Spis tre\u015bci:<\/h3>\n\n\n\n\n- Co to jest b\u0142onnik i jakie ma w\u0142a\u015bciwo\u015bci?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Rodzaje b\u0142onnika<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Ile je\u015b\u0107 dziennie b\u0142onnika pokarmowego?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Najlepsze \u017ar\u00f3d\u0142a b\u0142onnika w diecie<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Kiedy warto zwi\u0119kszy\u0107 ilo\u015b\u0107 b\u0142onnika w diecie?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Kiedy ogranicza si\u0119 b\u0142onnik w diecie?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- B\u0142onnik pokarmowy a mikrobiota jelitowa<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Co to jest b\u0142onnik i jakie ma w\u0142a\u015bciwo\u015bci?<\/h2>\n\n\n\n
B\u0142onnik pokarmowy (zwany te\u017c w\u0142\u00f3knem pokarmowym) to najcz\u0119\u015bciej polisacharydy pochodzenia ro\u015blinnego, kt\u00f3re nie ulegaj\u0105 trawieniu i wch\u0142anianiu w jelicie cienkim. Spo\u017cywanie produkt\u00f3w bogatych w b\u0142onnik pokarmowy przynosi wiele korzy\u015bci dla organizmu i jest bardzo wa\u017cnym element profilaktyki zdrowia. G\u0142\u00f3wne w\u0142a\u015bciwo\u015bci b\u0142onnika pokarmowego to:<\/p>\n\n\n\n
\n- zwi\u0119kszanie obj\u0119to\u015bci stolca, poprawa pracy jelit i oczyszczanie jelit – dzia\u0142anie przeciwzaparciowe i profilaktyka raka jelita grubego<\/a><\/strong>,<\/li>\n\n\n\n
- zwi\u0119kszanie syto\u015bci po spo\u017cyciu posi\u0142ku i op\u00f3\u017anianie opr\u00f3\u017cniania \u017co\u0142\u0105dka – profilaktyka i leczenie oty\u0142o\u015bci<\/strong>,<\/li>\n\n\n\n
- zwi\u0119kszenie wydalania t\u0142uszczu i modulacja ekspresji gen\u00f3w\u2013 profilaktyka i wsparcie w leczeniu chor\u00f3b uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia<\/strong>,<\/li>\n\n\n\n
- op\u00f3\u017anianie wch\u0142aniania glukozy, zwi\u0119kszanie wra\u017cliwo\u015bci na insulin\u0119 i stymulacja funkcji kom\u00f3rek enteroendokrynnych w przewodzie pokarmowym poprzez po\u015bredni\u0105 regulacj\u0119 proces\u00f3w trawiennych, wydzielania hormon\u00f3w jelitowych i uczucia syto\u015bci \u2013 profilaktyka i wsparcie leczenia cukrzycy typu 2<\/strong>,<\/li>\n\n\n\n
- od\u017cywianie bakterii jelitowych odpowiedzialnych za utrzymanie integralno\u015bci nab\u0142onka jelitowego i zmniejszanie dysbiozy jelitowej<\/a> (czyli zaburzenia mikrobioty jelitowej w sk\u0142adzie i ilo\u015bci pomi\u0119dzy bakteriami prozdrowotnymi a potencjalnie chorobotw\u00f3rczymi) \u2013 korzystny wp\u0142yw na odporno\u015b\u0107 organizmu, zdrowie psychiczne i zapobieganie chorobom metabolicznym<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n \n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Rodzaje b\u0142onnika<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nZgodnie z definicj\u0105 Europejskiego Urz\u0119du ds. Bezpiecze\u0144stwa \u017bywno\u015bci (EFSA), b\u0142onnik pokarmowy to niestrawne w\u0119glowodany i lignina. Najbardziej popularny podzia\u0142 b\u0142onnika pokarmowego g\u0142\u00f3wnie opiera si\u0119 na jego rozpuszczalno\u015bci w wodzie. W zwi\u0105zku z tym mo\u017cna rozr\u00f3\u017cni\u0107:<\/p>\n\n\n\n
\n- b\u0142onnik rozpuszczalny <\/strong>(pektyny, niekt\u00f3re hemicelulozy, gumy i \u015bluzy ro\u015blinne)\u2013 jego g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em s\u0105 owoce i warzywa,<\/li>\n\n\n\n
- b\u0142onnik nierozpuszczalny <\/strong>(g\u0142\u00f3wnie celuloza, niekt\u00f3re hemicelulozy, lignina) \u2013 do g\u0142\u00f3wnych \u017ar\u00f3de\u0142 nale\u017c\u0105 zbo\u017ca i produkty pe\u0142noziarniste.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce w \u017cywno\u015bci mo\u017cemy znale\u017a\u0107 jednocze\u015bnie b\u0142onnik rozpuszczalny i nierozpuszczalny w r\u00f3\u017cnych proporcjach. Wed\u0142ug doniesie\u0144 naukowych b\u0142onnik nierozpuszczalny jest odpowiedzialny za popraw\u0119 wra\u017cliwo\u015bci na insulin\u0119 i zmniejszenie rozwoju cukrzycy typu 2, a za to b\u0142onnik rozpuszczalny poprawia m.in. profil lipidowy i w wi\u0119kszym stopniu korzystnie reguluje mikrobiot\u0119 jelitow\u0105.<\/p>\n\n\n
\n![\"e-recepta\"](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/banner-erecepta.webp\")
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nIle je\u015b\u0107 dziennie b\u0142onnika pokarmowego?<\/h2>\n\n\n\n
W 2019 roku w czasopi\u015bmie naukowym \u201eThe Lancet\u201d opublikowany zosta\u0142 wynik szerokiej analizy The Global Burden of Disease (GBD) z lat 1990-2017, skupiaj\u0105cej si\u0119 na spo\u017cyciu 15 kategorii \u017cywno\u015bci w 195 krajach na ca\u0142ym \u015bwiecie. Stwierdzono, \u017ce 11 milion\u00f3w zgon\u00f3w w 2017 r. na \u015bwiecie spowodowanych by\u0142o niew\u0142a\u015bciw\u0105 diet\u0105, w czym mi\u0119dzy innymi udzia\u0142 mia\u0142o spo\u017cywanie zbyt ma\u0142ej ilo\u015bci b\u0142onnika pokarmowego (poni\u017cej 25-30 g\/dzie\u0144), kt\u00f3re mog\u0142o dotyczy\u0107 oko\u0142o 3 milion\u00f3w zgon\u00f3w. Dieta uboga w b\u0142onnik pokarmowy prowadzi\u0142a do rozwoju chor\u00f3b uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia i cukrzycy<\/a>.<\/p>\n\n\n\nWed\u0142ug wspomnianego wcze\u015bniej Europejskiego Urz\u0119du ds. Bezpiecze\u0144stwa \u017bywno\u015bci (EFSA) wystarczaj\u0105ce spo\u017cycie b\u0142onnika (AI) pozostaje na poziomie 25 g\/dzie\u0144 dla doros\u0142ych, 10-21 g\/dzie\u0144 dla dzieci oraz 20 g\/dzie\u0144 dla os\u00f3b starszych. <\/strong>Jednak\u017ce jednocze\u015bnie sugerowane s\u0105 wi\u0119ksze korzy\u015bci ze zwi\u0119kszenia ilo\u015bci b\u0142onnika w diecie os\u00f3b doros\u0142ych w celu redukcji masy cia\u0142a lub zmniejszenia ryzyka rozwoju chor\u00f3b dietozale\u017cnych.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nNajlepsze \u017ar\u00f3d\u0142a b\u0142onnika w diecie<\/h2>\n\n\n\n
Za najlepsze \u017ar\u00f3d\u0142a b\u0142onnika pokarmowego w \u017cywno\u015bci uznaje si\u0119:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- otr\u0119by pszenne,<\/li>\n\n\n\n
- p\u0142atki owsiane,<\/li>\n\n\n\n
- gruboziarniste kasze (kasza gryczana, j\u0119czmienna p\u0119czak),<\/li>\n\n\n\n
- pe\u0142noziarniste, ciemne pieczywo (chleb pumpernikiel, chleb \u017cytni razowy, chleb graham),<\/li>\n\n\n\n
- nasiona ro\u015blin str\u0105czkowych,<\/li>\n\n\n\n
- suszone \u015bliwki i inne suszone owoce,<\/li>\n\n\n\n
- \u015bwie\u017ce warzywa i owoce (a zw\u0142aszcza porzeczki, poziomki, maliny, dynia, brukselka, burak, marchew, pietruszka, kapusta bia\u0142a i czerwona).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
B\u0142onnik pokarmowy i woda a zaparcia<\/h2>\n\n\n\n
Korzystne w\u0142a\u015bciwo\u015bci b\u0142onnika pokarmowego s\u0105 cz\u0119sto uto\u017csamiane g\u0142\u00f3wnie z dzia\u0142aniem przewzaparciowym<\/strong>. Za t\u0119 funkcj\u0119 odpowiada przede wszystkim b\u0142onnik nierozpuszczalny w wodzie, jednak\u017ce, aby m\u00f3g\u0142 on pom\u00f3c w zaparciach, wymaga dostarczenia do organizmu odpowiedniej ilo\u015bci wody. B\u0142onnik nierozpuszczalny ma zdolno\u015b\u0107 wi\u0105zania wody i dzi\u0119ki temu zwi\u0119ksza obj\u0119to\u015b\u0107 tre\u015bci pokarmowej w jelicie cienkim oraz poprawia perystaltyk\u0119 jelit. <\/strong>Zwi\u0119kszenie ilo\u015bci b\u0142onnika w diecie przy jednoczesnym wypijaniu ma\u0142ej ilo\u015bci wody mo\u017ce przynie\u015b\u0107 nawet odwrotny efekt od po\u017c\u0105danego. Zalecana ilo\u015b\u0107 wody, kt\u00f3r\u0105 powinny wypija\u0107 osoby doros\u0142e to 30-35 ml\/kg m.c.<\/p>\n\n\n\nZapobieganie zaparciom jest wa\u017cne r\u00f3wnie\u017c w kontek\u015bcie profilaktyki nowotwor\u00f3w,<\/strong> gdy\u017c zwi\u0119kszanie obj\u0119to\u015bci tre\u015bci jelitowej i skracanie czasu jej pasa\u017cu zmniejsza st\u0119\u017cenie zwi\u0105zk\u00f3w karcinogennych w kale i czas ich kontaktu z b\u0142on\u0105 \u015bluzow\u0105 jelita grubego. Chroni to r\u00f3wnie\u017c przed polipami, uchy\u0142kowato\u015bci\u0105 jelit i \u017cylakami odbytu.<\/a><\/p>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n ![\"konsultacja](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/diabetolog-wizyta.webp\")
Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Wizyta<\/div>\n Konsultacja dietetyka<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n W\u0142a\u015bciwe nawyki \u017cywieniowe stanowi\u0105 fundament dobrego samopoczucia oraz profilaktyki wielu chor\u00f3b. Skonsultuj sw\u00f3j jad\u0142ospis ze specjalist\u0105, aby poprawi\u0107 kondycj\u0119 organizmu.<\/div>\n
\n od 170 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nKiedy warto zwi\u0119kszy\u0107 ilo\u015b\u0107 b\u0142onnika w diecie?<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nDieta bogatob\u0142onnikowa (zwana r\u00f3wnie\u017c diet\u0105 bogatoresztkow\u0105) jest zalecana przede wszystkim:<\/p>\n\n\n\n
\n- w przewlek\u0142ych zaparciach, w tym zaparciach nawykowych,<\/li>\n\n\n\n
- w zaburzeniach czynno\u015bciowych jelit,<\/li>\n\n\n\n
- dla zmniejszenia masy cia\u0142a,<\/li>\n\n\n\n
- we wsparciu leczenia chor\u00f3b dietozale\u017cnych,<\/li>\n\n\n\n
- w celach profilaktycznych chor\u00f3b dietozale\u017cnych i nowotworowych.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Warto zawsze pami\u0119ta\u0107, \u017ce ilo\u015bci b\u0142onnika w diecie nale\u017cy zwi\u0119ksza\u0107 stopniowo, czyli powoli zwi\u0119kszaj\u0105c jego dzienn\u0105 dawk\u0119. Raptowne spo\u017cycie du\u017cej ilo\u015bci b\u0142onnika pokarmowego mo\u017ce spowodowa\u0107 dolegliwo\u015bci jelitowe, jak wzd\u0119cia czy b\u00f3l brzucha. Przy zaparciach zwykle zwi\u0119ksza si\u0119 spo\u017cycie b\u0142onnika pokarmowego do 35-40 g\/dzie\u0144. Jednocze\u015bnie zaleca si\u0119 te\u017c zwi\u0119kszenie ilo\u015bci wypijanych p\u0142yn\u00f3w i \u017cywno\u015bci bogatej w wap\u0144.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nKiedy ogranicza si\u0119 b\u0142onnik w diecie?<\/h2>\n\n\n\n
Pomimo wielu korzy\u015bci ze stosowania diety bogatej w b\u0142onnik pokarmowy to nie dla ka\u017cdego taka dieta jest wskazana. Dieta bogatob\u0142onnikowa dostarcza do organizmu du\u017cych ilo\u015bci witamin antyoksydacyjnych (wit. C, wit. E, beta-karoten) i zwi\u0119ksza syntez\u0119 witamin B1 oraz B2 przez mikrobiot\u0119 jelitow\u0105, jednak\u017ce jednocze\u015bnie ogranicza wch\u0142anianie wielu innych witamin i sk\u0142adnik\u00f3w mineralnych (zw\u0142aszcza wapnia, \u017celaza oraz cynku). Spo\u017cywanie za du\u017cych ilo\u015bci b\u0142onnika pokarmowego mo\u017ce dodatkowo podra\u017cnia\u0107 jelita i powodowa\u0107 biegunki<\/a>.<\/p>\n\n\n\nDiety bogatob\u0142onnikowej nie zaleca si\u0119 w przypadku m.in.:<\/p>\n\n\n\n
\n- chor\u00f3b uk\u0142adu kostnego,<\/li>\n\n\n\n
- niedokrwisto\u015bci<\/a>,<\/li>\n\n\n\n
- chor\u00f3b zapalnych w przewodzie pokarmowym (zapalenie \u017co\u0142\u0105dka, dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych, trzustki i jelit),<\/li>\n\n\n\n
- przewlek\u0142ych biegunek,<\/li>\n\n\n\n
- nowotwor\u00f3w przewodu pokarmowego,<\/li>\n\n\n\n
- rekonwalescencji po zabiegach chirurgicznych i w trakcie infekcji z gor\u0105czk\u0105,<\/li>\n\n\n\n
- os\u00f3b starszych oraz pacjent\u00f3w d\u0142ugo le\u017c\u0105cych z zaburzeniami pracy przewodu pokarmowego.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Dieta uboga w b\u0142onnik a od\u017cywianie mikrobioty jelitowej<\/h2>\n\n\n\n
Aktualnie coraz bardziej ro\u015bnie popularno\u015b\u0107 diet niskow\u0119glowodanowych, a tak\u017ce coraz wi\u0119cej os\u00f3b stosuje diet\u0119 low FODMAP. Dieta low FODMAP<\/a> to dieta ograniczaj\u0105ca wysokofermentuj\u0105ce w\u0119glowodany, <\/strong>kt\u00f3re mog\u0105 nasila\u0107 dolegliwo\u015bci \u017co\u0142\u0105dkowo-jelitowe w zespole przerostu bakteryjnego jelita cienkiego (SIBO<\/a>) lub w zespole jelita nadwra\u017cliwego (IBS<\/a>). <\/p>\n\n\n\nDiety te wykluczaj\u0105 w du\u017cej mierze wi\u0119kszo\u015b\u0107 pe\u0142noziarnistych produkt\u00f3w zbo\u017cowych, warzyw i owoc\u00f3w oraz str\u0105czki, czyli wa\u017cne \u017ar\u00f3d\u0142a b\u0142onnika pokarmowego. Dlatego nie zaleca si\u0119 stosowania tego typu diet przewlekle. Dodatkowo, dieta wielu os\u00f3b mo\u017ce sk\u0142ada\u0107 si\u0119 z wysokoprzetworzonych produkt\u00f3w i przypomina\u0107 tzw. diet\u0119 zachodni\u0105, kt\u00f3ra r\u00f3wnie\u017c wi\u0105\u017ce si\u0119 zwykle z niskim spo\u017cyciem b\u0142onnika pokarmowego.<\/p>\n\n\n\n
Niskie spo\u017cycie b\u0142onnika pokarmowego negatywnie oddzia\u0142uje na mikrobiot\u0119 jelitow\u0105, czyli zesp\u00f3\u0142 mikroorganizm\u00f3w w jelicie grubym (z przewag\u0105 bakterii jelitowych).<\/strong> B\u0142onnik pokarmowy stanowi pokarm dla bakterii jelitowych, od\u017cywia je i stymuluje do wzrostu. Zbyt ma\u0142e jego spo\u017cycie mo\u017ce prowadzi\u0107 do os\u0142abienia bariery jelitowej, zaburzenia r\u00f3wnowagi pomi\u0119dzy bakteriami prozdrowotnymi a potencjalnie chorobotw\u00f3rczymi i do szeregu dalszych konsekwencji.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nB\u0142onnik pokarmowy a mikrobiota jelitowa<\/h2>\n\n\n\n
Bariera jelitowa to inaczej b\u0142ona \u015bluzowa jelita grubego, czyli warstwa \u015bluzu bogata w glikoproteiny (a dok\u0142adniej mucyny), kt\u00f3ra pokrywa nab\u0142onek jelitowy. Jest ona pierwsz\u0105 lini\u0105 obrony przed wnikaniem dalej do organizmu wielu patogen\u00f3w. W badaniu na myszach skolonizowanych ludzk\u0105 mikrobiot\u0105 jelitow\u0105 zauwa\u017cono, \u017ce spo\u017cywanie zbyt ma\u0142ych ilo\u015bci b\u0142onnika pokarmowego w diecie skutkuje od\u017cywaniem si\u0119 bakterii jelitowych glikoproteinami zawartymi w warstwie \u015bluzu i niszczeniem ochronnej bariery jelitowej<\/strong>.<\/p>\n\n\n\nUszkodzona bariera jelitowa prowadzi do zwi\u0119kszania przepuszczalno\u015bci nab\u0142onka jelitowego, co dalej mo\u017ce powodowa\u0107 rozw\u00f3j nadwra\u017cliwo\u015bci pokarmowych IgG-zale\u017cnych<\/strong>. Nadwra\u017cliwo\u015bci pokarmowe IgG-zale\u017cne to nieprawid\u0142owe reakcje organizmu na poszczeg\u00f3lne produkty, a objawy wyst\u0119puj\u0105 do 72 h od ich spo\u017cycia. W przypadku z\u0142ego samopoczucia po \u017cywno\u015bci (zw\u0142aszcza, gdy nie umiemy stwierdzi\u0107, kt\u00f3re produkty s\u0105 za to odpowiedzialne), cz\u0119stych dolegliwo\u015bci \u017co\u0142\u0105dkowo-jelitowych, problem\u00f3w ze sk\u00f3r\u0105, migren i problem\u00f3w ze zrzuceniem masy cia\u0142a warto jest wykona\u0107 badanie ImuPro na nadwra\u017cliwo\u015bci pokarmowe IgG-zale\u017cne<\/strong>. Do wyboru jest kilka paneli badania, najlepiej jest wybra\u0107 ten, kt\u00f3ry pod k\u0105tem listy alergen\u00f3w najbardziej pokrywa si\u0119 z dotychczas stosowan\u0105 diet\u0105.<\/p>\n\n\n\nWzrost przepuszczalno\u015bci nab\u0142onka mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c powodowa\u0107 przenikni\u0119cie patogen\u00f3w do krwiobiegu, a nawet zwi\u0119ksza\u0107 ryzyko rozwoju zapalenia okr\u0119\u017cnicy przez patogen \u015bluz\u00f3wki, tj. Citrobacter rodentium<\/em>, ze skutkiem \u015bmiertelnym. Spo\u017cywanie odpowiednich ilo\u015bci b\u0142onnika pokarmowego nie tylko zapewnia od\u017cywianie bakterii jelitowych i ochron\u0119 bariery jelitowej, co przek\u0142ada si\u0119 na mniejsz\u0105 przepuszczalno\u015b\u0107 jelita, ale b\u0142onnik jest r\u00f3wnie\u017c wykorzystywany przez mikroorganizmy beztlenowe podczas fermentacji do produkcji kr\u00f3tko\u0142a\u0144cuchowych kwas\u00f3w t\u0142uszczowych (SCFA). SCFA, do kt\u00f3rych nale\u017cy m.in. ma\u015blan i propionian, s\u0105 wa\u017cnymi dla zachowania zdrowia i dobrego samopoczucia metabolitami bakteryjnymi. SCFA:<\/p>\n\n\n\n\n- stanowi\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142o energii dla kolonocyt\u00f3w, czyli kom\u00f3rek nab\u0142onkowych jelita grubego,<\/li>\n\n\n\n
- poprawiaj\u0105 prac\u0119 jelit,<\/li>\n\n\n\n
- mog\u0105 ogranicza\u0107 apetyt i zwi\u0119ksza\u0107 wra\u017cliwo\u015b\u0107 na insulin\u0119,<\/li>\n\n\n\n
- po przej\u015bciu do krwiobiegu mog\u0105 oddzia\u0142ywa\u0107 na metabolizm glukozy, lipid\u00f3w i cholesterolu<\/a> w organizmie.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Niskie spo\u017cycie b\u0142onnika pokarmowego zmniejsza r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 mikrobioty jelitowej i mo\u017ce sprzyja\u0107 wzrostowi bakterii proteolitycznych (rozk\u0142adaj\u0105cych bia\u0142ka), kt\u00f3re s\u0105 potencjalnie chorobotw\u00f3rcze. Na bakterie jelitowe silnie oddzia\u0142uj\u0105 r\u00f3wnie\u017c inne czynniki, jak przewlek\u0142a antybiotykoterapia, niekt\u00f3re leki, przewlek\u0142y stres i zanieczyszczenia w \u015brodowisku. Zaburzenie mikrobioty jelitowej, czyli dysbioza jelitowa, ogranicza produkcj\u0119 SCFA (w tym ma\u015blanu), co mo\u017ce sprzyja\u0107 procesom zapalnym w organizmie.<\/strong><\/p>\n\n\n\nW przypadku dotychczasowego stosowania diety ubogob\u0142onnikowej, przewlek\u0142ego stresu, problem\u00f3w z odporno\u015bci\u0105 i chor\u00f3b o pod\u0142o\u017cu zapalnym warto jest wykona\u0107 badanie Mikrobiota jelit<\/strong>. Pozwala to na ocen\u0119 stanu mikrobioty jelitowej, a dok\u0142adniej bakterii prozdrowotnych, bakterii potencjalnie chorobotw\u00f3rczych oraz grzyb\u00f3w dro\u017cd\u017copodobnych i ple\u015bniowych. Do wyniku i jego interpretacji za\u0142\u0105czana jest indywidualnie dopasowana propozycja terapii probiotycznej, ukierunkowana na przywr\u00f3cenie r\u00f3wnowagi pomi\u0119dzy bakteriami jelitowymi i wsparcie bariery jelitowej.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nJak od\u017cywia\u0107 mikrobiot\u0119 jelitow\u0105 na diecie ubogob\u0142onnikowej?<\/h3>\n\n\n\n
Wystarczaj\u0105ce od\u017cywianie mikrobioty jelitowej przy jednoczesnym ograniczaniu produkt\u00f3w bogatych w b\u0142onnik pokarmowy jest znacznie utrudnione. W tym przypadku lepiej jest wybiera\u0107 bezpieczne \u017ar\u00f3d\u0142a b\u0142onnika rozpuszczalnego, na przyk\u0142ad w postaci prebiotyku. Prebiotyki<\/a> to substancje stanowi\u0105ce substrat na bakterii jelitowych, wykazuj\u0105ce sprawdzone pozytywne oddzia\u0142ywanie na zdrowie przez wybi\u00f3rcze pobudzanie okre\u015blonych szczep\u00f3w probiotycznych i odporno\u015b\u0107 na procesy trawienia w g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci przewodu pokarmowego. <\/p>\n\n\n\nPrebiotyki mo\u017cna zakupi\u0107 m.in. w postaci proszku, aby dodawa\u0107 go do przygotowanych ju\u017c posi\u0142k\u00f3w lub przek\u0105sek (np. koktajli, jogurt\u00f3w). Zw\u0142aszcza przy SIBO i IBS warto si\u0119ga\u0107 po prebiotyki zawieraj\u0105ce hydrolizowan\u0105 gum\u0119 guar lub arabinogalaktan (z kory modrzewia zachodniego). Warto r\u00f3wnie\u017c zadba\u0107 o spo\u017cycie \u017ar\u00f3de\u0142 skrobi opornej. Przyk\u0142adowo w przypadku spo\u017cywania produkt\u00f3w zbo\u017cowych (kasze, ry\u017c, makarony, p\u0142atki zbo\u017cowe) i ziemniak\u00f3w warto jest po ich ugotowaniu odstawi\u0107 do ostudzenia, a nast\u0119pnie spo\u017cy\u0107 na zimno lub po ponownym podgrzaniu.<\/p>\n\n\n\n
Co to jest b\u0142onnik i jakie ma w\u0142a\u015bciwo\u015bci?<\/h2>\n\n\n\n
B\u0142onnik pokarmowy (zwany te\u017c w\u0142\u00f3knem pokarmowym) to najcz\u0119\u015bciej polisacharydy pochodzenia ro\u015blinnego, kt\u00f3re nie ulegaj\u0105 trawieniu i wch\u0142anianiu w jelicie cienkim. Spo\u017cywanie produkt\u00f3w bogatych w b\u0142onnik pokarmowy przynosi wiele korzy\u015bci dla organizmu i jest bardzo wa\u017cnym element profilaktyki zdrowia. G\u0142\u00f3wne w\u0142a\u015bciwo\u015bci b\u0142onnika pokarmowego to:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- zwi\u0119kszanie obj\u0119to\u015bci stolca, poprawa pracy jelit i oczyszczanie jelit – dzia\u0142anie przeciwzaparciowe i profilaktyka raka jelita grubego<\/a><\/strong>,<\/li>\n\n\n\n
- zwi\u0119kszanie syto\u015bci po spo\u017cyciu posi\u0142ku i op\u00f3\u017anianie opr\u00f3\u017cniania \u017co\u0142\u0105dka – profilaktyka i leczenie oty\u0142o\u015bci<\/strong>,<\/li>\n\n\n\n
- zwi\u0119kszenie wydalania t\u0142uszczu i modulacja ekspresji gen\u00f3w\u2013 profilaktyka i wsparcie w leczeniu chor\u00f3b uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia<\/strong>,<\/li>\n\n\n\n
- op\u00f3\u017anianie wch\u0142aniania glukozy, zwi\u0119kszanie wra\u017cliwo\u015bci na insulin\u0119 i stymulacja funkcji kom\u00f3rek enteroendokrynnych w przewodzie pokarmowym poprzez po\u015bredni\u0105 regulacj\u0119 proces\u00f3w trawiennych, wydzielania hormon\u00f3w jelitowych i uczucia syto\u015bci \u2013 profilaktyka i wsparcie leczenia cukrzycy typu 2<\/strong>,<\/li>\n\n\n\n
- od\u017cywianie bakterii jelitowych odpowiedzialnych za utrzymanie integralno\u015bci nab\u0142onka jelitowego i zmniejszanie dysbiozy jelitowej<\/a> (czyli zaburzenia mikrobioty jelitowej w sk\u0142adzie i ilo\u015bci pomi\u0119dzy bakteriami prozdrowotnymi a potencjalnie chorobotw\u00f3rczymi) \u2013 korzystny wp\u0142yw na odporno\u015b\u0107 organizmu, zdrowie psychiczne i zapobieganie chorobom metabolicznym<\/strong>.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n <\/div>\n
\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nRodzaje b\u0142onnika<\/h2>\n\n\n\n\n
\n\n \n\nZgodnie z definicj\u0105 Europejskiego Urz\u0119du ds. Bezpiecze\u0144stwa \u017bywno\u015bci (EFSA), b\u0142onnik pokarmowy to niestrawne w\u0119glowodany i lignina. Najbardziej popularny podzia\u0142 b\u0142onnika pokarmowego g\u0142\u00f3wnie opiera si\u0119 na jego rozpuszczalno\u015bci w wodzie. W zwi\u0105zku z tym mo\u017cna rozr\u00f3\u017cni\u0107:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- b\u0142onnik rozpuszczalny <\/strong>(pektyny, niekt\u00f3re hemicelulozy, gumy i \u015bluzy ro\u015blinne)\u2013 jego g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em s\u0105 owoce i warzywa,<\/li>\n\n\n\n
- b\u0142onnik nierozpuszczalny <\/strong>(g\u0142\u00f3wnie celuloza, niekt\u00f3re hemicelulozy, lignina) \u2013 do g\u0142\u00f3wnych \u017ar\u00f3de\u0142 nale\u017c\u0105 zbo\u017ca i produkty pe\u0142noziarniste.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce w \u017cywno\u015bci mo\u017cemy znale\u017a\u0107 jednocze\u015bnie b\u0142onnik rozpuszczalny i nierozpuszczalny w r\u00f3\u017cnych proporcjach. Wed\u0142ug doniesie\u0144 naukowych b\u0142onnik nierozpuszczalny jest odpowiedzialny za popraw\u0119 wra\u017cliwo\u015bci na insulin\u0119 i zmniejszenie rozwoju cukrzycy typu 2, a za to b\u0142onnik rozpuszczalny poprawia m.in. profil lipidowy i w wi\u0119kszym stopniu korzystnie reguluje mikrobiot\u0119 jelitow\u0105.<\/p>\n\n\n
\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nIle je\u015b\u0107 dziennie b\u0142onnika pokarmowego?<\/h2>\n\n\n\n
W 2019 roku w czasopi\u015bmie naukowym \u201eThe Lancet\u201d opublikowany zosta\u0142 wynik szerokiej analizy The Global Burden of Disease (GBD) z lat 1990-2017, skupiaj\u0105cej si\u0119 na spo\u017cyciu 15 kategorii \u017cywno\u015bci w 195 krajach na ca\u0142ym \u015bwiecie. Stwierdzono, \u017ce 11 milion\u00f3w zgon\u00f3w w 2017 r. na \u015bwiecie spowodowanych by\u0142o niew\u0142a\u015bciw\u0105 diet\u0105, w czym mi\u0119dzy innymi udzia\u0142 mia\u0142o spo\u017cywanie zbyt ma\u0142ej ilo\u015bci b\u0142onnika pokarmowego (poni\u017cej 25-30 g\/dzie\u0144), kt\u00f3re mog\u0142o dotyczy\u0107 oko\u0142o 3 milion\u00f3w zgon\u00f3w. Dieta uboga w b\u0142onnik pokarmowy prowadzi\u0142a do rozwoju chor\u00f3b uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia i cukrzycy<\/a>.<\/p>\n\n\n\n
Wed\u0142ug wspomnianego wcze\u015bniej Europejskiego Urz\u0119du ds. Bezpiecze\u0144stwa \u017bywno\u015bci (EFSA) wystarczaj\u0105ce spo\u017cycie b\u0142onnika (AI) pozostaje na poziomie 25 g\/dzie\u0144 dla doros\u0142ych, 10-21 g\/dzie\u0144 dla dzieci oraz 20 g\/dzie\u0144 dla os\u00f3b starszych. <\/strong>Jednak\u017ce jednocze\u015bnie sugerowane s\u0105 wi\u0119ksze korzy\u015bci ze zwi\u0119kszenia ilo\u015bci b\u0142onnika w diecie os\u00f3b doros\u0142ych w celu redukcji masy cia\u0142a lub zmniejszenia ryzyka rozwoju chor\u00f3b dietozale\u017cnych.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nNajlepsze \u017ar\u00f3d\u0142a b\u0142onnika w diecie<\/h2>\n\n\n\n
Za najlepsze \u017ar\u00f3d\u0142a b\u0142onnika pokarmowego w \u017cywno\u015bci uznaje si\u0119:<\/strong><\/p>\n\n\n\n
- \n
- otr\u0119by pszenne,<\/li>\n\n\n\n
- p\u0142atki owsiane,<\/li>\n\n\n\n
- gruboziarniste kasze (kasza gryczana, j\u0119czmienna p\u0119czak),<\/li>\n\n\n\n
- pe\u0142noziarniste, ciemne pieczywo (chleb pumpernikiel, chleb \u017cytni razowy, chleb graham),<\/li>\n\n\n\n
- nasiona ro\u015blin str\u0105czkowych,<\/li>\n\n\n\n
- suszone \u015bliwki i inne suszone owoce,<\/li>\n\n\n\n
- \u015bwie\u017ce warzywa i owoce (a zw\u0142aszcza porzeczki, poziomki, maliny, dynia, brukselka, burak, marchew, pietruszka, kapusta bia\u0142a i czerwona).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
B\u0142onnik pokarmowy i woda a zaparcia<\/h2>\n\n\n\n
Korzystne w\u0142a\u015bciwo\u015bci b\u0142onnika pokarmowego s\u0105 cz\u0119sto uto\u017csamiane g\u0142\u00f3wnie z dzia\u0142aniem przewzaparciowym<\/strong>. Za t\u0119 funkcj\u0119 odpowiada przede wszystkim b\u0142onnik nierozpuszczalny w wodzie, jednak\u017ce, aby m\u00f3g\u0142 on pom\u00f3c w zaparciach, wymaga dostarczenia do organizmu odpowiedniej ilo\u015bci wody. B\u0142onnik nierozpuszczalny ma zdolno\u015b\u0107 wi\u0105zania wody i dzi\u0119ki temu zwi\u0119ksza obj\u0119to\u015b\u0107 tre\u015bci pokarmowej w jelicie cienkim oraz poprawia perystaltyk\u0119 jelit. <\/strong>Zwi\u0119kszenie ilo\u015bci b\u0142onnika w diecie przy jednoczesnym wypijaniu ma\u0142ej ilo\u015bci wody mo\u017ce przynie\u015b\u0107 nawet odwrotny efekt od po\u017c\u0105danego. Zalecana ilo\u015b\u0107 wody, kt\u00f3r\u0105 powinny wypija\u0107 osoby doros\u0142e to 30-35 ml\/kg m.c.<\/p>\n\n\n\n
Zapobieganie zaparciom jest wa\u017cne r\u00f3wnie\u017c w kontek\u015bcie profilaktyki nowotwor\u00f3w,<\/strong> gdy\u017c zwi\u0119kszanie obj\u0119to\u015bci tre\u015bci jelitowej i skracanie czasu jej pasa\u017cu zmniejsza st\u0119\u017cenie zwi\u0105zk\u00f3w karcinogennych w kale i czas ich kontaktu z b\u0142on\u0105 \u015bluzow\u0105 jelita grubego. Chroni to r\u00f3wnie\u017c przed polipami, uchy\u0142kowato\u015bci\u0105 jelit i \u017cylakami odbytu.<\/a><\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n\n Sprawd\u017a!<\/div>\n\nWizyta<\/div>\nKonsultacja dietetyka<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n\nW\u0142a\u015bciwe nawyki \u017cywieniowe stanowi\u0105 fundament dobrego samopoczucia oraz profilaktyki wielu chor\u00f3b. Skonsultuj sw\u00f3j jad\u0142ospis ze specjalist\u0105, aby poprawi\u0107 kondycj\u0119 organizmu.<\/div>\n
\nod 170 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nKiedy warto zwi\u0119kszy\u0107 ilo\u015b\u0107 b\u0142onnika w diecie?<\/h2>\n\n\n\n\n
\n\n \n\nDieta bogatob\u0142onnikowa (zwana r\u00f3wnie\u017c diet\u0105 bogatoresztkow\u0105) jest zalecana przede wszystkim:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- w przewlek\u0142ych zaparciach, w tym zaparciach nawykowych,<\/li>\n\n\n\n
- w zaburzeniach czynno\u015bciowych jelit,<\/li>\n\n\n\n
- dla zmniejszenia masy cia\u0142a,<\/li>\n\n\n\n
- we wsparciu leczenia chor\u00f3b dietozale\u017cnych,<\/li>\n\n\n\n
- w celach profilaktycznych chor\u00f3b dietozale\u017cnych i nowotworowych.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Warto zawsze pami\u0119ta\u0107, \u017ce ilo\u015bci b\u0142onnika w diecie nale\u017cy zwi\u0119ksza\u0107 stopniowo, czyli powoli zwi\u0119kszaj\u0105c jego dzienn\u0105 dawk\u0119. Raptowne spo\u017cycie du\u017cej ilo\u015bci b\u0142onnika pokarmowego mo\u017ce spowodowa\u0107 dolegliwo\u015bci jelitowe, jak wzd\u0119cia czy b\u00f3l brzucha. Przy zaparciach zwykle zwi\u0119ksza si\u0119 spo\u017cycie b\u0142onnika pokarmowego do 35-40 g\/dzie\u0144. Jednocze\u015bnie zaleca si\u0119 te\u017c zwi\u0119kszenie ilo\u015bci wypijanych p\u0142yn\u00f3w i \u017cywno\u015bci bogatej w wap\u0144.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nKiedy ogranicza si\u0119 b\u0142onnik w diecie?<\/h2>\n\n\n\n
Pomimo wielu korzy\u015bci ze stosowania diety bogatej w b\u0142onnik pokarmowy to nie dla ka\u017cdego taka dieta jest wskazana. Dieta bogatob\u0142onnikowa dostarcza do organizmu du\u017cych ilo\u015bci witamin antyoksydacyjnych (wit. C, wit. E, beta-karoten) i zwi\u0119ksza syntez\u0119 witamin B1 oraz B2 przez mikrobiot\u0119 jelitow\u0105, jednak\u017ce jednocze\u015bnie ogranicza wch\u0142anianie wielu innych witamin i sk\u0142adnik\u00f3w mineralnych (zw\u0142aszcza wapnia, \u017celaza oraz cynku). Spo\u017cywanie za du\u017cych ilo\u015bci b\u0142onnika pokarmowego mo\u017ce dodatkowo podra\u017cnia\u0107 jelita i powodowa\u0107 biegunki<\/a>.<\/p>\n\n\n\n
Diety bogatob\u0142onnikowej nie zaleca si\u0119 w przypadku m.in.:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- chor\u00f3b uk\u0142adu kostnego,<\/li>\n\n\n\n
- niedokrwisto\u015bci<\/a>,<\/li>\n\n\n\n
- chor\u00f3b zapalnych w przewodzie pokarmowym (zapalenie \u017co\u0142\u0105dka, dr\u00f3g \u017c\u00f3\u0142ciowych, trzustki i jelit),<\/li>\n\n\n\n
- przewlek\u0142ych biegunek,<\/li>\n\n\n\n
- nowotwor\u00f3w przewodu pokarmowego,<\/li>\n\n\n\n
- rekonwalescencji po zabiegach chirurgicznych i w trakcie infekcji z gor\u0105czk\u0105,<\/li>\n\n\n\n
- os\u00f3b starszych oraz pacjent\u00f3w d\u0142ugo le\u017c\u0105cych z zaburzeniami pracy przewodu pokarmowego.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nDieta uboga w b\u0142onnik a od\u017cywianie mikrobioty jelitowej<\/h2>\n\n\n\n
Aktualnie coraz bardziej ro\u015bnie popularno\u015b\u0107 diet niskow\u0119glowodanowych, a tak\u017ce coraz wi\u0119cej os\u00f3b stosuje diet\u0119 low FODMAP. Dieta low FODMAP<\/a> to dieta ograniczaj\u0105ca wysokofermentuj\u0105ce w\u0119glowodany, <\/strong>kt\u00f3re mog\u0105 nasila\u0107 dolegliwo\u015bci \u017co\u0142\u0105dkowo-jelitowe w zespole przerostu bakteryjnego jelita cienkiego (SIBO<\/a>) lub w zespole jelita nadwra\u017cliwego (IBS<\/a>). <\/p>\n\n\n\n
Diety te wykluczaj\u0105 w du\u017cej mierze wi\u0119kszo\u015b\u0107 pe\u0142noziarnistych produkt\u00f3w zbo\u017cowych, warzyw i owoc\u00f3w oraz str\u0105czki, czyli wa\u017cne \u017ar\u00f3d\u0142a b\u0142onnika pokarmowego. Dlatego nie zaleca si\u0119 stosowania tego typu diet przewlekle. Dodatkowo, dieta wielu os\u00f3b mo\u017ce sk\u0142ada\u0107 si\u0119 z wysokoprzetworzonych produkt\u00f3w i przypomina\u0107 tzw. diet\u0119 zachodni\u0105, kt\u00f3ra r\u00f3wnie\u017c wi\u0105\u017ce si\u0119 zwykle z niskim spo\u017cyciem b\u0142onnika pokarmowego.<\/p>\n\n\n\n
Niskie spo\u017cycie b\u0142onnika pokarmowego negatywnie oddzia\u0142uje na mikrobiot\u0119 jelitow\u0105, czyli zesp\u00f3\u0142 mikroorganizm\u00f3w w jelicie grubym (z przewag\u0105 bakterii jelitowych).<\/strong> B\u0142onnik pokarmowy stanowi pokarm dla bakterii jelitowych, od\u017cywia je i stymuluje do wzrostu. Zbyt ma\u0142e jego spo\u017cycie mo\u017ce prowadzi\u0107 do os\u0142abienia bariery jelitowej, zaburzenia r\u00f3wnowagi pomi\u0119dzy bakteriami prozdrowotnymi a potencjalnie chorobotw\u00f3rczymi i do szeregu dalszych konsekwencji.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nB\u0142onnik pokarmowy a mikrobiota jelitowa<\/h2>\n\n\n\n
Bariera jelitowa to inaczej b\u0142ona \u015bluzowa jelita grubego, czyli warstwa \u015bluzu bogata w glikoproteiny (a dok\u0142adniej mucyny), kt\u00f3ra pokrywa nab\u0142onek jelitowy. Jest ona pierwsz\u0105 lini\u0105 obrony przed wnikaniem dalej do organizmu wielu patogen\u00f3w. W badaniu na myszach skolonizowanych ludzk\u0105 mikrobiot\u0105 jelitow\u0105 zauwa\u017cono, \u017ce spo\u017cywanie zbyt ma\u0142ych ilo\u015bci b\u0142onnika pokarmowego w diecie skutkuje od\u017cywaniem si\u0119 bakterii jelitowych glikoproteinami zawartymi w warstwie \u015bluzu i niszczeniem ochronnej bariery jelitowej<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n
Uszkodzona bariera jelitowa prowadzi do zwi\u0119kszania przepuszczalno\u015bci nab\u0142onka jelitowego, co dalej mo\u017ce powodowa\u0107 rozw\u00f3j nadwra\u017cliwo\u015bci pokarmowych IgG-zale\u017cnych<\/strong>. Nadwra\u017cliwo\u015bci pokarmowe IgG-zale\u017cne to nieprawid\u0142owe reakcje organizmu na poszczeg\u00f3lne produkty, a objawy wyst\u0119puj\u0105 do 72 h od ich spo\u017cycia. W przypadku z\u0142ego samopoczucia po \u017cywno\u015bci (zw\u0142aszcza, gdy nie umiemy stwierdzi\u0107, kt\u00f3re produkty s\u0105 za to odpowiedzialne), cz\u0119stych dolegliwo\u015bci \u017co\u0142\u0105dkowo-jelitowych, problem\u00f3w ze sk\u00f3r\u0105, migren i problem\u00f3w ze zrzuceniem masy cia\u0142a warto jest wykona\u0107 badanie ImuPro na nadwra\u017cliwo\u015bci pokarmowe IgG-zale\u017cne<\/strong>. Do wyboru jest kilka paneli badania, najlepiej jest wybra\u0107 ten, kt\u00f3ry pod k\u0105tem listy alergen\u00f3w najbardziej pokrywa si\u0119 z dotychczas stosowan\u0105 diet\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Wzrost przepuszczalno\u015bci nab\u0142onka mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c powodowa\u0107 przenikni\u0119cie patogen\u00f3w do krwiobiegu, a nawet zwi\u0119ksza\u0107 ryzyko rozwoju zapalenia okr\u0119\u017cnicy przez patogen \u015bluz\u00f3wki, tj. Citrobacter rodentium<\/em>, ze skutkiem \u015bmiertelnym. Spo\u017cywanie odpowiednich ilo\u015bci b\u0142onnika pokarmowego nie tylko zapewnia od\u017cywianie bakterii jelitowych i ochron\u0119 bariery jelitowej, co przek\u0142ada si\u0119 na mniejsz\u0105 przepuszczalno\u015b\u0107 jelita, ale b\u0142onnik jest r\u00f3wnie\u017c wykorzystywany przez mikroorganizmy beztlenowe podczas fermentacji do produkcji kr\u00f3tko\u0142a\u0144cuchowych kwas\u00f3w t\u0142uszczowych (SCFA). SCFA, do kt\u00f3rych nale\u017cy m.in. ma\u015blan i propionian, s\u0105 wa\u017cnymi dla zachowania zdrowia i dobrego samopoczucia metabolitami bakteryjnymi. SCFA:<\/p>\n\n\n\n
- \n
- stanowi\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142o energii dla kolonocyt\u00f3w, czyli kom\u00f3rek nab\u0142onkowych jelita grubego,<\/li>\n\n\n\n
- poprawiaj\u0105 prac\u0119 jelit,<\/li>\n\n\n\n
- mog\u0105 ogranicza\u0107 apetyt i zwi\u0119ksza\u0107 wra\u017cliwo\u015b\u0107 na insulin\u0119,<\/li>\n\n\n\n
- po przej\u015bciu do krwiobiegu mog\u0105 oddzia\u0142ywa\u0107 na metabolizm glukozy, lipid\u00f3w i cholesterolu<\/a> w organizmie.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Niskie spo\u017cycie b\u0142onnika pokarmowego zmniejsza r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 mikrobioty jelitowej i mo\u017ce sprzyja\u0107 wzrostowi bakterii proteolitycznych (rozk\u0142adaj\u0105cych bia\u0142ka), kt\u00f3re s\u0105 potencjalnie chorobotw\u00f3rcze. Na bakterie jelitowe silnie oddzia\u0142uj\u0105 r\u00f3wnie\u017c inne czynniki, jak przewlek\u0142a antybiotykoterapia, niekt\u00f3re leki, przewlek\u0142y stres i zanieczyszczenia w \u015brodowisku. Zaburzenie mikrobioty jelitowej, czyli dysbioza jelitowa, ogranicza produkcj\u0119 SCFA (w tym ma\u015blanu), co mo\u017ce sprzyja\u0107 procesom zapalnym w organizmie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n
W przypadku dotychczasowego stosowania diety ubogob\u0142onnikowej, przewlek\u0142ego stresu, problem\u00f3w z odporno\u015bci\u0105 i chor\u00f3b o pod\u0142o\u017cu zapalnym warto jest wykona\u0107 badanie Mikrobiota jelit<\/strong>. Pozwala to na ocen\u0119 stanu mikrobioty jelitowej, a dok\u0142adniej bakterii prozdrowotnych, bakterii potencjalnie chorobotw\u00f3rczych oraz grzyb\u00f3w dro\u017cd\u017copodobnych i ple\u015bniowych. Do wyniku i jego interpretacji za\u0142\u0105czana jest indywidualnie dopasowana propozycja terapii probiotycznej, ukierunkowana na przywr\u00f3cenie r\u00f3wnowagi pomi\u0119dzy bakteriami jelitowymi i wsparcie bariery jelitowej.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\nJak od\u017cywia\u0107 mikrobiot\u0119 jelitow\u0105 na diecie ubogob\u0142onnikowej?<\/h3>\n\n\n\n
Wystarczaj\u0105ce od\u017cywianie mikrobioty jelitowej przy jednoczesnym ograniczaniu produkt\u00f3w bogatych w b\u0142onnik pokarmowy jest znacznie utrudnione. W tym przypadku lepiej jest wybiera\u0107 bezpieczne \u017ar\u00f3d\u0142a b\u0142onnika rozpuszczalnego, na przyk\u0142ad w postaci prebiotyku. Prebiotyki<\/a> to substancje stanowi\u0105ce substrat na bakterii jelitowych, wykazuj\u0105ce sprawdzone pozytywne oddzia\u0142ywanie na zdrowie przez wybi\u00f3rcze pobudzanie okre\u015blonych szczep\u00f3w probiotycznych i odporno\u015b\u0107 na procesy trawienia w g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci przewodu pokarmowego. <\/p>\n\n\n\n
Prebiotyki mo\u017cna zakupi\u0107 m.in. w postaci proszku, aby dodawa\u0107 go do przygotowanych ju\u017c posi\u0142k\u00f3w lub przek\u0105sek (np. koktajli, jogurt\u00f3w). Zw\u0142aszcza przy SIBO i IBS warto si\u0119ga\u0107 po prebiotyki zawieraj\u0105ce hydrolizowan\u0105 gum\u0119 guar lub arabinogalaktan (z kory modrzewia zachodniego). Warto r\u00f3wnie\u017c zadba\u0107 o spo\u017cycie \u017ar\u00f3de\u0142 skrobi opornej. Przyk\u0142adowo w przypadku spo\u017cywania produkt\u00f3w zbo\u017cowych (kasze, ry\u017c, makarony, p\u0142atki zbo\u017cowe) i ziemniak\u00f3w warto jest po ich ugotowaniu odstawi\u0107 do ostudzenia, a nast\u0119pnie spo\u017cy\u0107 na zimno lub po ponownym podgrzaniu.<\/p>\n\n\n\n
- b\u0142onnik nierozpuszczalny <\/strong>(g\u0142\u00f3wnie celuloza, niekt\u00f3re hemicelulozy, lignina) \u2013 do g\u0142\u00f3wnych \u017ar\u00f3de\u0142 nale\u017c\u0105 zbo\u017ca i produkty pe\u0142noziarniste.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
- zwi\u0119kszanie syto\u015bci po spo\u017cyciu posi\u0142ku i op\u00f3\u017anianie opr\u00f3\u017cniania \u017co\u0142\u0105dka – profilaktyka i leczenie oty\u0142o\u015bci<\/strong>,<\/li>\n\n\n\n
![\"badania](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/bol-brzucha.webp\")