Z tego artyku\u0142u dowiesz si\u0119:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- Czym jest astma oskrzelowa?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Przyczyny astmy<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Objawy astmy<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Diagnostyka astmy \u2013 jak rozpozna\u0107 chorob\u0119?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Leczenie astmy<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Profilaktyka astmy<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Astma a \u017cycie codzienne<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nCzym jest astma oskrzelowa?<\/h2>\n\n\n\n
Astma (dychawica oskrzelowa) to przewlek\u0142a zapalna choroba dr\u00f3g oddechowych, charakteryzuj\u0105ca si\u0119 ich przebudow\u0105 i nadmiern\u0105 reaktywno\u015bci\u0105, co powoduje nawracaj\u0105ce objawy takie jak duszno\u015b\u0107, \u015bwisty, ucisk w klatce piersiowej i kaszel.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nDefinicja astmy i jej wp\u0142yw na organizm<\/h3>\n\n\n\n
Proces zapalny w \u015bcianach oskrzeli powoduje nadreaktywno\u015b\u0107 oskrzeli.<\/strong> Kurcz\u0105 si\u0119 zbyt \u0142atwo i zbyt mocno pod wp\u0142ywem r\u00f3\u017cnych bod\u017ac\u00f3w. Zwi\u0119kszona zostaje liczba kom\u00f3rek uk\u0142adu odporno\u015bciowego (tj. mastocyty i eozynofile), kt\u00f3re wydzielaj\u0105 substancje powoduj\u0105ce skurcz mi\u0119\u015bni g\u0142adkich. Produkcja \u015bluzu jest intensywniejsza. Pojawia si\u0119 obrz\u0119k b\u0142ony \u015bluzowej, kt\u00f3ry dodatkowo zw\u0119\u017ca \u015bwiat\u0142o oskrzeli.<\/p>\n\n\n\n
Z czasem dochodzi r\u00f3wnie\u017c do zmian strukturalnych<\/strong>, zwanych remodelingiem<\/strong>. Obejmuj\u0105 one przerost mi\u0119\u015bni g\u0142adkich, gruczo\u0142\u00f3w \u015bluzowych oraz pogrubienie \u015bciany, co mo\u017ce przyczynia\u0107 si\u0119 do utrwalonego zw\u0119\u017cenia oskrzeli.<\/p>\n\n\n\n
W 2018 roku chorowa\u0142o ponad 300 milion\u00f3w os\u00f3b na \u015bwiecie, a prognozy na 2025 rok m\u00f3wi\u0105, \u017ce 400 milion\u00f3w ludzi b\u0119dzie mie\u0107 astm\u0119.<\/strong><\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nRodzaje astmy<\/h3>\n\n\n\n
Astma to choroba heterogenna.<\/strong> Pod wzgl\u0119dem patofizjologicznym wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 trzy fenotypy: <\/p>\n\n\n\n
- \n
- astm\u0119 eozynofilow\u0105,<\/li>\n\n\n\n
- neutrofilow\u0105,<\/li>\n\n\n\n
- ubogokom\u00f3rkow\u0105.\u00a0<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Uwzgl\u0119dniaj\u0105c aspekty kliniczne, mo\u017cna wyr\u00f3\u017cni\u0107:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- alergiczn\u0105 (atopow\u0105, zewn\u0105trzpochodn\u0105),<\/li>\n\n\n\n
- niealergiczn\u0105 (wewn\u0105trzpochodn\u0105),<\/li>\n\n\n\n
- o p\u00f3\u017anym pocz\u0105tku,<\/li>\n\n\n\n
- z utrwalon\u0105 obturacj\u0105 oskrzeli,<\/li>\n\n\n\n
- wsp\u00f3\u0142istniej\u0105c\u0105 z oty\u0142o\u015bci\u0105<\/a>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Astma a alergie i inne choroby uk\u0142adu oddechowego<\/h3>\n\n\n\n
Choroba najcz\u0119\u015bciej ma t\u0142o alergiczne i przebiega w mechanizmie I typu nadwra\u017cliwo\u015bci wg Gella-Coombsa<\/strong>. Charakteryzuje si\u0119 atopi\u0105 i zachwianiem r\u00f3wnowagi mi\u0119dzy limfocytami Th-1 i Th-2.<\/p>\n\n\n\n
U chorych cz\u0119sto wsp\u00f3\u0142istnieje nie\u017cyt nosa, atopowe zapalenie sk\u00f3ry<\/a> oraz inne choroby uczuleniowe. Nale\u017cy j\u0105 r\u00f3wnie\u017c r\u00f3\u017cnicowa\u0107 z innymi przyczynami duszno\u015bci i \u015bwist\u00f3w, tj. zatorowo\u015b\u0107 p\u0142ucna, niewydolno\u015b\u0107 kr\u0105\u017cenia<\/a> czy rozw\u00f3j przewlek\u0142ej obturacyjnej choroby p\u0142uc.\u00a0<\/a><\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n\n![\"konsultacja](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/konsultacja-lekarska.webp\")
Sprawd\u017a!<\/div>\n\nWizyta<\/div>\nKonsultacja pulmonologa<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n\nBorykasz si\u0119 z przewlek\u0142ym kaszlem lub nawracaj\u0105cymi problemami z oddychaniem? Um\u00f3w si\u0119 na wizyt\u0119 u pulmonologa, aby skutecznie zadba\u0107 o kondycj\u0119 swoich p\u0142uc.<\/div>\n
\nod 220 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nPrzyczyny astmy<\/h2>\n\n\n\n\n
\n\n \n\nPrzyczyny s\u0105 intensywnie badane, naukowcy dostarczaj\u0105 nowej wiedzy o z\u0142o\u017conej interakcji czynnik\u00f3w genetycznych i \u015brodowiskowych. Prace maj\u0105 na celu dalsz\u0105 identyfikacj\u0119 mechanizm\u00f3w molekularnych i \u015bcie\u017cek zapalnych zwi\u0105zanych z patogenez\u0105 choroby.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nCzynniki genetyczne<\/h3>\n\n\n\n
Sk\u0142onno\u015b\u0107 do zachorowania jest w pewnym stopniu dziedziczona<\/strong>. Je\u015bli wywiad rodzinny w kierunku astmy jest dodatni, np. u rodzic\u00f3w stwierdzono dychawic\u0119, atopowe zapalenie sk\u00f3ry lub uczulenie, to u dziecka ryzyko zachorowania jest zwi\u0119kszone. <\/p>\n\n\n\n
Istnieje okre\u015blone uwarunkowanie genetyczne \u2013 wrodzona \u03b1-tryptazemia<\/strong>. Jest to autosomalnie dominuj\u0105cy defekt genetyczny uwarunkowany wzrostem liczby kopii genu TPSAB1 koduj\u0105cego \u03b1-tryptaz\u0119. Prowadzi do stabilnie wysokiego st\u0119\u017cenia tryptazy w surowicy krwi, znacznie przekraczaj\u0105cego g\u00f3rn\u0105 granic\u0119 normy.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nCzynniki \u015brodowiskowe<\/h3>\n\n\n\n
Czynniki \u015brodowiskowe silnie oddzia\u0142uj\u0105:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- pogorszenie stanu powietrza: <\/strong>PM2,5, cz\u0105steczki pochodz\u0105ce z py\u0142\u00f3w zawieszonych, NO<\/strong> i SO2 \u2013<\/strong> zwi\u0119kszaj\u0105 ryzyko pogorszenia,<\/li>\n\n\n\n
- czynniki dra\u017cni\u0105ce:<\/strong> dym tytoniowy<\/a>, aerozole, opary farb, silne zapachy, substancje chemiczne mog\u0105 powodowa\u0107 nasilenie choroby,<\/li>\n\n\n\n
- czynniki zawodowe:<\/strong> nara\u017cenie na czynniki uczulaj\u0105ce i dra\u017cni\u0105ce w miejscu pracy mo\u017ce prowadzi\u0107 do astmy zawodowej,<\/li>\n\n\n\n
- dieta: <\/strong>dodatki do \u017cywno\u015bci np. tartrazyna<\/strong>, siarczyny (E221-E228)<\/strong> i glutaminian sodu,<\/strong> nadwra\u017cliwo\u015b\u0107 na siarczyny wyst\u0119puje u 5-13% chorych,\u00a0wysokie spo\u017cycie sodu<\/strong> mo\u017ce prowokowa\u0107 skurcze mi\u0119\u015bni uk\u0142adu oddechowego,<\/li>\n\n\n\n
- stres i silne emocje:<\/strong> u niekt\u00f3rych os\u00f3b mog\u0105 wywo\u0142ywa\u0107 symptomy,<\/li>\n\n\n\n
- \u015brodowisko wczesnodzieci\u0119ce: <\/strong>brak nara\u017cenia na bierne palenie tytoniu jest czynnikiem protekcyjnym, dorastanie na wsi w otoczeniu zwierz\u0105t domowych i hodowlanych mo\u017ce zmniejsza\u0107 ryzyko choroby.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Identyfikacja i unikanie czynnik\u00f3w wywo\u0142uj\u0105cych objawy jest wa\u017cnym elementem zapobiegania.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nAlergeny i ich rola w rozwoju astmy<\/h3>\n\n\n\n
W astmie alergicznej<\/strong> wdychanie alergen\u00f3w wziewnych<\/strong> inicjuje proces zapalny w uk\u0142adzie oddechowym.<\/p>\n\n\n\n
Do najcz\u0119stszych alergen\u00f3w zewn\u0105trzpochodnych<\/strong> nale\u017c\u0105 py\u0142ki drzew, traw i chwast\u00f3w oraz zarodniki grzyb\u00f3w ple\u015bniowych. Wewn\u0105trzpochodne<\/strong> obejmuj\u0105 roztocze kurzu domowego, sier\u015b\u0107 zwierz\u0105t, karaluchy i ple\u015bnie. Kontakt z nimi prowadzi do migracji kom\u00f3rek uk\u0142adu odporno\u015bciowego oraz nadmiernego wytwarzania cytokin, kt\u00f3re nasilaj\u0105 stan zapalny w oskrzelach.<\/p>\n\n\n\n
Alergie pokarmowe<\/strong> r\u00f3wnie\u017c mog\u0105 odgrywa\u0107 rol\u0119 w rozwoju i zwi\u0119ksza\u0107 objawy choroby. W niekt\u00f3rych przypadkach mo\u017ce by\u0107 rozwa\u017cana immunoterapia alergenowo-swoista.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nZaka\u017cenia wirusowe i ich wp\u0142yw na astm\u0119<\/h3>\n\n\n\n
Infekcje wirusowe mog\u0105 intensyfikowa\u0107 objawy, zw\u0142aszcza u dzieci \u2013 prowadz\u0105 do atak\u00f3w i pogorszenia przebiegu choroby. Nawracaj\u0105ce zaka\u017cenia z obturacj\u0105 oskrzeli u dzieci mog\u0105 wskazywa\u0107 na nierozpoznan\u0105 astm\u0119.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nCzynniki wywo\u0142uj\u0105ce napady astmy<\/h3>\n\n\n\n
Napady mog\u0105 by\u0107 wywo\u0142ane przez:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- kontakt z czynnikami uczulaj\u0105cymi,<\/li>\n\n\n\n
- infekcje wirusowe<\/a> i bakteryjne,<\/li>\n\n\n\n
- dymy, zanieczyszczenie \u015brodowiska, ple\u015bnie,<\/li>\n\n\n\n
- aktywno\u015b\u0107 fizyczna,<\/li>\n\n\n\n
- stres,<\/li>\n\n\n\n
- warunki pogodowe (zimne powietrze, wahania temperatury, wilgotno\u015b\u0107),<\/li>\n\n\n\n
- silne zapachy oraz niekt\u00f3re leki.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Nawet silne emocje<\/strong>, takie jak \u015bmiech czy p\u0142acz, mog\u0105 spowodowa\u0107, \u017ce chory b\u0119dzie mie\u0107 objawy. U 80% chorych pierwszy napad wyst\u0105pi\u0142 przed 5. rokiem \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nObjawy astmy<\/h2>\n\n\n\n
Objawy astmy mog\u0105 by\u0107 zmienne i wyst\u0119powa\u0107 sporadycznie. Nie istnieje jeden test, kt\u00f3ry jednoznacznie potwierdza t\u0119 chorob\u0119. Cz\u0119sto wymaga to obserwacji w czasie, wykluczenia innych schorze\u0144 uk\u0142adu oddechowego oraz przeprowadzenia serii bada\u0144 czynno\u015bciowych p\u0142uc.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nKaszel i \u015bwiszcz\u0105cy oddech<\/h3>\n\n\n\n
Typowymi objawami astmy oskrzelowej s\u0105: \u015bwiszcz\u0105cy oddech, duszno\u015bci, uczucie ucisku.<\/p>\n\n\n\n
Kaszel mo\u017ce by\u0107 g\u0142\u00f3wnym objawem <\/strong>\u2013 suchy, m\u0119cz\u0105cy, nasilaj\u0105cy si\u0119 przy wysi\u0142ku fizycznym lub pod wp\u0142ywem czynnika dra\u017cni\u0105cego. Cz\u0119sto wyst\u0119puje \u0142\u0105cznie z nie\u017cytem nosa. Chory mo\u017ce mie\u0107 r\u00f3wnie\u017c \u0142agodne objawy, kt\u00f3re bez diagnostyki pulmonologicznej nie zostan\u0105 w\u0142a\u015bciwie przypisane.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nTrudno\u015bci w oddychaniu i duszno\u015bci<\/h3>\n\n\n\n
Pacjenci do\u015bwiadczaj\u0105 trudno\u015bci w oddychaniu, kt\u00f3re mog\u0105 mie\u0107 r\u00f3\u017cn\u0105 form\u0119 \u2013 od \u0142agodnego dyskomfortu po zagra\u017caj\u0105ce \u017cyciu. Badanie os\u0142uchowe p\u0142uc mo\u017ce ujawni\u0107 przed\u0142u\u017con\u0105 faz\u0119 wydechu, \u015bwisty i furczenia. W ci\u0119\u017ckich napadach szmery oddechowe mog\u0105 by\u0107 nies\u0142yszalne, co okre\u015bla si\u0119 jako \u201ecich\u0105 klatk\u0119 piersiow\u0105<\/strong>\u201d i \u015bwiadczy o powa\u017cnym upo\u015bledzeniu wentylacji.<\/p>\n\n\n\n
Pomi\u0119dzy napadami wi\u0119kszo\u015b\u0107 chorych mo\u017ce nie odczuwa\u0107 dolegliwo\u015bci. Duszno\u015b\u0107, wyst\u0119puj\u0105ca w nocy lub wczesnym rankiem, jest uwa\u017cana za niepokoj\u0105cy objaw u pacjent\u00f3w w ka\u017cdym wieku. Obecno\u015b\u0107 nocnych wybudze\u0144, spowodowanych chorob\u0105, jest jednym z kryteri\u00f3w oceny kontroli leczenia.<\/p>\n\n\n\n
Problemy oddechowe<\/strong> mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 nagle i trwa\u0107 od kilku minut do kilku godzin<\/strong>, w zale\u017cno\u015bci od czynnika wywo\u0142uj\u0105cego i skuteczno\u015bci zastosowanego leczenia.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nObjawy astmy u dzieci i doros\u0142ych<\/h3>\n\n\n\n
Rozw\u00f3j choroby najcz\u0119\u015bciej rozpoczyna si\u0119 w dzieci\u0144stwie i okresie m\u0142odzie\u0144czym<\/strong>, cz\u0119sto wsp\u00f3\u0142wyst\u0119puj\u0105 inne choroby alergiczne, takie jak alergiczny nie\u017cyt nosa czy AZS. Gdy pierwsze objawy pojawiaj\u0105 si\u0119 w doros\u0142o\u015bci, m\u00f3wimy o astmie o p\u00f3\u017anym pocz\u0105tku<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n
Przebieg astmy i objawy u dzieci i doros\u0142ych mog\u0105 si\u0119 nieco r\u00f3\u017cni\u0107, cho\u0107 wiele z nich jest wsp\u00f3lnych. U dzieci dominuj\u0105cym objawem mo\u017ce by\u0107 kaszel, zw\u0142aszcza suchy i nasilaj\u0105cy si\u0119 podczas wysi\u0142ku fizycznego. Zar\u00f3wno u dzieci, jak i doros\u0142ych, nocna duszno\u015b\u0107 jest objawem niepokoj\u0105cym. <\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nJak rozpozna\u0107 zaostrzenie astmy?<\/h3>\n\n\n\n
Objawy zaostrzenia astmy obejmuj\u0105 m.in.:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- kaszel:<\/strong> zwykle suchy i m\u0119cz\u0105cy, mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 cz\u0119stszy i bardziej dokuczliwy,<\/li>\n\n\n\n
- \u015bwiszcz\u0105cy oddech: <\/strong>wysoki, muzyczny d\u017awi\u0119k s\u0142yszalny g\u0142\u00f3wnie podczas wydechu \u2013 staje si\u0119 g\u0142o\u015bniejszy i mo\u017ce wyst\u0119powa\u0107 cz\u0119\u015bciej,<\/li>\n\n\n\n
- uczucie braku powietrza lub trudno\u015bci w oddychaniu: <\/strong>nasila si\u0119 i mo\u017ce utrudnia\u0107 normalne funkcjonowanie,<\/li>\n\n\n\n
- uczucie ucisku w klatce piersiowej: <\/strong>mo\u017ce si\u0119 nasili\u0107 i by\u0107 ci\u0105g\u0142e,<\/li>\n\n\n\n
- pogorszenie tolerancji wysi\u0142ku<\/strong>,<\/li>\n\n\n\n
- nocne wybudzenia<\/strong> spowodowane objawami astmy mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 cz\u0119stsze,<\/li>\n\n\n\n
- mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 konieczno\u015b\u0107 cz\u0119stszego stosowania lek\u00f3w dora\u017anych <\/strong>(SABA).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Ci\u0119\u017ckie zaostrzenie charakteryzuje si\u0119 znacznym nasileniem objaw\u00f3w astmy. W skrajnych przypadkach mo\u017ce doj\u015b\u0107 do znacznego upo\u015bledzenia wentylacji, okre\u015blanego jako \u201ecicha klatka piersiowa\u201d.<\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n\n![\"konsultacja](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/alergolog-testy.webp\")
Sprawd\u017a!<\/div>\n\nWizyta<\/div>\nKonsultacja alergologa<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n\nBorykasz si\u0119 z uci\u0105\u017cliwym katarem siennym lub podejrzewasz uczulenie? Skonsultuj objawy z alergologiem, aby zidentyfikowa\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142o problemu.<\/div>\n
\nod 200 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nDiagnostyka astmy \u2013 jak rozpozna\u0107 chorob\u0119?<\/h2>\n\n\n\n\n
\n\n \n\nPierwszym krokiem w diagnostyce jest zwykle wizyta u lekarza rodzinnego (pediatry w przypadku dzieci), kt\u00f3ry na podstawie wywiadu i badania fizykalnego podejmuje decyzj\u0119 o dalszym post\u0119powaniu. W uzasadnionych przypadkach kieruje do specjalisty, najcz\u0119\u015bciej pulmonologa<\/a> lub alergologa<\/a>.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nWywiad lekarski i badanie fizykalne<\/h3>\n\n\n\n
Podstaw\u0105 rozpoznania jest szczeg\u00f3\u0142owy wywiad lekarski. Pulmonolog ocenia wyst\u0119powanie typowych objaw\u00f3w, ich zmienno\u015b\u0107 w czasie oraz wsp\u00f3\u0142istnienie chor\u00f3b alergicznych. Badanie fizykalne w okresie bez objaw\u00f3w mo\u017ce nie wykazywa\u0107 odchyle\u0144 od normy.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nTesty funkcji p\u0142uc (spirometria)<\/h3>\n\n\n\n
Spirometria z pr\u00f3b\u0105 rozkurczow\u0105 jest badaniem czynno\u015bciowym uk\u0142adu oddechowego. Pozwala na obiektywn\u0105 ocen\u0119 czynno\u015bci uk\u0142adu oddechowego i potwierdzenie obturacji oskrzeli oraz jej zmienno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n
Pr\u00f3ba rozkurczowa<\/strong>\u00a0polega na pomiarze parametr\u00f3w przed i po podaniu leku rozszerzaj\u0105cego oskrzela (np. salbutamolu). Poprawa FEV1 (nat\u0119\u017conej obj\u0119to\u015bci wydechowej pierwszosekundowej) o \u2265 12% warto\u015bci wyj\u015bciowej lub \u2265 200 ml po inhalacji leku rozkurczaj\u0105cego oskrzela wskazuje na odwracalno\u015b\u0107 obturacji, co wraz z objawami klinicznymi jest podstaw\u0105 rozpoznania.<\/p>\n\n\n\n
Pomiar szczytowego przep\u0142ywu wydechowego (PEF) mo\u017ce by\u0107 u\u017cyteczny w codziennym monitorowaniu czynno\u015bci p\u0142uc, szczeg\u00f3lnie u chorych z astm\u0105 ci\u0119\u017ck\u0105 lub zawodow\u0105.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nBadania alergologiczne i sk\u00f3rne<\/h3>\n\n\n\n
U chorych, zw\u0142aszcza u dzieci i m\u0142odzie\u017cy, u kt\u00f3rych cz\u0119\u015bciej wyst\u0119puje pod\u0142o\u017ce atopowe, wykonuje si\u0119 badania alergologiczne. Alergolog mo\u017ce zleci\u0107 punktowe testy sk\u00f3rne<\/strong> i oznaczenie st\u0119\u017cenia IgE ca\u0142kowitego i swoistych IgE. Testy sk\u00f3rne s\u0105 cz\u0119sto najdok\u0142adniejsze w identyfikacji alergen\u00f3w, na kt\u00f3re pacjent jest uczulony.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nInne badania diagnostyczne w astmie<\/h3>\n\n\n\n
W pog\u0142\u0119bionej diagnostyce r\u00f3\u017cnicowej astmy wykonuje si\u0119 zdj\u0119cie RTG klatki piersiowej<\/a>, aby wykluczy\u0107 inne schorzenia.<\/p>\n\n\n\n
Spirometryczna pr\u00f3ba prowokacyjna<\/strong> mo\u017ce by\u0107 przeprowadzona w celu oceny reakcji dr\u00f3g oddechowych na r\u00f3\u017cne substancje. W przypadku podejrzenia wrodzonej \u03b1-tryptazemii u pacjent\u00f3w z utrzymuj\u0105cym si\u0119 wysokim st\u0119\u017ceniem tryptazy w surowicy krwi, nale\u017cy wykona\u0107 molekularne testy genetyczne<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nLeczenie astmy<\/h2>\n\n\n\n
Leczenie astmy ma charakter d\u0142ugotrwa\u0142y, a jego celem jest:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- zapobieganie napadom i zaostrzeniom,<\/li>\n\n\n\n
- zapobieganie wyst\u0119powaniu objaw\u00f3w w ci\u0105gu dnia i nocy,<\/li>\n\n\n\n
- umo\u017cliwienie zachowania normalnej aktywno\u015bci fizycznej,<\/li>\n\n\n\n
- uzyskanie pe\u0142nej kontroli nad objawami astmy,<\/li>\n\n\n\n
- zapobieganie pogorszeniu stanu zdrowia zwi\u0105zanego z chorob\u0105,<\/li>\n\n\n\n
- minimalizowanie ryzyka nieodwracalnego upo\u015bledzenia przep\u0142ywu powietrza przez drogi oddechowe i dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych lek\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Farmakoterapia w leczeniu astmy<\/h3>\n\n\n\n
G\u0142\u00f3wnym celem leczenia astmy jest osi\u0105gni\u0119cie i utrzymanie dobrej kontroli choroby. Farmakoterapia jest fundamentem leczenia i obejmuje r\u00f3\u017cne grupy lek\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nInhalatory i leki wziewne<\/h3>\n\n\n\n
Lekami pierwszego rzutu s\u0105 leki wziewne podawane za pomoc\u0105 inhalator\u00f3w. Wyr\u00f3\u017cnia si\u0119 leki<\/strong> kontroluj\u0105ce przebieg choroby<\/strong> (przeciwzapalne, np. glikokortykosteroidy wziewne \u2013 wGKS) oraz leki dora\u017ane<\/strong>, \u0142agodz\u0105ce objawy (rozkurczaj\u0105ce oskrzela, np. kr\u00f3tko dzia\u0142aj\u0105cy beta-agoni\u015bci – SABA).<\/p>\n\n\n\n
W leczeniu przewlek\u0142ym stosuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c d\u0142ugo dzia\u0142aj\u0105ce beta-mimetyki (LABA) oraz d\u0142ugo dzia\u0142aj\u0105ce leki przeciwcholinergiczne (LAMA). W niekt\u00f3rych przypadkach konieczna mo\u017ce by\u0107 terapia tr\u00f3jlekowa.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nSteroidy i leki przeciwzapalne<\/h3>\n\n\n\n
Glikokortykosteroidy (steroidy) wziewne s\u0105 podstaw\u0105 leczenia kontroluj\u0105cego, dzia\u0142aj\u0105 przeciwzapalnie na b\u0142on\u0119 \u015bluzow\u0105 oskrzeli. W przypadku zaostrze\u0144 stosuje si\u0119 glikokortykosteroidy doustne lub do\u017cylne, takie jak hydrokortyzon.<\/p>\n\n\n\n
Opr\u00f3cz glikokortykosteroid\u00f3w, w leczeniu astmy stosuje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c inne leki przeciwzapalne, takie jak leki przeciwleukotrienowe. Hamuj\u0105 one szkodliwe dzia\u0142anie leukotrien\u00f3w, substancji uwalnianych z kom\u00f3rek zapalnych, kt\u00f3re nasilaj\u0105 skurcz oskrzeli i proces zapalny. U chorych leczonych na poziomie 2., leki przeciwleukotrienowe mog\u0105 by\u0107 alternatyw\u0105 dla wGKS w niskiej dawce, zw\u0142aszcza u pacjent\u00f3w z alergicznym nie\u017cytem nosa.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nLeczenie biologiczne w ci\u0119\u017ckich przypadkach astmy<\/h3>\n\n\n\n
Astm\u0119 ci\u0119\u017ck\u0105 definiuje brak kontroli objaw\u00f3w. U pacjent\u00f3w z ci\u0119\u017ck\u0105, niekontrolowan\u0105 astm\u0105, gdy konwencjonalna terapia nie przynosi efekt\u00f3w, stosuje si\u0119 leki biologiczne. Omalizumab, mepolizumab, dupilumab czy benralizumab, ingeruj\u0105 w specyficzne szlaki zapalne le\u017c\u0105ce u podstaw ci\u0119\u017ckiej astmy.<\/p>\n\n\n\n
Leki biologiczne wykazuj\u0105 skuteczno\u015b\u0107 na poziomie ponad 90% w zmniejszaniu cz\u0119sto\u015bci i rozwoju zaostrze\u0144 oraz poprawie czynno\u015bci p\u0142uc u pacjent\u00f3w z niekontrolowan\u0105 ci\u0119\u017ck\u0105 astm\u0105.<\/strong><\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nTerapia przy zaostrzeniach astmy<\/h3>\n\n\n\n
Leki przyjmowane dora\u017anie maj\u0105 przeciwdzia\u0142a\u0107 skurczom oskrzeli i poprawia\u0107 przep\u0142yw powietrza, gdy objawy zaczn\u0105 niebezpieczne narasta\u0107. Do tej grupy nale\u017c\u0105 m.in.:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- szybko dzia\u0142aj\u0105ce \u03b22-mimetyki wziewne (SABA)<\/strong> \u2013 stanowi\u0105 lek pierwszego rzutu w leczeniu zaostrze\u0144, w schematach leczenia na ka\u017cdym stopniu terapii SABA jest lekiem dora\u017anym,<\/li>\n\n\n\n
- kr\u00f3tko dzia\u0142aj\u0105ce wziewne leki przeciwcholinergiczne,<\/strong><\/li>\n\n\n\n
- glikokortykosteroidy doustne<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Niekt\u00f3rzy pacjenci mog\u0105 wymaga\u0107 hospitalizacji i tlenoterapii.<\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n\n Sprawd\u017a!<\/div>\n\nWizyta<\/div>\nKonsultacja pulmonologa<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n\nBorykasz si\u0119 z przewlek\u0142ym kaszlem lub nawracaj\u0105cymi problemami z oddychaniem? Um\u00f3w si\u0119 na wizyt\u0119 u pulmonologa, aby skutecznie zadba\u0107 o kondycj\u0119 swoich p\u0142uc.<\/div>\n
\nod 220 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nProfilaktyka astmy<\/h2>\n\n\n\n\n
\n\n \n\nKluczowym elementem profilaktyki jest unikanie znanych alergen\u00f3w i czynnik\u00f3w dra\u017cni\u0105cych,<\/strong> takich jak dym tytoniowy, py\u0142y w powietrzu oraz alergeny wewn\u0105trz- i zewn\u0105trzpochodne. Regularna aktywno\u015b\u0107 fizyczna odgrywa istotn\u0105 rol\u0119 w poprawie stanu zdrowia.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nUnikanie alergen\u00f3w i zanieczyszcze\u0144 powietrza<\/h3>\n\n\n\n
Chorzy uczuleni na py\u0142ki ro\u015blin powinni \u015bledzi\u0107 kalendarz pylenia i ogranicza\u0107 ekspozycj\u0119 w okresach wysokiego st\u0119\u017cenia alergen\u00f3w. Lekarz mo\u017ce udzieli\u0107 pacjentowi szczeg\u00f3\u0142owych zalece\u0144 dotycz\u0105cych unikania konkretnych alergen\u00f3w i czynnik\u00f3w dra\u017cni\u0105cych.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nZnaczenie regularnej aktywno\u015bci fizycznej<\/h3>\n\n\n\n
Wi\u0119kszo\u015b\u0107 pacjent\u00f3w, przy odpowiednim leczeniu, mo\u017ce prowadzi\u0107 aktywne \u017cycie i uprawia\u0107 sport. Nie nale\u017cy rezygnowa\u0107 ca\u0142kowicie ze sportu z powodu choroby. Ka\u017cdy pacjent, w miar\u0119 swoich mo\u017cliwo\u015bci, powinien by\u0107 aktywny fizycznie.<\/p>\n\n\n\n
Ruch mo\u017ce przyczynia\u0107 si\u0119 do poprawy stanu chorego poprzez:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- utrzymanie prawid\u0142owej masy cia\u0142a,<\/li>\n\n\n\n
- popraw\u0119 og\u00f3lnego stanu zdrowia i kondycji,<\/li>\n\n\n\n
- zmniejszenie ryzyka niekt\u00f3rych powik\u0142a\u0144 (zwi\u0105zanych z chorob\u0105 i terapi\u0105).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Kontrola stanu zdrowia i monitorowanie objaw\u00f3w<\/h3>\n\n\n\n
Regularna kontrola stanu zdrowia przez pacjenta jest wskazana, np. poprzez prowadzenie dzienniczka objaw\u00f3w<\/strong> oraz regularne pomiary PEF\u00a0(szczytowego przep\u0142ywu wydechowego) u os\u00f3b z ci\u0119\u017csz\u0105 postaci\u0105 choroby. Istotna jest r\u00f3wnie\u017c ocena kontroli astmy podczas wizyt lekarskich.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nEdukacja pacjenta i rodziny<\/h3>\n\n\n\n
W\u0142a\u015bciwa edukacja pacjenta i jego rodziny na temat schorzenia, przyczyn, objaw\u00f3w, leczenia i post\u0119powania w przypadku niewydolno\u015bci oddechowej jest wa\u017cna w procesie terapii. Pacjent powinien zna\u0107 sw\u00f3j plan leczenia, umie\u0107 prawid\u0142owo stosowa\u0107 inhalatory i zapobiega\u0107 zaostrzeniom astmy.<\/p>\n\n\n\n
Wa\u017cne, aby chory posiada\u0142 plan leczenia przewlek\u0142ego i terapii zaostrze\u0144, spisany i om\u00f3wiony razem z lekarzem prowadz\u0105cym.<\/strong><\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nJak astma wp\u0142ywa na codzienne funkcjonowanie?<\/h2>\n\n\n\n
Regularna aktywno\u015b\u0107 fizyczna wp\u0142ywa pozytywnie na og\u00f3lny stan zdrowia, jednak u niekt\u00f3rych os\u00f3b wysi\u0142ek fizyczny mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 atak astmy. <\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nAstma a aktywno\u015b\u0107 fizyczna i sport<\/h3>\n\n\n\n
Objawy wyst\u0119puj\u0105 cz\u0119\u015bciej, gdy powietrze jest zimne i suche, dlatego pr\u0119dzej pojawi\u0105 si\u0119 np. podczas uprawiania narciarstwa biegowego ni\u017c podczas p\u0142ywania na basenie. Obawy powoduj\u0105 niech\u0119\u0107 do czynnego trybu \u017cycia i uprawiania sportu.<\/p>\n\n\n\n
Odpowiednie przygotowanie przed wysi\u0142kiem i zastosowanie lek\u00f3w dora\u017anych mo\u017ce zapobiec wyst\u0105pieniu duszno\u015bci i kaszlu. Lekiem dora\u017anym najcz\u0119\u015bciej jest kr\u00f3tko dzia\u0142aj\u0105cy \u03b22-mimetyk (SABA).<\/p>\n\n\n\n
W celu zapobiegania napadom duszno\u015bci wywo\u0142anym wysi\u0142kiem fizycznym wskazane s\u0105:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- przestrzeganie zalece\u0144<\/strong>: regularne stosowanie lek\u00f3w kontroluj\u0105cych, zgodnie z zaleceniami lekarza,<\/li>\n\n\n\n
- rozgrzewka przed wysi\u0142kiem:<\/strong> dok\u0142adniejsza rozgrzewka mo\u017ce zmniejszy\u0107 ryzyko,<\/li>\n\n\n\n
- stopniowe zwi\u0119kszanie intensywno\u015bci wysi\u0142ku:<\/strong> unikanie nag\u0142ych intensywnych \u0107wicze\u0144,<\/li>\n\n\n\n
- unikanie czynnik\u00f3w zaostrzaj\u0105cych:<\/strong> je\u015bli to mo\u017cliwe, nale\u017cy unika\u0107 \u0107wicze\u0144 w zimnym i suchym powietrzu lub w miejscach o wysokim st\u0119\u017ceniu zanieczyszcze\u0144,<\/li>\n\n\n\n
- leki dora\u017ane: <\/strong>zawsze nale\u017cy mie\u0107 przy sobie szybko dzia\u0142aj\u0105cy lek rozkurczaj\u0105cy oskrzela i zastosowa\u0107 go w przypadku wyst\u0105pienia objaw\u00f3w,<\/li>\n\n\n\n
- monitorowanie objaw\u00f3w:<\/strong> nale\u017cy nauczy\u0107 si\u0119 rozpoznawa\u0107 wczesne objawy i reagowa\u0107 na nie.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nAstma a podr\u00f3\u017ce \u2013 co warto wiedzie\u0107?<\/h3>\n\n\n\n
Osoby planuj\u0105ce d\u0142u\u017cszy wyjazd powinny upewni\u0107 si\u0119, \u017ce maj\u0105 wystarczaj\u0105c\u0105 ilo\u015b\u0107 lek\u00f3w, w tym lek\u00f3w dora\u017anych oraz plan leczenia. Konsultacja z lekarzem przed podr\u00f3\u017c\u0105 pozwoli om\u00f3wi\u0107 zabezpieczenie w przypadku pogorszenia objaw\u00f3w. Jest to szczeg\u00f3lnie wa\u017cne w przypadku wyjazdu do region\u00f3w o wysokim st\u0119\u017ceniu alergen\u00f3w lub zanieczyszcze\u0144 powietrza. <\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n - rozgrzewka przed wysi\u0142kiem:<\/strong> dok\u0142adniejsza rozgrzewka mo\u017ce zmniejszy\u0107 ryzyko,<\/li>\n\n\n\n
- przestrzeganie zalece\u0144<\/strong>: regularne stosowanie lek\u00f3w kontroluj\u0105cych, zgodnie z zaleceniami lekarza,<\/li>\n\n\n\n
- kr\u00f3tko dzia\u0142aj\u0105ce wziewne leki przeciwcholinergiczne,<\/strong><\/li>\n\n\n\n
- szybko dzia\u0142aj\u0105ce \u03b22-mimetyki wziewne (SABA)<\/strong> \u2013 stanowi\u0105 lek pierwszego rzutu w leczeniu zaostrze\u0144, w schematach leczenia na ka\u017cdym stopniu terapii SABA jest lekiem dora\u017anym,<\/li>\n\n\n\n
- \u015bwiszcz\u0105cy oddech: <\/strong>wysoki, muzyczny d\u017awi\u0119k s\u0142yszalny g\u0142\u00f3wnie podczas wydechu \u2013 staje si\u0119 g\u0142o\u015bniejszy i mo\u017ce wyst\u0119powa\u0107 cz\u0119\u015bciej,<\/li>\n\n\n\n
- czynniki dra\u017cni\u0105ce:<\/strong> dym tytoniowy<\/a>, aerozole, opary farb, silne zapachy, substancje chemiczne mog\u0105 powodowa\u0107 nasilenie choroby,<\/li>\n\n\n\n
- pogorszenie stanu powietrza: <\/strong>PM2,5, cz\u0105steczki pochodz\u0105ce z py\u0142\u00f3w zawieszonych, NO<\/strong> i SO2 \u2013<\/strong> zwi\u0119kszaj\u0105 ryzyko pogorszenia,<\/li>\n\n\n\n
- Przyczyny astmy<\/a><\/li>\n\n\n\n