\n\n\n\n
W\u0119glowodany \u2013 wszystko, co powiniene\u015b wiedzie\u0107<\/h2>\n\n\n\n\n- Jaka jest rola w\u0119glowodan\u00f3w w organizmie i dlaczego s\u0105 niezb\u0119dne?<\/strong> W\u0119glowodany to podstawowe \u017ar\u00f3d\u0142o glukozy, kt\u00f3ra zasila ka\u017cd\u0105 kom\u00f3rk\u0119, szczeg\u00f3lnie neurony. Pe\u0142ni\u0105 funkcje zapasowe (glikogen w w\u0105trobie) oraz regulacyjne \u2013 b\u0142onnik, jako w\u0119glowodan z\u0142o\u017cony, dzia\u0142a jak \u201emiote\u0142ka\u201d oczyszczaj\u0105ca jelita i wspiera rozw\u00f3j korzystnych bakterii jelitowych.<\/li>\n\n\n\n
- Czym r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 w\u0119glowodany proste od z\u0142o\u017conych?<\/strong> Cukry proste (np. glukoza, fruktoza) szybko przenikaj\u0105 do krwi, daj\u0105c nag\u0142y zastrzyk energii, ale i szybki jej spadek. W\u0119glowodany z\u0142o\u017cone (skrobia, b\u0142onnik) maj\u0105 d\u0142ugie \u0142a\u0144cuchy cz\u0105steczek, dzi\u0119ki czemu trawi\u0105 si\u0119 wolniej, zapewniaj\u0105c stabilny poziom cukru i syto\u015b\u0107 na wiele godzin.<\/li>\n\n\n\n
- Czym jest skrobia oporna i jakie ma w\u0142a\u015bciwo\u015bci prozdrowotne?<\/strong> To rodzaj w\u0119glowodanu, kt\u00f3ry nie trawi si\u0119 w jelicie cienkim, lecz staje si\u0119 po\u017cywk\u0105 dla bakterii w jelicie grubym. Powstaje m.in. w wyniku sch\u0142odzenia ugotowanych ziemniak\u00f3w lub makaronu. Wspomaga produkcj\u0119 ma\u015blanu, kt\u00f3ry chroni przed stanami zapalnymi i nowotworami jelit.<\/li>\n\n\n\n
- Jakie produkty zawieraj\u0105 \u201edobre\u201d, a jakie \u201ez\u0142e\u201d w\u0119glowodany?<\/strong> \u201eDobre\u201d w\u0119glowodany znajdziesz w kaszach, pe\u0142noziarnistym pieczywie, str\u0105czkach i surowych warzywach \u2013 s\u0105 bogate w b\u0142onnik. \u201eZ\u0142e\u201d to produkty z bia\u0142ej m\u0105ki, s\u0142odycze i s\u0142odzone napoje, kt\u00f3re sprzyjaj\u0105 insulinooporno\u015bci, oty\u0142o\u015bci oraz cukrzycy typu 2.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n\n\n \n \n\nSpis tre\u015bci:<\/h3>\n\n\n\n\n- Czym s\u0105 w\u0119glowodany? Rola w diecie<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Ile w\u0119glowodan\u00f3w je\u015b\u0107?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- W\u0119glowodany \u2013 rodzaje<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Przyk\u0142ady \u201edobrych\u201d w\u0119glowodan\u00f3w<\/a><\/li>\n\n\n\n
- \u201eZ\u0142e\u201d w\u0119glowodany \u2013 przyk\u0142ady<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Jakie produkty zawieraj\u0105 du\u017co w\u0119glowodan\u00f3w?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Czym mo\u017cna zast\u0105pi\u0107 w\u0119glowodany?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Dieta odchudzaj\u0105ca a w\u0119glowodany<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
![\"kup](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/epolmed-baner-promo-v2.webp\")
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCzym s\u0105 w\u0119glowodany?<\/h2>\n\n\n\n
W\u0119glowodany to organiczne zwi\u0105zki chemiczne, kt\u00f3re sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z atom\u00f3w w\u0119gla, wodoru i tlenu. S\u0105 one podstawowym \u017ar\u00f3d\u0142em energii dla kom\u00f3rek cz\u0142owieka<\/strong>, a tak\u017ce pe\u0142ni\u0105 kluczowe funkcje w wielu procesach metabolicznych. W\u0119glowodany dziel\u0105 si\u0119 na r\u00f3\u017cne grupy, zale\u017cnie od ich struktury chemicznej i funkcji w organizmie. Za szczeg\u00f3lnie korzystny dla zdrowia uwa\u017ca si\u0119 rozpuszczalny i nierozpuszczalny b\u0142onnik<\/a>, czyli w\u0119glowodany z\u0142o\u017cone pochodzenia ro\u015blinnego (fragmenty ro\u015blinnych tkanek oporowych i przewodz\u0105cych).<\/p>\n\n\n\nRola w diecie<\/h3>\n\n\n\n
W\u0119glowodany odgrywaj\u0105 nieocenion\u0105 rol\u0119 w diecie, poniewa\u017c dostarczaj\u0105 energii niezb\u0119dnej do prawid\u0142owego funkcjonowania m\u00f3zgu, mi\u0119\u015bni i innych narz\u0105d\u00f3w. <\/strong>Po spo\u017cyciu w\u0119glowodan\u00f3w, organizm rozk\u0142ada je na glukoz\u0119, kt\u00f3ra jest podstawowym \u017ar\u00f3d\u0142em energii ka\u017cdej kom\u00f3rki. Glukoza jest magazynowana w postaci glikogenu w w\u0105trobie i mi\u0119\u015bniach, sk\u0105d mo\u017ce by\u0107 szybko uwalniana, gdy organizm potrzebuje dodatkowej energii. Nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce nie wszystkie w\u0119glowodany maj\u0105 taki sam wp\u0142yw na nasze zdrowie. Jak ju\u017c wspomniano jest to r\u00f3\u017cnorodna grupa zwi\u0105zk\u00f3w chemicznych i od ich budowy zale\u017cy ich wp\u0142yw na organizm. S\u0105 te\u017c w\u0119glowodany z\u0142o\u017cone, czyli b\u0142onniki nierozpuszczalne np. celuloza, kt\u00f3re nie s\u0105 trawione przez organizm, ale korzystnie wp\u0142ywaj\u0105 na uk\u0142ad pokarmowy. Jego dzia\u0142anie por\u00f3wnuje si\u0119 do miote\u0142ki sprz\u0105taj\u0105cej jelita, poniewa\u017c zwi\u0119ksza on obj\u0119to\u015b\u0107 wypr\u00f3\u017cnienia u\u0142atwia oczyszczanie si\u0119 jelit. Warunkiem tego dzia\u0142ania jest odpowiednie nawodnienie. <\/strong><\/p>\n\n\n\nB\u0142onniki dzieli si\u0119 na<\/strong> rozpuszczalne<\/strong>, np. pektyny, fruktooligosacharydy, hemicelulozy oboj\u0119tne, gumy, \u015bluzy i polisacharydy (np. inulina) oraz nierozpuszczalne<\/strong> do kt\u00f3rych zaliczamy celuloz\u0119, hemiceluloz\u0119 i lignin\u0119. B\u0142onniki maj\u0105 bardzo korzystny wp\u0142yw na zdrowie cz\u0142owieka, a szczeg\u00f3lnie wsparcie mikrobioty jelitowej oraz na gospodark\u0119 w\u0119glowodanow\u0105 i lipidow\u0105.<\/p>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n ![\"screening](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/screening-zdrowia-kobieta.webp\")
Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Pakiet bada\u0144<\/div>\n Screening zdrowia <\/br> dla kobiet<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Kompleksowy przegl\u0105d zdrowia kobiety w 8 godzin. <\/strong> Cytologia LBC, USG piersi, ginekolog, kardiolog i badania laboratoryjne w ci\u0105gu 1 dnia w Warszawie.<\/div>\n
\n od 3900 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nIle w\u0119glowodan\u00f3w je\u015b\u0107?<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nZalecane spo\u017cycie w\u0119glowodan\u00f3w zale\u017cy od kilku czynnik\u00f3w, takich jak wiek, p\u0142e\u0107, poziom aktywno\u015bci fizycznej i indywidualne cele zdrowotne. Og\u00f3lnie przyjmuje si\u0119, \u017ce w\u0119glowodany powinny stanowi\u0107 ok. 50% dziennego zapotrzebowania kalorycznego<\/a>.<\/strong> W tym warto zadba\u0107 \u017ceby spo\u017cywa\u0107 ok. 25 g b\u0142onnika na dob\u0119. Warto jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce nie liczy si\u0119 tylko ilo\u015b\u0107 spo\u017cywanych w\u0119glowodan\u00f3w, ale przede wszystkim ich rodzaj i \u017ar\u00f3d\u0142a. W diecie powinno si\u0119 stawia\u0107 na w\u0119glowodany z\u0142o\u017cone, kt\u00f3re s\u0105 trawione wolniej lub nie do ko\u0144ca trawione i zapewniaj\u0105 d\u0142ugotrwa\u0142e uczucie syto\u015bci oraz s\u0105 te\u017c zdrowsze. Spo\u017cywanie posi\u0142k\u00f3w bogatych w cukry proste, czyli np. produkt\u00f3w z bia\u0142ej m\u0105ki i s\u0142odyczy, powoduje szybki wzrost glukozy we krwi i mo\u017ce by\u0107 wr\u0119cz uzale\u017cniaj\u0105ce. Jest to niebezpieczna kombinacja i mo\u017ce prowadzi\u0107 do nadwagi, oty\u0142o\u015bci i cukrzycy typu 2<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nW\u0119glowodany \u2013 rodzaje<\/h2>\n\n\n\n
W\u0119glowodany mo\u017cna podzieli\u0107 na trzy g\u0142\u00f3wne kategorie: cukry proste (monosacharydy), cukry z\u0142o\u017cone (disacharydy, oligosacharydy i polisacharydy) i b\u0142onniki. B\u0142onniki to przyk\u0142ad w\u0119glowodan\u00f3w z\u0142o\u017conych. Ka\u017cdy z tych rodzaj\u00f3w r\u00f3\u017cni si\u0119 stopniem przyswajalno\u015bci oraz wp\u0142ywu na organizm.<\/p>\n\n\n\n
\n- Cukry proste<\/strong> to najmniejsze jednostki w\u0119glowodan\u00f3w, kt\u00f3re szybko si\u0119 wch\u0142aniaj\u0105 i szybko podnosz\u0105 poziom glukozy we krwi. Nale\u017c\u0105 do nich glukoza, fruktoza<\/a> i galaktoza.<\/li>\n\n\n\n
- Cukry z\u0142o\u017cone<\/strong> sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z d\u0142u\u017cszych \u0142a\u0144cuch\u00f3w cukr\u00f3w prostych. S\u0105 one trawione wolniej, dzi\u0119ki czemu dostarczaj\u0105 energii przez d\u0142u\u017cszy czas. Do cukr\u00f3w z\u0142o\u017conych zalicza si\u0119 skrobi\u0119 i glikogen.<\/li>\n\n\n\n
- B\u0142onnik<\/strong> to w\u0119glowodany z\u0142o\u017cone, kt\u00f3ry nie jest trawione przez ludzki organizm. Mimo, \u017ce nie dostarczaj\u0105 energii, pe\u0142ni\u0105 niezwykle wa\u017cne funkcje, takie jak wspomaganie perystaltyki jelit i regulowanie poziomu cukru we krwi. Mikrobiota jelitowa wspomaga rozk\u0142ad w\u0119glowodan\u00f3w z\u0142o\u017conych i produkuje z nich kr\u00f3tko\u0142a\u0144cuchowe kwasy t\u0142uszczowe (SCFA). Dlatego cz\u0119\u015b\u0107 b\u0142onnik\u00f3w uwa\u017cana jest za prebiotyki, czyli substancje kt\u00f3re poprzez selektywne wsparcie bakterii jelitowych wykazuj\u0105 korzystny wp\u0142yw na zdrowie gospodarza. Nowe badania m\u00f3wi\u0105, \u017ce diety bogate w prebiotyki<\/a>, np. dieta wegetaria\u0144ska<\/a>, dieta \u015br\u00f3dziemnomorska<\/a>, mog\u0105 by\u0107 wsparciem w walce z chorobami cywilizacyjnymi.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Przyk\u0142ady \u201edobrych\u201d w\u0119glowodan\u00f3w<\/h2>\n\n\n\n
Tak zwane \u201edobre\u201d w\u0119glowodany to te, kt\u00f3re pochodz\u0105 z naturalnych, nieprzetworzonych \u017ar\u00f3de\u0142 i s\u0105 bogate w b\u0142onnik oraz inne sk\u0142adniki od\u017cywcze. S\u0105 to g\u0142\u00f3wnie produkty zdrowe np. surowe warzywa owoce, kasze i produkty zbo\u017cowe pe\u0142noziarniste oraz nasiona i orzechy. <\/strong>Warto wspomnie\u0107, \u017ce pod wp\u0142ywem ch\u0142odzenia niekt\u00f3re w\u0119glowodany np. skrobia, staje si\u0119 oporna na trawienia przez cz\u0142owieka, a bardziej od\u017cywaj\u0105 bakterie jelitowe produkuj\u0105ce przeciwzapalny ma\u015blan, w tym Akkermansia muciniphila<\/em> i Faecalibacterium prausnitzii<\/em>. Produktami bogatymi w skrobi\u0119 oporn\u0105 i inne prebiotyki s\u0105 karczochy, szparagi, cykoria, cebula czosnek, zielone banany, i sch\u0142odzone produkty skrobiowe (n. ziemniaki, makarony, kasze). Wi\u0119cej przyk\u0142ad\u00f3w podano w tabeli poni\u017cej.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n\u201eZ\u0142e\u201d w\u0119glowodany<\/h2>\n\n\n\n
Tak zwane \u201ez\u0142e\u201d w\u0119glowodany to te, kt\u00f3re s\u0105 wysoko przetworzone, pozbawione b\u0142onnika i innych sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych. <\/strong>S\u0105 to cukry proste, cz\u0119sto wyst\u0119puj\u0105 w produktach jako dodany cukier. Mog\u0105 prowadzi\u0107 do gwa\u0142townych skok\u00f3w st\u0119\u017cenia glukozy we krwi, a nast\u0119pnie do uczucia zm\u0119czenia i g\u0142odu.<\/p>\n\n\n\n
\n\n\n\n
Spis tre\u015bci:<\/h3>\n\n\n\n\n- Czym s\u0105 w\u0119glowodany? Rola w diecie<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Ile w\u0119glowodan\u00f3w je\u015b\u0107?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- W\u0119glowodany \u2013 rodzaje<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Przyk\u0142ady \u201edobrych\u201d w\u0119glowodan\u00f3w<\/a><\/li>\n\n\n\n
- \u201eZ\u0142e\u201d w\u0119glowodany \u2013 przyk\u0142ady<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Jakie produkty zawieraj\u0105 du\u017co w\u0119glowodan\u00f3w?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Czym mo\u017cna zast\u0105pi\u0107 w\u0119glowodany?<\/a><\/li>\n\n\n\n
- Dieta odchudzaj\u0105ca a w\u0119glowodany<\/a><\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Czym s\u0105 w\u0119glowodany?<\/h2>\n\n\n\n
W\u0119glowodany to organiczne zwi\u0105zki chemiczne, kt\u00f3re sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z atom\u00f3w w\u0119gla, wodoru i tlenu. S\u0105 one podstawowym \u017ar\u00f3d\u0142em energii dla kom\u00f3rek cz\u0142owieka<\/strong>, a tak\u017ce pe\u0142ni\u0105 kluczowe funkcje w wielu procesach metabolicznych. W\u0119glowodany dziel\u0105 si\u0119 na r\u00f3\u017cne grupy, zale\u017cnie od ich struktury chemicznej i funkcji w organizmie. Za szczeg\u00f3lnie korzystny dla zdrowia uwa\u017ca si\u0119 rozpuszczalny i nierozpuszczalny b\u0142onnik<\/a>, czyli w\u0119glowodany z\u0142o\u017cone pochodzenia ro\u015blinnego (fragmenty ro\u015blinnych tkanek oporowych i przewodz\u0105cych).<\/p>\n\n\n\nRola w diecie<\/h3>\n\n\n\n
W\u0119glowodany odgrywaj\u0105 nieocenion\u0105 rol\u0119 w diecie, poniewa\u017c dostarczaj\u0105 energii niezb\u0119dnej do prawid\u0142owego funkcjonowania m\u00f3zgu, mi\u0119\u015bni i innych narz\u0105d\u00f3w. <\/strong>Po spo\u017cyciu w\u0119glowodan\u00f3w, organizm rozk\u0142ada je na glukoz\u0119, kt\u00f3ra jest podstawowym \u017ar\u00f3d\u0142em energii ka\u017cdej kom\u00f3rki. Glukoza jest magazynowana w postaci glikogenu w w\u0105trobie i mi\u0119\u015bniach, sk\u0105d mo\u017ce by\u0107 szybko uwalniana, gdy organizm potrzebuje dodatkowej energii. Nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce nie wszystkie w\u0119glowodany maj\u0105 taki sam wp\u0142yw na nasze zdrowie. Jak ju\u017c wspomniano jest to r\u00f3\u017cnorodna grupa zwi\u0105zk\u00f3w chemicznych i od ich budowy zale\u017cy ich wp\u0142yw na organizm. S\u0105 te\u017c w\u0119glowodany z\u0142o\u017cone, czyli b\u0142onniki nierozpuszczalne np. celuloza, kt\u00f3re nie s\u0105 trawione przez organizm, ale korzystnie wp\u0142ywaj\u0105 na uk\u0142ad pokarmowy. Jego dzia\u0142anie por\u00f3wnuje si\u0119 do miote\u0142ki sprz\u0105taj\u0105cej jelita, poniewa\u017c zwi\u0119ksza on obj\u0119to\u015b\u0107 wypr\u00f3\u017cnienia u\u0142atwia oczyszczanie si\u0119 jelit. Warunkiem tego dzia\u0142ania jest odpowiednie nawodnienie. <\/strong><\/p>\n\n\n\nB\u0142onniki dzieli si\u0119 na<\/strong> rozpuszczalne<\/strong>, np. pektyny, fruktooligosacharydy, hemicelulozy oboj\u0119tne, gumy, \u015bluzy i polisacharydy (np. inulina) oraz nierozpuszczalne<\/strong> do kt\u00f3rych zaliczamy celuloz\u0119, hemiceluloz\u0119 i lignin\u0119. B\u0142onniki maj\u0105 bardzo korzystny wp\u0142yw na zdrowie cz\u0142owieka, a szczeg\u00f3lnie wsparcie mikrobioty jelitowej oraz na gospodark\u0119 w\u0119glowodanow\u0105 i lipidow\u0105.<\/p>\n\n\n <\/div>\n \n \n \n Sprawd\u017a!<\/div>\n \n Pakiet bada\u0144<\/div>\n Screening zdrowia <\/br> dla kobiet<\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n \n Kompleksowy przegl\u0105d zdrowia kobiety w 8 godzin. <\/strong> Cytologia LBC, USG piersi, ginekolog, kardiolog i badania laboratoryjne w ci\u0105gu 1 dnia w Warszawie.<\/div>\n
\n od 3900 z\u0142<\/div>\n <\/div>\n <\/a>\n\n <\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nIle w\u0119glowodan\u00f3w je\u015b\u0107?<\/h2>\n\n\n\n\n\n \n \n\nZalecane spo\u017cycie w\u0119glowodan\u00f3w zale\u017cy od kilku czynnik\u00f3w, takich jak wiek, p\u0142e\u0107, poziom aktywno\u015bci fizycznej i indywidualne cele zdrowotne. Og\u00f3lnie przyjmuje si\u0119, \u017ce w\u0119glowodany powinny stanowi\u0107 ok. 50% dziennego zapotrzebowania kalorycznego<\/a>.<\/strong> W tym warto zadba\u0107 \u017ceby spo\u017cywa\u0107 ok. 25 g b\u0142onnika na dob\u0119. Warto jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce nie liczy si\u0119 tylko ilo\u015b\u0107 spo\u017cywanych w\u0119glowodan\u00f3w, ale przede wszystkim ich rodzaj i \u017ar\u00f3d\u0142a. W diecie powinno si\u0119 stawia\u0107 na w\u0119glowodany z\u0142o\u017cone, kt\u00f3re s\u0105 trawione wolniej lub nie do ko\u0144ca trawione i zapewniaj\u0105 d\u0142ugotrwa\u0142e uczucie syto\u015bci oraz s\u0105 te\u017c zdrowsze. Spo\u017cywanie posi\u0142k\u00f3w bogatych w cukry proste, czyli np. produkt\u00f3w z bia\u0142ej m\u0105ki i s\u0142odyczy, powoduje szybki wzrost glukozy we krwi i mo\u017ce by\u0107 wr\u0119cz uzale\u017cniaj\u0105ce. Jest to niebezpieczna kombinacja i mo\u017ce prowadzi\u0107 do nadwagi, oty\u0142o\u015bci i cukrzycy typu 2<\/a>.<\/p>\n\n\n\n<\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<\/div>\n\n\n\nW\u0119glowodany \u2013 rodzaje<\/h2>\n\n\n\n
W\u0119glowodany mo\u017cna podzieli\u0107 na trzy g\u0142\u00f3wne kategorie: cukry proste (monosacharydy), cukry z\u0142o\u017cone (disacharydy, oligosacharydy i polisacharydy) i b\u0142onniki. B\u0142onniki to przyk\u0142ad w\u0119glowodan\u00f3w z\u0142o\u017conych. Ka\u017cdy z tych rodzaj\u00f3w r\u00f3\u017cni si\u0119 stopniem przyswajalno\u015bci oraz wp\u0142ywu na organizm.<\/p>\n\n\n\n
\n- Cukry proste<\/strong> to najmniejsze jednostki w\u0119glowodan\u00f3w, kt\u00f3re szybko si\u0119 wch\u0142aniaj\u0105 i szybko podnosz\u0105 poziom glukozy we krwi. Nale\u017c\u0105 do nich glukoza, fruktoza<\/a> i galaktoza.<\/li>\n\n\n\n
- Cukry z\u0142o\u017cone<\/strong> sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z d\u0142u\u017cszych \u0142a\u0144cuch\u00f3w cukr\u00f3w prostych. S\u0105 one trawione wolniej, dzi\u0119ki czemu dostarczaj\u0105 energii przez d\u0142u\u017cszy czas. Do cukr\u00f3w z\u0142o\u017conych zalicza si\u0119 skrobi\u0119 i glikogen.<\/li>\n\n\n\n
- B\u0142onnik<\/strong> to w\u0119glowodany z\u0142o\u017cone, kt\u00f3ry nie jest trawione przez ludzki organizm. Mimo, \u017ce nie dostarczaj\u0105 energii, pe\u0142ni\u0105 niezwykle wa\u017cne funkcje, takie jak wspomaganie perystaltyki jelit i regulowanie poziomu cukru we krwi. Mikrobiota jelitowa wspomaga rozk\u0142ad w\u0119glowodan\u00f3w z\u0142o\u017conych i produkuje z nich kr\u00f3tko\u0142a\u0144cuchowe kwasy t\u0142uszczowe (SCFA). Dlatego cz\u0119\u015b\u0107 b\u0142onnik\u00f3w uwa\u017cana jest za prebiotyki, czyli substancje kt\u00f3re poprzez selektywne wsparcie bakterii jelitowych wykazuj\u0105 korzystny wp\u0142yw na zdrowie gospodarza. Nowe badania m\u00f3wi\u0105, \u017ce diety bogate w prebiotyki<\/a>, np. dieta wegetaria\u0144ska<\/a>, dieta \u015br\u00f3dziemnomorska<\/a>, mog\u0105 by\u0107 wsparciem w walce z chorobami cywilizacyjnymi.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Przyk\u0142ady \u201edobrych\u201d w\u0119glowodan\u00f3w<\/h2>\n\n\n\n
Tak zwane \u201edobre\u201d w\u0119glowodany to te, kt\u00f3re pochodz\u0105 z naturalnych, nieprzetworzonych \u017ar\u00f3de\u0142 i s\u0105 bogate w b\u0142onnik oraz inne sk\u0142adniki od\u017cywcze. S\u0105 to g\u0142\u00f3wnie produkty zdrowe np. surowe warzywa owoce, kasze i produkty zbo\u017cowe pe\u0142noziarniste oraz nasiona i orzechy. <\/strong>Warto wspomnie\u0107, \u017ce pod wp\u0142ywem ch\u0142odzenia niekt\u00f3re w\u0119glowodany np. skrobia, staje si\u0119 oporna na trawienia przez cz\u0142owieka, a bardziej od\u017cywaj\u0105 bakterie jelitowe produkuj\u0105ce przeciwzapalny ma\u015blan, w tym Akkermansia muciniphila<\/em> i Faecalibacterium prausnitzii<\/em>. Produktami bogatymi w skrobi\u0119 oporn\u0105 i inne prebiotyki s\u0105 karczochy, szparagi, cykoria, cebula czosnek, zielone banany, i sch\u0142odzone produkty skrobiowe (n. ziemniaki, makarony, kasze). Wi\u0119cej przyk\u0142ad\u00f3w podano w tabeli poni\u017cej.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n\u201eZ\u0142e\u201d w\u0119glowodany<\/h2>\n\n\n\n
Tak zwane \u201ez\u0142e\u201d w\u0119glowodany to te, kt\u00f3re s\u0105 wysoko przetworzone, pozbawione b\u0142onnika i innych sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych. <\/strong>S\u0105 to cukry proste, cz\u0119sto wyst\u0119puj\u0105 w produktach jako dodany cukier. Mog\u0105 prowadzi\u0107 do gwa\u0142townych skok\u00f3w st\u0119\u017cenia glukozy we krwi, a nast\u0119pnie do uczucia zm\u0119czenia i g\u0142odu.<\/p>\n\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nCzym s\u0105 w\u0119glowodany?<\/h2>\n\n\n\n
W\u0119glowodany to organiczne zwi\u0105zki chemiczne, kt\u00f3re sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z atom\u00f3w w\u0119gla, wodoru i tlenu. S\u0105 one podstawowym \u017ar\u00f3d\u0142em energii dla kom\u00f3rek cz\u0142owieka<\/strong>, a tak\u017ce pe\u0142ni\u0105 kluczowe funkcje w wielu procesach metabolicznych. W\u0119glowodany dziel\u0105 si\u0119 na r\u00f3\u017cne grupy, zale\u017cnie od ich struktury chemicznej i funkcji w organizmie. Za szczeg\u00f3lnie korzystny dla zdrowia uwa\u017ca si\u0119 rozpuszczalny i nierozpuszczalny b\u0142onnik<\/a>, czyli w\u0119glowodany z\u0142o\u017cone pochodzenia ro\u015blinnego (fragmenty ro\u015blinnych tkanek oporowych i przewodz\u0105cych).<\/p>\n\n\n\n W\u0119glowodany odgrywaj\u0105 nieocenion\u0105 rol\u0119 w diecie, poniewa\u017c dostarczaj\u0105 energii niezb\u0119dnej do prawid\u0142owego funkcjonowania m\u00f3zgu, mi\u0119\u015bni i innych narz\u0105d\u00f3w. <\/strong>Po spo\u017cyciu w\u0119glowodan\u00f3w, organizm rozk\u0142ada je na glukoz\u0119, kt\u00f3ra jest podstawowym \u017ar\u00f3d\u0142em energii ka\u017cdej kom\u00f3rki. Glukoza jest magazynowana w postaci glikogenu w w\u0105trobie i mi\u0119\u015bniach, sk\u0105d mo\u017ce by\u0107 szybko uwalniana, gdy organizm potrzebuje dodatkowej energii. Nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce nie wszystkie w\u0119glowodany maj\u0105 taki sam wp\u0142yw na nasze zdrowie. Jak ju\u017c wspomniano jest to r\u00f3\u017cnorodna grupa zwi\u0105zk\u00f3w chemicznych i od ich budowy zale\u017cy ich wp\u0142yw na organizm. S\u0105 te\u017c w\u0119glowodany z\u0142o\u017cone, czyli b\u0142onniki nierozpuszczalne np. celuloza, kt\u00f3re nie s\u0105 trawione przez organizm, ale korzystnie wp\u0142ywaj\u0105 na uk\u0142ad pokarmowy. Jego dzia\u0142anie por\u00f3wnuje si\u0119 do miote\u0142ki sprz\u0105taj\u0105cej jelita, poniewa\u017c zwi\u0119ksza on obj\u0119to\u015b\u0107 wypr\u00f3\u017cnienia u\u0142atwia oczyszczanie si\u0119 jelit. Warunkiem tego dzia\u0142ania jest odpowiednie nawodnienie. <\/strong><\/p>\n\n\n\n B\u0142onniki dzieli si\u0119 na<\/strong> rozpuszczalne<\/strong>, np. pektyny, fruktooligosacharydy, hemicelulozy oboj\u0119tne, gumy, \u015bluzy i polisacharydy (np. inulina) oraz nierozpuszczalne<\/strong> do kt\u00f3rych zaliczamy celuloz\u0119, hemiceluloz\u0119 i lignin\u0119. B\u0142onniki maj\u0105 bardzo korzystny wp\u0142yw na zdrowie cz\u0142owieka, a szczeg\u00f3lnie wsparcie mikrobioty jelitowej oraz na gospodark\u0119 w\u0119glowodanow\u0105 i lipidow\u0105.<\/p>\n\n\n <\/div>\n Zalecane spo\u017cycie w\u0119glowodan\u00f3w zale\u017cy od kilku czynnik\u00f3w, takich jak wiek, p\u0142e\u0107, poziom aktywno\u015bci fizycznej i indywidualne cele zdrowotne. Og\u00f3lnie przyjmuje si\u0119, \u017ce w\u0119glowodany powinny stanowi\u0107 ok. 50% dziennego zapotrzebowania kalorycznego<\/a>.<\/strong> W tym warto zadba\u0107 \u017ceby spo\u017cywa\u0107 ok. 25 g b\u0142onnika na dob\u0119. Warto jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce nie liczy si\u0119 tylko ilo\u015b\u0107 spo\u017cywanych w\u0119glowodan\u00f3w, ale przede wszystkim ich rodzaj i \u017ar\u00f3d\u0142a. W diecie powinno si\u0119 stawia\u0107 na w\u0119glowodany z\u0142o\u017cone, kt\u00f3re s\u0105 trawione wolniej lub nie do ko\u0144ca trawione i zapewniaj\u0105 d\u0142ugotrwa\u0142e uczucie syto\u015bci oraz s\u0105 te\u017c zdrowsze. Spo\u017cywanie posi\u0142k\u00f3w bogatych w cukry proste, czyli np. produkt\u00f3w z bia\u0142ej m\u0105ki i s\u0142odyczy, powoduje szybki wzrost glukozy we krwi i mo\u017ce by\u0107 wr\u0119cz uzale\u017cniaj\u0105ce. Jest to niebezpieczna kombinacja i mo\u017ce prowadzi\u0107 do nadwagi, oty\u0142o\u015bci i cukrzycy typu 2<\/a>.<\/p>\n\n\n W\u0119glowodany mo\u017cna podzieli\u0107 na trzy g\u0142\u00f3wne kategorie: cukry proste (monosacharydy), cukry z\u0142o\u017cone (disacharydy, oligosacharydy i polisacharydy) i b\u0142onniki. B\u0142onniki to przyk\u0142ad w\u0119glowodan\u00f3w z\u0142o\u017conych. Ka\u017cdy z tych rodzaj\u00f3w r\u00f3\u017cni si\u0119 stopniem przyswajalno\u015bci oraz wp\u0142ywu na organizm.<\/p>\n\n\n\n Tak zwane \u201edobre\u201d w\u0119glowodany to te, kt\u00f3re pochodz\u0105 z naturalnych, nieprzetworzonych \u017ar\u00f3de\u0142 i s\u0105 bogate w b\u0142onnik oraz inne sk\u0142adniki od\u017cywcze. S\u0105 to g\u0142\u00f3wnie produkty zdrowe np. surowe warzywa owoce, kasze i produkty zbo\u017cowe pe\u0142noziarniste oraz nasiona i orzechy. <\/strong>Warto wspomnie\u0107, \u017ce pod wp\u0142ywem ch\u0142odzenia niekt\u00f3re w\u0119glowodany np. skrobia, staje si\u0119 oporna na trawienia przez cz\u0142owieka, a bardziej od\u017cywaj\u0105 bakterie jelitowe produkuj\u0105ce przeciwzapalny ma\u015blan, w tym Akkermansia muciniphila<\/em> i Faecalibacterium prausnitzii<\/em>. Produktami bogatymi w skrobi\u0119 oporn\u0105 i inne prebiotyki s\u0105 karczochy, szparagi, cykoria, cebula czosnek, zielone banany, i sch\u0142odzone produkty skrobiowe (n. ziemniaki, makarony, kasze). Wi\u0119cej przyk\u0142ad\u00f3w podano w tabeli poni\u017cej.<\/p>\n\n\n\n Tak zwane \u201ez\u0142e\u201d w\u0119glowodany to te, kt\u00f3re s\u0105 wysoko przetworzone, pozbawione b\u0142onnika i innych sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych. <\/strong>S\u0105 to cukry proste, cz\u0119sto wyst\u0119puj\u0105 w produktach jako dodany cukier. Mog\u0105 prowadzi\u0107 do gwa\u0142townych skok\u00f3w st\u0119\u017cenia glukozy we krwi, a nast\u0119pnie do uczucia zm\u0119czenia i g\u0142odu.<\/p>\n\n\n\nRola w diecie<\/h3>\n\n\n\n
\n Ile w\u0119glowodan\u00f3w je\u015b\u0107?<\/h2>\n\n\n\n\n
<\/a><\/figure><\/div>\n\n\nW\u0119glowodany \u2013 rodzaje<\/h2>\n\n\n\n
\n
Przyk\u0142ady \u201edobrych\u201d w\u0119glowodan\u00f3w<\/h2>\n\n\n\n
\u201eZ\u0142e\u201d w\u0119glowodany<\/h2>\n\n\n\n
![\"screening](\"https:\/\/polmed.pl\/zdrowie\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/screening-zdrowia-mezczyzna.webp\")