Z tego artyku\u0142u dowiesz si\u0119:<\/h3>\n\n\n\n\n- Czym jest liszaj?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Rodzaje i objawy liszaja<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Czy liszaj i liszajec to jest to samo?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Przyczyny liszaja \u2013 sk\u0105d si\u0119 bierze?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Jak rozpozna\u0107 liszaj? Diagnostyka choroby<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Liszaj \u2013 leczenie choroby<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
![\"kup](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/epolmed-baner-promo-v2.webp\")
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCzym jest liszaj?<\/h2>\n\n\n\n
Termin \u201eliszaj\u201d dotyczy grupy r\u00f3\u017cnych przewlek\u0142ych schorze\u0144 o pod\u0142o\u017cu zapalnym, atakuj\u0105cych sk\u00f3r\u0119 lub \u015bluz\u00f3wk\u0119. Mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 u os\u00f3b w ka\u017cdym wieku, cho\u0107 niekt\u00f3re typy i postaci maj\u0105 swoje preferencje wiekowe.<\/p>\n\n\n\n
W obrazie klinicznym wyst\u0119puj\u0105 zmiany sk\u00f3rne (grudki<\/strong>, plamy<\/strong>, p\u0119cherze<\/strong> czy<\/strong> nad\u017cerki<\/strong>). Cz\u0119sto towarzyszy im \u015bwi\u0105d. Wykwity sk\u00f3rne s\u0105 zewn\u0119trzn\u0105 manifestacj\u0105 procesu chorobowego, tocz\u0105cego si\u0119 wewn\u0105trz organizmu. Postawienie w\u0142a\u015bciwej diagnozy stanowi fundament do podj\u0119cia odpowiednich krok\u00f3w maj\u0105cych na celu popraw\u0119 stanu zdrowia pacjenta.<\/p>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n ![\"konsultacja](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/dermatolog-konsultacja.webp\")
Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Wizyta<\/div>\n Konsultacja dermatologa<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Niepokoj\u0105 Ci\u0119 nowe znamiona lub borykasz si\u0119 z niedoskona\u0142o\u015bciami cery? Um\u00f3w wizyt\u0119 u dermatologa, aby sprawdzi\u0107 stan sk\u00f3ry i otrzyma\u0107 plan odpowiedniej piel\u0119gnacji.<\/div>\n
\n od 200 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nRodzaje i objawy liszaja<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nJak wspomniano wcze\u015bniej, pod terminem \u201eliszaj\u201d kryje si\u0119 kilka odr\u0119bnych jednostek chorobowych. Chocia\u017c maj\u0105 pewne cechy wsp\u00f3lne, r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 przyczynami, wygl\u0105dem zmian, lokalizacj\u0105 i rokowaniem. Najwa\u017cniejsze z nich to: liszaj p\u0142aski<\/strong>, twardzinowy<\/strong> oraz tocze\u0144 rumieniowaty<\/a><\/strong>.<\/p>\n\n\n\nCho\u0107 ostatni z nich to odr\u0119bne schorzenie, jego sk\u00f3rne odmiany cz\u0119sto wymagaj\u0105 r\u00f3\u017cnicowania z liszajem p\u0142askim, gdy\u017c ma bardzo zbli\u017cony obraz. Zmiany sk\u00f3rne r\u00f3\u017cnych typ\u00f3w liszaja bywaj\u0105 podobne, a odr\u00f3\u017cnienie ich od siebie lub od innych chor\u00f3b sk\u00f3ry mo\u017ce by\u0107 wyzwaniem.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nLiszaj p\u0142aski<\/h3>\n\n\n\n
Liszaj p\u0142aski to choroba sk\u00f3ry i b\u0142on \u015bluzowych<\/strong>. Rzadziej wyst\u0119puje liszaj p\u0142aski paznokci<\/strong>. Przyczyny liszaja p\u0142askiego nie s\u0105 w pe\u0142ni poznane, ale podejrzewa si\u0119 pod\u0142o\u017ce autoimmunologiczne. Wyst\u0119puje u dzieci i doros\u0142ych, najcz\u0119\u015bciej pojawia si\u0119 u pacjent\u00f3w w \u015brednim wieku. Rzadko dotyka dzieci \u2013 mniej ni\u017c 5% wszystkich przypadk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\nLiszaj p\u0142aski jest chorob\u0105 wyst\u0119puj\u0105c\u0105 u oko\u0142o 1% populacji. R\u00f3wnie cz\u0119sto dotyka kobiet i m\u0119\u017cczyzn, a najwi\u0119cej zachorowa\u0144 stwierdza si\u0119 mi\u0119dzy 30. a 60. r.\u017c.<\/strong><\/p>\n\n\n\nJak wygl\u0105da liszaj p\u0142aski? Objawy to charakterystyczne, b\u0142yszcz\u0105ce, wieloboczne grudkowate zmiany<\/strong> o barwie od r\u00f3\u017cowej do sinoczerwonej. Na ich powierzchni mo\u017cna dostrzec delikatn\u0105, bia\u0142aw\u0105, opalizuj\u0105c\u0105 siateczk\u0119 Wickhama. Wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 kilka typ\u00f3w, kt\u00f3re r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od siebie wygl\u0105dem zmian, np.:<\/p>\n\n\n\n\n- przeros\u0142\u0105,<\/li>\n\n\n\n
- liszaj mieszkowy,<\/li>\n\n\n\n
- zanikowy,<\/li>\n\n\n\n
- p\u0119cherzowy,<\/li>\n\n\n\n
- guzkowy,<\/li>\n\n\n\n
- nad\u017cerkowy,<\/li>\n\n\n\n
- barwnikowy.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Lokalizuj\u0105 si\u0119<\/strong> najcz\u0119\u015bciej symetrycznie,<\/strong> w okolicy zginaczy nadgarstk\u00f3w, na wewn\u0119trznej stronie ud oraz w okolicy staw\u00f3w skokowych. Mo\u017ce pojawia\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w miejscach urazu. Wykwity zazwyczaj powoduj\u0105 nieprzyjemne odczucia, kt\u00f3re pogarszaj\u0105 jako\u015b\u0107 \u017cycia. <\/p>\n\n\n\nNa \u015bluz\u00f3wce mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 bia\u0142awe, liniowo u\u0142o\u017cone lub siateczkowate zmiany<\/strong>, po\u0142o\u017cone symetrycznie na wewn\u0119trznej powierzchni policzk\u00f3w, j\u0119zyku lub dzi\u0105s\u0142ach. Mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c wyst\u0119powa\u0107 nad\u017cerki (bolesne ranki), kt\u00f3rym towarzyszy sucho\u015b\u0107, b\u00f3l, pieczenie, obrz\u0119k i podra\u017cnienie.<\/p>\n\n\n\nZmiany mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w okolicy genitalnej,<\/strong> przyjmuj\u0105c wygl\u0105d bia\u0142ej siateczki lub nad\u017cerek. Na p\u0142ytce paznokciowej powoduj\u0105 pod\u0142u\u017cne bruzdowanie, \u015bcie\u0144czenie p\u0142ytki, a nawet jej spe\u0142zanie. Na ow\u0142osionej sk\u00f3rze g\u0142owy zmiany przymieszkowe mog\u0105 prowadzi\u0107 do trwa\u0142ego wy\u0142ysienia z bliznowaceniem<\/strong>.<\/p>\n\n\n\nLiszaj p\u0142aski w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w ust\u0119puje samoistnie w ci\u0105gu 2 lat.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nLiszaj rumieniowaty<\/h3>\n\n\n\n
Szerzej znany pod nazw\u0105 tocze\u0144 rumieniowaty, jest<\/strong> chorob\u0105 z autoagresji<\/strong>. Mechanizmy obronne organizmu b\u0142\u0119dnie atakuj\u0105 w\u0142asne kom\u00f3rki i tkanki. Mo\u017ce wsp\u00f3\u0142wyst\u0119powa\u0107 z liszajem p\u0142askim<\/strong>. Jest odr\u0119bn\u0105 jednostk\u0105 chorobow\u0105 od liszaja p\u0142askiego, jednak ze wzgl\u0119du na pewne podobie\u0144stwa w obrazie klinicznym niekt\u00f3rych typ\u00f3w, jest wa\u017cnym elementem w diagnostyce r\u00f3\u017cnicowej. Przy r\u00f3\u017cnicowaniu z liszajem p\u0142askim nale\u017cy szczeg\u00f3lnie uwzgl\u0119dni\u0107 dwie postaci liszaja rumieniowatego.<\/p>\n\n\n\nPierwsz\u0105 z nich jest typ kr\u0105\u017ckowy<\/strong>. Charakteryzuje si\u0119 powstawaniem rumieniowo-naciekowych ogniskowych zmian na sk\u00f3rze. Cz\u0119sto towarzyszy im nadmierne rogowacenie w uj\u015bciach mieszk\u00f3w w\u0142osowych, co mo\u017ce dawa\u0107 uczucie szorstko\u015bci. Najcz\u0119\u015bciej zajmuje obszary sk\u00f3ry eksponowane na s\u0142o\u0144ce, takie jak ow\u0142osiona sk\u00f3ra g\u0142owy, twarz oraz szyja. Mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c przyjmowa\u0107 form\u0119 uog\u00f3lnion\u0105. Zmiany cz\u0119sto pozostawiaj\u0105 po sobie blizny<\/strong>, a w obr\u0119bie g\u0142owy mog\u0105 prowadzi\u0107 do trwa\u0142ego wy\u0142ysienia z bliznowaceniem.<\/p>\n\n\n\nDruga posta\u0107, typ sk\u00f3rny<\/strong>, jest silnie zwi\u0105zany z nadwra\u017cliwo\u015bci\u0105 na \u015bwiat\u0142o s\u0142oneczne. Zmiany cz\u0119sto pojawiaj\u0105 si\u0119 lub nasilaj\u0105 po ekspozycji na s\u0142o\u0144ce<\/strong>. Wykwity przybieraj\u0105 najcz\u0119\u015bciej dwie g\u0142\u00f3wne formy. Pierwsza z nich to zmiany pier\u015bcieniowate, cz\u0119sto uniesione na obwodzie. Druga przypomina zmiany \u0142uszczycowe<\/a> (zmiany grudkowo-z\u0142uszczaj\u0105ce). Typ sk\u00f3rny rzadziej prowadzi do powstawania blizn.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nLiszaj twardzinowy<\/h3>\n\n\n\n
Liszaj twardzinowy jest chorob\u0105 zapaln\u0105, kt\u00f3rej przyczyny nie s\u0105 do ko\u0144ca poznane. Coraz wi\u0119cej dowod\u00f3w naukowych wskazuje na istotn\u0105 rol\u0119 mechanizm\u00f3w systemu obronnego<\/strong> organizmu w jego patogenezie. W\u015br\u00f3d innych rozwa\u017canych czynnik\u00f3w wymienia si\u0119 predyspozycje genetyczne. Mo\u017cliwe s\u0105 zwi\u0105zki z zaka\u017ceniami wirusami, urazy mechaniczne oraz wp\u0142yw zaburze\u0144 hormonalnych.<\/p>\n\n\n\nChoroba ta ma charakterystyczn\u0105 predylekcj\u0119 do okolic sromu<\/strong>, \u017co\u0142\u0119dzi<\/strong> i napletka<\/strong> oraz okolicy odbytu<\/strong>. Rzadziej wyst\u0119puje na innych obszarach sk\u00f3ry. Pocz\u0105tkowo zmiany mog\u0105 by\u0107 subtelne. Przejawiaj\u0105 si\u0119 w formie pojedynczych lub mnogich, rozsianych plam, rzadziej grudek. Ewoluuj\u0105 w bardzo charakterystyczne porcelanowo-bia\u0142e ogniska, cz\u0119sto o charakterze atroficznym (zanikowym). Sk\u00f3ra w tych miejscach staje si\u0119 \u015bcie\u0144cza\u0142a, pomarszczona, jakby bibu\u0142kowata i wyra\u017anie ja\u015bniejsza od otaczaj\u0105cych tkanek. W okolicy anogenitalnej zmiany cz\u0119sto uk\u0142adaj\u0105 si\u0119 w typowy kszta\u0142t przypominaj\u0105cy cyfr\u0119 \u201e8\u201d<\/strong>. W bardziej zaawansowanych stadiach mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 bolesne p\u0119kni\u0119cia, nad\u017cerki. Nierzadkie s\u0105 zasinienia, wynikaj\u0105ce z krucho\u015bci zmienionej sk\u00f3ry.<\/p>\n\n\n\nG\u0142\u00f3wnymi dolegliwo\u015bciami, zg\u0142aszanymi przez pacjent\u00f3w, s\u0105 zazwyczaj silny<\/strong>, uporczywy \u015bwi\u0105d<\/strong>, b\u00f3l<\/strong> lub dyskomfort <\/strong>w zaj\u0119tej okolicy. Mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c pojawi\u0107 si\u0119 b\u00f3l podczas oddawania moczu lub wypr\u00f3\u017cniania, a tak\u017ce \u015blady krwi na bieli\u017anie, spowodowane p\u0119kni\u0119ciami sk\u00f3ry.<\/p>\n\n\n\nU cz\u0119\u015bci kobiet zmiany mog\u0105 by\u0107 ma\u0142o zaznaczone lub nie wyst\u0119puj\u0105 wcale. Liszaj twardzinowy u dzieci <\/strong>najcz\u0119\u015bciej manifestuje si\u0119 potrzeb\u0105 drapania si\u0119 lub b\u00f3lem w okolicy narz\u0105d\u00f3w p\u0142ciowych. Nieleczony lub d\u0142ugotrwa\u0142y prowadzi do post\u0119puj\u0105cego bliznowacenia i zaniku tkanek. Mo\u017ce to spowodowa\u0107 znaczne zw\u0119\u017cenie wej\u015bcia do pochwy, stulejk\u0119, a tak\u017ce problemy z oddawaniem moczu i stolca.<\/p>\n\n\n\nZmiany w okolicach sromu s\u0105 uznawane za stan przednowotworowy. Szacuje si\u0119, \u017ce u oko\u0142o 4\u20136% pacjentek mo\u017ce doj\u015b\u0107 do rozwoju raka p\u0142askonab\u0142onkowego. Z tego wzgl\u0119du, regularna kontrola dermatologiczna lub ginekologiczna<\/a> jest niezb\u0119dna.<\/p>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCzy liszaj i liszajec to jest to samo?<\/h2>\n\n\n\n
Liszaj i liszajec zaka\u017any to dwie r\u00f3\u017cne choroby. Pomimo podobie\u0144stwa nazw, ich przyczyny, charakter i kuracja s\u0105 odmienne. Pierwszy z nich to przewlek\u0142e zapalenie sk\u00f3ry<\/strong>, cz\u0119sto o pod\u0142o\u017cu zwi\u0105zanym z autoagresj\u0105, nie jest zara\u017aliwy<\/strong>.<\/p>\n\n\n\nDrugi z wymienionych to choroba zaka\u017ana<\/strong>, \u0142atwo przenosz\u0105ca si\u0119 przez bezpo\u015bredni kontakt<\/strong>. Transmisja zaka\u017cenia mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 r\u00f3wnie\u017c poprzez przedmioty u\u017cywane przez osob\u0119 chor\u0105, np. r\u0119czniki, po\u015bciel czy zabawki. Infekcja bakteryjna sk\u00f3ry, wywo\u0142ywana jest przez gronkowce<\/a><\/strong> (np. Staphylococcus aureus) lub paciorkowce<\/strong> (Streptococcus pyogenes). Bakterie te cz\u0119sto bytuj\u0105 na sk\u00f3rze lub w nosie os\u00f3b zdrowych. Gdy bariera sk\u00f3rna zostaje uszkodzona \u2013 np. przez drobne urazy, zadrapania czy uk\u0105szenia owad\u00f3w<\/a> \u2013 mog\u0105 wywo\u0142a\u0107 infekcj\u0119.<\/p>\n\n\n\nChoroba objawia si\u0119 p\u0119cherzykami<\/strong>, kt\u00f3re szybko p\u0119kaj\u0105. Przekszta\u0142caj\u0105 si\u0119 w wilgotne nad\u017cerki pokryte miodowo\u017c\u00f3\u0142tymi strupami. Najcz\u0119\u015bciej lokalizuj\u0105 si\u0119 na ods\u0142oni\u0119tych cz\u0119\u015bciach cia\u0142a<\/strong>, zw\u0142aszcza na twarzy (wok\u00f3\u0142 nosa i ust) oraz na ko\u0144czynach. Istnieje r\u00f3wnie\u017c rzadsza posta\u0107 \u2013p\u0119cherzowa, charakteryzuj\u0105ca si\u0119 wi\u0119kszymi, wiotkimi p\u0119cherzami. Szczeg\u00f3lnie cz\u0119sto wyst\u0119puje u dzieci<\/strong>. Sprzyjaj\u0105 temu bliskie kontakty w grupach r\u00f3wie\u015bniczych (\u017c\u0142obki, przedszkola, szko\u0142y) oraz nie w pe\u0142ni dojrza\u0142y uk\u0142ad odporno\u015bciowy. Ciep\u0142e i wilgotne warunki \u015brodowiskowe mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c sprzyja\u0107 rozwojowi choroby.<\/p>\n\n\n\nZazwyczaj ust\u0119puje samoistnie w ci\u0105gu 2-3 tygodni. Jednak\u017ce nieleczony liszajec mo\u017ce potencjalnie prowadzi\u0107 do powa\u017cnych powik\u0142a\u0144:<\/p>\n\n\n\n
\n- zapalenie tkanki \u0142\u0105cznej,<\/li>\n\n\n\n
- zapalenie naczy\u0144 ch\u0142onnych,<\/li>\n\n\n\n
- w rzadkich przypadkach mo\u017ce spowodowa\u0107 nawetk\u0142\u0119buszkowe zapalenie nerek (szczeg\u00f3lnie przy infekcji paciorkowcowej).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
W\u0142\u0105czenie antybiotykoterapii znacz\u0105co przyspiesza powr\u00f3t do zdrowia i zmniejsza ryzyko rozprzestrzeniania si\u0119 zaka\u017cenia. Najcz\u0119\u015bciej stosuje si\u0119 antybiotyki miejscowe<\/strong> (ma\u015bci, kremy). W bardziej rozleg\u0142ych lub opornych na leczenie przypadkach podaje si\u0119 antybiotyki doustne<\/strong>. Wa\u017cne jest r\u00f3wnie\u017c zachowanie odpowiedniej higieny, cz\u0119ste mycie r\u0105k, unikanie drapania zmian sk\u00f3rnych oraz niedzielenie si\u0119 przedmiotami osobistymi.<\/p>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Wizyta<\/div>\n Konsultacja dermatologa<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Niepokoj\u0105 Ci\u0119 nowe znamiona lub borykasz si\u0119 z niedoskona\u0142o\u015bciami cery? Um\u00f3w wizyt\u0119 u dermatologa, aby sprawdzi\u0107 stan sk\u00f3ry i otrzyma\u0107 plan odpowiedniej piel\u0119gnacji.<\/div>\n
\n od 200 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nPrzyczyny liszaja \u2013 sk\u0105d si\u0119 bierze?<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nPrzyczyny nie s\u0105 do ko\u0144ca poznane i mog\u0105 r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 w zale\u017cno\u015bci typu. Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce liszaj p\u0142aski ma pod\u0142o\u017ce autoimmunologiczne<\/strong>. Limfocyty T, kom\u00f3rki uk\u0142adu odporno\u015bciowego, atakuj\u0105 kom\u00f3rki nask\u00f3rka (keratynocyty). Czynniki, kt\u00f3re mog\u0105 inicjowa\u0107 t\u0119 reakcj\u0119 to m.in.:<\/p>\n\n\n\n\n- antygeny wirusowe (np. zwi\u0105zek z wirusem zapalenia w\u0105troby typu C \u2014 HCV<\/a>) i bakteryjne,<\/li>\n\n\n\n
- niekt\u00f3re leki (np. inhibitory konwertazy angiotensyny),<\/li>\n\n\n\n
- jony metali,<\/li>\n\n\n\n
- czynniki fizyczne,<\/li>\n\n\n\n
- urazy.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Cz\u0119\u015bciej wyst\u0119puje u pacjent\u00f3w z innymi chorobami autoimmunologicznymi, np. w przebiegu cukrzycy<\/a>. Czynniki emocjonalne,<\/strong> takie jak stres, mog\u0105 odgrywa\u0107 rol\u0119 w zaostrzeniach. Istotne mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c pod\u0142o\u017ce genetyczne.<\/p>\n\n\n\nEtiologia odmiany twardzinowej r\u00f3wnie\u017c nie jest w pe\u0142ni wyja\u015bniona<\/strong>. Coraz wi\u0119cej dowod\u00f3w wskazuje na kluczow\u0105 rol\u0119 mechanizm\u00f3w autoimmunologicznych. Rozwa\u017cane s\u0105 predyspozycje genetyczne, zwi\u0105zek z chorobami wirusowymi<\/a>, urazami, cz\u0119stym dra\u017cnieniem oraz zaburzeniami hormonalnymi.<\/a><\/p>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nJak rozpozna\u0107 liszaj? Diagnostyka choroby<\/h2>\n\n\n\n
Postawienie diagnozy opiera si\u0119 przede wszystkim na badaniu klinicznym. Obejmuje wywiad z pacjentem oraz ocen\u0119 charakterystycznych zmian<\/strong> (czas trwania, lokalizacja, obecno\u015b\u0107 \u015bwi\u0105du, b\u00f3lu czy innych dolegliwo\u015bci). Nale\u017cy poinformowa\u0107 lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach (r\u00f3wnie\u017c tych bez recepty) i o chorobach wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych. <\/p>\n\n\n\nW wielu przypadkach, zw\u0142aszcza w typowych postaciach (np. diagnostyka liszaja p\u0142askiego) opiera si\u0119 na charakterystycznym obrazie klinicznym. W sytuacjach w\u0105tpliwych, przy nietypowym wygl\u0105dzie zmian lub w przypadku braku odpowiedzi na terapi\u0119, konieczne mo\u017ce by\u0107 wykonanie biopsji<\/strong>.<\/p>\n\n\n\nPobrany fragment tkanki jest weryfikowany pod mikroskopem. Badanie histopatologiczne<\/strong> cz\u0119sto umo\u017cliwia ostateczne potwierdzenie diagnozy, poprzez wykluczenie innych chor\u00f3b o podobnych objawach. W diagnostyce zmian w obr\u0119bie ustnej pomocny bywa test z p\u0142ynem Lugola<\/strong>. Przy podejrzeniu zwi\u0105zku z zaka\u017ceniem HCV, wykonuje si\u0119 odpowiednie badania serologiczne.<\/p>\n\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nCzym jest liszaj?<\/h2>\n\n\n\n
Termin \u201eliszaj\u201d dotyczy grupy r\u00f3\u017cnych przewlek\u0142ych schorze\u0144 o pod\u0142o\u017cu zapalnym, atakuj\u0105cych sk\u00f3r\u0119 lub \u015bluz\u00f3wk\u0119. Mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 u os\u00f3b w ka\u017cdym wieku, cho\u0107 niekt\u00f3re typy i postaci maj\u0105 swoje preferencje wiekowe.<\/p>\n\n\n\n
W obrazie klinicznym wyst\u0119puj\u0105 zmiany sk\u00f3rne (grudki<\/strong>, plamy<\/strong>, p\u0119cherze<\/strong> czy<\/strong> nad\u017cerki<\/strong>). Cz\u0119sto towarzyszy im \u015bwi\u0105d. Wykwity sk\u00f3rne s\u0105 zewn\u0119trzn\u0105 manifestacj\u0105 procesu chorobowego, tocz\u0105cego si\u0119 wewn\u0105trz organizmu. Postawienie w\u0142a\u015bciwej diagnozy stanowi fundament do podj\u0119cia odpowiednich krok\u00f3w maj\u0105cych na celu popraw\u0119 stanu zdrowia pacjenta.<\/p>\n\n\n <\/div>\n Jak wspomniano wcze\u015bniej, pod terminem \u201eliszaj\u201d kryje si\u0119 kilka odr\u0119bnych jednostek chorobowych. Chocia\u017c maj\u0105 pewne cechy wsp\u00f3lne, r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 przyczynami, wygl\u0105dem zmian, lokalizacj\u0105 i rokowaniem. Najwa\u017cniejsze z nich to: liszaj p\u0142aski<\/strong>, twardzinowy<\/strong> oraz tocze\u0144 rumieniowaty<\/a><\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Cho\u0107 ostatni z nich to odr\u0119bne schorzenie, jego sk\u00f3rne odmiany cz\u0119sto wymagaj\u0105 r\u00f3\u017cnicowania z liszajem p\u0142askim, gdy\u017c ma bardzo zbli\u017cony obraz. Zmiany sk\u00f3rne r\u00f3\u017cnych typ\u00f3w liszaja bywaj\u0105 podobne, a odr\u00f3\u017cnienie ich od siebie lub od innych chor\u00f3b sk\u00f3ry mo\u017ce by\u0107 wyzwaniem.<\/p>\n\n\n\n Liszaj p\u0142aski to choroba sk\u00f3ry i b\u0142on \u015bluzowych<\/strong>. Rzadziej wyst\u0119puje liszaj p\u0142aski paznokci<\/strong>. Przyczyny liszaja p\u0142askiego nie s\u0105 w pe\u0142ni poznane, ale podejrzewa si\u0119 pod\u0142o\u017ce autoimmunologiczne. Wyst\u0119puje u dzieci i doros\u0142ych, najcz\u0119\u015bciej pojawia si\u0119 u pacjent\u00f3w w \u015brednim wieku. Rzadko dotyka dzieci \u2013 mniej ni\u017c 5% wszystkich przypadk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Liszaj p\u0142aski jest chorob\u0105 wyst\u0119puj\u0105c\u0105 u oko\u0142o 1% populacji. R\u00f3wnie cz\u0119sto dotyka kobiet i m\u0119\u017cczyzn, a najwi\u0119cej zachorowa\u0144 stwierdza si\u0119 mi\u0119dzy 30. a 60. r.\u017c.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Jak wygl\u0105da liszaj p\u0142aski? Objawy to charakterystyczne, b\u0142yszcz\u0105ce, wieloboczne grudkowate zmiany<\/strong> o barwie od r\u00f3\u017cowej do sinoczerwonej. Na ich powierzchni mo\u017cna dostrzec delikatn\u0105, bia\u0142aw\u0105, opalizuj\u0105c\u0105 siateczk\u0119 Wickhama. Wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 kilka typ\u00f3w, kt\u00f3re r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 od siebie wygl\u0105dem zmian, np.:<\/p>\n\n\n\n Lokalizuj\u0105 si\u0119<\/strong> najcz\u0119\u015bciej symetrycznie,<\/strong> w okolicy zginaczy nadgarstk\u00f3w, na wewn\u0119trznej stronie ud oraz w okolicy staw\u00f3w skokowych. Mo\u017ce pojawia\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w miejscach urazu. Wykwity zazwyczaj powoduj\u0105 nieprzyjemne odczucia, kt\u00f3re pogarszaj\u0105 jako\u015b\u0107 \u017cycia. <\/p>\n\n\n\n Na \u015bluz\u00f3wce mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 bia\u0142awe, liniowo u\u0142o\u017cone lub siateczkowate zmiany<\/strong>, po\u0142o\u017cone symetrycznie na wewn\u0119trznej powierzchni policzk\u00f3w, j\u0119zyku lub dzi\u0105s\u0142ach. Mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c wyst\u0119powa\u0107 nad\u017cerki (bolesne ranki), kt\u00f3rym towarzyszy sucho\u015b\u0107, b\u00f3l, pieczenie, obrz\u0119k i podra\u017cnienie.<\/p>\n\n\n\n Zmiany mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w okolicy genitalnej,<\/strong> przyjmuj\u0105c wygl\u0105d bia\u0142ej siateczki lub nad\u017cerek. Na p\u0142ytce paznokciowej powoduj\u0105 pod\u0142u\u017cne bruzdowanie, \u015bcie\u0144czenie p\u0142ytki, a nawet jej spe\u0142zanie. Na ow\u0142osionej sk\u00f3rze g\u0142owy zmiany przymieszkowe mog\u0105 prowadzi\u0107 do trwa\u0142ego wy\u0142ysienia z bliznowaceniem<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Liszaj p\u0142aski w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w ust\u0119puje samoistnie w ci\u0105gu 2 lat.<\/p>\n\n\n\n Szerzej znany pod nazw\u0105 tocze\u0144 rumieniowaty, jest<\/strong> chorob\u0105 z autoagresji<\/strong>. Mechanizmy obronne organizmu b\u0142\u0119dnie atakuj\u0105 w\u0142asne kom\u00f3rki i tkanki. Mo\u017ce wsp\u00f3\u0142wyst\u0119powa\u0107 z liszajem p\u0142askim<\/strong>. Jest odr\u0119bn\u0105 jednostk\u0105 chorobow\u0105 od liszaja p\u0142askiego, jednak ze wzgl\u0119du na pewne podobie\u0144stwa w obrazie klinicznym niekt\u00f3rych typ\u00f3w, jest wa\u017cnym elementem w diagnostyce r\u00f3\u017cnicowej. Przy r\u00f3\u017cnicowaniu z liszajem p\u0142askim nale\u017cy szczeg\u00f3lnie uwzgl\u0119dni\u0107 dwie postaci liszaja rumieniowatego.<\/p>\n\n\n\n Pierwsz\u0105 z nich jest typ kr\u0105\u017ckowy<\/strong>. Charakteryzuje si\u0119 powstawaniem rumieniowo-naciekowych ogniskowych zmian na sk\u00f3rze. Cz\u0119sto towarzyszy im nadmierne rogowacenie w uj\u015bciach mieszk\u00f3w w\u0142osowych, co mo\u017ce dawa\u0107 uczucie szorstko\u015bci. Najcz\u0119\u015bciej zajmuje obszary sk\u00f3ry eksponowane na s\u0142o\u0144ce, takie jak ow\u0142osiona sk\u00f3ra g\u0142owy, twarz oraz szyja. Mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c przyjmowa\u0107 form\u0119 uog\u00f3lnion\u0105. Zmiany cz\u0119sto pozostawiaj\u0105 po sobie blizny<\/strong>, a w obr\u0119bie g\u0142owy mog\u0105 prowadzi\u0107 do trwa\u0142ego wy\u0142ysienia z bliznowaceniem.<\/p>\n\n\n\n Druga posta\u0107, typ sk\u00f3rny<\/strong>, jest silnie zwi\u0105zany z nadwra\u017cliwo\u015bci\u0105 na \u015bwiat\u0142o s\u0142oneczne. Zmiany cz\u0119sto pojawiaj\u0105 si\u0119 lub nasilaj\u0105 po ekspozycji na s\u0142o\u0144ce<\/strong>. Wykwity przybieraj\u0105 najcz\u0119\u015bciej dwie g\u0142\u00f3wne formy. Pierwsza z nich to zmiany pier\u015bcieniowate, cz\u0119sto uniesione na obwodzie. Druga przypomina zmiany \u0142uszczycowe<\/a> (zmiany grudkowo-z\u0142uszczaj\u0105ce). Typ sk\u00f3rny rzadziej prowadzi do powstawania blizn.<\/p>\n\n\n\n Liszaj twardzinowy jest chorob\u0105 zapaln\u0105, kt\u00f3rej przyczyny nie s\u0105 do ko\u0144ca poznane. Coraz wi\u0119cej dowod\u00f3w naukowych wskazuje na istotn\u0105 rol\u0119 mechanizm\u00f3w systemu obronnego<\/strong> organizmu w jego patogenezie. W\u015br\u00f3d innych rozwa\u017canych czynnik\u00f3w wymienia si\u0119 predyspozycje genetyczne. Mo\u017cliwe s\u0105 zwi\u0105zki z zaka\u017ceniami wirusami, urazy mechaniczne oraz wp\u0142yw zaburze\u0144 hormonalnych.<\/p>\n\n\n\n Choroba ta ma charakterystyczn\u0105 predylekcj\u0119 do okolic sromu<\/strong>, \u017co\u0142\u0119dzi<\/strong> i napletka<\/strong> oraz okolicy odbytu<\/strong>. Rzadziej wyst\u0119puje na innych obszarach sk\u00f3ry. Pocz\u0105tkowo zmiany mog\u0105 by\u0107 subtelne. Przejawiaj\u0105 si\u0119 w formie pojedynczych lub mnogich, rozsianych plam, rzadziej grudek. Ewoluuj\u0105 w bardzo charakterystyczne porcelanowo-bia\u0142e ogniska, cz\u0119sto o charakterze atroficznym (zanikowym). Sk\u00f3ra w tych miejscach staje si\u0119 \u015bcie\u0144cza\u0142a, pomarszczona, jakby bibu\u0142kowata i wyra\u017anie ja\u015bniejsza od otaczaj\u0105cych tkanek. W okolicy anogenitalnej zmiany cz\u0119sto uk\u0142adaj\u0105 si\u0119 w typowy kszta\u0142t przypominaj\u0105cy cyfr\u0119 \u201e8\u201d<\/strong>. W bardziej zaawansowanych stadiach mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 bolesne p\u0119kni\u0119cia, nad\u017cerki. Nierzadkie s\u0105 zasinienia, wynikaj\u0105ce z krucho\u015bci zmienionej sk\u00f3ry.<\/p>\n\n\n\n G\u0142\u00f3wnymi dolegliwo\u015bciami, zg\u0142aszanymi przez pacjent\u00f3w, s\u0105 zazwyczaj silny<\/strong>, uporczywy \u015bwi\u0105d<\/strong>, b\u00f3l<\/strong> lub dyskomfort <\/strong>w zaj\u0119tej okolicy. Mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c pojawi\u0107 si\u0119 b\u00f3l podczas oddawania moczu lub wypr\u00f3\u017cniania, a tak\u017ce \u015blady krwi na bieli\u017anie, spowodowane p\u0119kni\u0119ciami sk\u00f3ry.<\/p>\n\n\n\n U cz\u0119\u015bci kobiet zmiany mog\u0105 by\u0107 ma\u0142o zaznaczone lub nie wyst\u0119puj\u0105 wcale. Liszaj twardzinowy u dzieci <\/strong>najcz\u0119\u015bciej manifestuje si\u0119 potrzeb\u0105 drapania si\u0119 lub b\u00f3lem w okolicy narz\u0105d\u00f3w p\u0142ciowych. Nieleczony lub d\u0142ugotrwa\u0142y prowadzi do post\u0119puj\u0105cego bliznowacenia i zaniku tkanek. Mo\u017ce to spowodowa\u0107 znaczne zw\u0119\u017cenie wej\u015bcia do pochwy, stulejk\u0119, a tak\u017ce problemy z oddawaniem moczu i stolca.<\/p>\n\n\n\n Zmiany w okolicach sromu s\u0105 uznawane za stan przednowotworowy. Szacuje si\u0119, \u017ce u oko\u0142o 4\u20136% pacjentek mo\u017ce doj\u015b\u0107 do rozwoju raka p\u0142askonab\u0142onkowego. Z tego wzgl\u0119du, regularna kontrola dermatologiczna lub ginekologiczna<\/a> jest niezb\u0119dna.<\/p>\n\n\n Liszaj i liszajec zaka\u017any to dwie r\u00f3\u017cne choroby. Pomimo podobie\u0144stwa nazw, ich przyczyny, charakter i kuracja s\u0105 odmienne. Pierwszy z nich to przewlek\u0142e zapalenie sk\u00f3ry<\/strong>, cz\u0119sto o pod\u0142o\u017cu zwi\u0105zanym z autoagresj\u0105, nie jest zara\u017aliwy<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Drugi z wymienionych to choroba zaka\u017ana<\/strong>, \u0142atwo przenosz\u0105ca si\u0119 przez bezpo\u015bredni kontakt<\/strong>. Transmisja zaka\u017cenia mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 r\u00f3wnie\u017c poprzez przedmioty u\u017cywane przez osob\u0119 chor\u0105, np. r\u0119czniki, po\u015bciel czy zabawki. Infekcja bakteryjna sk\u00f3ry, wywo\u0142ywana jest przez gronkowce<\/a><\/strong> (np. Staphylococcus aureus) lub paciorkowce<\/strong> (Streptococcus pyogenes). Bakterie te cz\u0119sto bytuj\u0105 na sk\u00f3rze lub w nosie os\u00f3b zdrowych. Gdy bariera sk\u00f3rna zostaje uszkodzona \u2013 np. przez drobne urazy, zadrapania czy uk\u0105szenia owad\u00f3w<\/a> \u2013 mog\u0105 wywo\u0142a\u0107 infekcj\u0119.<\/p>\n\n\n\n Choroba objawia si\u0119 p\u0119cherzykami<\/strong>, kt\u00f3re szybko p\u0119kaj\u0105. Przekszta\u0142caj\u0105 si\u0119 w wilgotne nad\u017cerki pokryte miodowo\u017c\u00f3\u0142tymi strupami. Najcz\u0119\u015bciej lokalizuj\u0105 si\u0119 na ods\u0142oni\u0119tych cz\u0119\u015bciach cia\u0142a<\/strong>, zw\u0142aszcza na twarzy (wok\u00f3\u0142 nosa i ust) oraz na ko\u0144czynach. Istnieje r\u00f3wnie\u017c rzadsza posta\u0107 \u2013p\u0119cherzowa, charakteryzuj\u0105ca si\u0119 wi\u0119kszymi, wiotkimi p\u0119cherzami. Szczeg\u00f3lnie cz\u0119sto wyst\u0119puje u dzieci<\/strong>. Sprzyjaj\u0105 temu bliskie kontakty w grupach r\u00f3wie\u015bniczych (\u017c\u0142obki, przedszkola, szko\u0142y) oraz nie w pe\u0142ni dojrza\u0142y uk\u0142ad odporno\u015bciowy. Ciep\u0142e i wilgotne warunki \u015brodowiskowe mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c sprzyja\u0107 rozwojowi choroby.<\/p>\n\n\n\n Zazwyczaj ust\u0119puje samoistnie w ci\u0105gu 2-3 tygodni. Jednak\u017ce nieleczony liszajec mo\u017ce potencjalnie prowadzi\u0107 do powa\u017cnych powik\u0142a\u0144:<\/p>\n\n\n\n W\u0142\u0105czenie antybiotykoterapii znacz\u0105co przyspiesza powr\u00f3t do zdrowia i zmniejsza ryzyko rozprzestrzeniania si\u0119 zaka\u017cenia. Najcz\u0119\u015bciej stosuje si\u0119 antybiotyki miejscowe<\/strong> (ma\u015bci, kremy). W bardziej rozleg\u0142ych lub opornych na leczenie przypadkach podaje si\u0119 antybiotyki doustne<\/strong>. Wa\u017cne jest r\u00f3wnie\u017c zachowanie odpowiedniej higieny, cz\u0119ste mycie r\u0105k, unikanie drapania zmian sk\u00f3rnych oraz niedzielenie si\u0119 przedmiotami osobistymi.<\/p>\n\n\n <\/div>\n Przyczyny nie s\u0105 do ko\u0144ca poznane i mog\u0105 r\u00f3\u017cni\u0107 si\u0119 w zale\u017cno\u015bci typu. Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce liszaj p\u0142aski ma pod\u0142o\u017ce autoimmunologiczne<\/strong>. Limfocyty T, kom\u00f3rki uk\u0142adu odporno\u015bciowego, atakuj\u0105 kom\u00f3rki nask\u00f3rka (keratynocyty). Czynniki, kt\u00f3re mog\u0105 inicjowa\u0107 t\u0119 reakcj\u0119 to m.in.:<\/p>\n\n\n\n Cz\u0119\u015bciej wyst\u0119puje u pacjent\u00f3w z innymi chorobami autoimmunologicznymi, np. w przebiegu cukrzycy<\/a>. Czynniki emocjonalne,<\/strong> takie jak stres, mog\u0105 odgrywa\u0107 rol\u0119 w zaostrzeniach. Istotne mo\u017ce by\u0107 r\u00f3wnie\u017c pod\u0142o\u017ce genetyczne.<\/p>\n\n\n\n Etiologia odmiany twardzinowej r\u00f3wnie\u017c nie jest w pe\u0142ni wyja\u015bniona<\/strong>. Coraz wi\u0119cej dowod\u00f3w wskazuje na kluczow\u0105 rol\u0119 mechanizm\u00f3w autoimmunologicznych. Rozwa\u017cane s\u0105 predyspozycje genetyczne, zwi\u0105zek z chorobami wirusowymi<\/a>, urazami, cz\u0119stym dra\u017cnieniem oraz zaburzeniami hormonalnymi.<\/a><\/p>\n\n\n Postawienie diagnozy opiera si\u0119 przede wszystkim na badaniu klinicznym. Obejmuje wywiad z pacjentem oraz ocen\u0119 charakterystycznych zmian<\/strong> (czas trwania, lokalizacja, obecno\u015b\u0107 \u015bwi\u0105du, b\u00f3lu czy innych dolegliwo\u015bci). Nale\u017cy poinformowa\u0107 lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach (r\u00f3wnie\u017c tych bez recepty) i o chorobach wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych. <\/p>\n\n\n\n W wielu przypadkach, zw\u0142aszcza w typowych postaciach (np. diagnostyka liszaja p\u0142askiego) opiera si\u0119 na charakterystycznym obrazie klinicznym. W sytuacjach w\u0105tpliwych, przy nietypowym wygl\u0105dzie zmian lub w przypadku braku odpowiedzi na terapi\u0119, konieczne mo\u017ce by\u0107 wykonanie biopsji<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Pobrany fragment tkanki jest weryfikowany pod mikroskopem. Badanie histopatologiczne<\/strong> cz\u0119sto umo\u017cliwia ostateczne potwierdzenie diagnozy, poprzez wykluczenie innych chor\u00f3b o podobnych objawach. W diagnostyce zmian w obr\u0119bie ustnej pomocny bywa test z p\u0142ynem Lugola<\/strong>. Przy podejrzeniu zwi\u0105zku z zaka\u017ceniem HCV, wykonuje si\u0119 odpowiednie badania serologiczne.<\/p>\n\n\n\n
\n Rodzaje i objawy liszaja<\/h2>\n\n\n\n\n
Liszaj p\u0142aski<\/h3>\n\n\n\n
\n
Liszaj rumieniowaty<\/h3>\n\n\n\n
Liszaj twardzinowy<\/h3>\n\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nCzy liszaj i liszajec to jest to samo?<\/h2>\n\n\n\n
\n
\n Przyczyny liszaja \u2013 sk\u0105d si\u0119 bierze?<\/h2>\n\n\n\n\n
\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nJak rozpozna\u0107 liszaj? Diagnostyka choroby<\/h2>\n\n\n\n