obrazu niedoczynno\u015bci przysadki, kt\u00f3ry obejmuje niedobory ACTH, TSH, LH, FSH i GH. W takiej sytuacji poza powt\u00f3rnym wykonaniem badania prolaktyny, diagnoz\u0119 opiera si\u0119 na pe\u0142nym panelu hormonalnym oraz ocenie osi przysadkowych.<\/strong><\/p>\n\n\n\nW populacji og\u00f3lnej izolowany niedob\u00f3r prolaktyny bez obecno\u015bci innych zaburze\u0144 hormonalnych wyst\u0119puje bardzo rzadko. Ze wzgl\u0119du na brak jednoznacznych norm i niespecyficzny charakter objaw\u00f3w, wszelkie odst\u0119pstwa od normy zawsze nale\u017cy skonsultowa\u0107 z lekarzem. <\/p>\n\n\n
\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nJak bada\u0107 poziom prolaktyny?<\/h2>\n\n\n\n
Oznaczenie poziomu prolaktyny przeprowadza si\u0119 z surowicy krwi \u017cylnej. Procedura nie nale\u017cy do tych skomplikowanych ani inwazyjnych. Badanie polega na standardowym pobraniu krwi<\/strong>. Najcz\u0119\u015bciej wykonuje si\u0119 je w ramach podstawowej diagnostyki hormonalnej u kobiet w wieku rozrodczym \u2013<\/strong> zw\u0142aszcza przy zaburzeniach miesi\u0105czkowania, problemach z p\u0142odno\u015bci\u0105, wydzielaniu mleka z piersi u kobiet (niezwi\u0105zanego ze stanem fizjologicznym) czy objawach sugeruj\u0105cych obecno\u015b\u0107 guza przysadki.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nPrzygotowanie do badania i interpretacja wynik\u00f3w<\/h3>\n\n\n\n
Pobranie pr\u00f3bki krwi do badania prolaktyny powinno nast\u0105pi\u0107 rano, po minimum 8 godzinach od ostatniego posi\u0142ku. Minimum 24 godziny przed badaniem nale\u017cy unika\u0107 intensywnego wysi\u0142ku fizycznego, wsp\u00f3\u0142\u017cycia seksualnego, silnego stresu, a tak\u017ce stymulacji brodawek sutkowych<\/strong> \u2013 ka\u017cdy z tych czynnik\u00f3w mo\u017ce przej\u015bciowo zwi\u0119kszy\u0107 st\u0119\u017cenie prolaktyny nawet kilkukrotnie.<\/p>\n\n\n\nNiekt\u00f3re leki \u2013 zw\u0142aszcza neuroleptyki, leki przeciwdepresyjne, estrogeny, metoklopramid, opioidy czy leki przeciwwymiotne<\/strong> \u2013 mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na wynik oznaczenia. Dlatego warto om\u00f3wi\u0107 z lekarzem przyjmowane preparaty przed planowanym pobraniem. W niekt\u00f3rych przypadkach zaleca si\u0119 czasowe odstawienie leku pod kontrol\u0105 specjalisty lub wykonanie badania kontrolnego po modyfikacji terapii.<\/p>\n\n\n\nW przypadku nieprawid\u0142owego wyniku (zar\u00f3wno gdy st\u0119\u017cenie prolaktyny we krwi jest wy\u017csze ni\u017c oczekiwane, jak i w przypadkach odnotowania niedoboru tego hormonu) nie nale\u017cy wyci\u0105ga\u0107 wniosk\u00f3w na podstawie pojedynczego oznaczenia.<\/p>\n\n\n\n
Interpretacja wynik\u00f3w badania st\u0119\u017cenia prolaktyny powinna zawsze uwzgl\u0119dnia\u0107 p\u0142e\u0107, wiek, faz\u0119 cyklu menstruacyjnego, por\u0119 dnia, wsp\u00f3\u0142istniej\u0105ce objawy kliniczne oraz inne parametry hormonalne. Ostateczn\u0105 ocen\u0119 pozostawia si\u0119 lekarzowi prowadz\u0105cemu.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nJak regulowa\u0107 poziom prolaktyny?<\/h2>\n\n\n\n
Wyr\u00f3wnanie poziomu prolaktyny zale\u017cy od przyczyny zaburzenia \u2013 dlatego ka\u017cdy przypadek rozpatruje si\u0119 indywidualnie. Leczenie mo\u017ce polega\u0107 na modyfikacji stylu \u017cycia, wprowadzeniu terapii farmakologicznej lub \u2013 w niekt\u00f3rych sytuacjach \u2013 interwencji chirurgicznej.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nMetody leczenia i zmiana stylu \u017cycia<\/h3>\n\n\n\n
U pacjent\u00f3w z hiperprolaktynemi\u0105 czynno\u015bciow\u0105<\/strong> \u2013 bez zmian w przysadce m\u00f3zgowej i bez objaw\u00f3w klinicznych \u2013 wystarczaj\u0105ce mog\u0105 okaza\u0107 si\u0119 dzia\u0142ania ukierunkowane na ograniczenie stresu<\/a>, zmian\u0119 trybu \u017cycia, redukcj\u0119 masy cia\u0142a oraz kontrol\u0119 glikemii i insulinowra\u017cliwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\nW leczeniu hiperprolaktynemii organicznej<\/strong> \u2013 czyli zwi\u0105zanej z gruczolakiem przysadki \u2013 stosuje si\u0119 agonist\u00f3w dopaminy: kabergolin\u0119 i bromokryptyn\u0119. Oba leki hamuj\u0105 wydzielanie prolaktyny, a dodatkowo zmniejszaj\u0105 obj\u0119to\u015b\u0107 guza. W przypadku braku odpowiedzi na leczenie farmakologiczne specjalista mo\u017ce rozwa\u017ca\u0107 leczenie neurochirurgiczne lub \u2013 w wyj\u0105tkowych sytuacjach \u2013 radioterapi\u0119.<\/p>\n\n\n\nNiedob\u00f3r prolaktyny wymaga leczenia jedynie wtedy, gdy stanowi cz\u0119\u015b\u0107 niedoczynno\u015bci przysadki. W takich przypadkach terapi\u0119 prowadzi si\u0119 na podstawie substytucji pozosta\u0142ych hormon\u00f3w przysadkowych.<\/p>\n\n\n
\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nKiedy zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do lekarza?<\/h2>\n\n\n\n
Do lekarza warto zg\u0142osi\u0107 si\u0119 zawsze wtedy, gdy pojawiaj\u0105 si\u0119 objawy sugeruj\u0105ce zaburzenia hormonalne \u2013 przewlek\u0142e zm\u0119czenie, zaburzenia miesi\u0105czkowania, problemy z zaj\u015bciem w ci\u0105\u017c\u0119, spadek libido, mlekotok, b\u00f3le g\u0142owy lub nag\u0142e pogorszenie widzenia.<\/p>\n\n\n\n
Konsultacja endokrynologiczna wskazana jest r\u00f3wnie\u017c wtedy, gdy badania laboratoryjne wskazuj\u0105 na istotne odchylenia w poziomie prolaktyny \u2013 niezale\u017cnie od tego, czy wynik znajduje si\u0119 powy\u017cej, czy poni\u017cej normy.<\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nCzym jest prolaktyna i jakie pe\u0142ni funkcje?<\/h2>\n\n\n\n
Prolaktyna (PRL) nale\u017cy do hormon\u00f3w bia\u0142kowych syntetyzowanych w przednim p\u0142acie przysadki m\u00f3zgowej<\/strong> \u2013 gruczole zlokalizowanym u podstawy m\u00f3zgu, bezpo\u015brednio powi\u0105zanym z uk\u0142adem podwzg\u00f3rzowym \u2013 z o\u015brodkiem \u201esteruj\u0105cym\u201d funkcjami hormonalnymi i autonomicznymi, kt\u00f3ry wp\u0142ywa m.in. na gospodark\u0119 wodno-elektrolitow\u0105, termoregulacj\u0119 i cykl snu. <\/p>\n\n\n\n Jej wydzielanie reguluje przede wszystkim dopamina<\/a> \u2013 neuroprzeka\u017anik, kt\u00f3ry pe\u0142ni funkcj\u0119 naturalnego inhibitora (substancji, kt\u00f3ra hamuje\/zmniejsza szybko\u015b\u0107 zachodz\u0105cych reakcji).<\/p>\n\n\n\n Brak impulsu dopaminergicznego (sygna\u0142u przesy\u0142anego przez neurony wykorzystuj\u0105ce dopamin\u0119) prowadzi do aktywacji kom\u00f3rek przysadki odpowiedzialnych za produkcj\u0119 prolaktyny (kom\u00f3rek laktotropowych) i w efekcie do zwi\u0119kszonej sekrecji tego hormonu.<\/p>\n\n\n\n W tym mechanizmie uczestniczy tak\u017ce uk\u0142ad serotoninergiczny<\/strong> (sie\u0107 neuron\u00f3w, kt\u00f3re przekazuj\u0105 sygna\u0142y za pomoc\u0105 serotoniny<\/a>), estrogeny<\/strong> (hormony steroidowe reguluj\u0105ce m.in. cykl miesi\u0105czkowy<\/a> i funkcje rozrodcze) oraz czynniki stresowe<\/strong> (bod\u017ace fizyczne lub psychiczne), kt\u00f3re mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na hamowanie sygna\u0142u dopaminowego.<\/p>\n\n\n\n Prolaktyna to hormon, kt\u00f3ry najcz\u0119\u015bciej kojarzy si\u0119 z laktacj\u0105.<\/strong> Jednak jej funkcje wykraczaj\u0105 daleko poza regulacj\u0119 pracy gruczo\u0142u piersiowego. U kobiet fizjologiczne st\u0119\u017cenie tego hormonu ro\u015bnie w trakcie ci\u0105\u017cy i karmienia piersi\u0105<\/a> \u2013 odpowiada za przygotowanie nab\u0142onka p\u0119cherzykowego i utrzymanie produkcji mleka. R\u00f3wnolegle dochodzi do zahamowania wydzielania gonadotropin (FSH i LH), czego efektem jest fizjologiczna, poporodowa niep\u0142odno\u015b\u0107<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Poza uk\u0142adem rozrodczym, prolaktyna oddzia\u0142uje na wiele tkanek obwodowych. Receptory PRLR (prolactin receptors) znajduj\u0105 si\u0119 mi\u0119dzy innymi w tkance t\u0142uszczowej, w\u0105trobie<\/a>, trzustce, kom\u00f3rkach immunologicznych oraz o\u015brodkowym uk\u0142adzie nerwowym.<\/p>\n\n\n\n U kobiet i m\u0119\u017cczyzn przypisuje si\u0119 jej wp\u0142yw na regulacj\u0119 glikemii, gospodark\u0119 lipidow\u0105, apetyt oraz funkcje poznawcze<\/strong>. Obserwacje z ostatnich lat podkre\u015blaj\u0105 tak\u017ce jej znaczenie w kontek\u015bcie odporno\u015bci i proces\u00f3w zapalnych \u2013 niekt\u00f3re izoformy prolaktyny wykazuj\u0105 aktywno\u015b\u0107 cytokinow\u0105 (zdolno\u015b\u0107 do modyfikowania odpowiedzi immunologicznej).<\/p>\n\n\n\n U m\u0119\u017cczyzn<\/strong> hormon odpowiada za utrzymanie r\u00f3wnowagi hormonalnej w obr\u0119bie osi podwzg\u00f3rze-przysadka-j\u0105dra. Podwy\u017cszone st\u0119\u017cenie prolaktyny w surowicy krwi mo\u017ce zak\u0142\u00f3ca\u0107 czynno\u015b\u0107 j\u0105der i prowadzi\u0107 do obni\u017cenia poziomu wydzielanych przez nie hormon\u00f3w p\u0142ciowych \u2013 testosteronu, dihydrotestosteronu (DHT<\/a>), androstenediolu<\/a> oraz inhibiny B. Zmniejszenie ich st\u0119\u017cenia wi\u0105\u017ce si\u0119 cz\u0119sto ze spadkiem libido,<\/strong> zaburzeniami erekcji oraz pogorszeniem p\u0142odno\u015bci. W licznych publikacjach wykazano, \u017ce nawet umiarkowany wzrost st\u0119\u017cenia prolaktyny bywa zwi\u0105zany z nieprawid\u0142ow\u0105 spermatogenez\u0105 (procesem powstawania i dojrzewania plemnik\u00f3w) i obni\u017ceniem parametr\u00f3w nasienia.<\/p>\n\n\n\n Nie ca\u0142a prolaktyna kr\u0105\u017c\u0105ca w osoczu wykazuje aktywno\u015b\u0107 biologiczn\u0105. Wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 bowiem kilka form molekularnych tego hormonu.<\/p>\n\n\n\n Zakres referencyjny prolaktyny nie jest sta\u0142y i zale\u017cy od cech osobniczych (p\u0142ci, wieku) oraz czynnik\u00f3w fizjologicznych (dnia cyklu miesi\u0105czkowego, ci\u0105\u017cy, okresu laktacji, stanu zdrowia). U kobiet st\u0119\u017cenie hormonu naturalnie wzrasta w drugiej fazie cyklu, w ci\u0105\u017cy oraz podczas okresu karmienia piersi\u0105. U m\u0119\u017cczyzn utrzymuje si\u0119 na ni\u017cszym, stabilnym poziomie.<\/p>\n\n\n\n Za prawid\u0142owe uznaje si\u0119 warto\u015bci:<\/strong><\/p>\n\n\n\n W okresie ci\u0105\u017cy st\u0119\u017cenie prolaktyny mo\u017ce przekracza\u0107 300 ng\/ml, a podczas karmienia piersi\u0105<\/strong> dochodzi do jeszcze wy\u017cszych warto\u015bci \u2013 s\u0105 to jednak reakcje ca\u0142kowicie fizjologiczne, kt\u00f3re nie wymagaj\u0105 interwencji.<\/p>\n\n\n\n Na wynik oznaczenia wp\u0142ywa tak\u017ce pora pobrania pr\u00f3bki \u2013 najwy\u017csze st\u0119\u017cenie obserwuje si\u0119 w nocy i rano, dlatego krew nale\u017cy odda\u0107 na czczo, w godzinach porannych (mi\u0119dzy godzin\u0105 8:00 a 10:00). Ka\u017cde laboratorium mo\u017ce pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 w\u0142asnym zakresem referencyjnym, zale\u017cnym od u\u017cytej metody oznaczenia \u2013 dlatego lekarz analizuje wyniki w kontek\u015bcie konkretnego opisu z laboratorium.<\/p>\n\n\n Podwy\u017cszone st\u0119\u017cenie prolaktyny we krwi \u2013 okre\u015blane jako hiperprolaktynemia \u2013 nale\u017cy do cz\u0119stych zaburze\u0144 endokrynologicznych. <\/p>\n\n\n\n W praktyce klinicznej diagnozuje si\u0119 j\u0105, gdy poziom hormonu przekracza g\u00f3rn\u0105 granic\u0119 normy dla danej p\u0142ci i stanu fizjologicznego<\/strong>, a jednocze\u015bnie utrzymuje si\u0119 powy\u017cej oczekiwanej warto\u015bci w co najmniej dw\u00f3ch niezale\u017cnych pomiarach.<\/p>\n\n\n\n Objawy zbyt wysokiego poziomu prolaktyny r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od p\u0142ci, wieku oraz stopnia nasilenia zaburzenia.<\/p>\n\n\n\n U m\u0119\u017cczyzn<\/strong> wysokie st\u0119\u017cenie prolaktyny w organizmie manifestuje si\u0119 objawami zwi\u0105zanymi z zaburzeniem r\u00f3wnowagi androgenowej.<\/p>\n\n\n\n Podwy\u017cszona prolaktyna u obu p\u0142ci<\/strong> mo\u017ce powodowa\u0107 wyst\u0105pienie niespecyficznych objaw\u00f3w, m.in.:<\/p>\n\n\n\n Gdy przyczyn\u0105 hiperprolaktynemii jest gruczolak przysadki, pojawiaj\u0105 si\u0119 objawy wynikaj\u0105ce z ucisku masy guza na s\u0105siednie struktury \u2013 w tym b\u00f3le g\u0142owy i zaburzenia widzenia. <\/p>\n\n\n\n Warto zaznaczy\u0107, \u017ce nie ka\u017cdy przypadek hiperprolaktynemii wymaga leczenia farmakologicznego. W niekt\u00f3rych sytuacjach \u2013 na przyk\u0142ad przy umiarkowanym wzro\u015bcie st\u0119\u017cenia hormonu bez objaw\u00f3w klinicznych \u2013 lekarz mo\u017ce zdecydowa\u0107 si\u0119 na obserwacj\u0119 i powt\u00f3rzenie bada\u0144 w odpowiednich warunkach.<\/p>\n\n\n\n Hiperprolaktynemia w wielu przypadkach stanowi objaw wt\u00f3rny zaburze\u0144 og\u00f3lnoustrojowych, schorze\u0144 neurologicznych, endokrynopatii lub zmian organicznych w obr\u0119bie przysadki m\u00f3zgowej.<\/p>\n\n\n\n Znalezienie przyczyny podwy\u017cszonego st\u0119\u017cenia prolaktyny stanowi podstawowy cel prowadzonej diagnostyki \u2013 warunkuje wyb\u00f3r metod leczenia i pozwala oszacowa\u0107 dalsze rokowanie.<\/p>\n\n\n\n W\u015br\u00f3d przyczyn podwy\u017cszonej prolaktyny w surowicy wymienia si\u0119:<\/p>\n\n\n\n Hipoprolaktynemia \u2013 czyli obni\u017cony poziom prolaktyny \u2013 wyst\u0119puje znacznie rzadziej ni\u017c hiperprolaktynemia, a jej rozpoznanie przysparza wi\u0119cej trudno\u015bci. Brakuje bowiem jednoznacznych kryteri\u00f3w laboratoryjnych definiuj\u0105cych doln\u0105 granic\u0119 prawid\u0142owego st\u0119\u017cenia hormonu.<\/p>\n\n\n\n Przyjmuje si\u0119 orientacyjnie, \u017ce u kobiet<\/strong> warto\u015b\u0107 poni\u017cej 3 ng\/ml,<\/strong> a u m\u0119\u017cczyzn poni\u017cej 2 ng\/ml<\/strong> mo\u017ce sugerowa\u0107 niedob\u00f3r prolaktyny \u2013 pod warunkiem, \u017ce pomiar wykonano prawid\u0142owo i bez wp\u0142ywu czynnik\u00f3w zak\u0142\u00f3caj\u0105cych.<\/p>\n\n\n\n Objawy kliniczne hipoprolaktynemii zale\u017c\u0105 od p\u0142ci i kontekstu klinicznego. <\/strong><\/p>\n\n\n\n W przypadkach skrajnego niedoboru \u2013 zwi\u0105zanych z niewydolno\u015bci\u0105 przedniego p\u0142ata przysadki \u2013 hipoprolaktynemia bywa cz\u0119\u015bci\u0105 szerszego obrazu niedoczynno\u015bci przysadki, kt\u00f3ry obejmuje niedobory ACTH, TSH, LH, FSH i GH. W takiej sytuacji poza powt\u00f3rnym wykonaniem badania prolaktyny, diagnoz\u0119 opiera si\u0119 na pe\u0142nym panelu hormonalnym oraz ocenie osi przysadkowych.<\/strong><\/p>\n\n\n\n W populacji og\u00f3lnej izolowany niedob\u00f3r prolaktyny bez obecno\u015bci innych zaburze\u0144 hormonalnych wyst\u0119puje bardzo rzadko. Ze wzgl\u0119du na brak jednoznacznych norm i niespecyficzny charakter objaw\u00f3w, wszelkie odst\u0119pstwa od normy zawsze nale\u017cy skonsultowa\u0107 z lekarzem. <\/p>\n\n\n Oznaczenie poziomu prolaktyny przeprowadza si\u0119 z surowicy krwi \u017cylnej. Procedura nie nale\u017cy do tych skomplikowanych ani inwazyjnych. Badanie polega na standardowym pobraniu krwi<\/strong>. Najcz\u0119\u015bciej wykonuje si\u0119 je w ramach podstawowej diagnostyki hormonalnej u kobiet w wieku rozrodczym \u2013<\/strong> zw\u0142aszcza przy zaburzeniach miesi\u0105czkowania, problemach z p\u0142odno\u015bci\u0105, wydzielaniu mleka z piersi u kobiet (niezwi\u0105zanego ze stanem fizjologicznym) czy objawach sugeruj\u0105cych obecno\u015b\u0107 guza przysadki.<\/p>\n\n\n\n Pobranie pr\u00f3bki krwi do badania prolaktyny powinno nast\u0105pi\u0107 rano, po minimum 8 godzinach od ostatniego posi\u0142ku. Minimum 24 godziny przed badaniem nale\u017cy unika\u0107 intensywnego wysi\u0142ku fizycznego, wsp\u00f3\u0142\u017cycia seksualnego, silnego stresu, a tak\u017ce stymulacji brodawek sutkowych<\/strong> \u2013 ka\u017cdy z tych czynnik\u00f3w mo\u017ce przej\u015bciowo zwi\u0119kszy\u0107 st\u0119\u017cenie prolaktyny nawet kilkukrotnie.<\/p>\n\n\n\n Niekt\u00f3re leki \u2013 zw\u0142aszcza neuroleptyki, leki przeciwdepresyjne, estrogeny, metoklopramid, opioidy czy leki przeciwwymiotne<\/strong> \u2013 mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na wynik oznaczenia. Dlatego warto om\u00f3wi\u0107 z lekarzem przyjmowane preparaty przed planowanym pobraniem. W niekt\u00f3rych przypadkach zaleca si\u0119 czasowe odstawienie leku pod kontrol\u0105 specjalisty lub wykonanie badania kontrolnego po modyfikacji terapii.<\/p>\n\n\n\n W przypadku nieprawid\u0142owego wyniku (zar\u00f3wno gdy st\u0119\u017cenie prolaktyny we krwi jest wy\u017csze ni\u017c oczekiwane, jak i w przypadkach odnotowania niedoboru tego hormonu) nie nale\u017cy wyci\u0105ga\u0107 wniosk\u00f3w na podstawie pojedynczego oznaczenia.<\/p>\n\n\n\n Interpretacja wynik\u00f3w badania st\u0119\u017cenia prolaktyny powinna zawsze uwzgl\u0119dnia\u0107 p\u0142e\u0107, wiek, faz\u0119 cyklu menstruacyjnego, por\u0119 dnia, wsp\u00f3\u0142istniej\u0105ce objawy kliniczne oraz inne parametry hormonalne. Ostateczn\u0105 ocen\u0119 pozostawia si\u0119 lekarzowi prowadz\u0105cemu.<\/p>\n\n\n\n Wyr\u00f3wnanie poziomu prolaktyny zale\u017cy od przyczyny zaburzenia \u2013 dlatego ka\u017cdy przypadek rozpatruje si\u0119 indywidualnie. Leczenie mo\u017ce polega\u0107 na modyfikacji stylu \u017cycia, wprowadzeniu terapii farmakologicznej lub \u2013 w niekt\u00f3rych sytuacjach \u2013 interwencji chirurgicznej.<\/p>\n\n\n\n U pacjent\u00f3w z hiperprolaktynemi\u0105 czynno\u015bciow\u0105<\/strong> \u2013 bez zmian w przysadce m\u00f3zgowej i bez objaw\u00f3w klinicznych \u2013 wystarczaj\u0105ce mog\u0105 okaza\u0107 si\u0119 dzia\u0142ania ukierunkowane na ograniczenie stresu<\/a>, zmian\u0119 trybu \u017cycia, redukcj\u0119 masy cia\u0142a oraz kontrol\u0119 glikemii i insulinowra\u017cliwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n W leczeniu hiperprolaktynemii organicznej<\/strong> \u2013 czyli zwi\u0105zanej z gruczolakiem przysadki \u2013 stosuje si\u0119 agonist\u00f3w dopaminy: kabergolin\u0119 i bromokryptyn\u0119. Oba leki hamuj\u0105 wydzielanie prolaktyny, a dodatkowo zmniejszaj\u0105 obj\u0119to\u015b\u0107 guza. W przypadku braku odpowiedzi na leczenie farmakologiczne specjalista mo\u017ce rozwa\u017ca\u0107 leczenie neurochirurgiczne lub \u2013 w wyj\u0105tkowych sytuacjach \u2013 radioterapi\u0119.<\/p>\n\n\n\n Niedob\u00f3r prolaktyny wymaga leczenia jedynie wtedy, gdy stanowi cz\u0119\u015b\u0107 niedoczynno\u015bci przysadki. W takich przypadkach terapi\u0119 prowadzi si\u0119 na podstawie substytucji pozosta\u0142ych hormon\u00f3w przysadkowych.<\/p>\n\n\n Do lekarza warto zg\u0142osi\u0107 si\u0119 zawsze wtedy, gdy pojawiaj\u0105 si\u0119 objawy sugeruj\u0105ce zaburzenia hormonalne \u2013 przewlek\u0142e zm\u0119czenie, zaburzenia miesi\u0105czkowania, problemy z zaj\u015bciem w ci\u0105\u017c\u0119, spadek libido, mlekotok, b\u00f3le g\u0142owy lub nag\u0142e pogorszenie widzenia.<\/p>\n\n\n\n Konsultacja endokrynologiczna wskazana jest r\u00f3wnie\u017c wtedy, gdy badania laboratoryjne wskazuj\u0105 na istotne odchylenia w poziomie prolaktyny \u2013 niezale\u017cnie od tego, czy wynik znajduje si\u0119 powy\u017cej, czy poni\u017cej normy.<\/p>\n\n\n <\/div>\n \n
\n Normy prolaktyny \u2013 jakie warto\u015bci s\u0105 prawid\u0142owe?<\/h2>\n\n\n\n\n
\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nNadmiar prolaktyny \u2013 przyczyny i objawy hiperprolaktynemii<\/h2>\n\n\n\n
\n
\n
\n
Jakie choroby mog\u0105 powodowa\u0107 wysok\u0105 prolaktyn\u0119?<\/h3>\n\n\n\n
\n
\n Niedob\u00f3r prolaktyny w organizmie<\/h2>\n\n\n\n\n
\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nJak bada\u0107 poziom prolaktyny?<\/h2>\n\n\n\n
Przygotowanie do badania i interpretacja wynik\u00f3w<\/h3>\n\n\n\n
Jak regulowa\u0107 poziom prolaktyny?<\/h2>\n\n\n\n
Metody leczenia i zmiana stylu \u017cycia<\/h3>\n\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nKiedy zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do lekarza?<\/h2>\n\n\n\n
![\"badania](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/badania-seniorzy.webp\")