Co to jest zespół metaboliczny?

Powrót

We wszystkich obowiązujących definicjach zespołu metabolicznego podkreśla się rolę:

  • zaburzeń gospodarki lipidowej
  • zaburzeń gospodarki węglowodanowej
  • zaburzeń regulacji wartości ciśnienia tętniczego
  • nadmiaru wisceralnej tkanki tłuszczowej

Zespół metaboliczny kryteria spełniają:

  • zwiększony obwód talii >80 cm u kobiet i >94 cm u mężczyzn
  • zwiększenie stężenia triglicerydów >150 mg/dl i leczenie hipertriglicerydemii
  • zmniejszenie stężenia HDL<40 mg/dl u mężczyzn i <50 mg/dl u kobiet lub leczenie tego zaburzenia lipidowego
  • podwyższone ciśnienie tętnicze skurczowe >=130 mmHg lub rozkurczowe >=85 mmHg, bądź leczenie rozpoznawanego wcześniej nadciśnienia tętniczego
  • zwiększone stężenie glukozy w osoczu na czczo >=100 mg/dl lub farmakologiczne leczenie cukrzycy t.2

Epidemiologia

W polskiej populacji dorosłej częstość występowania zespołu metabolicznego wynosi 20% i zwiększa się z wiekiem. Częstość występowania zespołu metabolicznego w Polsce wynosi 5,7 mln osób.

Rozpoznanie zespołu metabolicznego powinno skłaniać do przeprowadzenia dodatkowych badań diagnostycznych pod kątem dokładnej oceny ryzyka sercowo-naczyniowego oraz innych czynników ryzyka, w tym subklinicznych uszkodzeń narządowych związanych na przykład z współistniejącym i wcześniej nieleczonym nadciśnieniem tętniczym.

Patogeneza nie jest dokładnie wyjaśniona, a za czynniki sprawcze uważa się otyłość brzuszną i oporność na insulinę. Składowe zespołu metabolicznego są istotnym czynnikiem ryzyka miażdżycy. Występuje zaburzenie czynności śródbłonka i zmniejszenie wytwarzania tlenku azotu, prowadzące do zwężenia naczyń, nasilenia agregacji płytek krwi i adhezji monocytów i do zakrzepicy. Wykazano silny związek składowych zespołu metabolicznego ze wskaźnikami zapalenia , takimi jak białko C-reaktywne .

Nieleczony zespół metaboliczny prowadzi do wystąpienia jawnej cukrzycy t.2 i przedwczesnego rozwoju miażdżycy oraz ich powikłań.

Rola tkanki tłuszczowej w patogenezie zespołu metabolicznego. Otyłość trzewna jest jednym z najważniejszych elementów zespołu metabolicznego. Coraz częściej zwraca się uwagę, że w patofizjologii zespołu kluczową rolę odgrywa nie nadmiar tkanki tłuszczowej, ale jej dysfunkcja jako narządu wydzielania wewnętrznego. Adipocyty aktywnie produkują wiele cytokin i adipokin – specyficzne dla tkanki tłuszczowej. Wpływają one m.in. na insulinowrażliwość całego organizmu. Wśród nich wymienia się leptynę,TNF a, omentynę, wisfatynę, rezystynę. Wydaje się, że omentyna i rezystyna zwiększa insulinooporność, co wskazuje na rolę przewlekłego stanu zapalnego w patofizjologii zespołu metabolicznego. Zauważono , że tkanka tłuszczowa wisceralna jest znacznie bardziej aktywna niż tkanka podskórna, której główną rolą jest magazynowanie lipidów. Rola tkanki wisceralnej polega na buforowaniu ładunku triglicerydów. Gdy tkanka podskórna nie jest w stanie magazynować więcej energii, jej rolę przejmuje tkanka wisceralna. Prowadzi to do wzrostu stężenia triglicerydów , rozwoju dyslipidemii oraz postępującego otłuszczenia narządów.

Współwystępowanie nieprawidłowości stężeń frakcji lipoprotein, charakterystyczne dla zespołu metabolicznego oraz cukrzycy nosi nazwę dyslipidemii aterogennej. Charakteryzuje się ona:

  • wysokim stężeniem trójglicerydów >150 mg/dl
  • niskim stężeniem HDL <40 mg/dl mężczyźni, <50 mg/dl kobiety

Stężenie LDL u pacjentów z dyslipidemią aterogenną może być prawidłowe, zwiększa się jednak pula utlenowanych cząsteczek LDL, które sprzyjają progresji zmian miażdżycowych. Uważa się, że HDL zapewnia homeostazę gospodarki lipidowej, uczestniczy w regulacji metabolizmu glukozy, wykazuje działanie przeciwzapalne i antyproliferacyjne, pozytywnie wpływa na śródbłonek. Zarówno niskie stężenie HDL i wysokie trójglicerydów zwiększa ryzyko sercowo-naczyniowe.

Postępowanie diagnostyczne w zespole metabolicznym

Zespół metaboliczny – diagnostyka polega na poszukiwaniu składowych tego zespołu. Złotym standardem do oceny insulinowrażliwości jest badanie metodą klamry metabolicznej.

O nadmiernej zawartości tkanki tłuszczowej w jamie brzusznej świadczy zwiększony obwód talii i wskaźnik talia-biodra. Jeśli chodzi o zespół metaboliczny badania obrazowe są dokładniejsze: TK < MR, DXA , ale rzadko wykonywane. Wskazaniem mogą być przypadki bez otyłości czy nadwagi, kiedy się podejrzewa, że jedynie nadmiar między jelitowej tkanki tłuszczowej odpowiada za insulinooporność.

Leczenie

Leczenie zespołu metabolicznego stanowi równocześnie profilaktykę cukrzycy t.2 i chorób sercowo-naczyniowych. Obejmuje:

  1. Zmianę stylu życia

Dietę ubogokaloryczną, redukcję masy ciała.

Zwiększenie aktywności fizycznej.

  1. Leczenie poszczególnych składowych zespołu metabolicznego

Nadciśnienia tętniczego.

Dyslipidemii.

Otyłości.

  1. Farmakologiczne zwiększenie wrażliwości na insulinę

a) Metformina

b) Akarboza

Leczenie niefarmakologiczne stanowi podstawy postępowania i jest najskuteczniejsze.


Dodano: 16/10/2018
Autor
lek. med. Andrzej Żmijewski
Najpopularniejsze artykuły w kategorii Choroby
14/01/2021
Koronawirus, Profilaktyka, Choroby
Szczepionka przeciw COVID-19 – charakterystyka i rodzaje szczepionek

Opracowanie nowej szczepionki to długi i złożony proces. Każdy preparat szczepionkowy musi pomyślnie przejść kolejne etapy badań w laboratorium, badań przedklinicznych na zwierzętach oraz badań klinicznych na ludziach.


15/01/2021
Koronawirus, Profilaktyka, Choroby
Dlaczego warto się szczepić?

Centra Medyczne POLMED zostały włączone do Narodowego Programu Szczepień przeciw COVID-19. Bezpłatne szczepienia są realizowane zgodnie z harmonogramem ustalonym dla poszczególnych grup priorytetowych.


05/07/2018
Profilaktyka, Badania, Choroby
Badania tarczycy prawdę Ci powiedzą

Zapoznaj się z nasza ofertą
Pakiet badań
Serce pod kontrolą
Z miłości dla siebie!

od 99 zł
Pakiet badań
Pakiet badań genetycznych serce i choroby zakrzepowo-zatorowe
Zadbaj o swoje serce już dziś!

od 599 zl
badanie
Pakiet badań diagnostyka cukrzycy
Zadbaj o profilaktykę - cukrzyca często przebiega bezobjawowo!

od 80 zł
Więcej usług
Potrzebujesz pomocy?
Skontaktuj się z naszymi konsultantami.
Zapytaj o ofertę
Infolinia: 58 775 95 99