Z tego artyku\u0142u dowiesz si\u0119:<\/h3>\n\n\n\n\n- Co to jest post przerywany? Definicja, rodzaje<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Korzy\u015bci z postu przerywanego<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Jak zacz\u0105\u0107 post przerywany? Jaki wybra\u0107?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Post przerywany – dla kogo? Przeciwwskazania<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Post przerywany a mikrobiota jelitowa<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Najcz\u0119stsze pytania dotycz\u0105ce postu przerywanego<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Co to jest post przerywany? Definicja, rodzaje<\/h2>\n\n\n\n
Post przerywany (ang. intermittent fasting<\/em> \u2013 IF) to okresowy model od\u017cywiania, w kt\u00f3rym wszystkie posi\u0142ki spo\u017cywa si\u0119 tylko podczas odg\u00f3rnie ustalonego zakresu czasu, czyli tzw. \u201eokienka \u017cywieniowego\u201d<\/strong>. Mo\u017cemy wyr\u00f3\u017cni\u0107 kilka rodzaj\u00f3w post\u00f3w przerywanych:<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nPost co drugi dzie\u0144 (ang. alternate-day fasting<\/em> – ADF) <\/h3>\n\n\n\nRodzaj postu, kt\u00f3ry zmienia cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 spo\u017cywania posi\u0142k\u00f3w, ale nie zawsze wymaga ustalenia czy kontrolowania kaloryczno\u015bci spo\u017cytej \u017cywno\u015bci. Jest to jedna z najcz\u0119\u015bciej stosowanych wersji postu przerywanego. Najcz\u0119\u015bciej sk\u0142ada si\u0119 z \u201edni jedzenia\u201d i \u201edni postu\u201d \u2013 kiedy to:<\/p>\n\n\n\n
\n- (ADF o zerowej kaloryczno\u015bci)<\/strong> w trakcie \u201edni jedzenia\u201d mo\u017cna od\u017cywia\u0107 si\u0119 w standardowy spos\u00f3b (cz\u0119sto bez ogranicze\u0144 co do rodzaju pokarm\u00f3w i wielko\u015bci porcji), a w \u201edni postu\u201d stosuje si\u0119 24-godzinny post (dozwolone jest picie wody),<\/li>\n\n\n\n
- (Zmodyfikowane ADF) <\/strong>w trakcie \u201edni jedzenia\u201d mo\u017cna zwi\u0119kszy\u0107 poda\u017c kalorii o 25-50%, a w \u201edni postu\u201d ogranicza poda\u017c energii np. do 25% (oko\u0142o 500-600 kcal\/dzie\u0144).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Dieta 5:2 (okre\u015blana r\u00f3wnie\u017c jako okresowy post 5:2) <\/h3>\n\n\n\n
poszczenie przez 2 dni w tygodniu, a w pozosta\u0142e 5 dni standardowe spo\u017cywanie posi\u0142k\u00f3w. Tego typu dieta pozwala na samodzielne rozplanowanie w tygodniu dni postu i jedzenia w zale\u017cno\u015bci od w\u0142asnych preferencji oraz nie wymaga liczenia kalorii w dni wolne od postu.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nOkresowy post (ang. periodic fasting <\/em>\u2013 PF)<\/h3>\n\n\n\nTen rodzaj postu opiera si\u0119 na powtarzaniu co miesi\u0105c minimum dw\u00f3ch dni (zwykle 2-5 dni), podczas kt\u00f3rych nie spo\u017cywa si\u0119 posi\u0142k\u00f3w (dozwolone jest tylko picie wody) lub stosuje si\u0119 diet\u0119 imituj\u0105c\u0105 post. Nie jest to dieta odpowiednia dla ka\u017cdego, ma ograniczone dane dotycz\u0105ce skuteczno\u015bci i bezpiecze\u0144stwa przy d\u0142ugoterminowym stosowaniu i mo\u017ce stwarza\u0107 ryzyko niedo\u017cywienia lub przejadania si\u0119 w dniach po poszczeniu.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nDieta imituj\u0105ca post (ang. fasting-mimicking diet<\/em> – FMD) <\/h3>\n\n\n\nSchemat \u017cywieniowy, w kt\u00f3rym ogranicza si\u0119 ilo\u015b\u0107 spo\u017cywanego jedzenia by na\u015bladowa\u0107 efekty postu. Opiera si\u0119 na spo\u017cywaniu zdrowej, niskokalorycznej i naturalnej \u017cywno\u015bci (bogatej w b\u0142onnik pokarmowy<\/a> i wykorzystuj\u0105cej zdrowe t\u0142uszcze). Najcz\u0119\u015bciej stosuje si\u0119 j\u0105 nieprzerwanie przez 4 dni dwa razy w miesi\u0105cu. U\u0142atwia utrat\u0119 mas\u0119 cia\u0142a i mo\u017ce poprawia\u0107 pami\u0119\u0107 oraz koordynacj\u0119 ruchow\u0105. Najcz\u0119stszy rozk\u0142ad makrosk\u0142adnik\u00f3w na diecie imituj\u0105cej post to:<\/p>\n\n\n\n\n- bia\u0142ko<\/a>: 9-11% dziennej energii,<\/li>\n\n\n\n
- t\u0142uszcze: 44-46% dziennej energii,<\/li>\n\n\n\n
- w\u0119glowodany<\/a>: 43-47% dziennej energii.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Post ograniczony czasowo\/ograniczenie czasowe jedzenia (ang. time-restricted fasting<\/em>\/eating<\/em> \u2013 TRF\/TRE) <\/h3>\n\n\n\nswobodne spo\u017cywanie posi\u0142k\u00f3w, ale tylko w ustalonym zakresie czasowym. Zakres ustala si\u0119 samodzielnie pod k\u0105tem indywidualnych preferencji, ale warto skonsultowa\u0107 to ze specjalist\u0105. Okienko \u017cywieniowe mo\u017ce trwa\u0107 od 3 do 12 godzin dziennie<\/strong> (przez pozosta\u0142e 12-20 godzin w ci\u0105gu dnia nale\u017cy wstrzyma\u0107 si\u0119 od spo\u017cywania posi\u0142k\u00f3w), co pozwala na redukcj\u0119 spo\u017cywanych kalorii o min. 20%, przyk\u0142ady tego typu postu:<\/p>\n\n\n\n\n- Dieta 16:8<\/strong> \u2013 spo\u017cywanie posi\u0142k\u00f3w w 8-godzinnym oknie i poszczenie przez pozosta\u0142e 16 godzin w ci\u0105gu dnia \u2013 po ustaleniu konkretnego zakresu godzin (np. 8:00-16:00) nie powinno si\u0119 go modyfikowa\u0107 i przesuwa\u0107 w zale\u017cno\u015bci od dnia,<\/li>\n\n\n\n
- Dieta 20:4<\/strong> \u2013 spo\u017cywanie posi\u0142k\u00f3w w 4-godzinnym oknie i poszczenie przez pozosta\u0142e 20 godzin w ci\u0105gu dnia \u2013 po ustaleniu konkretnego zakresu godzin (np. 10:00-14:00) nie powinno si\u0119 go modyfikowa\u0107 i przesuwa\u0107 w zale\u017cno\u015bci od dnia,<\/li>\n\n\n\n
- Wczesne ograniczenie czasu karmienia <\/strong>(ang. early time-restricting feeding – eTRF<\/em>) \u2013 jest to modyfikacja postu ograniczonego czasowo, w kt\u00f3rej okno \u017cywieniowe rozpoczyna si\u0119 o wczesnej godzinie (np. 8:00-max. 14:00) \u2013 jest to dieta zgodna z rytmem dobowym,<\/li>\n\n\n\n
- Op\u00f3\u017anione ograniczenie czasu <\/strong>(ang. late time-restricting feeding<\/em> – lTRF) – jest to modyfikacja postu ograniczonego czasowo, w kt\u00f3rej okno \u017cywieniowe rozpoczyna si\u0119 o p\u00f3\u017anej godzinie w ci\u0105gu dnia (np. 14:00 -max. 20:00) \u2013 stosowane cz\u0119sto u os\u00f3b, kt\u00f3re prowadz\u0105 wieczorami aktywne \u017cycie towarzyskie.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
\n- <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyboru rodzaju postu przerywanego, w spos\u00f3b dopasowany do indywidualnego stylu \u017cycia, mo\u017ce by\u0107 cz\u0119stym powodem, dlaczego tak wiele os\u00f3b ch\u0119tnie stosuje ten schemat od\u017cywiania.<\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n \n ![\"konsultacja](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/diabetolog-wizyta.webp\")
Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Wizyta<\/div>\n Konsultacja dietetyka<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n W\u0142a\u015bciwe nawyki \u017cywieniowe stanowi\u0105 fundament dobrego samopoczucia oraz profilaktyki wielu chor\u00f3b. Skonsultuj sw\u00f3j jad\u0142ospis ze specjalist\u0105, aby poprawi\u0107 kondycj\u0119 organizmu.<\/div>\n
\n od 170 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nKorzy\u015bci z postu przerywanego<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nOdpowiednio opracowany i kontrolowany przez specjalist\u0119 (np. dietetyka<\/a>) post przerywany mo\u017ce przynosi\u0107 pozytywne rezultaty zdrowotne, jak:<\/p>\n\n\n\n\n- Obni\u017cenie masy cia\u0142a i poprawa parametr\u00f3w klinicznych u os\u00f3b oty\u0142ych <\/strong>\u2013 zw\u0142aszcza w po\u0142\u0105czeniu z odpowiednimi \u0107wiczeniami (obni\u017canie poziomu cholesterolu<\/a> LDL, zapobieganie stresowi oksydacyjnemu, spadek tkanki t\u0142uszczowej, profilaktyka rozwoju zaburze\u0144 metabolicznych u os\u00f3b z nadmiern\u0105 mas\u0105 cia\u0142a bez stwierdzonej cukrzycy<\/a>, po\u015bredniczenie w obni\u017ceniu poziomu m.in. glukozy i leptyny we krwi<\/a>, sprzyjanie zwi\u0119kszeniu wra\u017cliwo\u015bci na insulin\u0119).
<\/li>\n\n\n\n- Regulacja wewn\u0119trznego zegara biologicznego <\/strong>\u2013 tego typu regulacja jest wa\u017cna dla wielu proces\u00f3w fizjologicznych w organizmie. Pora dnia mo\u017ce oddzia\u0142ywa\u0107 na procesy metaboliczne, energetyczne i hormonalne w organizmie, ale r\u00f3wnie\u017c na koordynacj\u0119 fizyczn\u0105, sen oraz r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 i aktywno\u015b\u0107 mikrobioty jelitowej, czyli zbioru mikroorganizm\u00f3w bytuj\u0105cych w jelicie grubym (z przewag\u0105 bakterii jelitowych).
Przyk\u0142adowo, spo\u017cywanie posi\u0142k\u00f3w jedynie w trakcie 8-godzinnego okienka \u017cywieniowego (dieta 16:8) i niespo\u017cywanie posi\u0142k\u00f3w po godz. 15:00 (w por\u00f3wnaniu do spo\u017cywania posi\u0142k\u00f3w w ci\u0105gu 12 godzin dziennie) mo\u017ce zmniejsza\u0107 apetyt, zapobiega\u0107 rozwojowi cukrzycy i obni\u017ca\u0107 ci\u015bnienie krwi. <\/strong>Zaburzona regulacja obwodowych zegar\u00f3w biologicznych mo\u017ce za to zwi\u0119ksza\u0107 ryzyko rozwoju chor\u00f3b przewlek\u0142ych (jest to cz\u0119sty problem u os\u00f3b pracuj\u0105cych wielozmianowo).
<\/li>\n\n\n\n- Promowanie d\u0142ugowieczno\u015bci<\/strong> \u2013 wed\u0142ug bada\u0144 na zwierz\u0119tach post przerywany mo\u017ce wyd\u0142u\u017ca\u0107 \u015bredni\u0105 d\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia (u szczur\u00f3w wyd\u0142u\u017cenie okre\u015blono o 14-45%, a u myszy o 4-27%), a d\u0142ugoterminowe stosowanie postu przerywanego mo\u017ce poprawia\u0107 funkcje poznawcze, op\u00f3\u017ania\u0107 pojawienie si\u0119 wraz z wiekiem uszkodze\u0144 m\u00f3zgu, poprawia\u0107 zdrowie kardiometaboliczne oraz zmniejsza\u0107 stres oksydacyjny u os\u00f3b doros\u0142ych (spowalnianie proces\u00f3w starzenia).
<\/li>\n\n\n\n- Mo\u017cliwe korzystne dzia\u0142anie w chorobach neurologicznych <\/strong>\u2013 post przerywany mo\u017ce zwi\u0119ksza\u0107 plastyczno\u015b\u0107 synaptyczn\u0105 w chorobach neurodegeneracyjnych, sprzyja\u0107 pozytywnym adaptacjom w o\u015brodkowym uk\u0142adzie nerwowym, sprzyja\u0107 korzystnym efektom leczenia oraz poprawia\u0107 deficyt pami\u0119ci. Podejrzewa si\u0119, \u017ce post przerywany mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c hamowa\u0107 rozw\u00f3j przewlek\u0142ych chor\u00f3b neurodegeneracyjnych, a nawet im zapobiega\u0107, co zauwa\u017cono np. w chorobie Alzheimera.<\/a>
<\/li>\n\n\n\n- Mo\u017cliwe dzia\u0142anie przeciwnowotworowe<\/strong> \u2013 w badaniach na zwierz\u0119tach zaobserwowano, \u017ce stosowanie postu przerywanego hamowa\u0142o wzrost guza ze wzgl\u0119du na zak\u0142\u00f3canie jego metabolizmu energetycznego, dzi\u0119ki czemu mo\u017ce by\u0107 bardziej podatny na terapie przeciwnowotworowe. Post mo\u017ce sprzyja\u0107 regeneracji, r\u00f3\u017cnicowaniu wielu kom\u00f3rek i tkanek w organizmie, przez co mo\u017ce wzmacnia\u0107 odporno\u015b\u0107 przeciwnowotworow\u0105.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Obecnie rozwa\u017cane s\u0105 ewentualne korzy\u015bci ze stosowania postu przerywanego w chorobach autoimmunologicznych<\/strong> (m.in. \u0142uszczyca<\/a>, stwardnienie rozsiane<\/a>, tocze\u0144 rumieniowaty uk\u0142adowy<\/a>), jednak\u017ce dowody na to s\u0105 nadal niejednoznaczne (brak potwierdzenia skuteczno\u015bci)<\/strong>.<\/p>\n\n\n\nWarto pami\u0119ta\u0107, \u017ce nie ka\u017cdy rodzaj postu mo\u017ce mie\u0107 prozdrowotne dzia\u0142anie<\/strong>, gdy\u017c zale\u017cy to od wielu czynnik\u00f3w i zawsze powinno odbywa\u0107 si\u0119 pod kontrol\u0105 lekarza b\u0105d\u017a dietetyka. Potwierdzenie bezpiecze\u0144stwa postu przerywanego oraz jego efekt\u00f3w wymaga jeszcze wielu bada\u0144. Do tej pory wiele z nich zosta\u0142o przeprowadzone jedynie na pr\u00f3bie zwierz\u0119cej, ma\u0142ej grupie ludzi lub w kr\u00f3tkiej pespektywie czasu. Dlatego stosowanie postu przerywanego nale\u017cy zawsze najpierw skonsultowa\u0107 z lekarzem (szczeg\u00f3lnie w przypadku posiadania chor\u00f3b przewlek\u0142ych i nowotworowych).<\/strong><\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nJak zacz\u0105\u0107 post przerywany? Jaki wybra\u0107? Przyk\u0142adowy plan posi\u0142k\u00f3w<\/h2>\n\n\n\n
Oto kilka wskaz\u00f3wek jak rozpocz\u0105\u0107 post przerywany:<\/p>\n\n\n\n
\n- Zastan\u00f3w si\u0119 czy pod k\u0105tem Twojego stanu zdrowia, formy wykonywanej pracy czy stylu \u017cycia nie ma \u017cadnych przeciwskaza\u0144 do stosowania postu przerywanego<\/strong> w jakiejkolwiek formie (w rozdziale ni\u017cej znajdziesz przyk\u0142adowe przeciwwskazania i mo\u017cliwe skutki uboczne) \u2013 a najlepiej skonsultuj to ze swoim lekarzem prowadz\u0105cym.<\/li>\n\n\n\n
- Dobierz najodpowiedniejszy dla siebie rodzaj postu przerywanego.<\/strong> Powinien on uwzgl\u0119dnia\u0107 stan zdrowia, godziny pracy, rodzaj i warunki wykonywanej pracy, obowi\u0105zki poza prac\u0105, dotychczasowy styl \u017cycia (w tym \u017cycie towarzyskie) i wiele innych \u2013 rodzaj postu powinien by\u0107 jak najbardziej dopasowany do Ciebie, aby \u0142atwiej by\u0142o Ci go przestrzega\u0107. Na pocz\u0105tek najbezpieczniejszym i naj\u0142atwiejszym do stosowania postem mo\u017ce by\u0107 post ograniczony czasowo typu 16:8.<\/li>\n\n\n\n
- W zale\u017cno\u015bci od wybranego rodzaju ustal dni\/godziny poszczenia. <\/strong>Zw\u0142aszcza w przypadku postu ograniczonego czasowo kluczowe jest by przestrzega\u0107 ustalonych godzin okna \u017cywieniowego i postu, kt\u00f3re ka\u017cdego dnia powinny by\u0107 sta\u0142e.<\/li>\n\n\n\n
- W dni\/godziny poza postem zak\u0142ada si\u0119, \u017ce mo\u017cna spo\u017cywa\u0107 dowolne posi\u0142ki bez \u017cadnych restrykcji \u017cywieniowych, ale zaleca si\u0119 by kierowa\u0107 si\u0119 wyborem zdrowej \u017cywno\u015bci<\/strong> (\u015bwie\u017ce warzywa i owoce, pe\u0142noziarniste produkty zbo\u017cowe, str\u0105czki, chude i niskoprzetworzone mi\u0119so oraz ryby, jaja, naturalne produkty mleczne, t\u0142uszcze ro\u015blinne) i prawid\u0142owo komponowa\u0107 posi\u0142ki (np. zgodnie z zasadami Talerza Zdrowego \u017bywienia opracowanego przez Narodowe Centrum Edukacji \u017bywieniowej). W przypadku postu ograniczonego czasowo (np. 16:8 lub 20:4) ustalenie okienka \u017cywieniowego nie musi oznacza\u0107, \u017ce stosowana dieta b\u0119dzie o obni\u017conej kaloryczno\u015bci, cho\u0107 np. zrezygnowanie z wieczornego podjadania (ze wzgl\u0119du na koniec okienka \u017cywieniowego) mo\u017ce si\u0119 do tego przyczynia\u0107. W przypadku os\u00f3b z nadwag\u0105 lub oty\u0142o\u015bci\u0105<\/a> zaleca si\u0119 by wprowadzi\u0107 deficyt kaloryczny – czyli obni\u017cy\u0107 ca\u0142kowite, dzienne spo\u017cycie energii o oko\u0142o 500 kcal.<\/li>\n\n\n\n
- Zaplanuj liczb\u0119 i rodzaj posi\u0142k\u00f3w w okresie jedzenia <\/strong>(i w okresie poszczenia, o ile planujesz wtedy niewielkie spo\u017cycie \u2013 przyk\u0142ad: zmodyfikowany post co drugi dzie\u0144). Warto przestrzega\u0107 minimum 3 godzin przerwy pomi\u0119dzy posi\u0142kami dla prawid\u0142owego oczyszczania si\u0119 jelit w trakcie dni jedzenia czy d\u0142u\u017cszego okienka \u017cywieniowego.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
Przyk\u0142adowy plan posi\u0142k\u00f3w na diecie 16:8 przy okienku \u017cywieniowym w godz. 8:00-16:00:<\/p>\n\n\n\n
\n- 8:00 – \u015bniadanie:<\/strong> tost z chleba \u017cytniego pe\u0142noziarnistego z sadzonym jajkiem, awokado i papryk\u0105 + koktajl na bazie \u015bwie\u017cych owoc\u00f3w i jogurtu naturalnego\/kefiru.<\/li>\n\n\n\n
- 11:30 – obiad:<\/strong> pieczony \u0142oso\u015b w pomidorach z ugotowan\u0105 komos\u0105 ry\u017cow\u0105 (lub dowoln\u0105, gruboziarnist\u0105 kasz\u0105) + sa\u0142atka ze \u015bwie\u017cych warzyw z dodatkiem nasion s\u0142onecznika\/dyni i oliw\u0105 z oliwek.<\/li>\n\n\n\n
- 15:00 – kolacja: <\/strong>szasz\u0142yki z kurczaka, papryki, cukinii i cebuli z patelni grillowej lub piekarnika z pieczon\u0105 dyni\u0105.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n
![\"\"](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/witaminy-widget-700x533.webp\")
Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Pakiet bada\u0144<\/div>\n Witaminy i minera\u0142y<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n W\u0142a\u015bciwy poziom mikroelement\u00f3w wp\u0142ywa na codzienn\u0105 energi\u0119 i odporno\u015b\u0107. Wykonaj badanie krwi, aby sprawdzi\u0107 ewentualne niedobory w swoim organizmie.<\/div>\n
\n 279 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nPost przerywany – dla kogo? Przeciwwskazania<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nDiety typu post zyska\u0142y du\u017c\u0105 popularno\u015b\u0107 w ostatnich latach, ale stosowanie terapii postnych jest ju\u017c znane w Europie ponad 100 lat. Jest to silnie powi\u0105zane z obrz\u0105dkami religijnymi, duchowo\u015bci\u0105. Na przestrzeni lat, pozytywne efekty postu by\u0142y obserwowane w leczeniu przewlek\u0142ych chor\u00f3b (choroby metaboliczne, przewlek\u0142e choroby zapalne, choroby reumatyczne, zespo\u0142y b\u00f3lowe i schorzenia psychosomatyczne). Podejrzewa si\u0119, \u017ce dieta typu post mo\u017ce korzystnie oddzia\u0142ywa\u0107 m.in. w zespole jelita nadwra\u017cliwego<\/a> (IBS), alergiach pokarmowych i chorobach sk\u00f3ry. Kr\u00f3tkotrwa\u0142y post mo\u017ce te\u017c poprawia\u0107 samopoczucie.<\/p>\n\n\n\nPomimo zauwa\u017conych korzy\u015bci zdrowotnych, tego typu styl od\u017cywiania niesie ze sob\u0105 r\u00f3wnie\u017c negatywne konsekwencje i pewne ograniczenia. Do tej pory badania by\u0142y w wi\u0119kszo\u015bci wykonywane na zwierz\u0119tach, a badania na ludziach dotyczy\u0142y g\u0142\u00f3wnie os\u00f3b z nadmiern\u0105 mas\u0105 cia\u0142a i by\u0142y przeprowadzane przez kr\u00f3tki okres czasu. Niezb\u0119dne jest przeprowadzenie bardziej systematycznych bada\u0144 nad korzystnymi dla zdrowia efektami i bezpiecze\u0144stwem stosowania postu przerywanego. Na ten moment zaobserwowano negatywne skutki stosowania postu przerywanego<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n\n- w chorobach uk\u0142adu sercowo-naczyniowego<\/strong> \u2013 w przypadku stosowania ADF, czyli postu co drugi dzie\u0144, zauwa\u017cono u szczur\u00f3w spadek funkcji rezerwy sercowej i niewydolno\u015b\u0107 rozkurczow\u0105, co prowadzi\u0142o do zwi\u0119kszonego w\u0142\u00f3knienia mi\u0119\u015bnia sercowego, a ponadto ostre g\u0142odzenie mo\u017ce pogarsza\u0107 zdolno\u015b\u0107 organizmu do radzenia sobie ze spadkami obj\u0119to\u015bci krwi (gorsza efektywno\u015b\u0107 zw\u0119\u017cania si\u0119 naczy\u0144 krwiono\u015bnych); sytuacja ta mo\u017ce prowadzi\u0107 do gorszego samopoczucia przy spadkach ci\u015bnienia, zawrot\u00f3w g\u0142owy czy nawet omdle\u0144,<\/li>\n\n\n\n
- w zaburzeniach gospodarki w\u0119glowodanowej <\/strong>\u2013 u pacjent\u00f3w z cukrzyc\u0105 post przerywany mo\u017ce prowadzi\u0107 do hipoglikemii, kwasicy ketonowej, niedoci\u015bnienia, odwodnienia, zakrzepicy<\/a>,<\/li>\n\n\n\n
- w zaburzeniach od\u017cywiania i p\u0142odno\u015bci <\/strong>\u2013 post przerywany, zw\u0142aszcza u kobiet, mo\u017ce prowadzi\u0107 do zaburze\u0144 od\u017cywiania (niezdrowa relacja z jedzeniem, przejadanie si\u0119 b\u0105d\u017a ignorowanie sygna\u0142\u00f3w g\u0142odu, jad\u0142owstr\u0119t psychiczny) i problem\u00f3w z p\u0142odno\u015bci\u0105 z powodu niedostarczania do organizmu wystarczaj\u0105cych ilo\u015bci sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych z po\u017cywieniem; w badaniu na zwierz\u0119tach, w przypadku m\u0119skich osobnik\u00f3w (szczury), zaobserwowano negatywny wp\u0142yw postu przerywanego na o\u015b podwzg\u00f3rze-przysadka-gonady (HPG) \u2013 takie dzia\u0142anie postu przerywanego mo\u017ce sprzyja\u0107 niep\u0142odno\u015bci u m\u0119\u017cczyzn,<\/li>\n\n\n\n
- w zaburzeniach nastroju <\/strong>\u2013 stosowanie postu przerywanego w zaburzeniach nastroju mo\u017ce pog\u0142\u0119bia\u0107 objawy depresyjne i l\u0119kowe ze wzgl\u0119du na dodatkowy stres i niepok\u00f3j oraz zmiany hormonalne; post przerywany mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c prowadzi\u0107 do uczucia izolacji spo\u0142ecznej i napi\u0119tych kontakt\u00f3w z bliskimi (rezygnacja ze spotka\u0144 towarzyskich); post przerywany mo\u017ce sprzyja\u0107 kompulsywnym przyzwyczajeniom i rytua\u0142om zwi\u0105zanym z jedzeniem – u os\u00f3b z zaburzeniami obsesyjno-kompulsywnymi zachowania mog\u0105 ulec pogorszeniu,<\/li>\n\n\n\n
- w odchudzaniu<\/strong> \u2013 pomimo, \u017ce post przerywany mo\u017ce sprzyja\u0107 obni\u017caniu masy cia\u0142a to jego bezpiecze\u0144stwo nie zosta\u0142o w pe\u0142ni potwierdzone przy d\u0142ugotrwa\u0142ym stosowaniu.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Poza ewentualnymi niekorzystnymi efektami stosowania postu przerywanego przez d\u0142u\u017cszy czas warto mie\u0107 na uwadze mo\u017cliwe skutki uboczne, kt\u00f3re mog\u0105 towarzyszy\u0107 ju\u017c przy rozpocz\u0119ciu postu. Poszczenie mo\u017ce wi\u0105za\u0107 si\u0119 b\u00f3lami g\u0142owy, uczuciem zm\u0119czenia, dra\u017cliwo\u015bci\u0105, problemami ze snem<\/a>, os\u0142abieniem, omdleniem, ko\u0142ataniem serca i zaparciami, mo\u017ce sprzyja\u0107 rozwojowi zaburze\u0144 objadania (przejadanie si\u0119) oraz wp\u0142ywa\u0107 na \u017cycie towarzyskie.<\/p>\n\n\n\nPost przerywany jest szczeg\u00f3lnie niewskazany dla:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- os\u00f3b z zaburzeniami od\u017cywiania,<\/li>\n\n\n\n
- dzieci i nastolatk\u00f3w,<\/li>\n\n\n\n
- kobiet w ci\u0105\u017cy\/karmi\u0105cych piersi\u0105<\/a>,<\/li>\n\n\n\n
- os\u00f3b z niedoborami \u017cywieniowymi,<\/li>\n\n\n\n
- os\u00f3b z chorobami w\u0105troby<\/a> (np. zesp\u00f3\u0142 Gilberta),<\/li>\n\n\n\n
- os\u00f3b z hipoglikemi\u0105 i cukrzyc\u0105 typu 1.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Post przerywany a mikrobiota jelitowa<\/h2>\n\n\n\n
Stosowanie postu przerywanego mo\u017ce zmienia\u0107 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 i aktywno\u015b\u0107 mikrobioty jelitowej ze wzgl\u0119du na ustalony rytm spo\u017cywania posi\u0142k\u00f3w i poszczenia. Podejrzewa si\u0119, \u017ce post przerywany mo\u017ce regulowa\u0107 procesy metaboliczne w organizmie w wyniku jego wp\u0142ywu na sk\u0142ad mikrobioty jelitowej, produkowane przez ni\u0105 metabolity i szlaki metaboliczne w mikrobiomie jelitowym<\/strong>. W badaniu na pr\u00f3bie zwierz\u0119cej (myszy), przeszczep<\/a> ka\u0142u od myszy leczonych postem przerywanym, korzystnie wp\u0142ywa\u0142 na szklaki metaboliczne w mikrobiocie jelitowej u biorc\u00f3w, poprawiaj\u0105c ich antyoksydacyjne dzia\u0142anie. Korzystne zmiany w mikrobiocie jelitowej s\u0105 kluczowe u os\u00f3b z oty\u0142o\u015bci\u0105, u kt\u00f3rych stwierdza si\u0119 zwi\u0119kszon\u0105 przepuszczalno\u015b\u0107 jelitow\u0105<\/strong>, co powoduje przemieszczanie si\u0119 bakterii z jelita do krwiobiegu i powstanie uk\u0142adowego stanu zapalnego.<\/p>\n\n\n\nPrawid\u0142owo skomponowana dieta bogata w b\u0142onnik pokarmowy od\u017cywia prozdrowotne bakterie jelitowe. Wiele czynnik\u00f3w, jak niezdrowa dieta, antybiotyki, przewlekle stosowane leki (IPP, NLPZ), u\u017cywki oraz przewlek\u0142y stres, zmniejsza r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 mikrobioty jelitowej prowadz\u0105c do jej zaburzenia (tzw. dysbioza jelitowa<\/a>). W takiej sytuacji, opr\u00f3cz spo\u017cywania zdrowej dla jelit \u017cywno\u015bci, niezb\u0119dne jest stosowanie odpowiednich probiotyk\u00f3w<\/strong>. Dzia\u0142anie prozdrowotnych bakterii jelitowych jest szczepozale\u017cne, a wi\u0119c konkretny szczep bakterii zawarty w danym probiotyku mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 tylko w konkretnych dolegliwo\u015bciach\/chorobach. Dlatego tak wa\u017cne jest odpowiednie dopasowanie probiotykoterapii do stanu zdrowia.<\/p>\n\n\n\nIndywidualnie dopasowan\u0105 terapi\u0119 probiotyczn\u0105 mo\u017cna uzyska\u0107 wykonuj\u0105c<\/strong> badanie Mikrobiota jelit<\/strong>. Badanie Mikrobiota jelit ocenia wska\u017anikowe bakterie jelitowe (prozdrowotne, potencjalnie chorobotw\u00f3rcze, patogenne, grzyby dro\u017cd\u017copodobne i ple\u015bniowe) i jest dost\u0119pny w kilku panelach: Mikrobiota jelit Basic, Mikrobiota jelit Pro i Mikrobiota jelit Complete<\/strong> (ilo\u015b\u0107 badanych parametr\u00f3w r\u00f3\u017cni si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od wybranego panelu). Celowana terapia mikrobiologiczna na podstawie wyniku i wywiadu zdrowotnego mo\u017ce przynie\u015b\u0107 najwi\u0119cej korzy\u015bci dla zdrowia i dobrego samopoczucia.<\/p>\n\n\n <\/div>\n
Co to jest post przerywany? Definicja, rodzaje<\/h2>\n\n\n\n
Post przerywany (ang. intermittent fasting<\/em> \u2013 IF) to okresowy model od\u017cywiania, w kt\u00f3rym wszystkie posi\u0142ki spo\u017cywa si\u0119 tylko podczas odg\u00f3rnie ustalonego zakresu czasu, czyli tzw. \u201eokienka \u017cywieniowego\u201d<\/strong>. Mo\u017cemy wyr\u00f3\u017cni\u0107 kilka rodzaj\u00f3w post\u00f3w przerywanych:<\/p>\n\n\n\n Rodzaj postu, kt\u00f3ry zmienia cz\u0119stotliwo\u015b\u0107 spo\u017cywania posi\u0142k\u00f3w, ale nie zawsze wymaga ustalenia czy kontrolowania kaloryczno\u015bci spo\u017cytej \u017cywno\u015bci. Jest to jedna z najcz\u0119\u015bciej stosowanych wersji postu przerywanego. Najcz\u0119\u015bciej sk\u0142ada si\u0119 z \u201edni jedzenia\u201d i \u201edni postu\u201d \u2013 kiedy to:<\/p>\n\n\n\n poszczenie przez 2 dni w tygodniu, a w pozosta\u0142e 5 dni standardowe spo\u017cywanie posi\u0142k\u00f3w. Tego typu dieta pozwala na samodzielne rozplanowanie w tygodniu dni postu i jedzenia w zale\u017cno\u015bci od w\u0142asnych preferencji oraz nie wymaga liczenia kalorii w dni wolne od postu.<\/p>\n\n\n\n Ten rodzaj postu opiera si\u0119 na powtarzaniu co miesi\u0105c minimum dw\u00f3ch dni (zwykle 2-5 dni), podczas kt\u00f3rych nie spo\u017cywa si\u0119 posi\u0142k\u00f3w (dozwolone jest tylko picie wody) lub stosuje si\u0119 diet\u0119 imituj\u0105c\u0105 post. Nie jest to dieta odpowiednia dla ka\u017cdego, ma ograniczone dane dotycz\u0105ce skuteczno\u015bci i bezpiecze\u0144stwa przy d\u0142ugoterminowym stosowaniu i mo\u017ce stwarza\u0107 ryzyko niedo\u017cywienia lub przejadania si\u0119 w dniach po poszczeniu.<\/p>\n\n\n\n Schemat \u017cywieniowy, w kt\u00f3rym ogranicza si\u0119 ilo\u015b\u0107 spo\u017cywanego jedzenia by na\u015bladowa\u0107 efekty postu. Opiera si\u0119 na spo\u017cywaniu zdrowej, niskokalorycznej i naturalnej \u017cywno\u015bci (bogatej w b\u0142onnik pokarmowy<\/a> i wykorzystuj\u0105cej zdrowe t\u0142uszcze). Najcz\u0119\u015bciej stosuje si\u0119 j\u0105 nieprzerwanie przez 4 dni dwa razy w miesi\u0105cu. U\u0142atwia utrat\u0119 mas\u0119 cia\u0142a i mo\u017ce poprawia\u0107 pami\u0119\u0107 oraz koordynacj\u0119 ruchow\u0105. Najcz\u0119stszy rozk\u0142ad makrosk\u0142adnik\u00f3w na diecie imituj\u0105cej post to:<\/p>\n\n\n\n swobodne spo\u017cywanie posi\u0142k\u00f3w, ale tylko w ustalonym zakresie czasowym. Zakres ustala si\u0119 samodzielnie pod k\u0105tem indywidualnych preferencji, ale warto skonsultowa\u0107 to ze specjalist\u0105. Okienko \u017cywieniowe mo\u017ce trwa\u0107 od 3 do 12 godzin dziennie<\/strong> (przez pozosta\u0142e 12-20 godzin w ci\u0105gu dnia nale\u017cy wstrzyma\u0107 si\u0119 od spo\u017cywania posi\u0142k\u00f3w), co pozwala na redukcj\u0119 spo\u017cywanych kalorii o min. 20%, przyk\u0142ady tego typu postu:<\/p>\n\n\n\n Mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyboru rodzaju postu przerywanego, w spos\u00f3b dopasowany do indywidualnego stylu \u017cycia, mo\u017ce by\u0107 cz\u0119stym powodem, dlaczego tak wiele os\u00f3b ch\u0119tnie stosuje ten schemat od\u017cywiania.<\/p>\n\n\n <\/div>\n Odpowiednio opracowany i kontrolowany przez specjalist\u0119 (np. dietetyka<\/a>) post przerywany mo\u017ce przynosi\u0107 pozytywne rezultaty zdrowotne, jak:<\/p>\n\n\n\n Obecnie rozwa\u017cane s\u0105 ewentualne korzy\u015bci ze stosowania postu przerywanego w chorobach autoimmunologicznych<\/strong> (m.in. \u0142uszczyca<\/a>, stwardnienie rozsiane<\/a>, tocze\u0144 rumieniowaty uk\u0142adowy<\/a>), jednak\u017ce dowody na to s\u0105 nadal niejednoznaczne (brak potwierdzenia skuteczno\u015bci)<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce nie ka\u017cdy rodzaj postu mo\u017ce mie\u0107 prozdrowotne dzia\u0142anie<\/strong>, gdy\u017c zale\u017cy to od wielu czynnik\u00f3w i zawsze powinno odbywa\u0107 si\u0119 pod kontrol\u0105 lekarza b\u0105d\u017a dietetyka. Potwierdzenie bezpiecze\u0144stwa postu przerywanego oraz jego efekt\u00f3w wymaga jeszcze wielu bada\u0144. Do tej pory wiele z nich zosta\u0142o przeprowadzone jedynie na pr\u00f3bie zwierz\u0119cej, ma\u0142ej grupie ludzi lub w kr\u00f3tkiej pespektywie czasu. Dlatego stosowanie postu przerywanego nale\u017cy zawsze najpierw skonsultowa\u0107 z lekarzem (szczeg\u00f3lnie w przypadku posiadania chor\u00f3b przewlek\u0142ych i nowotworowych).<\/strong><\/p>\n\n\n\n Oto kilka wskaz\u00f3wek jak rozpocz\u0105\u0107 post przerywany:<\/p>\n\n\n\n Przyk\u0142adowy plan posi\u0142k\u00f3w na diecie 16:8 przy okienku \u017cywieniowym w godz. 8:00-16:00:<\/p>\n\n\n\n Diety typu post zyska\u0142y du\u017c\u0105 popularno\u015b\u0107 w ostatnich latach, ale stosowanie terapii postnych jest ju\u017c znane w Europie ponad 100 lat. Jest to silnie powi\u0105zane z obrz\u0105dkami religijnymi, duchowo\u015bci\u0105. Na przestrzeni lat, pozytywne efekty postu by\u0142y obserwowane w leczeniu przewlek\u0142ych chor\u00f3b (choroby metaboliczne, przewlek\u0142e choroby zapalne, choroby reumatyczne, zespo\u0142y b\u00f3lowe i schorzenia psychosomatyczne). Podejrzewa si\u0119, \u017ce dieta typu post mo\u017ce korzystnie oddzia\u0142ywa\u0107 m.in. w zespole jelita nadwra\u017cliwego<\/a> (IBS), alergiach pokarmowych i chorobach sk\u00f3ry. Kr\u00f3tkotrwa\u0142y post mo\u017ce te\u017c poprawia\u0107 samopoczucie.<\/p>\n\n\n\n Pomimo zauwa\u017conych korzy\u015bci zdrowotnych, tego typu styl od\u017cywiania niesie ze sob\u0105 r\u00f3wnie\u017c negatywne konsekwencje i pewne ograniczenia. Do tej pory badania by\u0142y w wi\u0119kszo\u015bci wykonywane na zwierz\u0119tach, a badania na ludziach dotyczy\u0142y g\u0142\u00f3wnie os\u00f3b z nadmiern\u0105 mas\u0105 cia\u0142a i by\u0142y przeprowadzane przez kr\u00f3tki okres czasu. Niezb\u0119dne jest przeprowadzenie bardziej systematycznych bada\u0144 nad korzystnymi dla zdrowia efektami i bezpiecze\u0144stwem stosowania postu przerywanego. Na ten moment zaobserwowano negatywne skutki stosowania postu przerywanego<\/strong>:<\/p>\n\n\n\n Poza ewentualnymi niekorzystnymi efektami stosowania postu przerywanego przez d\u0142u\u017cszy czas warto mie\u0107 na uwadze mo\u017cliwe skutki uboczne, kt\u00f3re mog\u0105 towarzyszy\u0107 ju\u017c przy rozpocz\u0119ciu postu. Poszczenie mo\u017ce wi\u0105za\u0107 si\u0119 b\u00f3lami g\u0142owy, uczuciem zm\u0119czenia, dra\u017cliwo\u015bci\u0105, problemami ze snem<\/a>, os\u0142abieniem, omdleniem, ko\u0142ataniem serca i zaparciami, mo\u017ce sprzyja\u0107 rozwojowi zaburze\u0144 objadania (przejadanie si\u0119) oraz wp\u0142ywa\u0107 na \u017cycie towarzyskie.<\/p>\n\n\n\n Post przerywany jest szczeg\u00f3lnie niewskazany dla:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Stosowanie postu przerywanego mo\u017ce zmienia\u0107 r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 i aktywno\u015b\u0107 mikrobioty jelitowej ze wzgl\u0119du na ustalony rytm spo\u017cywania posi\u0142k\u00f3w i poszczenia. Podejrzewa si\u0119, \u017ce post przerywany mo\u017ce regulowa\u0107 procesy metaboliczne w organizmie w wyniku jego wp\u0142ywu na sk\u0142ad mikrobioty jelitowej, produkowane przez ni\u0105 metabolity i szlaki metaboliczne w mikrobiomie jelitowym<\/strong>. W badaniu na pr\u00f3bie zwierz\u0119cej (myszy), przeszczep<\/a> ka\u0142u od myszy leczonych postem przerywanym, korzystnie wp\u0142ywa\u0142 na szklaki metaboliczne w mikrobiocie jelitowej u biorc\u00f3w, poprawiaj\u0105c ich antyoksydacyjne dzia\u0142anie. Korzystne zmiany w mikrobiocie jelitowej s\u0105 kluczowe u os\u00f3b z oty\u0142o\u015bci\u0105, u kt\u00f3rych stwierdza si\u0119 zwi\u0119kszon\u0105 przepuszczalno\u015b\u0107 jelitow\u0105<\/strong>, co powoduje przemieszczanie si\u0119 bakterii z jelita do krwiobiegu i powstanie uk\u0142adowego stanu zapalnego.<\/p>\n\n\n\n Prawid\u0142owo skomponowana dieta bogata w b\u0142onnik pokarmowy od\u017cywia prozdrowotne bakterie jelitowe. Wiele czynnik\u00f3w, jak niezdrowa dieta, antybiotyki, przewlekle stosowane leki (IPP, NLPZ), u\u017cywki oraz przewlek\u0142y stres, zmniejsza r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 mikrobioty jelitowej prowadz\u0105c do jej zaburzenia (tzw. dysbioza jelitowa<\/a>). W takiej sytuacji, opr\u00f3cz spo\u017cywania zdrowej dla jelit \u017cywno\u015bci, niezb\u0119dne jest stosowanie odpowiednich probiotyk\u00f3w<\/strong>. Dzia\u0142anie prozdrowotnych bakterii jelitowych jest szczepozale\u017cne, a wi\u0119c konkretny szczep bakterii zawarty w danym probiotyku mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 tylko w konkretnych dolegliwo\u015bciach\/chorobach. Dlatego tak wa\u017cne jest odpowiednie dopasowanie probiotykoterapii do stanu zdrowia.<\/p>\n\n\n\n Indywidualnie dopasowan\u0105 terapi\u0119 probiotyczn\u0105 mo\u017cna uzyska\u0107 wykonuj\u0105c<\/strong> badanie Mikrobiota jelit<\/strong>. Badanie Mikrobiota jelit ocenia wska\u017anikowe bakterie jelitowe (prozdrowotne, potencjalnie chorobotw\u00f3rcze, patogenne, grzyby dro\u017cd\u017copodobne i ple\u015bniowe) i jest dost\u0119pny w kilku panelach: Mikrobiota jelit Basic, Mikrobiota jelit Pro i Mikrobiota jelit Complete<\/strong> (ilo\u015b\u0107 badanych parametr\u00f3w r\u00f3\u017cni si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od wybranego panelu). Celowana terapia mikrobiologiczna na podstawie wyniku i wywiadu zdrowotnego mo\u017ce przynie\u015b\u0107 najwi\u0119cej korzy\u015bci dla zdrowia i dobrego samopoczucia.<\/p>\n\n\n <\/div>\n Post co drugi dzie\u0144 (ang. alternate-day fasting<\/em> – ADF) <\/h3>\n\n\n\n
\n
Dieta 5:2 (okre\u015blana r\u00f3wnie\u017c jako okresowy post 5:2) <\/h3>\n\n\n\n
Okresowy post (ang. periodic fasting <\/em>\u2013 PF)<\/h3>\n\n\n\n
Dieta imituj\u0105ca post (ang. fasting-mimicking diet<\/em> – FMD) <\/h3>\n\n\n\n
\n
Post ograniczony czasowo\/ograniczenie czasowe jedzenia (ang. time-restricted fasting<\/em>\/eating<\/em> \u2013 TRF\/TRE) <\/h3>\n\n\n\n
\n
\n
\n Korzy\u015bci z postu przerywanego<\/h2>\n\n\n\n\n
\n
<\/li>\n\n\n\n
Przyk\u0142adowo, spo\u017cywanie posi\u0142k\u00f3w jedynie w trakcie 8-godzinnego okienka \u017cywieniowego (dieta 16:8) i niespo\u017cywanie posi\u0142k\u00f3w po godz. 15:00 (w por\u00f3wnaniu do spo\u017cywania posi\u0142k\u00f3w w ci\u0105gu 12 godzin dziennie) mo\u017ce zmniejsza\u0107 apetyt, zapobiega\u0107 rozwojowi cukrzycy i obni\u017ca\u0107 ci\u015bnienie krwi. <\/strong>Zaburzona regulacja obwodowych zegar\u00f3w biologicznych mo\u017ce za to zwi\u0119ksza\u0107 ryzyko rozwoju chor\u00f3b przewlek\u0142ych (jest to cz\u0119sty problem u os\u00f3b pracuj\u0105cych wielozmianowo).
<\/li>\n\n\n\n
<\/li>\n\n\n\n
<\/li>\n\n\n\nJak zacz\u0105\u0107 post przerywany? Jaki wybra\u0107? Przyk\u0142adowy plan posi\u0142k\u00f3w<\/h2>\n\n\n\n
\n
\n
\n Post przerywany – dla kogo? Przeciwwskazania<\/h2>\n\n\n\n\n
\n
\n
Post przerywany a mikrobiota jelitowa<\/h2>\n\n\n\n
![\"badania](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/bol-brzucha.webp\")