Z tego artyku\u0142u dowiesz si\u0119:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Odra to wirusowa choroba zaka\u017ana<\/strong> wywo\u0142ywana przez wirusy z rodzaju Morbillivirus. Szczyt zachorowa\u0144 zwykle przypada w naszym klimacie p\u00f3\u017an\u0105 zim\u0105 oraz wiosn\u0105. Od wprowadzenia obowi\u0105zkowych szczepionek przeciw odrze w 1975 roku, liczba przypadk\u00f3w odry w Polsce zacz\u0119\u0142a znacz\u0105co spada\u0107. W tym czasie wiele os\u00f3b zd\u0105\u017cy\u0142o zapomnie\u0107, jak powa\u017cna jest to choroba i jakie mo\u017ce dawa\u0107 powik\u0142ania.<\/p>\n\n\n\n Przed wprowadzeniem szczepie\u0144 odra by\u0142a g\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 \u015bmiertelno\u015bci dzieci na ca\u0142ym \u015bwiecie. Niestety, w 2017 roku zacz\u0119\u0142a znacz\u0105co rosn\u0105\u0107 liczba stwierdzonych przypadk\u00f3w choroby<\/strong>. W ci\u0105gu ostatnich lat w Polsce liczba zachorowa\u0144 kszta\u0142towa\u0142a si\u0119 nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n\n\n\n Po znacznym wzro\u015bcie liczby przypadk\u00f3w odry w 2019 roku liczba zachorowa\u0144 zn\u00f3w zacz\u0119\u0142a spada\u0107 i w 2020 roku zg\u0142oszono w Polsce 29 przypadk\u00f3w odry. W 2021 roku by\u0142o 13, w 2022 r. – 27, a w 2023 r. – 36 przypadk\u00f3w zg\u0142oszonych do stacji sanitarno-epidemiologicznych. Od pocz\u0105tku 2024 roku do ko\u0144ca lipca w Polsce zanotowano 246 zachorowa\u0144 na odr\u0119<\/strong>, co stanowi bardzo du\u017cy i niepokoj\u0105cy trend wzrostowy.<\/p>\n\n\n <\/div>\n Odra to choroba przenoszona drog\u0105 kropelkow\u0105 i powietrzn\u0105<\/strong>. Zarazi\u0107 si\u0119 mo\u017cna poprzez kontakt z wydzielinami z nosa i gard\u0142a<\/strong> (gdy osoba zara\u017cona kicha lub kaszle; po wytarciu nosa chusteczk\u0105 dotyka d\u0142oni\u0105 klamki lub innych powierzchni). Na powierzchniach (klamkach, przyciskach windy, uchwytach w autobusie, por\u0119czach) wirus utrzymuje si\u0119 do 2 h<\/strong>, a w powietrzu \u2014 do kilku godzin. <\/p>\n\n\n\n Osoba chora na odr\u0119 zara\u017ca ju\u017c 4 dni przed wyst\u0105pieniem objaw\u00f3w. Okres zara\u017cania trwa do oko\u0142o 4 dni od wyst\u0105pienia wysypki. Dlatego choroba jest wysoce zaka\u017ana i tak \u0142atwo i szybko si\u0119 rozprzestrzenia.<\/p>\n\n\n\n Na odr\u0119 nara\u017cone s\u0105 zw\u0142aszcza dzieci i doro\u015bli nieszczepieni, ale te\u017c osoby z obni\u017con\u0105 odporno\u015bci\u0105<\/strong>. Zwi\u0119kszone ryzyko zara\u017cenia wyst\u0119puje w\u015br\u00f3d pracownik\u00f3w przychodni, szpitali, sanatori\u00f3w, punkt\u00f3w pobra\u0144 materia\u0142u laboratoryjnego i innych o\u015brodk\u00f3w medycznych, a tak\u017ce plac\u00f3wek edukacyjnych<\/strong> (\u017c\u0142obk\u00f3w, przedszkoli, szk\u00f3\u0142, o\u015brodk\u00f3w terapeutycznych). Nara\u017cone na odr\u0119 s\u0105 tak\u017ce osoby wyje\u017cd\u017caj\u0105ce do kraj\u00f3w, gdzie aktualnie obserwuje si\u0119 du\u017ce rozprzestrzenianie si\u0119 tej choroby.<\/p>\n\n\n\n Do objaw\u00f3w odry nale\u017cy:<\/p>\n\n\n\n Objawy te zaczynaj\u0105 rozwija\u0107 si\u0119 stopniowo. Okres inkubacji objaw\u00f3w wynosi 8-12 dni. Po tym czasie pojawiaj\u0105 si\u0119 pierwsze objawy odry: gor\u0105czka, katar, kaszel i zapalenie spoj\u00f3wek. Nast\u0119pnie pojawiaj\u0105 si\u0119 tzw. plamki Koplika<\/strong> (wyst\u0119puj\u0105 one u 60-70% os\u00f3b chorych na odr\u0119). S\u0105 to bia\u0142e plamki otoczone czerwon\u0105 obw\u00f3dk\u0105, pojawiaj\u0105ce si\u0119 na b\u0142onie \u015bluzowej policzk\u00f3w<\/strong>. Rumie\u0144 plamisty (charakterystyczny dla odry) pojawia si\u0119 oko\u0142o 2-4 dni od wyst\u0105pienia gor\u0105czki, w pierwszej kolejno\u015bci na twarzy, za uszami i wzd\u0142u\u017c linii w\u0142os\u00f3w, a nast\u0119pnie rozprzestrzenia si\u0119 tak\u017ce na tu\u0142\u00f3w, r\u0119ce i nogi. Utrzymuje si\u0119 on 3-7 dni. Nast\u0119pnie zaczyna zanika\u0107 w takiej samej kolejno\u015bci, w jakiej si\u0119 pojawi\u0142. W tym czasie jeszcze mo\u017ce utrzymywa\u0107 si\u0119 gor\u0105czka (do 2-3 dni po ust\u0105pieniu wysypki).<\/p>\n\n\n\n Zaka\u017ceniu odr\u0105 towarzysz\u0105 te\u017c cechy infekcji uk\u0142adu oddechowego, a szczeg\u00f3lnie cz\u0119stym powik\u0142aniem u ma\u0142ych dzieci jest zapalenie ucha \u015brodkowego. <\/p>\n\n\n\n Lekarz mo\u017ce podejrzewa\u0107 u chorego odr\u0119 na podstawie wywiadu i badania przedmiotowego<\/strong>. Aby potwierdzi\u0107 rozpoznanie, wykonuje si\u0119 badania laboratoryjne. Odr\u0119 mo\u017cna diagnozowa\u0107 z pr\u00f3bki krwi (oznaczaj\u0105c przeciwcia\u0142a klasy IgM i IgG) <\/strong>lub wykonuj\u0105c badanie molekularne (PCR) <\/strong>poprzez wymaz z nosogardzieli. Badanie wirusologiczne w kierunku odry wykona\u0107 mo\u017cna tak\u017ce z pr\u00f3bki moczu. <\/p>\n\n\n\n Wysypka wyst\u0119puj\u0105ca w przebiegu odry jest czerwona, gruboplamista, kt\u00f3ra po kilku dniach zaczyna si\u0119 \u0142uszczy\u0107<\/strong>. Wyst\u0119puje w spos\u00f3b charakterystyczny – najpierw za uszami, nast\u0119pnie na twarzy oraz szyi. Potem rozprzestrzenia si\u0119 na tu\u0142\u00f3w i ko\u0144czyny. Pojawienie si\u0119 wysypki jest jednym z najbardziej typowych objaw\u00f3w odry. <\/p>\n\n\n <\/div>\n Niestety, aktualnie nie ma leku celowanego na wirus wywo\u0142uj\u0105cy odr\u0119<\/strong>. Stosuje si\u0119 leczenie objawowe<\/strong>: odpoczynek, leki przeciwgor\u0105czkowe i profilaktyk\u0119 odwodnienia, a tak\u017ce zaciemnienie pokoju (ze wzgl\u0119du na \u015bwiat\u0142owstr\u0119t). W niekt\u00f3rych przypadkach podaje si\u0119 tak\u017ce witamin\u0119 A. <\/p>\n\n\n\n Odr\u0119bnym tematem jest leczenie powik\u0142a\u0144 odry. Gdy w jej przebiegu pojawi\u0105 si\u0119 wt\u00f3rne zaka\u017cenia bakteryjne, w tym p\u0142uc lub ucha \u015brodkowego, potrzebny mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 antybiotyk. Je\u015bli pojawi\u0105 si\u0119 powa\u017cne objawy mog\u0105ce \u015bwiadczy\u0107 o wyst\u0105pieniu powik\u0142a\u0144, cz\u0119sto konieczna jest hospitalizacja.<\/p>\n\n\n\n Na najpowa\u017cniejszy przebieg odry nara\u017cone s\u0105 dzieci poni\u017cej 5 roku \u017cycia<\/strong>, a tak\u017ce dzieci z niedoborami odporno\u015bci. Ryzyko ci\u0119\u017ckiego przebiegu choroby wzrasta te\u017c u dzieci z niedoborami pokarmowymi (w tym z niedoborem witaminy A). Najcz\u0119stszym powik\u0142aniem odry u dzieci jest zapalenie p\u0142uc<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Odra, chocia\u017c kojarzona jest z chorob\u0105 wieku dzieci\u0119cego, dotyka tak\u017ce doros\u0142ych, u kt\u00f3rych objawia si\u0119 podobnie, jak u dzieci. Odra jest szczeg\u00f3lnie niebezpieczna dla kobiet w ci\u0105\u017cy, senior\u00f3w i os\u00f3b choruj\u0105cych przewlekle (w tym na choroby uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia). U doros\u0142ych, w przebiegu odry mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 tak\u017ce drgawki oraz wysypka krwotoczna<\/strong>. Dla ci\u0119\u017carnych odra stanowi ryzyko poronienia, przedwczesnego porodu lub wykszta\u0142cenia si\u0119 wad u rozwijaj\u0105cego si\u0119 w \u0142onie matki dziecka. <\/p>\n\n\n\n Dlatego tak wa\u017cne jest, aby zweryfikowa\u0107 sw\u00f3j stan zaszczepienia. <\/p>\n\n\n\n Powik\u0142ania po przebyciu odry dotycz\u0105 a\u017c 30-40% chorych. <\/strong>Mog\u0105 one dotyczy\u0107 dr\u00f3g oddechowych, ale te\u017c innych narz\u0105d\u00f3w i uk\u0142ad\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Powik\u0142ania odry obejmuj\u0105:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Powy\u017csze powik\u0142ania wskazuj\u0105, jak wa\u017cna jest diagnostyka i leczenie odry, a przede wszystkim ochrona przed zachorowaniem. <\/p>\n\n\n\n Wirus odry jest tak gro\u017any, gdy\u017c jest wysoko zara\u017aliwy. Mo\u017ce wywo\u0142a\u0107 chorob\u0119 o ci\u0119\u017ckim przebiegu, z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 pojawienia si\u0119 niebezpiecznych dla zdrowia i \u017cycia powik\u0142a\u0144<\/strong>. Stwarza powa\u017cne zagro\u017cenie zw\u0142aszcza dla os\u00f3b niezaszczepionych oraz z chorobami przewlek\u0142ymi, mog\u0105c wywo\u0142a\u0107 trwa\u0142e uszczerbki na zdrowiu. Przed wprowadzeniem obowi\u0105zkowych szczepie\u0144 odnotowywano wiele przypadk\u00f3w \u015bmierci z powodu powik\u0142a\u0144 odry. <\/a><\/p>\n\n\n <\/div>\n Najskuteczniejszym sposobem zmniejszenia ryzyka zachorowania na odr\u0119 s\u0105 szczepienia przeciw odrze<\/strong>. Aby zapobiega\u0107 zachorowaniu, warto stosowa\u0107 te\u017c podstawowe zasady higieny<\/strong>, takie jak mycie r\u0105k po ka\u017cdym kontakcie z powierzchniami przestrzeni publicznych oraz unikanie dotykania r\u0119koma okolic oczu, nosa i ust. <\/p>\n\n\n\n Po przechorowaniu odry ryzyko ponownego zara\u017cenia jest minimalne. Aby mie\u0107 pewno\u015b\u0107 ochrony, najlepiej skonsultowa\u0107 si\u0119 z lekarzem. Mo\u017ce si\u0119 bowiem zdarzy\u0107 tak, \u017ce utraci si\u0119 odporno\u015b\u0107 na odr\u0119. Bywa tak zw\u0142aszcza u os\u00f3b z niedoborami odporno\u015bci, choruj\u0105cych przewlekle i przyjmuj\u0105cych leki os\u0142abiaj\u0105ce uk\u0142ad odporno\u015bciowy. <\/p>\n\n\n\n Szczepienia przeciwko odrze zapewniaj\u0105 bardzo wysok\u0105, a\u017c 98-99% ochron\u0119 przed zachorowaniem<\/strong>. Szczepionka przeciw odrze zosta\u0142a wprowadzona w Polsce w 1975 roku w ramach Programu Szczepie\u0144 Ochronnych koordynowanego przez \u015awiatow\u0105 Organizacj\u0119 Zdrowia WHO. W naszym kraju obecnie jest to szczepionka skojarzona przeciw 3 chorobom: odrze, \u015bwince i r\u00f3\u017cyczce <\/strong>(szczepionka MMR<\/a>). <\/p>\n\n\n\n W Polsce aktualnie szczepienia dzieci dwoma dawkami przeciw odrze s\u0105 obowi\u0105zkowe i bezp\u0142atne.<\/strong> Pierwsz\u0105 dawk\u0119 szczepionki w naszym kraju podaje si\u0119 dzieciom w 13-15 miesi\u0105cu \u017cycia. Druga dawka szczepionki podawana jest w 6 roku \u017cycia. <\/p>\n\n\n\n W obserwacji badaczy z Uniwersytetu Medycznego w Warszawie, z 84 dzieci hospitalizowanych z powodu odry, zaszczepionych by\u0142o tylko 5 ma\u0142ych pacjent\u00f3w. 79 dzieci leczonych szpitalnie by\u0142o niezaszczepionych (28 z nich by\u0142o w wieku poprzedzaj\u0105cym pierwsz\u0105 dawk\u0119 szczepionki).<\/p>\n\n\n\n Osoby doros\u0142e r\u00f3wnie\u017c mog\u0105 przyj\u0105\u0107 szczepionk\u0119 MMR, o ile dotychczas nie by\u0142y szczepione. Podaje si\u0119 w takich przypadkach 2 dawki szczepionki w odst\u0119pie 4 tygodni<\/strong>. Szczepionki nie podaje si\u0119 kobietom w ci\u0105\u017cy. <\/p>\n\n\n\n Szczepienie dla doros\u0142ych zalecane jest zw\u0142aszcza osobom z grup ryzyka, w tym pracuj\u0105cym w miejscach o szczeg\u00f3lnie du\u017cym nara\u017ceniu na odr\u0119. Maj\u0105c choroby przewlek\u0142e lub przy braku pewno\u015bci, czy przechorowa\u0142o si\u0119 odr\u0119 w dzieci\u0144stwie (dotyczy to os\u00f3b urodzonych przed 1975 rokiem) warto skonsultowa\u0107 z lekarzem mo\u017cliwo\u015b\u0107 doszczepienia. <\/p>\n\n\n <\/div>\n \n
Czym jest odra?<\/h2>\n\n\n\n
\n
![\"szczepienia](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/szczepienia.webp\")
\n Jakie s\u0105 przyczyny zaka\u017cenia odr\u0105?<\/h2>\n\n\n\n\n
Kto jest szczeg\u00f3lnie nara\u017cony na zaka\u017cenie?<\/h3>\n\n\n\n
Objawy odry<\/h2>\n\n\n\n
\n
Diagnostyka – jak rozpozna\u0107 odr\u0119?<\/h2>\n\n\n\n
Odra \u2013 charakterystyczna wysypka<\/h3>\n\n\n\n
\n Leczenie odry<\/h2>\n\n\n\n\n
Odra u dzieci<\/h2>\n\n\n\n
Odra u doros\u0142ych<\/h2>\n\n\n\n
Powik\u0142ania po przebyciu odry<\/h2>\n\n\n\n
\n
Wirus odry \u2014 dlaczego jest gro\u017any?<\/h3>\n\n\n\n
\n Jak unikn\u0105\u0107 zachorowania na odr\u0119?<\/h2>\n\n\n\n\n
Czy na odr\u0119 mo\u017cna zachorowa\u0107 wi\u0119cej ni\u017c jeden raz?<\/h3>\n\n\n\n
Szczepienie ochronne przeciw odrze<\/h3>\n\n\n\n
Szczepionka przeciwko odrze dla dzieci<\/h3>\n\n\n\n
Odra \u2014 szczepienie dla doros\u0142ych<\/h3>\n\n\n\n