Z tego artyku\u0142u dowiesz si\u0119:<\/h3>\n\n\n\n\n- Czym jest sepsa? Jakie s\u0105 odmiany posocznicy?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Przyczyny sepsy<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Objawy sepsy<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Diagnostyka sepsy<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Jak przebiega leczenie sepsy?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Profilaktyka sepsy, czyli szczepienia ochronne<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Sepsa \u2013 podsumowanie<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Czym jest sepsa? Jakie s\u0105 odmiany posocznicy?<\/h2>\n\n\n\n
Sepsa nazywana jest tak\u017ce posocznic\u0105, a pierwsze wzmianki o tym schorzeniu pojawia\u0142y si\u0119 ju\u017c w czasach staro\u017cytnych. Ze wzgl\u0119du na r\u00f3\u017cnorodne pod\u0142o\u017ce, obecnie nie jest uznawana za chorob\u0119, a specyficzny stan organizmu rozwijaj\u0105cy si\u0119 w odpowiedzi na zaka\u017cenie<\/strong>.<\/p>\n\n\n\nSame mechanizmy powstawania sepsy zwi\u0105zane s\u0105 z uwalnianiem cytokin i chemokin o dzia\u0142aniu prozapalnym, kt\u00f3re nasilaj\u0105 stan zapalny organizmu<\/strong>. Kom\u00f3rki te stanowi\u0105 element skomplikowanej sieci zwi\u0105zanej z reakcj\u0105 odporno\u015bciow\u0105. W niekt\u00f3rych przypadkach ich wyrzut prowadzi do rozwoju skomplikowanego mechanizmu nadmiernej odpowiedzi zapalnej. Skutkuje to uszkodzeniem i zmianami w obr\u0119bie tkanek i narz\u0105d\u00f3w, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej mog\u0105 przej\u015b\u0107 w niewydolno\u015b\u0107 poszczeg\u00f3lnych narz\u0105d\u00f3w<\/strong>, a nast\u0119pnie w zesp\u00f3\u0142 niewydolno\u015bci wielonarz\u0105dowej.<\/p>\n\n\n\nMi\u0119dzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chor\u00f3b i Problem\u00f3w Zdrowotnych ICD-10 wyr\u00f3\u017cnia obecnie ponad 40 odmian posocznicy, w zale\u017cno\u015bci od przyczyny (na przyk\u0142ad meningokokowa czy promienica) lub okoliczno\u015bci wyst\u0105pienia (przyk\u0142adowo posocznica pozabiegowa czy po\u0142ogowa).<\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n \n \n ![\"szczepienia](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/szczepienia.webp\")
Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Szczepienie<\/div>\n Szczepienie przeciw meningokokom typu B dla doros\u0142ych<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Meningokoki typu B mog\u0105 wywo\u0142a\u0107 niebezpieczn\u0105 dla \u017cycia inwazyjn\u0105 chorob\u0119 meningokow\u0105. Skorzystaj ze szczepienia, aby zapobiec gro\u017anym powik\u0142aniom.<\/div>\n
\n od 480 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nPrzyczyny sepsy<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nW przewa\u017caj\u0105cym stopniu sepsa rozwija si\u0119 w zwi\u0105zku z zaka\u017ceniem bakteryjnym <\/strong>\u2013 zaledwie od 15% do 25% jej przypadk\u00f3w jest spowodowanych innymi czynnikami, takimi jak grzyby i wirusy. W\u015br\u00f3d nich warto wyr\u00f3\u017cni\u0107 seps\u0119 powodowan\u0105 przez grzyb z rodzaju dro\u017cd\u017cak\u00f3w \u2013 Candida albicans. Grzyb ten stanowi naturalny element fizjologicznej flory bakteryjnej nawet u 80% populacji. Powoduje jednak zaka\u017cenia oportunistyczne, czyli staje si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em choroby w sprzyjaj\u0105cych dla siebie warunkach.<\/p>\n\n\n\nDo rozwini\u0119cia si\u0119 sepsy dochodzi najcz\u0119\u015bciej u hospitalizowanych pacjent\u00f3w<\/strong>, zw\u0142aszcza na oddzia\u0142ach intensywnej terapii. W szczeg\u00f3lno\u015bci nara\u017cone s\u0105 osoby poddawane inwazyjnym procedurom medycznym, takim jak wk\u0142ucia do\u017cylne, zastosowanie cewnika dop\u0119cherzowego oraz dren\u00f3w. Prawdopodobie\u0144stwo wyst\u0105pienia posocznicy ro\u015bnie tak\u017ce w przypadku wszczepienia<\/strong> protez<\/strong> czy innych urz\u0105dze\u0144 medycznych, prowadzenia mechanicznej wentylacji p\u0142uc lub \u017cywienia pozajelitowego oraz przetaczania krwi. Ryzyko ro\u015bnie tak\u017ce w przypadku obecno\u015bci u pacjenta ran lub odle\u017cyn.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nJakie bakterie wywo\u0142uj\u0105 seps\u0119?<\/h3>\n\n\n\n
Do patogen\u00f3w bakteryjnych najcz\u0119\u015bciej wywo\u0142uj\u0105cych posocznic\u0119, nale\u017c\u0105 mi\u0119dzy innymi:<\/p>\n\n\n\n
\n- Klebsiella pneumoniae (pa\u0142eczka zapalenia p\u0142uc),<\/li>\n\n\n\n
- Pseudomonas aeruginosa (pa\u0142eczka ropy b\u0142\u0119kitnej),<\/li>\n\n\n\n
- Escherichia coli<\/a> (pa\u0142eczka okr\u0119\u017cnicy),<\/li>\n\n\n\n
- Acinetobacter baumanii,<\/li>\n\n\n\n
- Staphylococcus aureus (gronkowiec z\u0142ocisty<\/a>),<\/li>\n\n\n\n
- r\u00f3\u017cne paciorkowce,<\/li>\n\n\n\n
- nale\u017c\u0105ca do meningokok\u00f3w Neisseria meningitidis (dwoinka zapalenia opon m\u00f3zgowo-rdzeniowych).<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguj\u0105 zaka\u017cenia meningokokami<\/strong>. S\u0105 najcz\u0119stsz\u0105 przyczyn\u0105 wyst\u0119powania sepsy w warunkach innych ni\u017c szpitalne, powoduj\u0105c meningokokowe zapalenie opon m\u00f3zgowo-rdzeniowych.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCzy sepsa jest zara\u017aliwa?<\/h3>\n\n\n\n
Sepsa jest stanem organizmu, wi\u0119c nie mo\u017cna si\u0119 ni\u0105 zarazi\u0107<\/strong>, jednak w niekt\u00f3rych sytuacjach mo\u017cemy by\u0107 dodatkowo nara\u017ceni na obecno\u015b\u0107 drobnoustroj\u00f3w. Do zara\u017cenia czynnikami powoduj\u0105cymi seps\u0119 mo\u017ce dochodzi\u0107 tak\u017ce w du\u017cych skupiskach ludzkich, takich jak \u017c\u0142obki, przedszkola, czy te\u017c domy opieki.<\/p>\n\n\n\nOpr\u00f3cz os\u00f3b hospitalizowanych, do tych bardziej podatnych na wyst\u0105pienie posocznicy nale\u017c\u0105:<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n- niemowl\u0119ta,<\/li>\n\n\n\n
- dzieci i m\u0142odzie\u017c,<\/li>\n\n\n\n
- seniorzy,<\/li>\n\n\n\n
- osoby o obni\u017conej odporno\u015bci,<\/li>\n\n\n\n
- osoby z wieloma chorobami wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cymi.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Jak uchroni\u0107 si\u0119 przed seps\u0105?<\/h3>\n\n\n\n
Do g\u0142\u00f3wnych dzia\u0142a\u0144 profilaktycznych zaliczy\u0107 mo\u017cna przede wszystkim zapobieganie wyst\u0105pieniu sepsy na oddzia\u0142ach szpitalnych<\/strong>. Zaleca si\u0119 ograniczenie do minimum zabieg\u00f3w takich jak cewnikowanie. Nie nale\u017cy tak\u017ce nadu\u017cywa\u0107 antybiotykoterapii, kt\u00f3ra stosowana w nadmierny spos\u00f3b mo\u017ce prowadzi\u0107 do powstawania zjawiska oporno\u015bci.<\/p>\n\n\n\nW przypadku zmniejszania ryzyka zaka\u017ce\u0144 poza \u015brodowiskiem szpitalnym zaleca si\u0119 przestrzeganie podstawowych zasad higieny, og\u00f3ln\u0105 dba\u0142o\u015b\u0107 o odporno\u015b\u0107<\/strong> i zachowanie \u015brodk\u00f3w ostro\u017cno\u015bci<\/strong> przebywaj\u0105c w\u015br\u00f3d os\u00f3b zaka\u017conych patogenami, kt\u00f3re potencjalnie cz\u0119sto wywo\u0142uj\u0105 seps\u0119.<\/p>\n\n\n\n![\"e-recepta\"](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/banner-erecepta.webp\")
<\/a><\/figure><\/div>\n\n <\/div>\n \n \n \n Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Szczepienie<\/div>\n Szczepienie przeciw meningokokom typu B dla doros\u0142ych<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Meningokoki typu B mog\u0105 wywo\u0142a\u0107 niebezpieczn\u0105 dla \u017cycia inwazyjn\u0105 chorob\u0119 meningokow\u0105. Skorzystaj ze szczepienia, aby zapobiec gro\u017anym powik\u0142aniom.<\/div>\n
\n od 480 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nObjawy sepsy<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nObjawy sepsy pocz\u0105tkowo s\u0105 niespecyficzne<\/strong>, a nast\u0119pnie zale\u017cne od stopnia zaawansowania schorzenia. W przypadku braku podj\u0119cia odpowiednich dzia\u0142a\u0144 mog\u0105 rozwija\u0107 si\u0119 dalsze powik\u0142ania, zwi\u0105zane z niewydolno\u015bci\u0105 poszczeg\u00f3lnych narz\u0105d\u00f3w oraz ca\u0142ych uk\u0142ad\u00f3w organizmu.<\/strong><\/p>\n\n\n\nNajcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105ce objawy sepsy to:<\/p>\n\n\n\n
\n- wysoka gor\u0105czka lub obni\u017cona temperatura cia\u0142a,<\/li>\n\n\n\n
- os\u0142abienie organizmu, z\u0142e samopoczucie,<\/li>\n\n\n\n
- przyspieszenie rytmu serca, <\/li>\n\n\n\n
- przyspieszony oddech,<\/li>\n\n\n\n
- duszno\u015bci,<\/li>\n\n\n\n
- wysypka wybroczynowa,<\/li>\n\n\n\n
- zaburzenia zachowania i \u015bwiadomo\u015bci.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Ze strony o\u015brodkowego uk\u0142adu nerwowego mog\u0105 pojawia\u0107 si\u0119 zaburzenia zachowania i \u015bwiadomo\u015bci<\/strong>. Zaburzenia pracy uk\u0142adu oddechowego objawiaj\u0105 si\u0119 przede wszystkim zespo\u0142em ostrej niewydolno\u015bci oddechowej<\/strong>, prowadz\u0105cym do obrz\u0119ku p\u0142uc. W ramach pracy uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia dochodzi do zmniejszenia oporu obwodowego naczy\u0144, zwi\u0119kszenia rzutu serca, niedoci\u015bnienia oraz ostrej niewydolno\u015bci kr\u0105\u017cenia. Mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 tak\u017ce ostra niewydolno\u015b\u0107 w\u0105troby i nerek, a tak\u017ce zaburzenia pracy uk\u0142adu pokarmowego<\/strong>, zwi\u0105zane z zapaleniem i niedro\u017cno\u015bci\u0105 jelit, ostrym zapaleniem trzustki, a tak\u017ce zapaleniem otrzewnej.<\/p>\n\n\n\nNajci\u0119\u017csz\u0105 postaci\u0105 sepsy jest wstrz\u0105s septyczny<\/strong> \u2013 w jego efekcie mo\u017ce doj\u015b\u0107 do zagro\u017cenia \u017cycia pacjenta.<\/p>\n\n\n\nPojawiaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c zaburzenia hematologiczne oraz metaboliczne. Z zaburzeniami hematologicznymi zwi\u0105zany jest przede wszystkim zesp\u00f3\u0142 rozsianego wykrzepiania wen\u0105trznaczyniowego<\/strong> (DIC), a tak\u017ce spadek ilo\u015bci trombocyt\u00f3w, zmiany ch\u0142oniakopodobne czy niedokrwisto\u015b\u0107<\/a>. Do zmian metabolicznych mo\u017cna zaliczy\u0107 pojawienie si\u0119 kwasicy metabolicznej<\/strong>, maj\u0105cej zwi\u0105zek z nagromadzeniem si\u0119 czynnik\u00f3w obni\u017caj\u0105cy pH krwi.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nSepsa u dzieci<\/h3>\n\n\n\n
Dzieci nale\u017c\u0105 do jednej z grup najbardziej nara\u017conych na wyst\u0105pienie sepsy<\/strong>. Chocia\u017c najcz\u0119\u015bciej dochodzi do niej w warunkach hospitalizacji, ka\u017cde zaka\u017cenie mo\u017ce potencjalnie doprowadzi\u0107 do jej rozwoju. U dzieci pojawia si\u0119 podobny zesp\u00f3\u0142 objaw\u00f3w, co u os\u00f3b doros\u0142ych, jednak dodatkowym symptomem mo\u017ce by\u0107 tak\u017ce nag\u0142a wysypka.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nSepsa u doros\u0142ych<\/h3>\n\n\n\n
W kontek\u015bcie sepsy w\u015br\u00f3d os\u00f3b doros\u0142ych to seniorzy wymagaj\u0105 najwi\u0119kszej uwagi<\/strong>. Ze wzgl\u0119du na cz\u0119stsze hospitalizacje, os\u0142abion\u0105 odporno\u015b\u0107 i obecno\u015b\u0107 chor\u00f3b wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych, stan ten rozwija si\u0119 u nich bardzo szybko i mo\u017ce prowadzi\u0107 do gro\u017anych powik\u0142a\u0144.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nSepsa w ci\u0105\u017cy<\/h3>\n\n\n\n
Posocznica u os\u00f3b ci\u0119\u017carnych mo\u017ce by\u0107 szczeg\u00f3lnym wyzwaniem. Szacuje si\u0119, \u017ce w niekt\u00f3rych krajach z powodu sepsy notuje si\u0119 najwi\u0119cej zgon\u00f3w<\/strong> w tej grupie. Opr\u00f3cz typowych przyczyn sepsa w ci\u0105\u017cy mo\u017ce by\u0107 spowodowana czynnikami po\u0142o\u017cniczymi<\/strong>, na przyk\u0142ad przedwczesnym p\u0119kni\u0119ciem b\u0142on p\u0142odowych, urazami oko\u0142oporodowymi czy procedur\u0105 cesarskiego ci\u0119cia.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nDiagnostyka sepsy<\/h2>\n\n\n\n
Pierwsze objawy sepsy najcz\u0119\u015bciej obejmuj\u0105 te zwi\u0105zane z zespo\u0142em og\u00f3lnoustrojowej reakcji zapalnej<\/strong>, czyli SIRS. Zesp\u00f3\u0142 ten stwierdza si\u0119 wtedy, gdy zaobserwowa\u0107 mo\u017cna dwa z objaw\u00f3w zwi\u0105zanych z uwalnianiem cytokin. Nale\u017c\u0105 do nich:<\/p>\n\n\n\n\n- przyspieszone bicie serca powy\u017cej 90 uderze\u0144 na minut\u0119,<\/li>\n\n\n\n
- gor\u0105czka powy\u017cej 38 stopni lub temperatura cia\u0142a poni\u017cej 36 stopni Celsjusza,<\/li>\n\n\n\n
- wi\u0119cej ni\u017c 20 oddech\u00f3w na minut\u0119, przy jednoczesnym niskim wysyceniu krwi tlenem w badaniu gazometrycznym poni\u017cej 32 milimetr\u00f3w s\u0142upa rt\u0119ci,<\/li>\n\n\n\n
- ilo\u015bci leukocyt\u00f3w powy\u017cej 12 000 lub poni\u017cej 4 000 kom\u00f3rek w mililitrze sze\u015bciennym krwi, lub powy\u017cej 10% niedojrza\u0142ych granulocyt\u00f3w oboj\u0119tnoch\u0142onnych.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
Aby faktycznie zdiagnozowa\u0107 seps\u0119 i wykluczy\u0107 inne przyczyny pogorszenia stanu zdrowia, nale\u017cy zastosowa\u0107 skal\u0119 SOFA<\/strong>, oceniaj\u0105c\u0105 skal\u0119 pogarszania si\u0119 pracy narz\u0105d\u00f3w. Je\u017celi warto\u015bci uzyskiwanie przez pacjenta w te\u015bcie spadn\u0105 o okre\u015blon\u0105 ilo\u015b\u0107 punkt\u00f3w w ci\u0105gu godziny, stwierdza si\u0119 wyst\u0105pienie posocznicy.<\/p>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n ![\"\"](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/duet-widget-700x600.webp\")
ju\u017c od 2699 z\u0142 rocznie!<\/div>\n \n Abonament medyczny<\/div>\n Duet<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n – internista nawet w 24h;
\r\n– specjalista do 5 dni roboczych;
\r\n– wizyty stacjonarne i online;<\/div>\n
\n od 225 z\u0142\/miesi\u0105c<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nJak przebiega leczenie sepsy?<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nCharakterystyczne dla przebiegu sepsy jest wyst\u0119powanie symptom\u00f3w wielonarz\u0105dowych, dlatego leczenie prowadzone jest wielotorowo. Polega przede wszystkim na przetaczaniu p\u0142yn\u00f3w<\/strong>, aby wyr\u00f3wna\u0107 ci\u015bnienie krwi, diurez\u0119 i wysycenie hemoglobiny<\/a> tlenem.<\/p>\n\n\n\nZleca si\u0119 tak\u017ce testy w celu potwierdzenia obecno\u015bci danej bakterii lub innego czynnika wywo\u0142uj\u0105cego seps\u0119. Co wa\u017cne, nie zawsze stwierdza si\u0119 obecno\u015b\u0107 bakterii we krwi, dlatego badaniom poddaje si\u0119 tak\u017ce p\u0142yn m\u00f3zgowo-rdzeniowy i op\u0142ucnowy, a w razie potrzeby wykonuje si\u0119 posiew z dr\u00f3g oddechowych, moczu czy wydzielin z ran.<\/p>\n\n\n\n
Pacjentom podaje si\u0119 m.in. antybiotyki o szerokim spektrum dzia\u0142ania<\/strong>, aby wykluczy\u0107 ryzyko niekontrolowanego rozrostu bakterii. Brak odpowiednio szybko wprowadzonej antybiotykoterapii wi\u0105\u017ce si\u0119 ze zwi\u0119kszonym ryzykiem zgonu w\u015br\u00f3d pacjent\u00f3w. Po uzyskaniu potwierdzenia, jaki czynnik wywo\u0142uje zwi\u0119kszon\u0105 odpowied\u017a organizmu na zaka\u017cenie, podaje si\u0119 bardziej precyzyjne antybiotyki.<\/p>\n\n\n\nW zale\u017cno\u015bci od stanu pacjenta, wdra\u017ca si\u0119 r\u00f3wnie\u017c dodatkowe leczenie. Mo\u017ce ono polega\u0107 na podawaniu preparat\u00f3w krwiopochodnych, lek\u00f3w s\u0142u\u017c\u0105cych obkurczaniu naczy\u0144 czy zwi\u0119kszaj\u0105cych kurczliwo\u015b\u0107 mi\u0119\u015bnia sercowego albo stosowaniu innego leczenia uzupe\u0142niaj\u0105cego<\/strong>. Leczenie mo\u017ce obejmowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c m.in. utrzymywanie prawid\u0142owej glikemii krwi, \u017cywienie dostosowane do stanu zdrowia czy stosowanie profilaktyki przeciwzakrzepowej.<\/p>\n\n\n\nWarto jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce u ka\u017cdego pacjenta przebieg sepsy jest indywidualny. O sposobach leczenia powinien decydowa\u0107 lekarz prowadz\u0105cy<\/strong> lub ca\u0142y zesp\u00f3\u0142 terapeutyczny.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nKiedy nale\u017cy si\u0119 zg\u0142osi\u0107 do lekarza?<\/h3>\n\n\n\n
W przypadku podejrzenia wyst\u0105pienia sepsy u siebie lub bliskiej osoby nale\u017cy natychmiast zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do szpitala<\/strong>. Sepsa mo\u017ce mie\u0107 bardzo szybki przebieg, w szczeg\u00f3lno\u015bci u najm\u0142odszych dzieci i os\u00f3b starszych.<\/p>\n\n\n\nZ uwagi na fakt, \u017ce do rozwoju sepsy dochodzi najcz\u0119\u015bciej w warunkach szpitalnych<\/strong>, pacjenci hospitalizowani maj\u0105 najszybszy dost\u0119p do niezb\u0119dnej pomocy. Dzi\u0119ki regularnemu monitorowaniu stanu zdrowia \u0142atwiej jest szybciej stwierdzi\u0107 niepokoj\u0105ce objawy i wdro\u017cy\u0107 odpowiednie leczenie. To bardzo wa\u017cne ze wzgl\u0119du na fakt, \u017ce sepsa jest \u015bmiertelna.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCzy seps\u0119 mo\u017cna wyleczy\u0107?<\/h3>\n\n\n\n
Sepsa uznawana jest za powa\u017cny stan organizmu, ale jest uleczalna i pacjenci mog\u0105 liczy\u0107 na powr\u00f3t do zdrowia. Niestety, wi\u0105\u017ce si\u0119 z wysok\u0105 \u015bmiertelno\u015bci\u0105, a rokowania zale\u017c\u0105 od stanu zdrowia pacjenta i stopnia zaawansowania choroby. Wstrz\u0105s septyczny okazuje si\u0119 \u015bmiertelny w powy\u017cej 50% przypadk\u00f3w<\/strong>, jednak w mniej rozwini\u0119tych stanach odsetek ten wynosi kilkana\u015bcie procent.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nRekonwalescencja po sepsie<\/h3>\n\n\n\n
W leczeniu sepsy najwa\u017cniejsze jest opanowanie nadmiernej reakcji organizmu na zaka\u017cenie oraz ograniczenie objaw\u00f3w uszkodzenia narz\u0105d\u00f3w. Po takim rozpoznaniu rekonwalescencja mo\u017ce trwa\u0107 od kilku tygodniu do nawet kilku miesi\u0119cy<\/strong>. Pacjenci mog\u0105 by\u0107 nara\u017ceni na wyst\u0105pienie og\u00f3lnoustrojowych powik\u0142a\u0144, ale tak\u017ce zwi\u0119kszone ryzyko zawa\u0142u serca czy udaru m\u00f3zgu<\/a><\/strong>.<\/p>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n ![\"\"](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2020\/12\/rodzina-widget-700x600.webp\")
ju\u017c od 5400 z\u0142 rocznie!<\/div>\n \n Abonament medyczny<\/div>\n Mama, tata, dzieci<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n – internista i pediatra nawet w 24h;
\r\n– specjalista do 5 dni roboczych;
\r\n– wizyty stacjonarne i online;<\/div>\n
\n od 450 z\u0142\/miesi\u0105c<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nProfilaktyka sepsy, czyli szczepienia ochronne<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nWyst\u0119powanie sepsy mo\u017cna ograniczy\u0107 przyjmuj\u0105c szczepienia ochronne<\/strong>. Preparatem obowi\u0105zkowym jest ten przeciwko pneumokokom<\/strong>. Stosuje si\u0119 go u dzieci przed uko\u0144czeniem 18. miesi\u0105ca \u017cycia. Dost\u0119pne s\u0105 tak\u017ce szczepionki na bakteri\u0119 Haemophilus influenzae typu b oraz meningokoki, kt\u00f3re w Polsce nie s\u0105 obowi\u0105zkowe, ale zalecane przez Ministerstwo Zdrowia.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nSepsa \u2013 podsumowanie<\/h2>\n\n\n\n
Mimo \u017ce w krajach wysokorozwini\u0119tych za wi\u0119ksze zagro\u017cenie uznaje si\u0119 schorzenia cywilizacyjne, a nie choroby zaka\u017ane, sepsa z pewno\u015bci\u0105 nale\u017cy do wyzwa\u0144 zdrowia publicznego<\/strong> dla milion\u00f3w ludzi na \u015bwiecie. <\/p>\n\n\n\nObjawy sepsy obejmuj\u0105 gor\u0105czk\u0119 lub obni\u017con\u0105 temperatur\u0119 cia\u0142a, przyspieszony oddech i bicie serca, oraz os\u0142abienie organizmu \u2013 wszystkie te symptomy powinny wzbudzi\u0107 czujno\u015b\u0107, gdy\u017c w wyniku sepsy (na skutek niew\u0142a\u015bciwej reakcji organizmu na zaka\u017cenie) dochodzi do wielu gro\u017anych powik\u0142a\u0144, takich jak uszkodzenia tkanek i narz\u0105d\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Kluczowe mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 monitorowanie cz\u0119sto\u015bci i przebiegu zespo\u0142u postseptycznego oraz stworzenie narodowego rejestru pacjent\u00f3w dotkni\u0119tych seps\u0105, aby skuteczniej planowa\u0107 i wprowadza\u0107 dzia\u0142ania profilaktyczne na r\u00f3\u017cnych poziomach<\/strong>. Coraz wi\u0119ksz\u0105 uwag\u0119 zwraca si\u0119 r\u00f3wnie\u017c mi\u0119dzy innymi na mo\u017cliwo\u015bci wykorzystania sztucznej inteligencji do szybszego diagnozowania sepsy. <\/p>\n\n\n <\/div>\n \n \n
Czym jest sepsa? Jakie s\u0105 odmiany posocznicy?<\/h2>\n\n\n\n
Sepsa nazywana jest tak\u017ce posocznic\u0105, a pierwsze wzmianki o tym schorzeniu pojawia\u0142y si\u0119 ju\u017c w czasach staro\u017cytnych. Ze wzgl\u0119du na r\u00f3\u017cnorodne pod\u0142o\u017ce, obecnie nie jest uznawana za chorob\u0119, a specyficzny stan organizmu rozwijaj\u0105cy si\u0119 w odpowiedzi na zaka\u017cenie<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Same mechanizmy powstawania sepsy zwi\u0105zane s\u0105 z uwalnianiem cytokin i chemokin o dzia\u0142aniu prozapalnym, kt\u00f3re nasilaj\u0105 stan zapalny organizmu<\/strong>. Kom\u00f3rki te stanowi\u0105 element skomplikowanej sieci zwi\u0105zanej z reakcj\u0105 odporno\u015bciow\u0105. W niekt\u00f3rych przypadkach ich wyrzut prowadzi do rozwoju skomplikowanego mechanizmu nadmiernej odpowiedzi zapalnej. Skutkuje to uszkodzeniem i zmianami w obr\u0119bie tkanek i narz\u0105d\u00f3w, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej mog\u0105 przej\u015b\u0107 w niewydolno\u015b\u0107 poszczeg\u00f3lnych narz\u0105d\u00f3w<\/strong>, a nast\u0119pnie w zesp\u00f3\u0142 niewydolno\u015bci wielonarz\u0105dowej.<\/p>\n\n\n\n Mi\u0119dzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chor\u00f3b i Problem\u00f3w Zdrowotnych ICD-10 wyr\u00f3\u017cnia obecnie ponad 40 odmian posocznicy, w zale\u017cno\u015bci od przyczyny (na przyk\u0142ad meningokokowa czy promienica) lub okoliczno\u015bci wyst\u0105pienia (przyk\u0142adowo posocznica pozabiegowa czy po\u0142ogowa).<\/p>\n\n\n <\/div>\n W przewa\u017caj\u0105cym stopniu sepsa rozwija si\u0119 w zwi\u0105zku z zaka\u017ceniem bakteryjnym <\/strong>\u2013 zaledwie od 15% do 25% jej przypadk\u00f3w jest spowodowanych innymi czynnikami, takimi jak grzyby i wirusy. W\u015br\u00f3d nich warto wyr\u00f3\u017cni\u0107 seps\u0119 powodowan\u0105 przez grzyb z rodzaju dro\u017cd\u017cak\u00f3w \u2013 Candida albicans. Grzyb ten stanowi naturalny element fizjologicznej flory bakteryjnej nawet u 80% populacji. Powoduje jednak zaka\u017cenia oportunistyczne, czyli staje si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em choroby w sprzyjaj\u0105cych dla siebie warunkach.<\/p>\n\n\n\n Do rozwini\u0119cia si\u0119 sepsy dochodzi najcz\u0119\u015bciej u hospitalizowanych pacjent\u00f3w<\/strong>, zw\u0142aszcza na oddzia\u0142ach intensywnej terapii. W szczeg\u00f3lno\u015bci nara\u017cone s\u0105 osoby poddawane inwazyjnym procedurom medycznym, takim jak wk\u0142ucia do\u017cylne, zastosowanie cewnika dop\u0119cherzowego oraz dren\u00f3w. Prawdopodobie\u0144stwo wyst\u0105pienia posocznicy ro\u015bnie tak\u017ce w przypadku wszczepienia<\/strong> protez<\/strong> czy innych urz\u0105dze\u0144 medycznych, prowadzenia mechanicznej wentylacji p\u0142uc lub \u017cywienia pozajelitowego oraz przetaczania krwi. Ryzyko ro\u015bnie tak\u017ce w przypadku obecno\u015bci u pacjenta ran lub odle\u017cyn.<\/p>\n\n\n\n Do patogen\u00f3w bakteryjnych najcz\u0119\u015bciej wywo\u0142uj\u0105cych posocznic\u0119, nale\u017c\u0105 mi\u0119dzy innymi:<\/p>\n\n\n\n Na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 zas\u0142uguj\u0105 zaka\u017cenia meningokokami<\/strong>. S\u0105 najcz\u0119stsz\u0105 przyczyn\u0105 wyst\u0119powania sepsy w warunkach innych ni\u017c szpitalne, powoduj\u0105c meningokokowe zapalenie opon m\u00f3zgowo-rdzeniowych.<\/p>\n\n\n\n Sepsa jest stanem organizmu, wi\u0119c nie mo\u017cna si\u0119 ni\u0105 zarazi\u0107<\/strong>, jednak w niekt\u00f3rych sytuacjach mo\u017cemy by\u0107 dodatkowo nara\u017ceni na obecno\u015b\u0107 drobnoustroj\u00f3w. Do zara\u017cenia czynnikami powoduj\u0105cymi seps\u0119 mo\u017ce dochodzi\u0107 tak\u017ce w du\u017cych skupiskach ludzkich, takich jak \u017c\u0142obki, przedszkola, czy te\u017c domy opieki.<\/p>\n\n\n\n Opr\u00f3cz os\u00f3b hospitalizowanych, do tych bardziej podatnych na wyst\u0105pienie posocznicy nale\u017c\u0105:<\/strong><\/p>\n\n\n\n Do g\u0142\u00f3wnych dzia\u0142a\u0144 profilaktycznych zaliczy\u0107 mo\u017cna przede wszystkim zapobieganie wyst\u0105pieniu sepsy na oddzia\u0142ach szpitalnych<\/strong>. Zaleca si\u0119 ograniczenie do minimum zabieg\u00f3w takich jak cewnikowanie. Nie nale\u017cy tak\u017ce nadu\u017cywa\u0107 antybiotykoterapii, kt\u00f3ra stosowana w nadmierny spos\u00f3b mo\u017ce prowadzi\u0107 do powstawania zjawiska oporno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n W przypadku zmniejszania ryzyka zaka\u017ce\u0144 poza \u015brodowiskiem szpitalnym zaleca si\u0119 przestrzeganie podstawowych zasad higieny, og\u00f3ln\u0105 dba\u0142o\u015b\u0107 o odporno\u015b\u0107<\/strong> i zachowanie \u015brodk\u00f3w ostro\u017cno\u015bci<\/strong> przebywaj\u0105c w\u015br\u00f3d os\u00f3b zaka\u017conych patogenami, kt\u00f3re potencjalnie cz\u0119sto wywo\u0142uj\u0105 seps\u0119.<\/p>\n\n\n Objawy sepsy pocz\u0105tkowo s\u0105 niespecyficzne<\/strong>, a nast\u0119pnie zale\u017cne od stopnia zaawansowania schorzenia. W przypadku braku podj\u0119cia odpowiednich dzia\u0142a\u0144 mog\u0105 rozwija\u0107 si\u0119 dalsze powik\u0142ania, zwi\u0105zane z niewydolno\u015bci\u0105 poszczeg\u00f3lnych narz\u0105d\u00f3w oraz ca\u0142ych uk\u0142ad\u00f3w organizmu.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Najcz\u0119\u015bciej wyst\u0119puj\u0105ce objawy sepsy to:<\/p>\n\n\n\n Ze strony o\u015brodkowego uk\u0142adu nerwowego mog\u0105 pojawia\u0107 si\u0119 zaburzenia zachowania i \u015bwiadomo\u015bci<\/strong>. Zaburzenia pracy uk\u0142adu oddechowego objawiaj\u0105 si\u0119 przede wszystkim zespo\u0142em ostrej niewydolno\u015bci oddechowej<\/strong>, prowadz\u0105cym do obrz\u0119ku p\u0142uc. W ramach pracy uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia dochodzi do zmniejszenia oporu obwodowego naczy\u0144, zwi\u0119kszenia rzutu serca, niedoci\u015bnienia oraz ostrej niewydolno\u015bci kr\u0105\u017cenia. Mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119 tak\u017ce ostra niewydolno\u015b\u0107 w\u0105troby i nerek, a tak\u017ce zaburzenia pracy uk\u0142adu pokarmowego<\/strong>, zwi\u0105zane z zapaleniem i niedro\u017cno\u015bci\u0105 jelit, ostrym zapaleniem trzustki, a tak\u017ce zapaleniem otrzewnej.<\/p>\n\n\n\n Najci\u0119\u017csz\u0105 postaci\u0105 sepsy jest wstrz\u0105s septyczny<\/strong> \u2013 w jego efekcie mo\u017ce doj\u015b\u0107 do zagro\u017cenia \u017cycia pacjenta.<\/p>\n\n\n\n Pojawiaj\u0105 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c zaburzenia hematologiczne oraz metaboliczne. Z zaburzeniami hematologicznymi zwi\u0105zany jest przede wszystkim zesp\u00f3\u0142 rozsianego wykrzepiania wen\u0105trznaczyniowego<\/strong> (DIC), a tak\u017ce spadek ilo\u015bci trombocyt\u00f3w, zmiany ch\u0142oniakopodobne czy niedokrwisto\u015b\u0107<\/a>. Do zmian metabolicznych mo\u017cna zaliczy\u0107 pojawienie si\u0119 kwasicy metabolicznej<\/strong>, maj\u0105cej zwi\u0105zek z nagromadzeniem si\u0119 czynnik\u00f3w obni\u017caj\u0105cy pH krwi.<\/p>\n\n\n\n Dzieci nale\u017c\u0105 do jednej z grup najbardziej nara\u017conych na wyst\u0105pienie sepsy<\/strong>. Chocia\u017c najcz\u0119\u015bciej dochodzi do niej w warunkach hospitalizacji, ka\u017cde zaka\u017cenie mo\u017ce potencjalnie doprowadzi\u0107 do jej rozwoju. U dzieci pojawia si\u0119 podobny zesp\u00f3\u0142 objaw\u00f3w, co u os\u00f3b doros\u0142ych, jednak dodatkowym symptomem mo\u017ce by\u0107 tak\u017ce nag\u0142a wysypka.<\/p>\n\n\n\n W kontek\u015bcie sepsy w\u015br\u00f3d os\u00f3b doros\u0142ych to seniorzy wymagaj\u0105 najwi\u0119kszej uwagi<\/strong>. Ze wzgl\u0119du na cz\u0119stsze hospitalizacje, os\u0142abion\u0105 odporno\u015b\u0107 i obecno\u015b\u0107 chor\u00f3b wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych, stan ten rozwija si\u0119 u nich bardzo szybko i mo\u017ce prowadzi\u0107 do gro\u017anych powik\u0142a\u0144.<\/p>\n\n\n\n Posocznica u os\u00f3b ci\u0119\u017carnych mo\u017ce by\u0107 szczeg\u00f3lnym wyzwaniem. Szacuje si\u0119, \u017ce w niekt\u00f3rych krajach z powodu sepsy notuje si\u0119 najwi\u0119cej zgon\u00f3w<\/strong> w tej grupie. Opr\u00f3cz typowych przyczyn sepsa w ci\u0105\u017cy mo\u017ce by\u0107 spowodowana czynnikami po\u0142o\u017cniczymi<\/strong>, na przyk\u0142ad przedwczesnym p\u0119kni\u0119ciem b\u0142on p\u0142odowych, urazami oko\u0142oporodowymi czy procedur\u0105 cesarskiego ci\u0119cia.<\/p>\n\n\n\n Pierwsze objawy sepsy najcz\u0119\u015bciej obejmuj\u0105 te zwi\u0105zane z zespo\u0142em og\u00f3lnoustrojowej reakcji zapalnej<\/strong>, czyli SIRS. Zesp\u00f3\u0142 ten stwierdza si\u0119 wtedy, gdy zaobserwowa\u0107 mo\u017cna dwa z objaw\u00f3w zwi\u0105zanych z uwalnianiem cytokin. Nale\u017c\u0105 do nich:<\/p>\n\n\n\n Aby faktycznie zdiagnozowa\u0107 seps\u0119 i wykluczy\u0107 inne przyczyny pogorszenia stanu zdrowia, nale\u017cy zastosowa\u0107 skal\u0119 SOFA<\/strong>, oceniaj\u0105c\u0105 skal\u0119 pogarszania si\u0119 pracy narz\u0105d\u00f3w. Je\u017celi warto\u015bci uzyskiwanie przez pacjenta w te\u015bcie spadn\u0105 o okre\u015blon\u0105 ilo\u015b\u0107 punkt\u00f3w w ci\u0105gu godziny, stwierdza si\u0119 wyst\u0105pienie posocznicy.<\/p>\n\n\n <\/div>\n Charakterystyczne dla przebiegu sepsy jest wyst\u0119powanie symptom\u00f3w wielonarz\u0105dowych, dlatego leczenie prowadzone jest wielotorowo. Polega przede wszystkim na przetaczaniu p\u0142yn\u00f3w<\/strong>, aby wyr\u00f3wna\u0107 ci\u015bnienie krwi, diurez\u0119 i wysycenie hemoglobiny<\/a> tlenem.<\/p>\n\n\n\n Zleca si\u0119 tak\u017ce testy w celu potwierdzenia obecno\u015bci danej bakterii lub innego czynnika wywo\u0142uj\u0105cego seps\u0119. Co wa\u017cne, nie zawsze stwierdza si\u0119 obecno\u015b\u0107 bakterii we krwi, dlatego badaniom poddaje si\u0119 tak\u017ce p\u0142yn m\u00f3zgowo-rdzeniowy i op\u0142ucnowy, a w razie potrzeby wykonuje si\u0119 posiew z dr\u00f3g oddechowych, moczu czy wydzielin z ran.<\/p>\n\n\n\n Pacjentom podaje si\u0119 m.in. antybiotyki o szerokim spektrum dzia\u0142ania<\/strong>, aby wykluczy\u0107 ryzyko niekontrolowanego rozrostu bakterii. Brak odpowiednio szybko wprowadzonej antybiotykoterapii wi\u0105\u017ce si\u0119 ze zwi\u0119kszonym ryzykiem zgonu w\u015br\u00f3d pacjent\u00f3w. Po uzyskaniu potwierdzenia, jaki czynnik wywo\u0142uje zwi\u0119kszon\u0105 odpowied\u017a organizmu na zaka\u017cenie, podaje si\u0119 bardziej precyzyjne antybiotyki.<\/p>\n\n\n\n W zale\u017cno\u015bci od stanu pacjenta, wdra\u017ca si\u0119 r\u00f3wnie\u017c dodatkowe leczenie. Mo\u017ce ono polega\u0107 na podawaniu preparat\u00f3w krwiopochodnych, lek\u00f3w s\u0142u\u017c\u0105cych obkurczaniu naczy\u0144 czy zwi\u0119kszaj\u0105cych kurczliwo\u015b\u0107 mi\u0119\u015bnia sercowego albo stosowaniu innego leczenia uzupe\u0142niaj\u0105cego<\/strong>. Leczenie mo\u017ce obejmowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c m.in. utrzymywanie prawid\u0142owej glikemii krwi, \u017cywienie dostosowane do stanu zdrowia czy stosowanie profilaktyki przeciwzakrzepowej.<\/p>\n\n\n\n Warto jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce u ka\u017cdego pacjenta przebieg sepsy jest indywidualny. O sposobach leczenia powinien decydowa\u0107 lekarz prowadz\u0105cy<\/strong> lub ca\u0142y zesp\u00f3\u0142 terapeutyczny.<\/p>\n\n\n\n W przypadku podejrzenia wyst\u0105pienia sepsy u siebie lub bliskiej osoby nale\u017cy natychmiast zg\u0142osi\u0107 si\u0119 do szpitala<\/strong>. Sepsa mo\u017ce mie\u0107 bardzo szybki przebieg, w szczeg\u00f3lno\u015bci u najm\u0142odszych dzieci i os\u00f3b starszych.<\/p>\n\n\n\n Z uwagi na fakt, \u017ce do rozwoju sepsy dochodzi najcz\u0119\u015bciej w warunkach szpitalnych<\/strong>, pacjenci hospitalizowani maj\u0105 najszybszy dost\u0119p do niezb\u0119dnej pomocy. Dzi\u0119ki regularnemu monitorowaniu stanu zdrowia \u0142atwiej jest szybciej stwierdzi\u0107 niepokoj\u0105ce objawy i wdro\u017cy\u0107 odpowiednie leczenie. To bardzo wa\u017cne ze wzgl\u0119du na fakt, \u017ce sepsa jest \u015bmiertelna.<\/p>\n\n\n\n Sepsa uznawana jest za powa\u017cny stan organizmu, ale jest uleczalna i pacjenci mog\u0105 liczy\u0107 na powr\u00f3t do zdrowia. Niestety, wi\u0105\u017ce si\u0119 z wysok\u0105 \u015bmiertelno\u015bci\u0105, a rokowania zale\u017c\u0105 od stanu zdrowia pacjenta i stopnia zaawansowania choroby. Wstrz\u0105s septyczny okazuje si\u0119 \u015bmiertelny w powy\u017cej 50% przypadk\u00f3w<\/strong>, jednak w mniej rozwini\u0119tych stanach odsetek ten wynosi kilkana\u015bcie procent.<\/p>\n\n\n\n W leczeniu sepsy najwa\u017cniejsze jest opanowanie nadmiernej reakcji organizmu na zaka\u017cenie oraz ograniczenie objaw\u00f3w uszkodzenia narz\u0105d\u00f3w. Po takim rozpoznaniu rekonwalescencja mo\u017ce trwa\u0107 od kilku tygodniu do nawet kilku miesi\u0119cy<\/strong>. Pacjenci mog\u0105 by\u0107 nara\u017ceni na wyst\u0105pienie og\u00f3lnoustrojowych powik\u0142a\u0144, ale tak\u017ce zwi\u0119kszone ryzyko zawa\u0142u serca czy udaru m\u00f3zgu<\/a><\/strong>.<\/p>\n\n\n <\/div>\n Wyst\u0119powanie sepsy mo\u017cna ograniczy\u0107 przyjmuj\u0105c szczepienia ochronne<\/strong>. Preparatem obowi\u0105zkowym jest ten przeciwko pneumokokom<\/strong>. Stosuje si\u0119 go u dzieci przed uko\u0144czeniem 18. miesi\u0105ca \u017cycia. Dost\u0119pne s\u0105 tak\u017ce szczepionki na bakteri\u0119 Haemophilus influenzae typu b oraz meningokoki, kt\u00f3re w Polsce nie s\u0105 obowi\u0105zkowe, ale zalecane przez Ministerstwo Zdrowia.<\/p>\n\n\n\n Mimo \u017ce w krajach wysokorozwini\u0119tych za wi\u0119ksze zagro\u017cenie uznaje si\u0119 schorzenia cywilizacyjne, a nie choroby zaka\u017ane, sepsa z pewno\u015bci\u0105 nale\u017cy do wyzwa\u0144 zdrowia publicznego<\/strong> dla milion\u00f3w ludzi na \u015bwiecie. <\/p>\n\n\n\n Objawy sepsy obejmuj\u0105 gor\u0105czk\u0119 lub obni\u017con\u0105 temperatur\u0119 cia\u0142a, przyspieszony oddech i bicie serca, oraz os\u0142abienie organizmu \u2013 wszystkie te symptomy powinny wzbudzi\u0107 czujno\u015b\u0107, gdy\u017c w wyniku sepsy (na skutek niew\u0142a\u015bciwej reakcji organizmu na zaka\u017cenie) dochodzi do wielu gro\u017anych powik\u0142a\u0144, takich jak uszkodzenia tkanek i narz\u0105d\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Kluczowe mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 monitorowanie cz\u0119sto\u015bci i przebiegu zespo\u0142u postseptycznego oraz stworzenie narodowego rejestru pacjent\u00f3w dotkni\u0119tych seps\u0105, aby skuteczniej planowa\u0107 i wprowadza\u0107 dzia\u0142ania profilaktyczne na r\u00f3\u017cnych poziomach<\/strong>. Coraz wi\u0119ksz\u0105 uwag\u0119 zwraca si\u0119 r\u00f3wnie\u017c mi\u0119dzy innymi na mo\u017cliwo\u015bci wykorzystania sztucznej inteligencji do szybszego diagnozowania sepsy. <\/p>\n\n\n <\/div>\n
\n Przyczyny sepsy<\/h2>\n\n\n\n\n
Jakie bakterie wywo\u0142uj\u0105 seps\u0119?<\/h3>\n\n\n\n
\n
Czy sepsa jest zara\u017aliwa?<\/h3>\n\n\n\n
\n
Jak uchroni\u0107 si\u0119 przed seps\u0105?<\/h3>\n\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n <\/div>\n
\n Objawy sepsy<\/h2>\n\n\n\n\n
\n
Sepsa u dzieci<\/h3>\n\n\n\n
Sepsa u doros\u0142ych<\/h3>\n\n\n\n
Sepsa w ci\u0105\u017cy<\/h3>\n\n\n\n
Diagnostyka sepsy<\/h2>\n\n\n\n
\n
\r\n– specjalista do 5 dni roboczych;
\r\n– wizyty stacjonarne i online;<\/div>\n
\n Jak przebiega leczenie sepsy?<\/h2>\n\n\n\n\n
Kiedy nale\u017cy si\u0119 zg\u0142osi\u0107 do lekarza?<\/h3>\n\n\n\n
Czy seps\u0119 mo\u017cna wyleczy\u0107?<\/h3>\n\n\n\n
Rekonwalescencja po sepsie<\/h3>\n\n\n\n
\r\n– specjalista do 5 dni roboczych;
\r\n– wizyty stacjonarne i online;<\/div>\n
\n Profilaktyka sepsy, czyli szczepienia ochronne<\/h2>\n\n\n\n\n
Sepsa \u2013 podsumowanie<\/h2>\n\n\n\n